Accountantsrapport 2021 Heiloo.pdf

Actualisatie grondexploitaties

Wij hebben kennis genomen van de Nota Actualisatie Grondexploitaties 2021 (NAG). Met dit document wordt voldaan aan de bepalingen zoals opgenomen in de Notitie BBV. De gemeenteraad zal de actualisatie van de grondexploitaties op 30 mei 2022 vaststellen. De cijfers zoals opgenomen in de actualisatie grondexploitaties zijn verwerkt in de jaarrekening 2021 en wij gaan ervanuit dat de cijfers in de NAG 2021 niet meer worden gewijzigd. In de actualisatie zijn de prognoses bijgesteld. In Heiloo zijn er twee actieve grondexploitaties: Zuiderloo (woningen) en de Boekelermeer (bedrijventerreinen). De boekwaarde van de balanspost onderhanden werk (w.o. bouwgronden in exploitatie) bedraagt ultimo december 2021 € 8,8 miljoen (2020: € 9,8 miljoen). NAG 2021 Uit de concept NAG 2021 leiden wij af dat de netto contante waarde voor de grondexploitatie Boekelermeer is toegenomen tot € 125.156 (was in de NAG 2020 nog € 108.608). Voor de grondexploitatie Zuiderloo is de verwachte netto contante waarde afgenomen van € 823.222 naar € 600.711 (dit is inclusief een winstneming in 2021 van € 235.291). Voor beide grondexploitaties geldt een positief saldo wordt verwacht; derhalve is een verliesvoorziening niet aan de orde.

20

CONCEPT Voortgang grondexploitatie Zuiderloo Wij zien dat COVID-19 vooralsnog geen direct (materieel) effect heeft op de winstverwachting en uitgifte van gronden voor woningen in de grondexploitatie Zuiderloo. De vraag naar woningen blijft onverminderd groot en de grondexploitatie gaat inmiddels de laatste fase in. Daarnaast zijn er plannen die door derden zullen worden gerealiseerd (facilitaire deel). We hebben geconstateerd dat in 2021 voor een bedrag van € 143.000 aan opbrengsten is gerealiseerd, terwijl uw gemeente in de raming voor 2021 is uitgegaan van € 3,7 miljoen. In de NAG 2021 is aangegeven dat er vertraging is bij de uitgifte van de gronden Middenduin en deelplan 3. Uw gemeente gaat uit van een tijdelijke verschuiving; de gronden zullen naar verwachting dit jaar worden geleverd. Ook de gerealiseerde kosten zijn lager dan geraamd, dit houdt mede verband met de latere verwerving van gronden en uitstel van werkzaamheden woonrijp maken. Afsluiten actieve grondexploitatie Zuiderloo De grondexploitatie Zuiderloo loopt volgens uw planning tot eind 2024. Uw college heeft in 2016 in het kader van de nieuwe verslaggevingsvoorschriften (BBV) voor grondexploitaties een besluit genomen om geen ‘knip’ te zetten, d.w.z. geen splitsing in een actief en een facilitair deel van de grondexploitatie.

Omdat de actieve grondexploitatie voor Heiloo naar verwachting ultimo 2022 zal zijn afgerond, resteert dan alleen nog het facilitaire deel. Wij hebben het college geadviseerd de grondexploitatie Zuiderloo formeel eind 2022 te sluiten. Het facilitaire deel, althans voor zover de gemeente de gemaakte kosten kan verhalen, kan vervolgens worden gepresenteerd onder de kortlopende activa.

Voortgang grondexploitatie Boekelermeer Ook voor de bedrijfskavels zijn de verwachtingen nog steeds positief. Voor fase A is in 2021 5.000 m2 grond geleverd en resteert er nog bijna 10.000 m2. Voor fase B zijn nog een tweetal kavels beschikbaar (22.000 m2) waarvoor ook concrete interesse bestaat. De verwachting is dat kavels uit fase A en B dit jaar dan wel in 2023 zijn verkocht en geleverd. Wij begrijpen dat medio 2022 uw raad wordt gevraagd voor fase C een exploitatie te openen, mede vanwege de concrete vraag uit de markt. 7.3

Zandzoom

De Raad van State heeft op 1 september 2021 het bestemmingsplan Zandzoom vernietigd. De vernietiging heeft financiële consequenties. De financiële meerjaren prognose van de verwachte baten en lasten zoals opgesteld bij de vorige NAG 2020 is niet meer sluitend. De gemeente Heiloo moet meer kosten maken, die deels niet (meer) verhaalbaar zijn op partijen dan wel via het nog vast te stellen exploitatieplan. Er is op verzoek van de raad actie ondernomen: er is een plan van aanpak opgesteld waarin een tijdspad voor het nieuwe bestemmingsplan, ambtelijke inzet, een inschatting extra kosten en aanvullende baten (indexeringen) zijn ingeschat. Heiloo verwacht een nadeel van ruim € 500.000. Omdat een bedrag van € 375.000 al eerder bij de vaststelling van de MPG 2021 is geaccordeerd, wordt de raad bij de vaststelling van de NAG 2021 gevraagd ter dekking in te stemmen met een onttrekking van € 129.000 uit de bestemmingsreserve Grote projecten.

21

CONCEPT

7.4

Voorzieningen en claims

Blijkens de jaarrekening bedraagt de stand van de voorzieningen per einde 2021 € 2.165.000. Uitgaven ten laste van voorzieningen worden, conform het BBV, rechtstreeks via de balans geboekt. De door de raad geaccordeerde dotaties aan deze voorzieningen lopen via de rekening van baten en lasten. Pensioenvoorziening voor wethouders De gemeente Heiloo heeft de pensioenen van politieke ambtsdragers ondergebracht bij een verzekeraar dit op basis van de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA). Het is algemeen bekend dat verzekeraars pensioenen van politieke ambtsdragers (wethouders) niet meer willen verzekeren. De verzekeraar heeft de overeenkomst per ultimo 2021 opgezegd. Dat betekent concreet dat 1 januari 2021 uw gemeente op basis van het BBV zelf een voorziening pensioen wethouders moet vormen. Omdat het al opgebouwde deel bij de huidige pensioenverzekeraar blijft staan, wordt bij de hoogte van de in te stellen voorziening rekening gehouden met het opgebouwde deel. In de 2 e firap 2021 is een initiële storting geraamd van € 29.000. Een extern bureau heeft voor jaarrekening 2021 een berekening uitgevoerd om de hoogte van de voorziening vast te stellen. Op basis van de berekeningen is € 30.000 gestort in de nieuwe voorziening Pensioen wethouder.

Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen In het boekjaar 2021 is er een nieuwe voorziening gevormd: onderhoud gemeentelijke gebouwen. De (initiële) dotatie betreft de overheveling van het saldo van € 312.000 vanuit de bestemmingsreserve Onderhoud gebouwen en de aanvullende storting van € 514.000 op basis van het Meerjaren Onderhoudsplan. Het onderhoudsplan is in financiële zin vertaald via een begrotingswijziging bij de Kadernota 2021. Claims Wij hebben op basis van de beschikbare informatie beoordeeld voor welk concreet aanwezige claims (nog) een voorziening gevormd dient te worden in de jaarrekening. Ingevolge ons verzoek hebben wij van de huisadvocaat van de gemeente op 17 januari 2022 een brief. Aangegeven is dat er een procedure loopt inzake de sluiting van een pand en opzegging van de huur/opstal. Er loopt een civiele rechtelijke en een bestuursrechtelijke procedure. Of en in hoeverre de gemeente schadeplichtig is, is erg onzeker. Een voorziening kan dan ook (nog) niet worden gevormd. Voor financiële risico’s heeft de gemeente in voldoende mate rekening mee gehouden in de risicoberekeningen, zie hiervoor de paragraaf Weerstandsvermogen ten aanzien van de Top 10 risico’s.

22

CONCEPT 8.

SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA)

8.1

Algemeen

De verantwoording van ontvangen specifieke uitkeringen is als bijlage opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een specifiek verantwoordingsmodel voorgeschreven. De bijlage is door ons conform de gegeven aanwijzingen van het Rijk gecontroleerd. Voor de hierbij eventueel geconstateerde bevindingen gelden op grond van artikel 5, lid 4 van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan de tolerantie, welke wij met uw raad zijn overeengekomen voor de controle van de jaarrekening. De controle van de SiSa-verantwoording 2021 heeft dit jaar aanzienlijk meer tijd gekost vanwege de grote toename van het aantal regelingen. De administratieve lastendruk, ook voor uw gemeente, neemt toe en dit is ook in de nieuwe Notitie van de Commissie BADO ‘Specifieke uitkeringen: uitvoerbaarheid en controleleerbaarheid d.d. 20 april 2022 onderkend. 8.2

Toenemend aantal regelingen

Er zijn dit jaar enkele wezenlijke veranderingen, die er mede toe leiden dat het aantal subsidieregelingen waarover Heiloo zich moet verantwoorden flink groeit; van 11 naar 19 regelingen. Ad-hoc regelingen De Corona-crisis en de Toeslagen-affaire bij de kinderopvang zorgden in 2020 al voor 3 extra regelingen, dit jaar komen daar nog 5 rijksuitkeringen aan gemeenten bij: de regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de kwijtschelding publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangaffaire, de regeling inhalen Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen, de specifiek uitkering ijsbanen en zwembaden en de ondersteuning naleving controle coronatoegangsbewijzen (de laatste is via de Veiligheidsregio toegekend). Ook dit jaar geldt dat een aantal van deze regelingen snel is ingevoerd, en deze snelheid gaat deels ten koste van zorgvuldigheid. De wijze van verantwoorden is bij de opzet van de regelingen nog niet uitgewerkt en leidt deels tot nadere toelichting of interpretatie achteraf. Minder decentralisatie-uitkeringen De Algemene Rekenkamer heeft op rijksniveau kritiek geuit op de wijze waarop het rijk decentralisatie-uitkeringen beschikbaar stelt aan onder meer gemeenten. Aan decentralisatie-uitkeringen horen door het Rijk, zeer beperkt of geen voorwaarden gesteld te worden, want ze zijn deel van de algemene uitkering.

Nu het Rijk toch vaak aanvullende eisen stelt aan besteding van deze gelden, krijgen ze het karakter van subsidies en worden ze ondergebracht in de Sisa-systematiek. Onder meer door deze ontwikkeling moet de gemeente zich dit jaar specifiek verantwoorden over de specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken (bijv. sportakkoord). Niet voor alle regelingen die nu onder de SiSa-systematiek geplaatst zijn nu al bestedingsgegevens in de SiSa-bijlage opgenomen. Het omzetten van rijksregelingen in gemeentelijk beleid vergt tijd, daarom zijn niet voor alle nieuwe regelingen al prestaties en/of bestedingen verantwoord. De betreffende regelingen lopen door naar 2022/2023.

23

CONCEPT 8.3

Tabel van fouten en onzekerheden

Wij hebben tijdens de controle afstemming gehad en onze bevindingen uitvoering gesproken. De concept SiSa-verantwoording is ten aanzien van enkele indicatoren nog aangepast. Verder zijn er geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringtoleranties overschrijden. De hiervoor genoemde aspecten hebben geen effect op de juistheid van de gepresenteerde SiSa-gegevens voor die regelingen. Ook zijn wij van mening dat de in de SiSa bijlage opgenomen gegevens deugdelijk tot stand zijn gekomen. De door het CBS voorgeschreven model tabel van bevindingen, dit jaar aanzienlijk uitgebreid door de nieuwe regelingen en de uitgebreidere meldingen rondom de Tozo, hebben wij als bijlage bij dit rapport toegevoegd. Dit format dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd.

24

CONCEPT 9.

OVERIGE BEVINDINGEN

9.1

Automatisering algemeen

De controle van de jaarrekening is niet primair gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en behoeft derhalve niet te leiden tot bevindingen die bij een speciaal gericht onderzoek wel naar voren zouden kunnen komen. Wij hebben het ‘rapport feitelijke bevindingen IT-audit 2021 IT General Controls’ d.d. 4 maart 2022 van de IT-auditor ontvangen. De IT-auditor heeft de opzet, bestaan en werking van de interne beheersmaatregelen voor het waarborgen van de betrouwbaarheid (integriteit en vertrouwelijkheid) en continuïteit van de geautomatiseerde verwerking van de financieel gegevens voor de applicaties Key2Financiën en Suites4 Sociaal Domein beoordeeld. Ook de onderliggende infrastructuur en het beheer waar deze applicaties op draaien is hierbij inbegrepen. De conclusie van de uitgevoerde werkzaamheden is dat de (verwachte) interne beheersmaatregelen - de IT general controls - zijn opgezet en geïmplementeerd voor wat betreft de essentiële onderdelen. Op basis daarvan is geoordeeld dat de gebruikte applicaties en onderliggend infrastructuur voldoende betrouwbaar is om in het kader van de jaarrekening(en) op te kunnen steunen. 9.2

ENSIA 2021

ENSIA (‘eenduidige normatiek single information audit’) is een gezamenlijk project van enkele ministeries en de VNG/gemeenten. Het project heeft tot doel het ontwikkelen en implementeren van een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid. Hiervoor geldt sinds 1 januari 2020 de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als norm (tot eind 2019 was dit de BIG). De ENSIA-vragenlijsten over 2021 (BIO, Suwinet, BRP/PUN, BRO, BAG, BGT en DigiD) zijn beschikbaar mede voor de toezichthouders; ook de collegeverklaring en de rapportage van de IT-auditor inzake Suwinet gegevensverwerking zijn afgerond. De verbeterpunten zijn vastgelegd in verbeterplannen en worden gemonitord. 9.3

Wet Normering Topinkomens (Wnt)

De Wet Normering Topinkomens (WNT) publieke en semipublieke sector en de hierin opgenomen publicatieplicht in de jaarrekening is van toepassing op topfunctionarissen, maar ook op de leden van het hoogst uitvoerende orgaan en het toezichthoudende orgaan. Op basis van de wet- en regelgeving valt de gemeente onder deze wettelijke regeling en dienen de WNT gegevens te worden gepubliceerd. Deze publicatieplicht geldt niet alleen voor de jaarrekening, daarvoor worden gedetailleerde gegevens gevraagd; wij moeten er in onze controleverklaring een apart oordeel over geven. Door de gemeente wordt, zowel qua bezoldiging als publicatie, voldaan aan de specifieke regels. 9.4

Rechtmatigheidsverantwoording

Met ingang van 2022 dient het college een rechtmatigheidsverantwoording af te geven. Althans, dat is de intentie van het Rijk; maar omdat de besluitvorming door het Rijk nog niet is afgerond, is er een gerede kans dat de invoering nog eens een jaar wordt uitgesteld. Door concept-publicaties is de door het Rijk beoogde uitwerking al grotendeels duidelijk.

25

CONCEPT Op rijksniveau worden inmiddels ook hulpmiddelen ontwikkeld. Van belang in dit kader is de in het najaar 2021 verschenen Kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV. Deze nota, die voorheen gericht was op accountants, is nu duidelijk gericht op de gemeenten. Hoofdzakelijk voor de vakspecialisten, maar er is ook een hoofdstuk dat ze specifiek richt op bestuur en raadsleden. Een nuttige nota om ook bestuur en raad, wellicht via de auditcommissie, meer concreet te betrekken bij de verschillende aspecten van de rechtmatigheidscontrole en -verantwoording. Nu er bij de afsluiting van het jaar ook moet worden gewogen en getoetst aan een norm in euro’s moeten er ook structuren voor deze toetsing worden ontwikkeld. Het ontwikkelen van praktische hulpmiddelen hiervoor is nodig om uiteindelijk op jaarrekening-niveau een totaaloordeel te hebben; en dus het college onderbouwd een uitspraak te kunnen laten doen. 9.5

Fraude en continuïteit onderwerp in de verklaring

Onze beroepsorganisatie NBA heeft vorig jaar aan de tweede kamer toegezegd dat accountants expliciet toelichting gaan geven over hun werkzaamheden voor en bevindingen over de onderwerpen fraude en continuïteit. Achtergrond bij deze ontwikkeling is dat de rijksoverheid, en breder het maatschappelijk verkeer, verwacht dat de accountant – naast zijn controle van de jaarrekening en het oordeel daarover – bij zijn controlewerkzaamheden ook altijd deze onderwerpen in zijn controle betrekt en daarbij bevindingen heeft die nuttig/nodig zijn voor de gebruiker van de controleverklaring. De toezegging is afgelopen tijd uitgewerkt en leidt ertoe dat accountants verplicht gaan rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring. Het streven is dat deze verplichting bij gemeentelijke controles wordt ingevoerd voor het boekjaar 2022. Voor zover nu bekend krijgen beide onderwerpen een alinea in de verklaring. Voor elk onderwerp dient de accountant (kort) uiteen te zetten hoe hij bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s rondom respectievelijk fraude en continuïteit en welke werkzaamheden hij daarvoor heeft verricht. De uitkomsten van de werkzaamheden en belangrijke waarnemingen rapporteert hij zonder specifieke (fraude)zaken te melden. Nadere uitwerking van de wijze van rapporteren moet nog plaatsvinden. Bij overheden is continuïteit minder een issue.

Het effect van rapporteren hierover zal beperkt zijn. Fraude daarentegen is wel een belangrijk onderwerp. Zeker ook omdat fraude breed geïnterpreteerd kan worden: van misbruik en oneigenlijk gebruik van regeling, via financiële fraude tot corruptie. Dus zowel met financiële als niet-financiële aspecten; en zowel door handelen van burgers, maar ook van medewerkers en bestuur. Beide onderwerpen zijn trouwens niet nieuw in de controle: ze hadden al een prominente plaats in onze controle en we besteedden al jaarlijks aandacht aan fraude in het accountantsrapport. Nieuw is dat er nu over gerapporteerd moet worden in de controleverklaring bij de jaarrekening 2022.

26

CONCEPT 10.

CONCLUSIE

10.1 Geconstateerde fouten en onzekerheden De controle heeft primair tot doel een oordeel te geven over getrouwheid en rechtmatigheid. Uit onze werkzaamheden zijn geen andere controleverschillen gebleken dan hierna genoemd, die hebben geleid tot aanpassing van de jaarrekening en die afzonderlijk groter zijn dan de goedkeuringstoleranties zoals opgenomen in het vigerende controleprotocol. De door ons gesignaleerde opmerkingen zijn allemaal verwerkt en/of gecorrigeerd in de voorliggende jaarrekening. De tijdens de controle gebleken fouten en onzekerheden beperken zich tot de volgende aspecten: - onzekerheid over de rechtmatige besteding van zorggelden door zorgaanbieders. Dit betreft aanbieders van leveringen met een waarde minder dan € 75.000 respectievelijk het (ten tijde van de afronding van de controle) nog niet verstrekken van controleverklaringen door zorginstellingen terwijl dit volgens de afspraken verplicht is van maximaal € 275.000; - onzekerheid rechtmatigheid ten aanzien van de Wmo van € 468.500; - overige rechtmatigheidsfouten (Pgb’s) € 30.000. Gemeten aan deze met u afgesproken normen voor onze controle (€ 578.000 voor fouten en een bedrag van € 1.734.000 voor onzekerheden), komen de fouten en de ingeschatte onzekerheden voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid thans niet uit boven de afgesproken goedkeuringstoleranties.

10.2 Controleverklaring Wij hebben het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente gemachtigd onze controleverklaring bij de jaarrekening 2021 van uw gemeente op te nemen. Onze oordelen zoals opgenomen in deze controleverklaring zijn als volgt:

Oordeel De getrouwheid De rechtmatigheid

Strekking Goedkeurend Goedkeurend

Hierbij zijn wij ervan uitgegaan dat de raad de nu overgelegde jaarrekening 2021 ongewijzigd vaststelt. Indien er nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve vorm van de jaarrekening dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen. Uit hoofde van onze controletaak hebben wij de financiële gegevens in de jaarrekening gecontroleerd. Naast de jaarrekening wordt er een jaarverslag, zijnde de verantwoording over de beleidsbegroting en financiële begroting, ter vaststelling aan uw raad aangeboden. Wij hebben niet gecontroleerd op de in het jaarverslag opgenomen kengetallen en toelichtingen. Wij melden wel dat op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 213 lid 3 onder d Gemeentewet het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening.

27

CONCEPT Wij hopen u met vorenstaande van dienst te zijn geweest en zijn graag tot een nadere toelichting bereid.

Hoogachtend, Ipa-Acon Assurance B.V.

mr. drs. J.C. Olij RA

Bijlage : Tabel bevindingen SiSa 2021

28

CONCEPT Bijlage: Tabel bevindingen SiSa 2021

29

CONCEPT Vervolg

30