SP Heerlen onderzoek veiligheid boa.pdf

Veiligheid van en voor boa

Onderzoek: Veiligheid van en voor boa SP Heerlen, April 2021

Contactgegevens: Sedai Bayraktar SP raadslid Heerlen tel. : +32(0)6 31 56 94 74 e-mail : s.bayraktar@heerlen.nl

Sita Bottenberg-Brylka SP raadslid Heerlen tel. : +31(0)6 55 11 86 77 e-mail : s.brylka@heerlen.nl

Heerlen Oude Kerkstraat 9 6412 XD Heerlen tel: +31(0)45 57 25 77 e-mail: heerlen@sp.nl www.heerlen.sp.nl

1

Inhoudsopgave

1

Aanleiding onderzoek ......................................................................................................... 3

2

Boa-taken ............................................................................................................................ 4

3

Verschuiving taken van politie naar boa’s .......................................................................... 5

4

Cijfers agressie en geweld tegen boa’s ............................................................................... 7

5

Conclusies en advies .......................................................................................................... 9 5.1

Voorwaarden toekennen van geweldsmiddelen boa ............................................... 11

5.2

Conclusie en advies.................................................................................................... 11

Bronnen en/of bijlage(n) .......................................................................................................... 13

2

1

Aanleiding onderzoek

Het geweld tegen buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) neemt toe, melden boavakbonden en de media. Er is (veel) agressie, mensen schieten tegenwoordig snel uit hun slof. Vooral in ‘horeca-nachten’, bij burenruzies en bij confrontaties met de jeugd. Maar ook als een auto fout is geparkeerd of bij het opsporen van herkomst van gedumpt afval. In de praktijk blijkt dat boa’s op verzet stuiten en dan kunnen ze eigenlijk weinig doen, terwijl burgers van hen verwachten dat ze handhaven. De SP constateert dat gemeenten voor steeds meer taken boa’s inzetten voor de veiligheidszorg in de openbare ruimte en in de woonwijken, omdat de politie zich steeds meer van de straat terugtrekt. Naar aanleiding hiervan maar ook naar aanleiding van de berichten in de media hebben wij een onderzoek gedaan. Met het onderzoek wilden we weten of de boa’s in Heerlen ook in gevaarlijke situaties terechtkomen en of ze zich tegen onmiddellijke aanvallen kunnen verdedigen. Ons onderzoek is gericht op de arbeidsomstandigheden in relatie tot veiligheid van de boa’s die in de openbare ruimte (Domein 1) werkzaam zijn. Het onderzoek is in de periode van maart 2020 tot en met maart 2021 uitgevoerd.

Voor het onderzoek hebben we: ▪ Tiental Heerlense en Kerkraadse boa’s geïnterviewd, ▪ 20 Heerlense en 9 Kerkraadse boa’s geënquêteerd, ▪ Voorzitter en een vakbondsbestuurder Boabond Nederland geïnterviewd, ▪ Diverse onderzoeken inzake veiligheid boa’s geraadpleegd, ▪ Dagdienst met boa’s in Heerlen meegedraaid. Tevens willen we met dit onderzoek informatie bieden over wel of niet toekennen van extra verdedigingsmiddelen aan de boa’s in Heerlen.

3

2

Boa-taken

Wij maken in ons onderzoek onderscheid tussen de boa-taak ‘toezichthouden’ en de boataak ‘handhaven’. Ons onderzoek is gericht op de werksituatie in ‘handhavende-taken’, waarbij kans op geweld en agressie reëel is. Toezichthoudende boa-taken: Hierbij signaleert de boa vooral en hij houdt afstand. Zo kan hij vrijwel niet in geweldsituaties terecht komen en in deze situaties zijn geen verdedigingsmiddelen noodzakelijk. Handhavende boa-taken: De boa wordt geacht mensen niet alleen aan te spreken, maar ook te corrigeren, te deescaleren, te beboeten en/of aan te houden. Als de boa besloten heeft op te treden, is weglopen of wegrennen geen optie meer. Dan zal immers elk respect van burgers voor deze boa, maar ook voor al zijn collega’s, tot nul dalen. Een handhavende boa moet kunnen handhaven wanner dat van hem verwacht wordt en als de handhaving escaleert moet de boa op zijn minst zichzelf kunnen verdedigen tegen geweld.

4

3

Verschuiving taken van politie naar boa’s

Politie wordt ingezet bij allerhande situaties. Sinds de vorming van de nationale politie is de inzet van politie veranderd. De politie trekt zich vanwege capaciteitsproblemen en prioritering terug van de straat en uit de wijken. Dit zal naar verwachting de komende jaren niet anders worden. Dit blijkt o.a. uit de aangenomen motie ‘Extra agenten naar Limburg’ van de gemeenteraad Heerlen d.d. 26 september 2018 en uit het onderzoek ‘Buitengewoon veilig: Onderzoek naar taken en arbeidsomstandigheden van boa’s en de samenwerking met politie’. Door de terugtrekkende beweging van de politie is een ‘gat’ in de veiligheidszorg ontstaan. Daardoor zijn diverse politietaken doorgeschoven naar de boa’s. Ze staan dus nu (steeds meer) in de frontlinie, maar dan wel met een ‘lege riem’. Zoals een bouwvakker op een steiger zonder veiligheidshelm. Dus zonder beschermingsmiddelen.

Een praktijksituatie in Heerlen, verteld door een boa: “Bij Auroraflat dreigde het uit de hand te lopen. Portofoon gedrukt voor politieassistentie. Die waren in 3 á 4 minuten ter plekke. Maar binnen 30 seconden kun je al aangevallen worden.” Helpt bodycam? “Bodycam legt situatie vast, houdt geweld niet tegen!”

We hebben het hier over de toenemende gevaarlijke arbeidsomstandigheden van de boa’s. De gemeente is de werkgever van de boa’s en daarmee gebonden aan de Arbowet. De Arbowet zegt dat werkgevers verplicht zijn om werknemers (dus de boa’s) te beschermen met als voornaamste oogmerk preventie!

Als de boa besluit te gaan handhaven, moet hij zich bij escalatie kunnen verdedigen. Maar zonder verdedigingsmiddelen gaat dat niet. Dan wordt op de back-up van de politie gewacht. ‘Voordat de politie komt, kun je volledig afgetuigd zijn’, vertellen boa’s die aan het onderzoek hebben meegedaan. De volgende taken zijn de afgelopen jaren van politie naar boa’s doorgeschoven: ▪ Verkeer Rond 2002 en 2003 is het toezicht op parkeren en het regelen van verkeer evenals het aanwijzingen geven aan bestuurders en verkeersdeelnemers, naar de boa’s en de verkeersregelaars gegaan. ▪

Aanpak jeugdproblematiek Vroeger waren er speciaal getrainde jeugdagenten, maar rond 2010 werd de gemeente hier verantwoordelijk voor. Nu zijn er jeugdboa’s.

▪

Aanpak overlast door verwarde personen De problematiek rond verwarde personen neemt landelijk sterk toe, en gemeenten krijgen hier ook nog eens steeds meer verantwoordelijkheden. 5

▪

Veiligheidszorg evenementen De politie is het standpunt gaan innemen dat het eerst aan de ‘sector’ is om toe te zien op een goed verloop van een evenement. Denk hierbij aan de ordediensten bij demonstraties en manifestaties, festivals, voetbalwedstrijden, beveiliging in winkels etc. Daarmee is ook de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de uitvoering hiervan naar de gemeente toegeschoven. De politie komt als de situatie escaleert of dreigt te escaleren.

▪

Uitvoering APV, Algemene Plaatselijke Verordening Voorheen was de uitvoering van de taken omschreven in de APV met de ‘gemeentepolitie’ een taak voor agenten. Er waren tot 2012 26 politieregio’s ingedeeld in overzichtelijke gebieden. Het hoofd van de politie overlegde met de burgemeesters in dat gebied over de handhaving in zijn/haar stad. Met de vorming van de nationale politie zijn de regio’s groter geworden (van 26 naar 11) en is de zeggenschap over de inzet gecentraliseerd. Daarmee zijn eigenlijk alle lokale taken, zoals uitvoering geven aan de APV, steeds meer naar de boa’s gegaan (zoals ook bij evenementen; de sector, dus de gemeenten zijn in eerste instantie verantwoordelijk) dat is geen bewust besluit geweest maar wel een logisch gevolg van deze beweging.

▪

Afschaffing boete-inkomsten voor gemeenten Tot voor kort ging een deel van de opbrengst van boetes naar de gemeente. Met ingang van 1-1-2016 is dat afgeschaft. Een aantal gemeenten is toen meer gebruik gaan maken van de bestuurlijke boete (art. 5.4 ABW).

6

4

Cijfers agressie en geweld tegen boa’s

Landelijk beeld geweld en agressie tegen boa’s. (Bron: enquêtes van de boa-bonden) ▪ Boa’s hebben elke dag te maken met verbaal geweld. ▪ Een derde van de boa’s heeft elke maand te maken met fysiek geweld. ▪ Geweld komt in 75% van de gevallen voort uit bekeuringsituaties. ▪ In de huidige coronacrisis is geweld flink toegenomen, bevestigt 90 % van de geënquêteerde boa’s. 60% voelt zich niet veilig tijdens het werk. (Ter beeldvorming: In Amsterdam stijgt het geweld jaarlijks met 25%. Aantal meldingen was in 2019 580; dat is gemiddeld meer dan 2 per werkdag.)

Heerlense cijfers Uit de gesprekken met de Heerlense boa’s blijkt dat zo’n tachtig procent van de agressie en het geweld ontstaat bij beboeten, bestrijden jongerenoverlast, aanpak overlast hondenpoep of interventies bij burenconflicten. Boa’s willen iets betekenen voor de samenleving, maar in dergelijke situaties besluit een boa zonder verdedigingsmiddelen vaak om niet in te grijpen. ‘Iedereen is bewapend. Alleen degene die de wet moeten handhaven niet, maar als boa’s dan niet handhaven, wie dan nog wel?’, zegt een Heerlense boa. Geweldscijfers van Heerlen: ▪ Betrokken bij een geweldsincident: 8 keer in 2018, 21 keer in 2019, 15 keer in 2020 en 8 keer in het eerste kwartaal van 2021*. ▪ Fysiek geweld tegen boa: 2018 totaal 2 keer, 2019 totaal 3 keer, 2020 totaal 7 keer en in 2021* drie keer.

Geweldcijfers tegen boa's in Heerlen 25 20 15 10 5 0 boa betrokken bij geweldsincidenten

fysieke geweldspleging tegen een boa 2018

2019

2020

2021*

*Geweldscijfers van 2021 zijn van de periode 1-1-2021 tot 26-4-2021.

7

De cijfers tonen aan dat fysiek geweld tegen boa’s vanaf 2018 in Heerlen is toegenomen. De cijfers van 2020 zijn alarmerend omdat bij bijna de helft (46,66%) van de geweldsincidenten er sprake was van fysiek geweld tegen een boa. In de eerste vier maanden van 2021 hebben 8 geweldsincidenten plaatsgevonden, waarbij in drie gevallen sprake van (ernstig) fysieke geweldspleging tegen een boa was. Dit betekent dat er in 2021 in vier maanden tijd meer geweldsincidenten hebben plaatsgevonden dan het jaar 2018 in totaal het geval is geweest. En evenveel aantallen fysiek geweld in 2019. Een risicovolle situatie die wij zelf tijdens het meelopen met de boa’s hebben kunnen observeren gebeurde tijdens het optreden tegen afvaldumpingen. Als boa’s aflopen op personen die afval bij ondergrondse containers plaatsen hebben ze te maken met agressie. We constateerden dat dit bijna een dagtaak van hen is. Situaties en/of locaties met een geweldsrisico in Heerlen ▪ Buurten (wijkwerk) waar aanrijtijd van de politie langer is. ▪ Jeugdoverlast locaties. Citaat van een Heerlense ▪ Uitgaanscentrum Heerlen. boa: “Iemand aanspreken die ▪ Maanplein/busstation. vuilniszak naast de ▪ Bekeuren bij foutparkeren. afvalcontainer plaatst, dat ▪ Aanpak hondenpoepoverlast. kan voor ons boa’s zo ▪ Aanpak vuurwerkoverlast. maar uit de hand lopen.” ▪ Buitengebieden/bossen.

▪ Aanpak overlast door drugsgebruik en dronkenschap in openbare ruimte. ▪ Interventies bij burenconflicten. ▪ Verwarde personen. ▪ Bestrijden dumpingen (huis)afval; vooral bij het aanbellen aan de deur.

Huidige uitrusting verdedigingsmiddelen Heerlen: ▪ Handboeien ▪ Steekwerend vest ▪ Bodycam

8

5

Conclusies en advies

In de periode van maart 2020 tot maart 2021 hebben wij vele gesprekken met boa’s gevoerd, een boa-dienst meegedraaid en een tweetal vertegenwoordigers van boabond Nederland geïnterviewd. Daarnaast hebben 20 van de van de 25 boa’s in Heerlen gereageerd op de enquête ‘arbeidsomstandigheden boa’s’. Vijf boa’s waren tijdens de uitvoering van de enquête niet aanwezig. Onder de boa’s van Kerkrade hebben we ook een enquête in dezelfde periode gehouden. Kerkrade is één van de 11 gemeenten waar in het kader Reactie van een boa: van het ‘noodzaakcriterium’ boa’s sinds jaren met extra “Het voorhanden hebben van veiligheidsmiddelen zijn uitgerust. Negen van de 15 boa’s extra veiligheidsmiddelen hebben meegewerkt aan ons onderzoek. Ongeveer de heeft een preventieve helft heeft ervaring met en zonder extra werking. Het is niet veiligheidsmiddelen. Ze zijn minder (of niet meer) zaligmakend, echter het helpt slachtoffer van bedreiging en/of geweld sinds ze wel!”. geweldsmiddelen bij zich dragen. Op basis van ons onderzoek constateren wij dat in Heerlen agressie en geweld tegen de boa’s de laatste jaren ook is toegenomen. De cijfers van de afgelopen drie jaren laten zien dat Heerlense boa’s in toenemende mate met geweldssituaties te maken hebben gehad.

Daarnaast concludeert de SP dat de uitoefening van het vak boa in Heerlen, zich de laatste jaren heeft ontwikkeld naar de ‘frontlinie’, terwijl de beschermingsmiddelen van de boa’s achterblijven. Van de boa wordt verwacht dat hij ook in gevaarlijke situaties optreedt, terwijl hij zich niet kan beschermen tegen geweld. Het toekennen van extra verdedigingsmiddelen zoals een wapenstok of pepperspray zien de overgrote meerderheid van de geënquêteerde boa’s als een oplossing voor de gevaarlijke werksituaties. ‘Normvervaging’ Boa’s kunnen niet meer wegrennen, als ze in een bepaalde situatie besloten hebben te handhaven. Boa’s, die zonder middelen moeten Geweld handhaven, zijn voor hun eigen veiligheid daardoor “Een man wilde zich terughoudender met handhaven dan ze zouden moeten onttrekken aan een staande zijn. houding ivm overtreden Boa’s zijn primair voor de leefbaarheid die overigens op avondklok. Hij gedroeg zich straat niet te scheiden is van andere problemen! Maar met vreemd, duwt en slaat mij leefbaarheid bedoelen we ook ‘normvervaging’. We vonden omver. Ik val op de grond. bijvoorbeeld 20 jaar geleden het normaal dat men afval in En de man rent weg. de afvalbak gooit en niet op straat. Nu lijkt het omgekeerde Gelukkig werd hij te gelden. Normvervaging wil zeggen dat (te)veel mensen aangehouden door de fout gedrag normaal zijn gaan vinden. Het aanspreken op politie.

Later bleek dat ik een soort whiplash bent de leefbaarheid/normvervaging en handhaving daarvan opgelopen,, aldus een boa. leidt dan ook meer dan gemiddeld tot agressie/geweld.

9

Hieronder een opsomming van de constateringen die wij met ons onderzoek hebben waargenomen: ▪ Handhavende taken van boa’s worden steeds ‘Wij hebben te maken met gevaarlijker, ook in Heerlen; ‘wederspanning’, verzet bij ▪ Boa’s opereren steeds meer in de frontlinie; een staande houding en of aanhouding. Wij staan dan ▪ Aanrijtijd politieassistentie/back-up naar met lege handen. Ook buitenwijken duurt lang ervaren de Heerlense boa’s; maken wij situaties mee dat ▪ Toenemende verruwing en geweld tegen boa’s in als we iemand bekeuren Heerlen; dat er dan andere mensen ▪ Bezit van steekwapens zoals mes en zich ermee komen schroevendraaier komt steeds vaker voor; bemoeien of opdringen. Dit veroorzaakt ‘opschudding’ ▪ Boa’s in Heerlen handhaven ook de orde in uitgaansbij ingrijpen bij het en buitengebieden waar gevaarsituaties reëel zijn; strafbare feit. Ook dan ▪ Politie heeft te weinig capaciteit, waardoor steeds staan wij met lege handen’, meer gevaarlijke handhavende politietaken naar de vertelt een boa. boa’s zijn (worden) toegeschoven; ▪ De politiecapaciteit zal voorlopig, komende jaren niet door de Rijksoverheid worden uitgebreid. ▪ De inspanningen van het Heerlense college van B&W om meer politiecapaciteit in Heerlen te krijgen hebben tot op heden nog geen resultaten opgeleverd. Getuige de reactie van minister van Veiligheid & Justitie op raadsmotie ‘Extra agenten’ d.d.

26 september 2020; ▪ Het opleidingsniveau van de boa is gelijk met de politieopleiding. Handhaving en Toezicht en Veiligheid (HTV) op ROC, duurt 2 tot 3 jaar (gemiddeld 2,5 jaar) niveau MBO-3. Opleiding voor politiesurveillant duurt 2 jaar op MBO-niveau 2. En de opleiding tot politieagent duurt ook 2 jaar maar dan op mbo-4 niveau. De opleiding voor boa’s is minimaal gelijkwaardig en eigenlijk uitgebreider dan die van de politiesurveillant. Terwijl de politiesurveillant laatste al na drie maanden meteen de wapenstok en pepperspray krijgt en de boa hooguit handboeien. Nu de opleiding van tot agent van drie naar twee jaar gaat, komt de opleiding van de boa’s nog dichterbij. Alleen de screening vooraf voor agenten is uitvoeriger dan die voor de boa’s. ▪ De coördinatie van de inzet van veiligheidsmiddelen gebeurt onder de verantwoordelijkheid van de politie. ▪ Veiligheidsmiddelen voor boa’s blijven achter ten opzichte van politieagenten, terwijl boa’s gelijkwaardige taken uitvoeren in de openbare ruimte; ▪ De overgrote meerderheid van de Heerlense boa’s vinden dat ze niet voldoende zijn uitgerust met veiligheidsmiddelen tijdens hun taakuitoefening; ▪ De Minister van Veiligheid en Justitie staat intussen positiever tegenover het toestaan van extra veiligheidsmiddelen aan boa’s. Zie bijlage brief minister Grapperhaus aan de Tweede Kamer d.d.

5 juni 2020: ▪ Er is breed draagvlak voor extra veiligheidsmiddelen zoals wapenstok en/of pepperspray onder Heerlense boa’s.

10

5.1

Voorwaarden toekennen van geweldsmiddelen boa

Het Rijk heeft het alleenrecht om fysiek geweld te gebruiken. In Nederland ligt dat bij de politie en de krijgsmacht. Deze zijn bij wet bevoegd alle geweld toe te passen om de orde te bewaken en te handhaven, zowel fysiek als met veiligheidsmiddelen. In principe mogen boa’s zoals in Kerkrade en Maastricht nu al op basis van de beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar ‘geweld toepassen’. In dat kader hebben de meeste boa’s ook de geweldsbevoegdheid. In de praktijk hebben de meeste boa’s slechts één geweldsmiddel tot hun beschikking, namelijk handboeien. Voor de toekenning van een wapenstok en pepperspray geldt nu het ‘noodzaakcriterium’ dat in diezelfde beleidsregels staat, en met strikte toepassing tot spaarzame toekenning leidt. Slechts in 11 gemeenten in Nederland is dit het geval, zoals de gemeente Maastricht en Kerkrade. Er gaat nu een nieuwe regeling komen, in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). Daarin komt een nieuw criterium ‘het veiligheidscriterium’. Begin 2021 start er voor de duur van 1 jaar een pilot in 10 gemeenten waarbij boa’s in de openbare ruimte de beschikking krijgen over de korte wapenstok. De opgedane ervaringen en de evaluatie ervan dienen als input voor de nieuwe regelgeving over veiligheid, bescherming en uitrusting van de boa’s.

5.2

Conclusie en advies

Politie werd voorheen ingezet voor alle situaties. Door de reorganisatie, met als einddoel de oprichting van de Nationale Politie, kampt de politie tegenwoordig met forse capaciteitsproblemen. Het gevolg is dat de politie zich uit de woonbuurten en straten terugtrekt. Door deze terugtrekkende beweging is een ‘gat’ in de handhaving in de openbare ruimte ontstaan. Om dit gat op te vullen worden nu boa’s ingezet, waardoor deze boa’s steeds meer in de frontlinie zijn gaan acteren. De cijfers en ervaringen in dit uitvoerige (veld)onderzoek tonen onmiskenbaar dat de boa’s in Heerlen onvoldoende beschermd de straat opgestuurd worden. Ze zijn onvoldoende beschermd tegen geweld en agressie tijdens hun werkzaamheden op straat. Deze waarneming wordt bevestigd middels de enquête (zie bijlage) onder de Heerlense boa’s. De gemeente Heerlen stuurt haar boa’s bij wijze van spreken “met pen en blocnootje” de straat op om vaak gevaarlijke situaties te handhaven. We moeten in Heerlen juist nú gaan nadenken over de taken die de boa’s hebben én of hun (huidige) beschermingsmiddelen/verdedigingsmiddelen en hun taken wel goed in balans zijn. We maken ons terecht druk over geweld tegen onder andere politieagenten. We dienen

11

ons óók druk te maken over de arbeidsomstandigheden en veiligheid van de boa’s die vaak het tekort aan politieagenten compenseren. Wij constateren uit ons onderzoek dat het werk van de boa’s in Heerlen risicovol is. Wij constateren dat huidige arbeidsomstandigheden onacceptabel onveilig zijn. We luiden de noodklok. Voortzetting van de huidige situatie is in ieder geval onacceptabel. Door keuze van de afgelopen kabinetten kampen we met een fors tekort aan ‘blauw op straat’. Zolang de capaciteit van de politie niet fors wordt opgeschroefd, is de keuze van het College van Burgemeester en Wethouders en de gemeenteraad van Heerlen overzichtelijk: -

We breiden de veiligheidsmiddelen niet uit, maar stellen onze boa’s niet langer bloot aan deze onveilige omstandigheden met als consequentie dat op sommige momenten niet gehandhaafd zal worden.

-

We breiden de veiligheidsmiddelen wel uit en sturen onze boa’s niet langer onvoldoende beschermd de straat op.

Wij verzoeken zowel bespreking van dit rapport in de raadscommissie als een reactie/voorstel van het College van Burgemeester en Wethouders.

SP-fractie, gemeenteraad Heerlen 30 April 2021

12

6

Bronnen en/of bijlage(n)

▪

▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

BOA naar ziekenhuis na belaging door jongeren op strand https://nos.nl/artikel/2334661-boa-naar-ziekenhuis-na-belaging-door-jongerenop-strand-ijmuiden.html BOA’s mogen zich verdedigen met pepperspray en wapenstok https://www.nu.nl/binnenland/6005442/boas-mogen-zich-verdedigen-metpepperspray-en-wapenstok.html Interview Ruud Kuin, voorzitter Nederlandse boabond. Onderzoek Buitengewoon Veilig, d.d. Oktober 2020. Buitengewoon veilig (dsp-groep.nl) Motie ‘Extra politie’ Raad Heerlen d.d. 26-9-2018 Brief minister Grapperhaus aan Tweede Kamer d.d. 5-6-2020 Werkbezoek SP-raadsleden aan Heerlense boa’s d.d. 11-8-2020 Gespreksessies SP-raadsleden met Heerlense boa’s d.d. 23-11-2020 Enquête arbeidsomstandigheden/arbeidsveiligheid boa’s Heerlen en Kerkrade Enquête arbeidsomstandigheden onder Heerlense boa’s Bijlage: Verschillen en overeenkomsten in opleiding en veiligheidsmiddelen boa en politie Illustratie/foto: internet en/of SP-materiaal.

13

Bijlage Verschillen en overeenkomsten in opleiding en veiligheidsmiddelen boa’s en politie Opleiding en veiligheidsmiddelen boa • Boa-opleiding: Handhaving en Toezicht en Veiligheid (HTV) op ROC, duur 2 tot 3 jaar (gemiddeld 2,5 jaar) niveau MBO-3. Ongeveer 65% a 70% van de boa’s heeft deze opleiding afgerond. • Toelatingseisen: VMBO of 3 jaar havo/vwo. • Inhoud opleiding: Leren samenwerken in een team en met hulpdiensten, hoe te surveilleren, hoe om te gaan met agressie, levensreddend handelen, aanhouden van verdachte personen, rechts en wetskennis (strafrecht en bijzondere wetten zoals drank en horeca), Engels, mentale weerbaarheid, zelfverdediging, omgaan met geweldsmiddelen en hoe te sanctioneren en sport. • Verhouding praktijkleren: Ongeveer 75% op school en 25% stage. • Diploma’s: Na afronding MBO- HTV- opleiding: 1. Boa getuigschrift. 2. Wettelijke kaders publieke veiligheid Strafrecht en bijzondere wetten. 3. Dienstverlening en calamiteiten. 4. Sanctionerend optreden. 5. Levensreddend handelen. 6. Verkeersregelaar. 7. MBO- niveau 3 diploma. • Permanente her- en bijscholing: Boa’s moeten elke vijf jaar vier examens afleggen. Met een HTV-diploma ben je daarvan de eerste vijf jaar vrijgesteld. • Geweldsmiddelen boa: De meesten hebben geweldsbevoegdheid en training, maar beschikken slechts over handboeien, en verder niets v.w.b. verdedigingsmiddelen.

Boa’s in de natuurgebieden hebben vaak wel verdedigingsmiddelen zoals wapenstok en pepperspray en soms (ook) een vuurwapen. • Toezichthouder per regio: De politiechef is tevens toezichthouder (zie beleidsregels boa). De praktijk is dat deze rol wordt gemandateerd aan een politiefunctionaris (vaak boventallig). Als deze wettelijke rol goed en constructief wordt opgepakt, hebben we toezicht en waarborg op goede opleiding, goede taakuitoefening en alleen in uiterste nood gebruik van geweld. 14

Opleiding en veiligheidsmiddelen politieagenten • Opleiding tot surveillant: MBO niveau 2; 1,5 jaar opleiding in loondienst, opleiding tot assistent politiemedewerker. • Toelatingseisen: Vmbo. • Inhoud opleiding: Aangiften opnemen, wetskennis, gesprekstechnieken, aanhoudingstechniek. 50% op school en 50% op straat. • Geweldsmiddelen: De surveillant wordt na drie maanden opleiding uitgerust met handboeien, wapenstok en pepperspray. • De opleiding tot politieagent: Twee jaar. Wordt meteen gestart met een leerarbeidsovereenkomst. Het eerste jaar is vooral theorie met een korte stageperiode: je leert alles over intake, handhaven, noodhulp verlenen, gesprekstechnieken, sport en zelfverdediging. Het tweede jaar is vooral praktijkstage en afstuderen met een mbo 4 diploma. • Toelatingseisen: 17 jaar, minimaal vmbo. En een aantal test en psychologisch onderzoek (IQ en taalvaardigheid, persoonlijkheidstest, gesprek met psycholoog, fysieke vaardigheid), medische keuring en screening. •

Officiële geweldsmiddelen/verdedigingsmiddelen: ✓ Handboeien ✓ Wapenstok ✓ Pepperspray ✓ Politiehond ✓ Vuurwapen

Conclusie Opleiding: De opleiding HTV voor boa’s is minimaal gelijkwaardig en eigenlijk uitgebreider dan die van de politiesurveillant. Terwijl die laatste al na drie maanden meteen de wapenstok en pepperspray krijgt en de boa hooguit handboeien. Nu de opleiding van tot agent van drie naar twee jaar gaat, komt de opleiding van de boa’s nog dichterbij. Alleen de screening vooraf voor agenten is uitvoeriger dan die voor de boa’s.

15