CConstaterende datHeiloo
Koppel je AI →
Document · PDF

Advies Adviesraad Sociaal Domein Verordening WMO 2015 en Jeugdhulp 2027

Commissie zaal 1 1 december 2026, gemeente HeilooBij agendapunt: Verordening Wmo 2015 en Jeugdwet 2027 - 21:152.013 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 Advies Verordening WMO 2015 en Jeugdhulp 2027 Aan : Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Heiloo Van : Adviesraad Sociaal Domein gemeente Heiloo D.d. : 11 oktober 2026 Kenmerk: Z26 269072 Geacht College, Inleiding De adviesaanvraag van 10 september 2026 gaat over de concept-Verordening WMO 2015 en Jeugdhulp 2027. Wij waarderen het dat u ons in de gelegenheid stelt advies uit te brengen. U vraagt ons specifiek om advies over de beleidskeuzes in de Toelichting. De verordening zelf, ruim honderd pagina’s, kregen wij ter informatie. Wij hebben de beleidskeuzes gelezen naast de artikelen waarin ze zijn uitgewerkt. Een beleidskeuze in de Toelichting krijgt pas betekenis voor inwoners door de manier waarop die in de artikelen is geregeld. Wij merken op dat in de Toelichting veel aandacht wordt besteed aan rechtszekerheid en juridische houdbaarheid, maar weinig zegt over de gevolgen voor de inwoners. Er staan geen cijfers in over hoeveel jeugdigen, ouders, cliënten en mantelzorgers met de nieuwe regels te maken krijgen. Wij hebben de gevolgen daarom zelf uit de artikelen afgeleid. Waar dat niet lukte, stellen wij vragen. Deze verordening staat niet los van het eerdere beleid. In ons advies over de Verordening WMO 2015 en Jeugdhulp 2023 en over het integraal beleidskader sociaal domein 2023-2026 gaven wij vier aanbevelingen.

Die blijven ook bij dit advies onverminderd van kracht: 1. Aanbeveling 1: Luister ook naar inwoners die de eigen regie zijn verloren. 2. Aanbeveling 2: Werk het onderwerp preventie goed uit. 3. Aanbeveling 3: Werk met concrete toezeggingen vanuit de samenwerkingspartners. 4. Aanbeveling 4: Formuleer haalbare doelen met de betrokken partijen. Vooral de eerste aanbeveling weegt bij deze verordening zwaar. De nieuwe verordening legt de verantwoordelijkheid eerst bij de inwoner en diens omgeving, en ziet de gemeente als vangnet. Juist inwoners die hun eigen regie kwijt zijn, en de mantelzorgers om hen heen, merken dat als eersten. Advies Verordening WMO 2015 en Jeugdhulp 2027 In de adviesaanvraag vraagt de gemeente naar de balans tussen eigen verantwoordelijkheid en geboden hulp en de mogelijke gevolgen voor de verschillende betrokkenen. Na het lezen van de verordening willen we twee onderwerpen uitlichten; zelfredzaamheid als pilaar en verduidelijking van beleid. Naast deze twee onderwerpen maken we een aantal concrete opmerkingen bij de 2 uitwerking van gebruikelijke hulp en het persoonsgebonden budget (PGB). Die raken direct aan de balans en de gevolgen waar de gemeente naar vraagt. Zelfredzaamheid / eigen regie als pilaar We zien hier een aantal risico’s. De gemeente wil zelfredzaamheid stimuleren maar hier missen we juist de aanknopingspunten om dit te doen.

Het begint erbij dat mensen de hulp moeten weten te vinden. Het is goed dat de toegangsprocessen voor jeugd gelijk zijn getrokken met die van de WMO, maar nog steeds geldt dat veel kwetsbare groepen de hulp niet weten te vinden. Wij vragen expliciet aandacht voor dit onderwerp; ook in het kader van preventie. Welke maatregelen kan de gemeente nemen om de bereikbaarheid van de hulp beter te maken? Vervolgens zijn er nog steeds verschillende loketten waar mensen naar toe moeten met veelzijdige problematiek. Het toegangskanaal is hier sterk van invloed. Kom je via het sociaal team binnen dan word je breed geholpen, maar kom je bijv. via een huisarts of justitie binnen dan is de holistische aanpak niet vanzelfsprekend. We adviseren te kijken naar een centraal punt waar de belanghebbende geregistreerd wordt en daarmee makkelijker terecht komt bij de juiste hulp. Bij toegang via de huisarts of medisch specialist houdt het college volgens de toelichting een toetsende rol. Onder de huidige Jeugdwet is de verwijzing door de huisarts een zelfstandige route naar jeugdhulp. De verordening loopt op dit punt, en ook bij het gelijktrekken van de termijnen voor Jeugd en WMO, vooruit op een wetswijziging die nog niet is aangenomen. Wij vragen de gemeente aan te geven welke artikelen op die verwachte wetswijziging rusten en wat er gebeurt als de wet anders uitpakt.

Bij jeugdhulp kan een aanbieder de aanvraag voor voortzetting of wijziging indienen. Dat scheelt ouders werk. Tegelijk bepaalt de aanbieder dan mee hoeveel hulp hij zelf mag leveren. Wij adviseren dat ouders bij deze route altijd een kopie van de aanvraag krijgen, uitdrukkelijk instemmen met de aanvraag en gewezen worden op onafhankelijke cliëntondersteuning. Hetzelfde geldt voor cliënten die tussen gemeenten verhuizen. Indien een belanghebbende een indicatie en hulpmiddelen gekregen heeft van de eerdere gemeente dan zou dit (zeker binnen de BUCH) gewoon overgenomen moeten worden. Dit scheelt een hoop gedoe bij de belanghebbende, en scheelt een hoop kosten voor de gemeente. Tot slot speciale aandacht voor de 18+ doelgroep (jongeren tussen 17-23 jaar). Deze worden expliciet benoemd in de verordening en worden actief geïnformeerd dat de jeugdzorg stopt. Maar wat we hier missen is beleid gericht op zelfredzaamheid en het voorbereiden van deze jongeren op het moment dat de hulp afloopt. Hoe zorg je ervoor dat de jongere zichzelf kan redden? In het kader van preventie (liever wil je niet dat de jongere doorstroomt naar de WMO) zou dit een groot aandachtspunt moeten zijn.

3 Verduidelijking van beleid Ondanks dat de verordening op veel punten het beleid explicieter uitlegt en daarmee de verordening een stuk concreter en transparanter is geworden, zou op een paar punten nog verduidelijking wenselijk zijn. In de verordening wordt een groot beroep gedaan op de omgeving van de belanghebbende; ouders, kinderen en huisgenoten zijn een cruciaal onderdeel van de geboden zorg. De belastbaarheid van deze groepen is een van de toetsingseisen, maar dit is uiteraard zeer subjectief. Hoe bepaalt de gemeente dat iemand belastbaar is. Welke criteria worden hierbij gehanteerd? Een risico is dat de gemeente de mantelzorgers niet in beeld heeft, met een lange onzichtbare overbelasting tot gevolg. De verordening geeft hier wel enige houvast: de artikelen 6.5 en 6.7 bepalen dat (dreigende) overbelasting ‘objectief en navolgbaar’ wordt vastgesteld. Wij vragen de gemeente welk instrument daarvoor wordt gebruikt, wie de beoordeling doet en of de mantelzorger zelf wordt gehoord. Artikel 6.2.4 noemt de situaties waarin hulp niet meer tot de eigen kracht wordt gerekend. Door de formulering (‘en’ tussen onderdeel a en b, ‘of’ bij c) kan de bepaling zo worden gelezen dat aan meerdere voorwaarden tegelijk moet zijn voldaan. Wij adviseren de onderdelen elk op zichzelf te laten gelden. Bij de uitwerking van gebruikelijke hulp vragen wij aandacht voor drie punten. 1.

Ten eerste jonge mantelzorgers. Artikel 6.3.6 verwacht van jongeren van 13 tot en met 17 jaar dat zij helpen in het huishouden en van huisgenoten vanaf 18 jaar dat zij alle huishoudelijke taken kunnen overnemen. Voor een jongere met een zieke ouder kan dat naast school of studie een zware last worden. Wij adviseren de toets op draagkracht en draaglast uitdrukkelijk ook voor inwonende jongeren en studenten te laten gelden. Positief is dat artikel 9.4 kortdurend verblijf mogelijk maakt om jonge mantelzorgers te ontlasten. 2. Ten tweede medische handelingen. Artikel 6.6.1 rekent sondevoeding en stomazorg door een partner tot gebruikelijke hulp, terwijl artikel 6.7 bepaalt dat ondersteuning die ‘medisch van aard’ is geen gebruikelijke hulp is. Wij vragen de gemeente deze tegenstrijdigheid op te lossen. 3. Ten derde scheiding. Artikel 6.4.2 bepaalt dat bij uitval van een ouder, ook bij echtscheiding, de andere ouder de zorg overneemt. Woonafstand, werk en gezag spelen daarbij geen rol. Wij adviseren hier ook de toets op draagkracht en draaglast uit artikel 6.9 toe te passen. Een ander punt dat specifiek is gemaakt in hoofdstuk 12 is het beëindigen van de voorziening, en bijv. een PGB (hoofdstuk 7).

Alhoewel het goed is dat er kwaliteitseisen zijn en deze gehandhaafd worden, missen we hier duidelijkheid over wat er met een belanghebbende gebeurt als de voorziening of PGB (buiten diens schuld) ingetrokken wordt. Hoe zorgt de gemeente dat de belanghebbende niet buiten diens schuld zonder voorziening of ondersteuning komt te zitten; al dan niet tijdelijk? Over het PGD hebben wij daarnaast de volgende opmerkingen: 4 De toelichting stelt dat de PGB-tarieven niet jaarlijks worden geïndexeerd en dat het tarief voor informele hulp daarom op 120% van het minimumloon is gezet. Artikel 7.7.8 zegt juist dat de tarieven automatisch worden aangepast, en artikel 7.7.9 dat het tarief tijdens de looptijd van de beschikking gelijk blijft. Wij vragen de gemeente dit recht te trekken voordat de raad besluit. Een zzp’er krijgt 75% van het tarief in natura, ook als hij of zij SKJ of BIG geregistreerd is. Wij vragen waarop dit percentage is gebaseerd. Artikel 7.7.5 biedt een vangnet, maar dan moet de inwoner zelf met offertes aantonen dat het tarief te laag is. Voor veel budgethouders is dat een flinke drempel. Artikel 7.3.3 maakt het mogelijk een pgb te weigeren bij onder meer ernstige psychiatrische, verstandelijke of cognitieve beperkingen of onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal. Artikel 7.1.2 staat toe dat een vertegenwoordiger of beheerder de pgb taken uitvoert.

Wij adviseren deze weigergronden alleen te laten gelden als er ook geen geschikte vertegenwoordiger of beheerder is. Anders worden inwoners uitgesloten op grond van hun beperking of hun taal. Artikel 7.8.3 sluit een vast maandloon zonder factuurcontrole uit. Veel informele zorgverleners werken via de SVB met een vaste maandelijkse vergoeding. Wij vragen wat deze regel betekent voor huidige budgethouders en welke overgangstermijn zij krijgen. Verder is niet duidelijk benoemd wat de eigen bijdrage is van de WMO. In het kader van transparantie is het belangrijk dit duidelijk te delen met de belanghebbende. De verordening regelt de bijdrage in artikel 9.2 door te verwijzen naar het wettelijke abonnementstarief (artikel 2.1.4a WMO 2015). Het bedrag zelf staat er niet in, en voor de regiotaxi geldt een aparte berekening per rit. Voor inwoners is dit lastig te lezen. Wij adviseren in de voorlichting bij elke beschikking het actuele bedrag per maand en het rittarief van de regiotaxi concreet te noemen. Tot slot, het is goed dat de verschillende hulpvormen expliciet zijn benoemd, dit geeft helderheid en kaders. Wel is het een risico voor maatwerk; hier zal altijd ruimte voor moeten blijven. Het vastleggen van het aanbod in de verordening betekent ook dat elke wijziging na een aanbesteding een aanpassing van de verordening vraagt.

Wij vragen hoe de gemeente voorkomt dat inwoners zonder passende voorziening komen te zitten als een contract afloopt voordat de raad de verordening heeft aangepast. De hardheidsclausule (artikel 10.11) is een belangrijke waarborg voor maatwerk. Wij adviseren daarin op te nemen dat het college alleen ten gunste van de belanghebbende van de verordening afwijkt. Ten slotte nog een algemeen aandachtspunt: hoe weet de gemeente of dit beleid succesvol is? Hoe maak je de trend meetbaar en wat zijn dan KPI’s waar je op stuurt (bijv. kosten dalen of aantal aanvragen daalt of behandeltrajecten worden korter etc.). Ook bij de kaderzetting van de geboden zorg missen we vaak nog de voorwaarde om doelen te stellen van de ondersteuning zodat helder is 5 wanneer de zorg weer afgebouwd kan worden en wie dit bewaakt. Artikel 13.1 noemt een evaluatie twee jaar na inwerkingtreding. Wij adviseren een eerste meting na één jaar, gericht op de toepassing van gebruikelijke hulp en de gevolgen van de nieuwe pgb tarieven, en vragen de adviesraad daarbij te betrekken. Ook vragen wij de gemeente om een inschatting van de gevolgen: hoeveel huidige cliënten krijgen met de nieuwe criteria voor gebruikelijke hulp minder of geen ondersteuning, en hoeveel budgethouders gaan er financieel op achteruit? De toelichting geeft daar nu geen beeld van, terwijl de gemeente juist naar die gevolgen vraagt.

Ten slotte vinden wij in de verordening geen bepaling over de manier waarop inwoners en cliënten bij het beleid worden betrokken. De WMO 2015 (artikel 2.1.3, derde lid) en de Jeugdwet (artikel 2.10) vragen daar wel om. Als dit in een aparte verordening is geregeld, adviseren wij in deze verordening daarnaar te verwijzen. Redactioneel: in de toelichting (blz. 111) staat ‘WMO 2025’ in plaats van WMO 2015, en artikel 13.2 noemt nog ‘gemeente xx 2023’. Namens de ASD Heiloo G. van der Meulen (voorzitter) J. Ouderkerken (secretatis)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heiloo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/6b21a694-9543-4aa6-a6e7-f245a8ee9a3d?agendaItemId=412b9a62-3aa2-4433-9f61-019011eeb93e