Beheerplan Ecozones Boekelermeer.pdf

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

36

In het plan is primair leefgebied voor rugstreeppad gesitueerd in een van west naar oost lopende terreinband in het plandeel van gemeente Alkmaar en twee noord- zuid lopende terreinbanden van secundair leefgebied voor de rugstreeppad. In het primaire leefgebied zijn betonnen poelen aangelegd en moet behalve vochtig terrein ook veel droog, zandig terrein aanwezig zijn, voor de overwintering. In de secundaire leefgebieden liggen rabatslootjes en zandige poelen die gebruikt kunnen worden als voortplantingswater door zowel rugstreeppad als andere amfibieën. Het terrein moet daarbij grazig en open blijven (weinig bomen en struiken. De hoeveelheid droog biotoop is echter beperkt. Aan de groene verbindingen zijn verder geen inrichtingseisen gesteld. De terreinen maken contact met leefgebied van rugstreeppad buiten de Boekelermeer. In 2003 hebben gemeentes Heiloo en Alkmaar inrichtingsplannen laten opstellen voor alle ecologische zones (Adrichem, 2003) op basis van het oorspronkelijke compensatieplan.

Bij de inrichting van de Oostelijke ecozone Heiloo en het oostelijke deel van de Groene oostwestverbinding Kanaalweg in 2004 is het ontwerp van Adrichem voor de zone grotendeels gevolgd: een grotendeels laaggelegen ecozone met hooilandvegetaties (voor de destijds onder de toen geldende Flora- en faunawet beschermde rietorchis), zandige poelen en rabatslootjes (voor paaien van vissen en voortplanting van de rugstreeppad), een elzenbosje en waterbergingswater met een visoverwinteringskuil. Tussen 2001 en 2009 realiseerde gemeente Alkmaar de ecozones 3 tm 8 en ecozone nr 10 grotendeels volgens het oorspronkelijke plan. Vanaf ongeveer 2010 is besloten om bij aanleg van nieuwe ecozones extra maatregelen te treffen in de vorm van méér hoger gelegen droog, zandig terrein en meer en aangepaste poelen voor rugstreeppad. Dit is overgenomen in de nieuwe versies voor het compensatieplan (Boddeke, 2013 en Boddeke, 2018). De reden voor de wijzigingen in compensatiemaatregelen was dat uit de jaarlijkse monitoring van de natuurwaarden, inrichting en was gebleken dat sommige onderdelen en aspecten van de ontwerpen en het beheer beter uitpakten dan anderen. Ook bleek dat het aantal rugstreeppadden in de ecozones lager was dan gewenst.

Bij inrichting van de Westelijke ecozone Heiloo en het westelijke deel van de Groene oostwestverbinding Kanaalweg in 2015, is daarom een nieuw ontwerp gemaakt (Boddeke, 2015), waarin maatregelen zijn opgenomen om de zone geschikt te maken als primair leefgebied voor rugstreeppad. Belangrijkste aanpassing betreft het opnemen van verhoogde, zandige terreindelen en jaarlijks dempen en verplaatsen van poelen (wandelende poelen). Om de oostelijke ecozone meer geschikt voor rugstreeppad te maken is in 2016 schraal zand opgebracht tegen de kade van de ringsloot aan om meer overwinteringshabitat te creëren en zijn de poelen sterker geschoond dan normaal.

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

37

De berm van de Kanaalweg, die officieel buiten het plangebied van de Boekelermeer valt, maar wel wordt meegenomen in dit beheerplan is omstreeks 2016 gedeeltelijk op de schop geweest.

2. Beschrijving van de ecozones Oostelijke ecozone Heiloo De oostelijke ecozone Heiloo is een kleine, gevarieerde ecozone. Het belangrijkste deel ligt aan de zuidkant en wordt gevormd door een vochtig hooilandje (met onder meer echte koekoeksbloem, rietorchis en heelblaadjes) met twee poelen (momenteel grotendeels met riet dichtgegroeid), een ecologische oever (met onder meer moeraswespenorchis, rietorchis en elzenopslag) en een bosje. De zoomvegetatie van het bosje wordt gedomineerd door grote brandnetel. In een van de zwarte elzen in het bosje is sinds 2018 een ransuilmand aanwezig, die tot dusverre nog niet gebruikt is. Aan de zuidkant van het bosje staat een houten insectenhotel. Het noordelijk deel wordt in tweeën gedeeld door de hier relatief brede ringsloot van de Boekelermeer. Aan de westkant van de ringsloot ligt de wat verhoogde kade van de Boekelermeer, en daaraan grenst een grazige vegetatie met iele half afgestorven essenaanplant en een schietwilg. Deze zone is ooit ingezaaid met onder meer grote centaurie en beemdkroon, twee niet lokale soorten. In de zone is een parkeerplaats aanwezig en boven op de kade loopt een wandelpad dat gedeeltelijk is voorzien van een halfverharding van kleischelpen.

Ten oosten van de ringsloot ligt een relatief vochtige graslandkavel die wordt beheerd als hooiland en wordt gedomineerd door gestreepte witbol, met hier en daar veel veldzuring, scherpe boterbloem en pinksterbloem. In de oever is vrij veel opslag van zwarte els en schietwilg aanwezig. Op twee plaatsen is rond 2004 een serie parallelle smalle slootjes gegraven in de kavel, de zogenaamde rabatslootjes. Deze zijn bij het schrijven van dit beheerplan voor een belangrijk deel verland met riet, lisdodde en wilgopslag. In de tot dusverre niet binnen het beheer vallende ponyweide zijn enkele containers aanwezig die dienst deden als stal voor 1 tot 2 pony’s. De vegetatie is zeer kruidenrijk met onder andere echte koekoeksbloem, kruipende boterbloem en veldzuring. Er groeit geen riet. Westelijke ecozone Heiloo Het betreft een smal terrein, dat bestaat uit de kade van ringsloot van de Boekelermeer met daarop een asfaltweg en de eigenlijke ecozone. De weg is ongeveer 3,5 meter breed en heeft aan beide zijde smalle bermen die stijl aflopen naar respectievelijk de westelijke ringsloot van de Boekelermeer en een smalle (1m brede) wegsloot. Aan de noordkant is een grotere meidoorn aanwezig in de oostberm. Het belangrijkste deel van de ecozone wordt gevormd door het bredere noordelijke deel dat is opgehoogd en waarop drie grondlichamen aanwezig zijn van ongeveer 3 meter hoog.

Ze zijn aan een zijde stijl afgestoken. De grondlichamen vormen overwinteringslocaties voor de rugstreeppad, de stijl afgestoken wanden vormen broedplaatsen van de oeverzwaluw. Onder elke afgestoken oeverzwaluwwand is een langwerpige ‘slootachtige’ poel aanwezig van een meter of 8 lengte. Deze zijn bedoeld als voortplantingswater voor de rugstreeppad. Aan de zuidkant van het terrein is een ronde poel aanwezig en bevindt zich een losplaats voor maaiboten van het Hoogheemraadschap in de oever. Aan de kant van de kant van de Kanaalweg vormt een houten landhek met overstap de begrenzing richting de weg.

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

38

Langs de oostrand van de smalle ecozone is een brede waterpartij aanwezig die bedoeld is als water(bergings)compensatie voor de aanleg van het bedrijventerrein. De oostoever, die grenst aan het bedrijventerreindeel heeft een stijl talud, maar heeft wel een vrij natuurlijke ruige begroeiing dankzij een extensief beheer. De westoever is minder stijl en grotendeels begroeid met riet, hier en daar groeien ruwe bies en heen (zeebies). Groene oost-westverbinding Kanaalweg Deze omvat een brede watergang die een functie heeft als waterbergingswater en de ongeveer 5 meter brede strook grasland aan de noordoever. De zuidberm en tussenberm van de Kanaalweg maken officieel geen deel uit van de zone (ze vallen buiten het bestemmingsplan). In het kader van het beheerplan nemen we de op de oeverzone aansluitende zuidberm wel mee. De watergang heeft oevers met een regulier oeverprofiel. De zone wordt in het midden doorsneden door de Middenweg. De bermen en wegbeplanting van de Kanaalweg zelf vallen buiten het bestemmingsplan van het bedrijventerrein. In het kader van het beheerplan nemen we de strook grasland tussen de oever en het fietspad langs de Kanaalweg mee. De tussenberm tussen fietspad en Kanaalweg en de zuidberm vallen buiten het beheerplan.

Groene oost-westverbinding gemeentegrens Alleen ten westen van de Boekelermeerweg bevindt zich een strook grond die in de toekomst onderdeel moet uitmaken van deze verbindingszone. Momenteel bestaat de vegetatie uit ruige grassen en riet. Groene noord-zuidverbinding Deze omvat de Boekelermeerweg, zijn (smalle) bermen en watergangen. De Boekelermeerweg is de oorspronkelijke ontsluitingsweg van de Boekelermeer die nu voornamelijk in gebruik is als fietspad. De zone wordt op twee plaatsen doorsneden door de weg Droogmakerij.

3. Beschermde soorten en overige soorten Amfibieën In de westelijke ecozone zijn sinds 2015 elk jaar rugstreeppadden en voortplanting van rugstreeppad waargenomen. In de oostelijke ecozone is de laatste voortplanting vastgesteld in 2013. De poelen zijn sindsdien te ongeschikt geraakt. Mogelijk zijn er nog wel dieren aanwezig. Ook op de braakliggende delen van het bedrijventerreindeel kunnen dieren aanwezig zijn. In beide ecozones komen de bastaardkikker en kleine watersalamander voor. In de oostelijke ecozone ook de meerkikker. Zoogdieren De ecozones vormen onderdeel van het foerageergebied van de uit de Boekelermeer bekende gewone- en ruige dwergvleermuis en de rosse vleermuis. Meer sporadisch worden andere soorten aangetroffen. De beplanting langs de Kanaalweg wordt gebruikt als vliegroute door vleermuizen. Tot dusverre zijn nog geen waarnemingen gedaan van kleine marterachtigen uit de Heiloose ecozones. In het Alkmaarse deel zijn hermelijn en wezel aanwezig en wat langer geleden was de bunzing aanwezig.

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

39

Verder komen er in de Boekelermeer algemene muizensoorten voor (oa bosmuis, huismuis, huisspitsmuis, rosse woelmuis en veldmuis), bruine rat, haas, konijn en egel. Vogels Het gehele plangebied is onderdeel van het foerageergebied van een paartje ransuilen, twee paar torenvalken en een paar buizerds. De soorten nestelen buiten het plangebied. Voor ransuil is een nestmand aanwezig in de oostelijke ecozone. In de oeverzwaluwwanden van de westelijke ecozone is sinds de aanleg in alle jaren een kolonie oeverzwaluwen aangetroffen (tot 300 gebruikte nestgangen!), behalve in 2020, toen er geen onderhoud was gepleegd aan de wanden. In de ecozones broeden algemene zang-, riet,- en watervogelssoorten als ekster, kleine karekiet en wilde eend. Bijzonder is dat er nog altijd patrijzen voorkomen in de Boekelermeer. Ze profiteren van de ruige vegetaties op braakliggende kavels en in ecozones. Overige onbeschermde soorten. In de watergangen komen diverse algemene vissoorten voor en de iets zeldzamere kleine modderkruiper en bittervoorn. Met name in de oostelijke ecozone zijn soortenrijke vegetaties aanwezig met zeldzamere soorten als moeraswespenorchis, rietorchis, dwergzegge, pijptorkruid en gewone dotterbloem. Met name de oostelijke ecozone is rijk aan algemene insectensoorten, met name redelijke aantallen en soorten dagvlinders en libellen.

De diversiteit aan bijen en zweefvliegen lijkt vrij beperkt te zijn. Er komen enkele sprinkhaansoorten voor.

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

40

Bijlage II Oppervlakte en aantal per beheerelement Tabel 1

Oppervlakte van beheerelementen in oostelijke ecozone Heiloo (totaal 23590 m2)

Beheerelement

Oppervlakte/lengte ca.

Grasland noord

8040 m2

Vochtig hooiland zuid

3300 m2

Rabatten in vochtig hooiland noord

800 +700 m2

Aantal

Oud: 11 Nieuw: 6

Ecologische oever bij vochtig hooiland zuid

960 m2

Ringsloot en ringslootoever

2124 m2, 470 m lengte

Kade ringsloot en droog terreindeel met

4770 m2

essen en drie schietwilgen, incl. verharde P-plaatsen Bosje

800m2

Bosrand

535 m2

Twee poelen

450 m2

Half verharde paden

360 m

2

Insectenhotel

1

Ransuilmand in boom

1

Toegangshek zuidkant

1

Nestkasten vleermuis en vogels

3 vleermuisnestkasten, 2 vogelnestkasten

Draadafrastering op grens met ponyweide

95m

Ponyweide

3000 m2

Tabel 2

Oppervlakte van beheerelementen in Groene oostwestverbinding Kanaalweg

Beheerelement

Oppervlakte/lengte ca.

Waterbergingswater en oever

9945 m2

Berm Kanaalweg (twee buitenbermdelen,

2000 m2

Aantal

ten westen van Boekelermeerweg). Berm Kanaalweg (buitenberm, ten oosten

4600 m2

van Boekelermeermweg). Schouwpad

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

4793 m2

41

Verharding Middenweg

1025 m2

Duikerbuizen waterbergingswater Tabel 3

3?

Oppervlakte van beheerelementen in groene oost-westverbinding gemeentegrens

Beheerelement

Oppervlakte/lengte ca.

Braakliggend grasland met oeverzone

8100 m2

Aantal

watergang

Tabel 4

Oppervlakte van beheerelementen in westelijke ecozone totaal 6255 m2

Beheerelement

Oppervlakte/lengte circa

Aantal

Grondlichamen

470+680+625=1775 m2

3

Verhoogd grasland rond de

1060 m2

grondlichamen en poelen Langwerpige poelen

50+50+50 m2

Verhoogd grasland met ronde poel

1350 m2

Ronde poel

40 m2

Oeverzone

560 m2

Grasland noordgrens met pad en greppel

890 m2

Knotwilgen langs pad noordgrens

3

1

Ca 15

Schelpenpad noordgrens

95 m

Bermen kade

1705 m2, 2x 300 meter lengte

Meidoorn in berm

1

Verharding weg op kade (breedte 3,3 m)

990m2, 300 meter lengte

Wegsloot (breedte 1,5m)

450m2 300 meter lengte

Waterbergingswater

4385 m2

Houten toegangshek met overstap

2

Halfverharding en damwand aanlegplaats

1

maaiboot

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

42

Bijlage III Ontheffing Wet natuurbescherming

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

43

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

44

Bijlage VI Voorwaarden onderhoud van watergangen HHNK

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

45

Beheerplan ecozones Boekelermeer Gemeente Heiloo

46