Workshop Fin Dag 2 - 22 november 2022.pdf

Aantekeningen 2e dag Technische verdieping financiën. Verschil / definities: - Financiering / lening - Exploitatie - Investeringen - Reserves en voorzieningen Op basis van voorbeelden: raadsvoorstellen / kredietvoorstellen enz.

Workshop Financiën 2e bijeenkomst 22 november 2022

Agenda 22 November 19.00 - 19.30 uur: Lokale heffingen / belastingen 19.30 - 20.00 uur: Gemeentefinanciën verdieping 1 20.00 - 20.10 uur: Pauze 20.10 - 21.00 uur: Gemeentefinanciën verdieping 2

Lokale heffingen Gemeentelijke belastingen en leges

Inkomsten Gemeente Heerlen

Lokale heffingen Gemeentelijke belastingen leveren Heerlen circa 55 miljoen eigen opbrengsten. (begroting 2023) Daarmee de grootste inkomstenbron waar we als gemeente zelf invloed op hebben. Dit bestaat uit de volgende onderdelen: Algemene belastingen Bestemmingsbelastingen Retributies (rechten en leges)

Algemene belastingen Deze komen ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Opbrengsten zijn niet gelabeld, maar kunnen voor alle gemeentelijk taken en voorzieningen worden ingezet. De gemeenteraad bepaald waarvoor.

Voorbeelden: OZB-belasting, hondenbelasting, parkeerbelasting en toeristenbelasting

Bestemmingsbelastingen

Opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Dit zijn de rioolheffing en afvalstoffenheffing = WETTELIJKE heffing Voor deze bestemmingsbelastingen geldt dat je als gemeente niet meer dan 100% kostendekkend mag zijn. (lager mag)

Retributies (rechten en leges) Deze worden geheven van personen / bedrijven aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon / bedrijf een individueel voordeel oplevert.

Voorbeelden: Marktgelden, Lijkbezorgingsrechten en de diverse leges uit de legesverordening. Denk hierbij o.a. aan de te betalen leges bij de burgerlijke stand, bouwvergunningen en horecavergunningen.

Begroting 2023 Heffing Niet gebonden heffingen A. Onroerende zaakbelasting B. Hondenbelasting C. Toeristenbelasting D. Parkeren en fiscalisering parkeerboetes Subtotaal Gebonden heffingen E. Afvalstoffenheffing F. Rioolheffing Subtotaal Overige heffingen G. Algemene dienstverlening H. Omgevingsvergunningen I. Europese dienstenrichtlijn J. Lijkbezorgingsrechten K. Marktgelden Subtotaal Totaal

Begroting 2023 26.760.085 741.000 342.798 1.704.314 29.548.197 12.638.528 9.372.170 22.010.698 749.079 2.010.712 36.395 462.387 142.130 3.400.703 54.959.598

Heffing en inning Belastingen Belastingen en heffingen door BsGW Retributies, rechten en leges gemeente zelf

BsGW Wie Wij Zijn

Enkele belastingen uitgediept

OZB Alle gemeenten in Nederland heffen OZB. De wet onderscheidt hierin twee belastingen. Een eigenarenbelasting op zowel woningen als niet woningen. Een gebruikersbelasting alleen geheven over niet-woningen. Gemeentes mogen de ozb-tarieven zo hoog maken als ze willen. Een gedifferentieerd tarief o.b.v. WOZ-waarde is niet toegestaan. Het ozb-tarief voor b.v. eigenaren van woningen, geldt voor alle woningen ongeacht de waarde ervan.

OZB Onroerendezaakbelastingen worden geheven over de waarde van de onroerende zaken, de zogenaamde WOZ-waarde. De WOZ-waarde wordt bepaald door de BsGW.

Mijn WOZ-waarde Het beleid in Heerlen is om de OZB inkomsten in de begroting jaarlijks te indexeren met het geldende inflatiepercentage. De tarieven worden hierop afgestemd.

De OZB is dus niet afhankelijk van de ontwikkeling in de woningwaarde. Deze ontwikkeling wordt gecorrigeerd in het tarief. Zo voorkomen we grote schommelingen in zowel de woonlasten voor de burger als de begroting van de gemeente.

Rioolheffing Met de rioolheffing verhaalt de gemeente de wettelijke kosten verbonden aan de afvalwater-, hemelwater- en grondwaterplicht. Gemeenten stellen een Gemeentelijk Rioleringsplan vast, waarin de belangrijkste beleidskeuzes omtrent de zorgplicht zijn vastgelegd. De rioolheffing mag niet voor andere doeleinden worden gebruikt en mag maximaal kostendekkend zijn. De wijze van heffen mogen gemeentes zelf bepalen, onder andere: Vast bedrag per eigendom (Heerlen) Vast bedrag per gebruiker (N.V.T. in Heerlen) Heffing naar hoeveelheid afgevoerd water (Heerlen) Heffing op basis van WOZ-waarde (N.V.T. in Heerlen)

Rioolheffing Hoe berekenen we het tarief Totale kosten verdelen we op basis van een verdeelsleutel naar een eigenaren- en een gebruikersdeel. Eigenarendeel Het eigenarendeel is een vast bedrag per perceel, ongeacht het oppervlak, WOZwaarde en hoeveelheid afgevoerd water.

Gebruikersdeel Het gebruikersdeel wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt door de gemeente gebruikt voor het inzamelen van afval en mag niet voor andere doeleinden worden gebruikt De afvalstoffenheffing mag maximaal kostendekkend zijn. Heffen mag onder andere op basis van: • een vast bedrag naar het aantal personen in het particuliere huishouden (Heerlen), een vast bedrag per perceel (N.V.T.), Een variabel bedrag per lediging (Heerlen).

Afvalstoffenheffing Hoe berekenen we het tarief De kosten worden verdeeld naar een vast deel en een variabel deel. Het variabel deel bestaat uit de afvalverwerkingskosten. Het vaste deel uit de overige kosten (o.a. het wagenpark, bedrijfsvoering, kwijtschelding, etc.). Vast Het vaste deel is een bedrag gebaseerd op de grootte van het huishouden. Variabel Het variabele deel is een bedrag per lediging van de container of per aanbieding van een vuilniszak.

Kwijtschelding Landelijke regelgeving bedoeld als een financiële tegemoetkoming voor mensen met een laag inkomen en weinig of geen vermogen. Gemeenten kunnen daar op 2 punt van afwijken: Zij kunnen uitgaan van hogere kosten van bestaan (kosten als huur, hypotheek, voeding, kleding en medicijnen) dan landelijk toegestaan. Minimaal 90%, maximaal 100% . Kwijtschelding voor ondernemers is een keuzemogelijkheid. Totale kwijtscheldingsbedrag in Heerlen € 1.600.000 (begroting 2023).

Leges Zoals reeds vermeld vallen leges onder de noemer retributies. Deze worden geheven omdat er een dienst of product van de gemeente tegenover staat. Legesverordening bestaat uit 3 onderdelen: Titel 1: Algemene dienstverlening Titel 2: Fysieke leefomgeving Titel 3: Drank en horeca In totaliteit mag de kostendekkendheid van de legesverordening niet meer dan 100% zijn, binnen de titels is toegestaan te schuiven met tarieven. Politieke keuze waar de kosten neergelegd worden. LEGES

Lasten 2023 Baten 2023 Kostendekking 2023

Totaal Titel 1 Dienstverlening

€ 741.181

€ 720.381

97%

Totaal Titel 2 Fysieke Leefomgeving

€ 1.883.677 € 2.010.712

107%

Totaal Titel 3 Drank en horeca

€ 153.910

€ 36.395

24%

Totaal Leges

€ 2.778.768 € 2.767.488

99,59%

Lokale Lastenmeter

Inzicht voor eigen situatie en vergelijking Animatie: https://vimeo.com/200153228/642271fedd Applicatie: http://heerlen.woonlastenmeters.nl/

Dank voor uw aandacht

Gemeentefinanciën

Gemeentefinanciën

Exploitatie

Exploitatie - Wat is een exploitatierekening? … en een winst –en verliesrekening? - Wat is ‘staat van baten en lasten’? - En een resultatenrekening?

Exploitatie (voorbeeld programma 0)

Investeringen

Investeringen Balans Definitie Onder investeringen wordt verstaan het vastleggen van vermogen in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt

Investeringen leiden tot kapitaallasten, die gedurende afschrijvingstermijn van de investering als last op de begroting drukken. De afschrijvingstermijn is gebaseerd op de levensduur van de investering Afschrijving start in het jaar na Afronding van de investering

Resultatenrekening / Exploitatie

Investeringen Kleine test: Wat zijn investeringen? • Gebouwen? • Huur van vrachtwagen? • Auto’s? • Aanname personeel? • Onderhoud wegen?

Reserves / Voorzieningen

Reserves Algemene reserve (onderdeel van de weerstandscapaciteit) • risico’s opvangen • buffer voor slechte(re) tijden • egalisatie van lasten en baten Bestemmingsreserves: een reserve waaraan de raad uit vrije wil een specifieke bestemming heeft gegeven • “vrije” bestemmingreserves; hier kan de raad op elk moment een andere bestemming aan geven = vrij besteedbaar • “gebonden” bestemmingsreserves bijvoorbeeld t.b.v. dekking van kapitaallasten van activa

Functies van reserves • Financieringsfunctie (financiering)

• Dekkingsfunctie (dekking ineens of voor de hoogte van de jaarlijkse lasten) • Bufferfunctie (opvangen tegenvaller) • Egalisatiefunctie (gelijkmatigheid) Let op: Reserves kunnen meerdere functies hebben

Resumé reserves • gevormd door bestemming van het resultaat (overschot) =resultaatbestemming • vrij besteedbaar • eigen vermogen • storting/onttrekking: raad; via resultaatbestemming • kan meetellen voor de weerstandscapaciteit

Voorzieningen Waarom worden voorzieningen gevormd? 1. Voorzieningen worden gevormd wegens:

a. verplichtingen en verliezen b. risico’s, redelijkerwijs in te schatten c.

voor gelijkmatige verdeling van lasten

d. bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven (riolering)

Voorbeelden voorzieningen • onderhoud gebouwen en wegen • wachtgelden wethouders • dubieuze debiteuren • risico’s (waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten)

Resume voorzieningen • gevormd/verplicht ingesteld door een last in de exploitatie = resultaatbepaling • verplichte bestedingsrichting • vreemd vermogen • telt niet mee voor weerstandscapaciteit

Voorziening - verschillen - Reserve Voorzieningen

Reserves

gevormd/verplicht ingesteld door een last in de gevormd door bestemming van het resultaat exploitatie =resultaatbepaling (overschot) =resultaatbestemming verplichte bestedingsrichting

vrij besteedbaar

vreemd vermogen

eigen vermogen

storting in voorziening: raad; uitgaven rechtstreeks t.l.v. voorziening: college

storting/onttrekking: raad; via resultaatbestemming

telt niet mee voor weerstandscapaciteit

kan meetellen voor de weerstandscapaciteit

Resume voorzieningen • gevormd/verplicht ingesteld door een last in de exploitatie = resultaatbepaling • verplichte bestedingsrichting • vreemd vermogen • telt niet mee voor weerstandscapaciteit

Voorbeeld - Onderhoud wegen Investering Balans – Exploitatie Afschrijvingskosten wegen

Groot onderhoud Exploitatie – voeden voorziening

Balans – onderhouds voorziening

Klein onderhoud Volledig ten laste van

exploitatie

Balans NVT

Kleine test • Is een lening onderdeel van de exploitatie of van de balans?

• Als we in 2023 geen Centrumbad bouwen, kunnen we dan extra geld aan burgers/verenigingen/instellingen als compensatie voor energiekosten?

Weerstandsvermogen en Ratio’s / Kengetallen

Kengetallen weerstandvermogen Ratio Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit (minimaal 0,8) Beschikbare weerstandscapaciteit = Algemene reserve + algemene reserve grondbedrijf + risicoreserve grondexploitaties Benodigde weerstandscapaciteit = risico’s op basis van de risicosimulatie

Weerstandcapaciteit algemene reserve + post onvoorzien / begrotingstotaal x 100% (norm 2%)

Kengetallen / Ratio’s

Toezicht Provincie & overig

Structureel / Incidenteel Toetsing begroting op reëel en structureel evenwicht

• Baten en lasten die zich maximaal 3 jaar voordoen zijn incidenteel, baten en lasten die zich langer dan 3 jaar voordoen worden als structureel aangemerkt. • In de jaarrekening en begroting wordt een specifiek overzicht gegeven van de incidentele baten en lasten per programma. • Waarom belangrijk? Structurele lasten dienen gedekt te worden met structurele baten in de begroting.

• Doel: het bereiken van een begroting die structureel en reëel in evenwicht is. • De provincie is de toezichthouder en controleert.

Toezichtsvormen provincie • Repressief toezicht is toezicht achteraf. Bij deze vorm van toezicht is geen goedkeuring van de besluiten door de provincie nodig

• Preventief toezicht betekent dat de begroting of wijzigingen daarvan vooraf goedkeuring van de toezichthouder behoeven