Document · PDF

Rapportage Veiligheidsanalyse gemeente Heerlen 2019 tot en met 2022.pdf

Raadsvergadering . (video) 31 mei 2023, gemeente HeerlenBij agendapunt: Rapportage veiligheidsanalyse gemeente Heerlen 2019-202230.460 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Rapportage veiligheidsanalyse gemeente Heerlen 2019 t/m 2022

Inleiding Leeswijzer Veiligheidsveld 1 – Veilige woon- en leefomgeving Thema sociale kwaliteit Thema fysieke kwaliteit Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit

Inhoudsopgave

Thema subjectieve veiligheid Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 1 – Veilige woon- en leefomgeving

Veiligheidsveld 2 – Bedrijvigheid en veiligheid Thema veilig winkelgebied Thema veilige bedrijventerreinen Thema veilig uitgaan en veilige evenementen Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 2 – Bedrijvigheid en veiligheid

Veiligheidsveld 3 – Jeugd en veiligheid Thema jeugdoverlast Thema jeugdcriminaliteit / individuele probleemjongeren Thema jeugd, alcohol en drugs

Thema veilig in en om de school Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 3 – Jeugd en veiligheid

Veiligheidsveld 4 – Fysieke veiligheid Thema verkeersveiligheid Thema brandveiligheid Thema externe veiligheid / omgevingsveiligheid Thema rampenbestrijding en crisisbeheersing Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 4 – Fysieke veiligheid

Veiligheidsveld 5 – Integriteit en veiligheid Thema polarisatie en radicalisering Thema georganiseerde / ondermijnende criminaliteit Thema weerbare overheid / weerbaar bestuur Thema informatieveiligheid Thema ambtelijke en bestuurlijke integriteit Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 5 – Integriteit en veiligheid

Conclusie

Een veiligheidsanalyse is een vast en verplicht onderdeel van het meerjarig veiligheidsbeleid van een gemeente. Aan de hand van de constateringen in de veiligheidsanalyse wordt geprioriteerd welke onderwerpen in de kadernota

extra uitgewerkt dienen te worden. Deze rapportage bevat de uitkomsten van de veiligheidsanalyse (2019-2022) ter voorbereiding op het nieuwe integrale veiligheidsbeleid 2023-2026 van de gemeente Heerlen. Deze veiligheidsanalyse is feitelijk een foto van de veiligheidssituatie in Heerlen. Het geeft inzicht in de ontwikkeling van

Inleiding

de belangrijkste cijfers en de veiligheidsproblematiek die er voor Heerlen uitspringt. We hebben hierbij het stappenplan ‘Kernbeleid Veiligheid’ van de VNG gevolgd dat als landelijke standaard fungeert. De veiligheidsanalyse betreft in essentie een brede inventarisatie van de stand van zaken op vijf veiligheidsvelden: (1) Veilige woon- en leefomgeving, (2) Bedrijvigheid en veiligheid, (3) Jeugd en veiligheid, (4) Fysieke veiligheid en (5) Integriteit en veiligheid. Deze velden vormen met elkaar het ‘integrale veiligheidsterrein’. Binnen de veiligheidsvelden wordt onderscheid gemaakt tussen volgende veiligheidsthema’s: 1. Veilige woon- en leefomgeving (overlast, veelvoorkomende criminaliteit zoals inbraken en diefstal (high impact crimes), het onveiligheidsgevoel); 2. Bedrijvigheid en veiligheid (veilig ondernemen, veilige winkelcentra en veilig uitgaan / veilige evenementen); 3. Jeugd en veiligheid (jeugdoverlast, jeugdcriminaliteit, jeugdgroepen, alcohol en drugsgebruik, veiligheid in en om de school);

4. Fysieke veiligheid (verkeersveiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing, brandveiligheid, gevaarlijke stoffen); 5. Integriteit en veiligheid (georganiseerde criminaliteit, ondermijning, weerbare overheid / bestuur, informatieveiligheid, ambtelijke/bestuurlijke integriteit, polarisatie en radicalisering). In de veiligheidsanalyse wordt teruggekeken naar cijfers op gemeenteniveau in de periode 2019 tot en met 2022. Er wordt gebruik gemaakt van zowel objectieve cijfers (bron: onder andere politiecijfers) als van subjectieve cijfers (bron: burgeronderzoek). De cijfers zijn geanalyseerd met betrokken interne en externe veiligheidspartners. In de komende hoofdstukken worden de veiligheidsvelden apart besproken en wordt per veiligheidsveld ingegaan op de bijbehorende thema’s. Per thema zijn de belangrijkste cijfers weergegeven en worden de meest opvallende bevindingen benoemd. Nadat een veiligheidsveld is behandeld, volgt een samenvatting inclusief de belangrijkste aandachtspunten met betrekking tot de benoemde thema’s.

Een belangrijke kanttekening om te plaatsen is dat deze veiligheidsanalyse twee coronajaren omvat. De gepresenteerde cijfers reflecteren in zekere zin dan ook de maatschappelijke gevolgen van het gehanteerde

lockdown-beleid. Door de lockdown-regels in de jaren 2020 en 2021 zien we een afname in geregistreerde criminaliteit als overkoepelende trend. Echter nemen bepaalde specifieke vormen van overlast zoals bijvoorbeeld burengerucht juist toe in deze periode van verplicht thuisblijven. Na de lockdown-periode (2022) zien we dat veel

Inleiding (vervolg)

onderdelen van de geregistreerde criminaliteit weer een stijgende lijn inzetten.

Indicatorentabellen De kleuren in de indicatorentabellen geven een indicatie van de ontwikkeling van de betreffende indicator over de vier besproken jaren 2019 tot en met 2022. Rood betekent de minst gunstige waarde in die vier jaren, groen de gunstigste waarde en daar tussenin een kleurverloop van lichtrood, geel naar lichtgroen. De vermelde cijfers zijn aantallen, tenzij anders vermeld (bijvoorbeeld: percentages of schaalscores). Leesvoorbeeld

Leeswijzer

In 2020 is sprake van 684 registraties overlast i.v.m. alcohol/drugs. Dat is de hoogste waarde in de vier getoonde jaren,

daarmee ongunstig en dus rood. In 2022 was het aantal 627, de laagste waarde in vier jaren en dus groen. De tussenliggende waarden kleuren meer rood als ze richting de ongunstigste waarde gaan en meer groen als ze richting de gunstigste waarde gaan.

Sociale kwaliteit Bron Overlast ivm alcohol/drugs politie Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist) politie

2019 669 582

2020 684 747

2021 658 755

2022 627 659

Buurttabellen cijfers Burgeronderzoek De kleuren in de buurttabellen (jaar 2021) geven aan hoe de buurtscores of percentages zich verhouden tot de waarden van

Heerlen totaal, ofwel het gemiddelde cijfer van Heerlen. Ligt de waarde tussen -10% en +10% van het gemiddelde, dan is de kleur blauw. Is er sprake van een relatief gunstige waarde (verschil meer of gelijk 10%), dan kleurt het veld groen. Bij een relatief ongunstige waarde ten opzichte van het Heerlens gemiddelde (verschil meer of gelijk 10%), kleurt het veld oranje. Alle waarden in deze tabellen betreffen schaalscores (op een schaal van 0 tot 10) of percentages. Dit wordt per item aangegeven. Leesvoorbeeld In het onderstaande voorbeeld is in 2021 het gemiddelde van Heerlen 5,4. In Nieuw Lotbroek is de schaalscore in dat jaar 5,5 en ligt rond het Heerlens gemiddelde (tussen -10% en +10% van het gemiddelde) en dus blauw. In Welten-Benzenrade is de score 6,3 en dus meer dan 10% hoger dan het Heerlens gemiddelde: daarom groen. In dit geval betreft het namelijk de schaalscore sociale cohesie, d.w.z. een hogere score is gunstig. Ware het bijvoorbeeld de score omtrent verloedering geweest, dan betekent een hogere waarde een relatief ongunstige score en zou de kleur oranje zijn geweest. Buurten Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Welten - Benzenrade Heerlen totaal

2019 5,5 4,5 6,5 5,5

2021 5,5 4 6,3 5,4

Hyperlinks Bij digitale lezing van deze veiligheidsanalyse (pdf) kan gebruik worden gemaakt van de ingebouwde hyperlinks uit de inhoudsopgave. Op de meeste pagina’s staat dit tekentje:

. Met een klik op dit teken keer je terug naar de inhoudsopgave.

Veiligheidsveld 1

Veilige woon- en leefomgeving

Thema’s: Sociale kwaliteit Fysieke kwaliteit Objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit Subjectieve veiligheid

Thema sociale kwaliteit Indicatoren Sociale kwaliteit Overlast ivm alcohol/drugs Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist) Overlast zwervers Overlast door verward/overspannen persoon Sociale cohesie in de buurt, schaalscore Overlast in de buurt, schaalscore Drugsoverlast komt vaak voor in de buurt, in % Dronken mensen op straat komt vaak voor, in % Waarschuwingen 13b opiumwet Sluitingen van panden na aantreffen hennep Sluitingen van panden na aantreffen harddrugs Overlast prostitutie

Uitleg thema Bron politie politie politie politie burgeronderzoek burgeronderzoek burgeronderzoek burgeronderzoek interventieteam interventieteam interventieteam politie

2019 669 582 135 686 5,5 3,4 14 9 57 21 17 8

2020 684 747 151 903

55 17 12 10

2021 658 755 90 983 5,4 3,7 15 9 43 23 12 13

2022 627 659 109 943

De sociale kwaliteit van een buurt, wijk, kern wordt sterk beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de buurt, de kwaliteit van sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. De sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burengerucht, overlast ‘verwarde personen’,

42 17 8 18

Belangrijkste bevindingen

multiprobleemgezinnen/-huishoudens, overlast door illegale bewoning, intimiderende buurtbewoners (zgn. ‘onaantastbaren’), drank- en drugsoverlast, prostitutie. Begrippen verwant aan ‘sociale kwaliteit’ zijn bijv. ‘veerkracht’ en ‘vitaliteit’ van de buurt.

Overlastcijfers samenstelling en ontwikkeling Aantal registraties overlast (sociale kwaliteit) (bron: politie)

Sociale overlast en burengerucht Net als in de landelijke trend is er in Heerlen een stijging te zien op allerlei terreinen van overlast in 2020 en 2021. In 2022 is weer een daling waar te nemen. De tijdelijke daling heeft te maken met de coronacrisis in 2020 en 2021. Doordat mensen meer thuis waren, steeg de sociale overlast, zoals onder

1000 900

andere het aantal meldingen van burenruzies. Tijdens de coronaperiode zien we een sterke daling van

800

een aantal High Impact Crimes en een sterke toename van de registraties sociale overlast (o.a.

700

burengerucht en overlast verwarde personen). De invloed van corona is vooral zichtbaar bij

600

burengerucht met 747 meldingen in 2020 en 755 meldingen in 2021. Dit ten opzichte van de 659 meldingen in 2022. Hier zien we dat het aantal meldingen weer daalt, maar nog iets hoger is dan het

500

aantal registraties in 2019, namelijk 582 meldingen. Wanneer wordt bekeken in welke buurten de

400

meeste meldingen burgengerucht worden geregistreerd, staan de buurten Vrieheide-De Stack,

300

Hoensbroek-De Dem en Heerlerheide-Passart de laatste vier jaar altijd in de top vijf. De categorie burengerucht bestaat uit de onderdelen burenruzie en huiselijke twist. In de coronajaren zien we het aandeel burenruzies binnen de categorie burengerucht toenemen. In 2022 is de procentuele verhouding weer hetzelfde als in 2019.

200 100 0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 1.1.01. Burengerucht (relatieproblemen) 1.1.02. Overlast door verward/overspannen persoon 1.1.03. Overlast zwervers 1.1.04. Drugs/drankoverlast

Thema sociale kwaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Aantallen meldingen overlast

Wanneer de objectieve cijfers van sociale overlast worden vergeleken met de perceptie van mensen of overlast vaak

700

voorkomt in de buurt, zien we een vergelijkbaar beeld. In 2021

600

geven de burgers van Heerlen een gemiddelde score van 3,7 op

500

een schaal van 0 tot 10 voor het vaak ervaren van overlast in de buurt. Het effect van Corona is hierbij zichtbaar wanneer deze schaalscore wordt vergeleken met 2019 (3,4). Bij een nadere analyse van buurtoverlast blijkt dat in 2021 gemiddeld

Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist)

Overlast ivm alcohol / drugs 800 600

400

300

200

40%

58%

65%

60%

58%

2020

2021

2022

42%

100

2019

genomen meer buurtoverlast van groepen jongeren wordt

35% 42%

2019

2020

2021

2022

a. Burenruzie

b. Huiselijke twist

ervaren dan overlast door omwonenden (18% respectievelijk

11%). Binnen Heerlen zien we een duidelijk verschil tussen Heerlen-Noord en Heerlen-Zuid. Bewoners van de buurten in

Overlast zwervers

Overlast door verward / overspannen persoon

150 1000

Heerlen-Zuid geven aan minder sociale overlast te ervaren dan de respondenten uit Heerlen-Noord. De ontwikkeling tussen 2019

800

100

600

en 2021 laat zien dat met name de inwoners van CaumerveldDouve Weien (+0,7), Heksenberg (+0,9), Eikenderveld (+1,0), Vrieheide-De Stack (+1,5) en Rennemig-Beersdal (+1,0) meer buurtoverlast zijn gaan ervaren. Daarentegen ervaren mensen in

400

200 0

0 2019

2020

2021

2022

2019

2020

2021

2022

Molenberg minder overlast in de buurt, van 3,6 naar 2,4.

Verwarde personen en zwervers De meest voor de hand liggende verklaring voor de stijging van aantal meldingen verwarde personen in Heerlen is, dat het

Vergelijking per 10.000 inwoners

aantal bedden in de GGZ fors is afgenomen, waardoor mensen vrijwel altijd maar kort opgenomen worden. In de coronajaren

Overlast door verward persoon per 10.000 inwoners

2020 en 2021 is daardoor een duidelijke stijging te zien van het aantal overlastmeldingen doordat verwarde mensen meer in de thuissituatie verbleven of op straat in plaats van in een GGZ instelling. In 2022 zijn deze meldingen ook nog altijd hoog, 943 meldingen. In 2019 waren er 686 meldingen, het laagste aantal meldingen de afgelopen vier jaar. Het aantal meldingen concentreerde zich vooral in Heerlen-Centrum en Hoensbroek-De Dem. Een stijging in het aantal meldingen aangaande verwarde personen is overigens geen typisch Heerlens fenomeen. Echter zien we in cijfers overlast verward persoon per 10.000

inwoners dat Heerlen er met kop en schouders boven uitsteekt, zowel landelijk als regionaal (Sittard-Geleen en Maastricht). De ontwikkeling van de overlastregistraties omtrent verwarde personen is niet los te zien van de meldingen overlast zwervers en drugs/drankoverlast, omdat de verschijningsvormen van deze overlastvormen vaak overeenkomsten vertonen. Net als bij overlast verwarde/overspannen personen zien we dat het aantal incidenten aangaande overlast zwervers in 2020 hoger was

100 80 60 40 20 0 2019

2020

2021

dan in 2019. Daarna is echter een daling waarneembaar. In 2021 waren er in Heerlen 90 meldingen en in 2022 waren dit 109

Heerlen

Maastricht

meldingen. De overlast zwervers concentreert zich voornamelijk in Heerlen-Centrum.

Sittard-Geleen

Nederland

2022

Thema sociale kwaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Cijfers Burgeronderzoek – buurten Sociale cohesie Overlast in de in de buurt, buurt, schaalscore schaalscore Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal

Drugsoverlast Dronken komt vaak mensen op voor in de straat komt buurt, in % vaak voor, in %

2019 2021 2019 2021 2019 2021 2019 2021 6,1 5,8 2,6 2,8 10 6 6 2 5,4 5,5 3,2 3,9 7 5 5 3 4,9 4,9 4,2 4 23 19 11 7 5,5 5,5 3,1 3,6 9 14 3 6 4,5 4 4,4 5,9 17 36 9 20 5,1 4,7 4,9 5,2 11 21 9 12 5,9 5,8 3,4 4,3 12 19 3 7 5,4 5,6 3,7 4,7 10 12 0 8 5 5,1 3,5 3,6 13 11 3 4 5 5,5 3,7 3,9 21 20 21 19 5,2 5,2 4,3 4,4 26 25 16 10 5,8 5,7 3,5 3,8 17 17 26 24 4,9 5 3,8 4,8 24 25 16 14 6,5 6,3 1,3 1,3 1 1 0 0 6,4 6,2 3,1 3 13 9 9 4 6,1 6,1 1,6 2,3 1 3 2 2 5,4 5,5 3,6 2,4 16 10 8 8 5,3 5,6 3,7 3,4 16 12 3 2 6,1 6,1 2,3 2,1 8 7 1 2 5,5

5,4

3,4

3,7

Drugs- en drankoverlast In 2022 zijn in Heerlen 627 meldingen bij de politie geregistreerd met betrekking tot overlast gerelateerd aan drugs en/of alcohol. Hoewel het aantal incidenten vier jaar op rij redelijk stabiel is, blijven dit hoge aantallen. Gemiddeld vindt in 2021 15% van de inwoners van Heerlen dat drugsoverlast vaak voorkomt in de eigen buurt. Met betrekking tot drugs is er tussen 2019 en 2021 een stijging te zien van 1%-punt. Met name in Vrieheide-De Stack (van 17% naar 36%) en Heerlerheide-Passart (van 11% naar 21%) is in 2021 een enorme stijging te zien ten opzichte van 2019. Daarnaast scoren de buurten Heerlen-Centrum, GMS en MSP hoog in het ervaren van drugsoverlast in de eigen buurt.

Dronken mensen op straat wordt gemiddeld genomen door 9% van de Heerlenaren als een vaak voorkomende overlastvorm genoemd. Ten opzichte van eerdere jaren is hierin geen verandering waar te nemen. De ontwikkeling tussen 2019 en 2021 laat op dit onderdeel met name een stijging zien in Vrieheide-De Stack (van 9% naar 20%), HeerlerheidePassart (van 9% naar 12%) en Rennemig-Beersdal (van 0% naar 8%). De buurten GMS (van 16% naar 10%) en Hoensbroek-De Dem (van 11% naar 7%) laten een positieve ontwikkeling zien. In de buurten

Sociale cohesie De schaalscore voor sociale cohesie is redelijk ongewijzigd gebleven. Deze score ligt in Heerlen gemiddeld op 5,4 in 2021 en op 5,5 in 2019. Op een schaal van 0 tot 10 is dit laag. Heerlen-

Caumerveld-Douve Weien (2%), Heerlebaan Centrum/Schil (beide 2%) en Welten-Benzenrade (0%) wordt relatief de minste, tot geen, overlast van dronken mensen op straat ervaren.

Zuid scoort beduidend hoger dan Heerlen-Noord. De laagste score wordt in 2021 gemeten in Vrieheide-de Stack (4) en de hoogste in Welten-Benzenrade (6,3). Uit de reacties op de afzonderlijke stellingen met betrekking tot sociale cohesie kan geconcludeerd worden dat in 2021 bijna zes op de tien (62%) ondervraagden de stelling onderschrijven dat de mensen in de eigen buurt prettig met elkaar omgaan en bijna de helft (52%) zich thuis voelt in de buurt. Deze percentages zijn gestegen ten opzichte van 2019; een positieve ontwikkeling.

Thema sociale kwaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Damoclesbeleid

Aantal waarschuwingen en sluitingen (bron: gemeente - interventieteam)

We zien een lichte daling van het aantal maatregelen vanaf 2019. Er zijn minder waarschuwingen 13b Opiumwet gegeven. Bij de sluitingen van panden na het aantreffen van

een hennepplantage en/of een handelshoeveelheid hard- of softdrugs, zien we ook een licht

dalende tendens in de afgelopen vier jaren. Politie geeft aan dat er geen veranderingen zijn

geweest in het beleid en geen veranderingen in de hennephaaldagen ondanks de

coronaperiode. Verderop in deze rapportage, onder het thema georganiseerde / ondermijnende

criminaliteit (onderwerp drugshandel), staat een korte toelichting over de toepassing van dit

Damoclesbeleid.

57 43

In 2022 zijn er 18 meldingen overlast prostitutie geregistreerd bij de politie. In 2019 waren dit er 8. De laatste vier jaar zien we hier een lichte stijging.

23 17

17 8

0 2019

Prostitutie

2020

2021

2022

Waarschuwingen 13b opiumwet Sluitingen van panden na aantreffen hennep Sluitingen van panden na aantreffen harddrugs

Het Interventieteam voert jaarlijks ongeveer vier integrale controles uit op het gebied van illegale prostitutie. Uiteraard draagt de frequentie van de controles bij aan het aantal constateringen. Deze controles worden uitgevoerd in samenwerking met de projectgroep 1863. Bij deze projectgroep zijn de volgende partners aangesloten: het Openbaar Ministerie, de politie waaronder de Afdeling Vreemdelingen Identificatie en Mensenhandel (AVIM), verschillende Limburgse gemeenten, het Leger des Heils en de Koninklijke Marechaussee (Kmar). Na de controles wordt eventueel ingezet op bestuurlijke handhaving of op slachtofferschap. Achter de illegale prostitutie branche gaat zware criminaliteit, waaronder mensenhandel, schuil. Bij de

controles worden regelmatig sekswerkers met een buitenlandse achtergrond aangetroffen. Qua ontwikkeling is waar te nemen dat de sekswerkers niet alleen uit de Oostbloklanden komen, maar ook veel sekswerkers (in het bijzonder shemales) uit Latijns Amerika. We proberen steeds meer zicht te krijgen op de netwerken door onder andere alle controles naast elkaar te leggen.

Thema sociale kwaliteit (vervolg) Top 5 buurten per indicator (bron: politie) Burengerucht 2019

aantal

2020

aantal

2021

aantal

2022

aantal

Hoensbroek-De Dem

11%

Vrieheide-De Stack

11%

Hoensbroek-De Dem

11%

MSP

14%

Vrieheide-De Stack

10%

Hoensbroek-De Dem

11%

Heerlerheide-Passart

Hoensbroek-De Dem

11%

Heerlerheide-Passart

10%

Vrieheide-De Stack

MSP

Rennemig-Beersdal

MSP

Heerlerheide-Passart

Zeswegen-Nieuw Husken

MSP

Rennemig-Beersdal

Nieuw Lotbroek

2021

2022

Overlast door verward/overspannen persoon 2019

aantal

2020

aantal

Heerlen Centrum

153

22%

Heerlen Centrum

190

21%

Heerlen Centrum

175

18%

Heerlen Centrum

215

23%

GMS

10%

GMS

145

16%

Hoensbroek-De Dem

172

17%

Hoensbroek-De Dem

10%

Hoensbroek-De Dem

127

14%

GMS

100

10%

Vrieheide-De Stack

Heerlerheide-Passart

Vrieheide-De Stack

Heerlerheide-Passart

Welten-Benzenrade

MSP

Vrieheide-De Stack

Molenberg

2020

2021

2022

Overlast zwervers 2019

aantal

Heerlen Centrum

39%

Heerlen Centrum

64%

Heerlen Centrum

46%

Heerlen Centrum

29%

Molenberg

11%

GMS

11%

GMS

10%

Heerlerheide-Passart

14%

GMS

11%

Molenberg

Hoensbroek-De Dem

Molenberg

Welten-Benzenrade

Molenberg

GMS

MSP

Meerdere buurten

Hoensbroek-De Dem

2020

2021

2022

Drugs/drankoverlast 2019

aantal

Heerlen Centrum

12%

Heerlen Centrum

118

17%

Vrieheide-De Stack

117

18%

Heerlen Centrum

13%

GMS

12%

MSP

11%

GMS

11%

Vrieheide-De Stack

13%

MSP

10%

Vrieheide-De Stack

10%

Heerlen Centrum

10%

GMS

12%

Vrieheide-De Stack

10%

Hoensbroek-De Dem

MSP

11%

Molenberg

Eikenderveld

Hoensbroek-De Dem

Thema fysieke kwaliteit Indicatoren

Uitleg thema

Fysieke kwaliteit Vernieling c.q. zaakbeschadiging

Bron politie

2019 651

2020 576

2021 504

2022 605

De fysieke kwaliteit van een buurt, wijk, kern heeft betrekking op fysieke kenmerken van de woonomgeving: in het bijzonder de

Waardering kwaliteit woonomgeving, schaalscore burgeronderzoek

7,1

6,9

inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Het

Verloedering in de buurt, schaalscore

4,9

5,1

gaat bij dit thema om de vraag: hoe staat de openbare ruimte

burgeronderzoek

erbij? Hoe prettig is het wonen in de buurt gegeven die fysieke kwaliteit? Aspecten zijn onderhoud van groen, aanpak zwerfvuil,

Cijfers vernieling c.q. zaakbeschadiging

verlichting van achterpaden e.d.. Inbreuk op de fysieke kwaliteit zijn onder meer vernielingen, graffiti, zwerfvuil en andere

Vernieling c.q. zaakbeschadiging 700

tekenen van verloedering. Vernieling van/aan auto (C10)

600

Belangrijkste bevindingen

500

325

250 289

400

216

Vernieling overige objecten (C40)

Na de ingezette daling in 2020 en 2021 is in 2022 weer een sterke groei zichtbaar, voornamelijk in de vernieling van overige objecten (groei van 21,4%) Dit fenomeen is voornamelijk te

300

wijten aan het gehanteerde lockdownbeleid in de periode 2020-

200

312

278

100

340

280

0 2019

2020

2021

2022

Vernieling van/aan openbaar vervoer / ABRI / openbaar gebouw (C20 en C30) en openlijke geweldpleging tegen goederen (F11)

2021. Vernieling en/of zaakbeschadiging in de openbare ruimte vindt hoofdzakelijk plaats in Heerlen Centrum. Maar ook in Heerlerheide-Passart, Vrieheide-De Stack en Hoensbroek–De Dem zijn een groot aantal meldingen waar te nemen.

Top 5 buurten per indicator (bron: politie) Vernieling c.q. zaakbeschadiging 2019

aantal

2020

aantal

2021

aantal

2022

aantal

Heerlen Centrum

15%

Vrieheide-De Stack

11%

Heerlen Centrum

11%

Heerlen Centrum

13%

Heerlerheide-Passart

10%

Heerlerheide-Passart

10%

Vrieheide-De Stack

10%

Vrieheide-De Stack

Heerlen Centrum

Vrieheide-De Stack

10%

Heerlerheide-Passart

MSP

Hoensbroek-De Dem

MSP

GMS

Rennemig-Beersdal

Thema fysieke kwaliteit (vervolg) Cijfers Burgeronderzoek – buurten

Belangrijkste bevindingen (vervolg) Waardering Verloedering in kwaliteit de buurt, woonomgeving schaalscore , schaalscore

Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal

2019 2021 2019 2021 7,4 7 4,6 4,9 7,1 6,9 4,7 4,8 6,1 6,4 5,6 5,7 7,4 6,7 5 5,6 5,7 4,8 6,2 6,9 6,4 5,6 5,8 6,2 7,2 6,8 5,2 5,7 7,3 7 5,1 5,7 6,6 6,4 5,3 5,9 6,4 6,7 5,5 5,5 6,4 6,3 5,6 4,8 7,4 7,4 4,9 5,1 6,3 6 5,4 4,7 8,3 8,7 2,7 2,7 8,4 8,1 3,9 3,7 8,5 8,1 2,9 3,3 7,1 7 4,6 3,9 7,2 7,1 5,8 5,5 8,2 8,1 3,8 4,6 7,1

6,9

4,9

5,1

Kwaliteit woonomgeving De schaalscores ‘waardering kwaliteit woonomgeving’ en ‘verloedering in de buurt’ in Heerlen laten beide een negatieve ontwikkeling zien van 0,2 ten opzichte van 2019. Uit het burgeronderzoek blijkt dat de ervaren verloedering voornamelijk bestaat uit hondenpoep en rommel op straat. In verhouding tot andere Parkstad-gemeenten scoort Heerlen drie jaar op rij het hoogst wat betreft verloedering en drie keer het laagst op de schaalscore sociale cohesie. Het reeds lang bekende fenomeen dat de buurten in Heerlen-Zuid gunstiger scoren dan de buurten ten Noorden van het spoor, zet ook gestaag door. Wanneer er verder wordt ingezoomd op de buurten blijkt dat

Vrieheide-De Stack de laagste waardering (4,8) heeft voor de kwaliteit woonomgeving én de slechtste score (6,9) voor verloedering in de buurt. Heerlerbaan-Schil laat een forse negatieve groei van 0,8 zien op de schaalscore verloedering in de buurt en Welten-Benzerade is met een positieve groei van 8,3 naar 8,7 een van de grootste stijgers wat betreft de waardering voor kwaliteit van de woonomgeving.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit Indicatoren Objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit Bron Zakkenrollerij politie Overval in woning politie Straatroof politie Diefstal af/uit/van overige voertuigen politie Diefstal van motorvoertuigen politie Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen politie Diefstal van brom-, snor-, fietsen politie Diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis politie Diefstal/woninginbraak politie Bedreiging politie Mishandeling politie Moord, doodslag politie Openlijk geweld (persoon) politie Overige vermogensdelicten politie Woninginbraak komt vaak voor in de buurt, in % politie Bedreiging komt vaak voor in de buurt, in % politie Gewelddelicten komt vaak voor in de buurt, in % politie Diefstal vanaf/beschadiging auto komt vaak voor in de buurt, in % burgeronderzoek Vermogensdelicten, schaalscore burgeronderzoek Dreiging in de buurt, schaalscore burgeronderzoek Slachtofferschap totaal, in % burgeronderzoek Aantal consult en advies aanvragen veiligheidshuis Totaal aantal personen met een Persoonsgerichte aanpak (PGA) veiligheidshuis Aantal TOP X aanpakken veiligheidshuis Nazorg ex-gedetineerden screeningen veiligheidshuis Nazorgtrajecten ex-gedetineerden meervoudige problematiek veiligheidshuis Aantal BIJ (bestuurlijke informatie justitiabelen) casussen veiligheidshuis Opgemaakte RIHG (Risico

Instrument Huiselijk Geweld) flexteam Opgelegde huisverboden flexteam Aantal meldingen huiselijk geweld veilig thuis Adviezen Veilig Thuis veilig thuis

Uitleg thema Bij dit thema gaat het om verschillende vormen van 2019 2020 2021 2022 58 33 33 49 4 2 1 1 19 5 14 19 150 88 111 155 132 118 136 164 379 297 342 394 339 297 360 485 121 79 98 108 307 197 149 161 213 179 205 201 286 266 276 394 17 15 21 19 26 21 14 33 434 437 432 537 10 6 3 4 4 3 14 10 4,2 1,8 18 42 90 11 233 44 9 4 2 1086 924

49 113 8 202 29 12 16 14 1044 825

3,7 1,9 25 100 101 2 214 27 21 22 21 1156 766

vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het betreft zowel ‘veel voorkomende’ als ‘high impact’criminaliteit. Vermogenscriminaliteit: o.m. woninginbraak, kelderboxinbraak, auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal motorvoertuigen, zakkenrollerij en straatroof. Geweldscriminaliteit: o.m. bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging, huiselijk geweld. Bij vermogenscriminaliteit is aandacht voor het eventuele georganiseerde karakter (bendes, banditisme) van belang.

Belangrijkste bevindingen High Impact Crimes versus sociale overlast Tijdens de coronaperiode zagen we met name in het begin van 2020 een sterke daling van het aantal High Impact Crimes (HIC’s) en een sterke toename van de registraties in sociale

90 124 0 240 30 13 26 21 1118 1094

overlast (o.a. burengerucht en verwarde personen). In de

maandcijfers van 2021 was een heel duidelijk effect te zien van de lockdowns in de diefstalcijfers en met name bij de diefstallen van fietsen en bromfietsen; na het beëindigen van de lockdowns stegen de aantallen weer meteen naar het oude pré-corona-niveau. Woninginbraken In 2020 en 2021 zijn er minder diefstal/woningbraken geregistreerd bij de politie, dit is voornamelijk te verklaren

Voertuigcriminaliteit

door de coronamaatregelen waardoor mensen verplicht meer

In 2022 zien we de diefstallen van en uit/vanaf voertuigen, als ook diefstallen van brom-, snor-, fietsen fors

tijd thuis doorbrachten. Het aantal geregistreerde woning-

toenemen. Deze vormen van criminaliteit kunnen we samenvatten als voertuigcriminaliteit. Technische

inbraken in 2022 is beduidend veel lager dan in 2019. Ook na

ontwikkelingen, zoals scanapparatuur, dragen bij aan de mogelijkheden om voertuigen te stelen of om

corona blijven mensen meer thuis werken. Waarschijnlijk

gericht in voertuigen in te breken. Bij diefstal uit/vanaf motorvoertuigen gaat het vaak om diefstal van

draagt dat eraan bij dat het aantal diefstallen/woning inbraak

kentekenplaten, katalysators, autosturen en laptops / elektronische apparatuur. In grote delen van Parkstad

stabiel laag blijft. Heerlen volgt hierin, net als Sittard-Geleen

zien we dit fenomeen. De nabijheid van de landsgrenzen heeft hierin waarschijnlijk een belangrijke rol.

en Maastricht, de landelijke trend.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Woninginbraken

Belangrijkste bevindingen (vervolg) Subjectieve veiligheidsgevoel

Diefstal/inbraak woning per 10.000 inwoners

Naast de objectieve politiecijfers met betrekking tot high impact crime bestaat er ook nog het subjectieve

veiligheidsgevoel. Voor het persoonlijk welzijn is het van belang dat men zich veilig voelt. Daarom is in

het burgeronderzoek gevraagd of men zich wel eens onveilig voelt in de eigen woonbuurt. Het

subjectieve veiligheidsgevoel brengt de ervaring en perceptie van (on)veiligheid bij bewoners in kaart. De

percentages en schaalscores van het burgeronderzoek geven de frequentie weer waarmee respondenten

‘komt vaak voor’ hebben geantwoord.

Woninginbraken subjectief

In 2019 vond 10% van de respondenten binnen het Burgeronderzoek dat woninginbraak vaak voorkomt

in de buurt; in 2021 was dit nog maar 6%. Dit komt overeen met de objectieve cijfers die laten zien dat

Heerlen Maastricht

Sittard-Geleen Nederland 2019

2020

2021

2022

er minder woninginbraken zijn. Indien er wordt gekeken naar de verschillende buurten en de perceptie van hun bewoners met betrekking tot het aantal woningbraken, scoren Vrieheide-De Stack, ZeswegenNieuw Husken en Rennemig-Beersdal nog hoog.

Aarveld waar een flinke daling in de ervaring van het aantal

Cijfers Burgeronderzoek – buurten

woninginbraken kan worden waargenomen. De objectieve cijfers Diefstal vanaf / Woninginbraak Bedreiging Gewelddelicten beschadiging komt vaak voor komt vaak voor komt vaak voor auto komt vaak in de buurt, in % in de buurt, in % in de buurt, in % voor, in %

Daar tegenover staan Nieuw Lotbroek, Mariarade en Bekkerveld-

2019 2021 2019 2021 2019 2021 2019 2021 7 4 2 2 2 2 10 3 11 2 2 2 1 5 9 4 9 5 5 3 5 5 18 6 18 7 4 2 3 3 21 7 17 16 6 14 7 10 20 24 9 6 8 7 6 5 15 16 15 7 1 5 7 6 10 16 8 8 3 4 1 5 13 15 13 11 4 3 2 3 16 13 8 4 5 3 6 3 12 12 10 7 7 5 8 7 17 14 3 1 3 6 5 2 12 4 13 5 6 4 6 3 17 14 11 4 0 0 0 0 16 10 14 4 4 0 2 0 9 4 11 8 1 2 0 0 5 4 5 4 0 3 2 3 12 5 9 6 1 1 3 0 21 8 11 5 1 0 1 1 7 6 10

wijzen uit dat in 2022 het hoogste aantal diefstallen/inbraken in woningen plaats vond in Heerlerheide-Passart, gevolgd door GMS en Hoensbroek-De Dem. Ieder goed voor respectievelijk 10% van de geregistreerde diefstallen/inbraken in woningen. Bedreiging subjectief In het burgeronderzoek is bij het thema bedreiging in Heerlen (totaal) een lichte stijging te zien van 3% naar 4%. Wanneer ingezoomd wordt op buurtniveau zijn Bekkerveld-Aarveld, WeltenBenzenrade en Heerlerbaan-Schil positieve uitschieters met een score van 0%. Negatief springen Vrieheide-De Stack, met een groei van 6% naar 14% en Heksenberg, met een verviervoudiging

eruit. Bewoners van laatstgenoemde twee buurten ervaren dus in relatief hoge mate bedreiging in de eigen buurt, zelf of bij anderen.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Voertuigcriminaliteit

Geweldsdelicten

De term geweldsdelicten omvat, zoals de naam al weggeeft, strafbare feiten waarbij geweld is gepleegd. Geweld kan vele vormen aannemen en varieert van schelden tot zelfs moord in het ernstigste geval. Ook dreigen met geweld valt onder geweldsdelicten. Qua subjectief

Aantallen diefstallen van/uit/vanaf voertuigen 500 450 400

veiligheidsgevoel is hier over het algemeen een licht positieve ontwikkeling te zien, waarbij

350

Welten-Benzenrade, Bekkerveld-Aarveld, Caumerveld-Douve Weien en Heerlerbaan-Centrum

300

zelfs een score van 0% rapporteren in 2021. Bekkerveld-Aarveld, Eikenderveld, GMS en

250

Heerlerbaan-Centrum laten ook een flinke afname zien in de perceptie van het aantal geweldsdelicten. De buurten Vrieheide-De Stack, Mariarade en Rennemig-Beersdal laten echter

200 150 100

weer een forse stijging in negatieve zin zien.

Objectief versus subjectief: diefstal uit/vanaf motorvoertuigen versus diefstal vanaf /

0 2019

beschadiging van een auto

2020

2021

2022

Wanneer de objectieve cijfers over diefstallen en beschadiging vanuit auto’s naast de subjectieve

Diefstal uit/vanaf overige voertuigen

Diefstal van motorvoertuigen

ervaring van burgers wordt gelegd is er een overeenkomst te zien. Uit politiecijfers blijkt

Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen

Diefstal van brom-, snor-, fietsen

namelijk dat diefstal uit/vanaf motorvoertuigen gedaald is van 379 in 2019 naar 342 in 2021. Gelijk hieraan daalt de subjectieve ervaring bij diefstal vanaf / beschadiging van een auto zoals uitgevraagd in het burgeronderzoek van schaalscore 14 naar 10. Uit de top 5 buurten per indicator blijkt dat al vier jaar op rij het grootste aantal diefstal uit/vanaf motorvoertuigen plaats

vindt in Heerlen-Centrum, al is hier absoluut gezien wel een dalende lijn ingezet.

Zakkenrollerij

Diefstal van motorvoertuigen Opvallend om te benoemen is het feit dat Welten-Benzenrade in de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022 op verschillende onderdelen van voertuigcriminaliteit in de top vijf staat. Bij diefstal van motorvoertuigen staat Welten-Benzenrade zelfs al sinds 2020 op nummer één.

Zakkenrollerij Zakkenrollerij Heerlen (bron: politie)

Vanaf 2016 was er een fors ingezette daling zichtbaar in het aantal geregistreerde incidenten zakkenrollerij. Deze daling hield aan tot 2022. In dat jaar was een stijging waar te nemen van 33 naar 49 bij de politie geregistreerde incidenten. Wanneer verder wordt ingezoomd op locaties

is te zien dat Heerlen-Centrum er met kop en schouders bovenuit steekt, met in 2022 zelfs 73%

van alle geregistreerde incidenten. De lage aantallen in 2020 en 2021 zijn voor een groot deel te

verklaren door de corona-lockdowns in die jaren. De anderhalvemetermaatschappij, winkelsluitingen en het geen doorgang vinden van evenementen, hebben de kansen van

zakkenrollers natuurlijk fors ingeperkt.

10 0 2019

2020

2021

2022

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Top 5 buurten per indicator (bron: politie) Diefstal af/uit/van overige voertuigen 2019

aantal

2020

aantal

2021

aantal

2022

aantal

Heerlen Centrum

11%

MSP

13%

Heerlen Centrum

13%

Vrieheide-De Stack

14%

Hoensbroek-De Dem

Heerlen Centrum

Heerlerheide-Passart

Heerlen Centrum

13%

Vrieheide-De Stack

Molenberg

Welten-Benzenrade

Heerlerheide-Passart

10%

Heerlerbaan-Schil

Caumerveld-Douve Wn

GMS

Hoensbroek-De Dem

Nieuw Lotbroek

Vrieheide-De Stack

Meerdere buurten

MSP

2021

2022

Diefstal van motorvoertuigen 2019

aantal

2020

aantal

Vrieheide-De Stack

Welten-Benzenrade

10%

Welten-Benzenrade

13%

Welten-Benzenrade

Caumerveld-Douve Wn

Molenberg

Hoensbroek-De Dem

Heerlerheide-Passart

GMS

Heerlerbaan-Centrum

Caumerveld-Douve Wn

MSP

Caumerveld-Douve Wn

Hoensbroek-De Dem

Meerdere buurten

Heerlerheide-Passart

Vrieheide-De Stack

Heerlen Centrum

2021

2022

Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen 2019

aantal

2020

aantal

Heerlen Centrum

20%

Heerlen Centrum

13%

Heerlen Centrum

17%

Heerlen Centrum

12%

Nieuw Lotbroek

Welten-Benzenrade

10%

Heerlerheide-Passart

10%

Welten-Benzenrade

Vrieheide-De Stack

Heerlerbaan-Centrum

Welten-Benzenrade

Heerlerbaan-Schil

Caumerveld-Douve Wn

Rennemig-Beersdal

Hoensbroek-De Dem

Meerdere buurten

Heerlerbaan-Schil

Hoensbroek-De Dem

2021

2022

Diefstal van brom-, snor-, fietsen 2019

aantal

2020

aantal

Heerlen Centrum

20%

Heerlen Centrum

28%

Heerlen Centrum

27%

Heerlen Centrum

145

30%

GMS

10%

GMS

12%

GMS

14%

GMS

12%

MSP

Hoensbroek-De Dem

Heerlerheide-Passart

Welten-Benzenrade

MSP

Hoensbroek-De Dem

Heerlerheide-Passart

Heerlerbaan-Centrum

Vrieheide-De Stack

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Top 5 buurten per indicator (bron: politie)

Diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis 2019

aantal

2020

aantal

2021

aantal

2022

aantal

Vrieheide-De Stack

11%

Heerlen Centrum

14%

GMS

11%

Heerlerheide-Passart

10%

Welten-Benzenrade

10%

GMS

11%

Eikenderveld

11%

Molenberg

GMS

Heerlerheide-Passart

10%

MSP

Heerlerbaan-Centrum

Eikenderveld

Hoensbroek-De Dem

Heerlerbaan-Centrum

Hoensbroek-De Dem

Meerdere buurten

Vrieheide-De Stack

Caumerveld-Douve Wn

2020

2021

2022

Diefstal/inbraak woning 2019

aantal

GMS

Hoensbroek-De Dem

15%

Vrieheide-De Stack

15%

Heerlerheide-Passart

12%

Vrieheide-De Stack

MSP

10%

Hoensbroek-De Dem

13%

GMS

10%

Caumerveld-Douve Wn

Vrieheide-De Stack

GMS

10%

Hoensbroek-De Dem

10%

Nieuw Lotbroek

GMS

Meerdere buurten

MSP

Meerdere buurten

Heerlen Centrum

2020

2021

2022

Mishandeling 2019

aantal

Heerlen Centrum

22%

Heerlen Centrum

14%

Heerlen Centrum

16%

Heerlen Centrum

17%

GMS

10%

MSP

12%

Hoensbroek-De Dem

10%

GMS

13%

MSP

Hoensbroek-De Dem

10%

Vrieheide-De Stack

Molenberg

GMS

MSP

Vrieheide-De Stack

GMS

Heerlerheide-Passart

2020

2021

aantal

2022

Overige vermogensdelicten 2019

aantal

Heerlen Centrum

17%

Heerlen Centrum

16%

Heerlen Centrum

18%

Heerlen Centrum

18%

Woonboul.-Ten Esschen

16%

Vrieheide-De Stack

GMS

Vrieheide-De Stack

GMS

Heerlerheide-Passart

Hoensbroek-De Dem

GMS

Woonboul.-Ten Esschen

Heerlerheide-Passart

Meerdere buurten

Heerlerheide-Passart

MSP

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Cijfers Burgeronderzoek – buurten

Belangrijkste bevindingen (vervolg) Vermogensdelicten, schaalscore

Dreiging in de Slachtofferscha buurt, p totaal, in % schaalscore

2019 2021 2019 2021 2019 2021 3,7 2,9 1,6 1,3 18 20 3,5 4,0 1,3 1,3 20 26 4,6 3,5 3,3 2,5 21 24 4,8 3,8 1,1 1,8 28 23 5,0 5,4 3,1 3,8 20 38 4,5 5,0 3,1 4,0 14 28 4,0 3,8 1,3 1,8 20 34 4,4 4,0 1,4 1,7 25 34 4,4 3,3 1,7 1,7 11 25 4,1 3,4 2,9 2,2 21 27 4,5 4,3 2,9 2,5 18 28 3,3 3,5 2,9 3,0 15 23 5,6 3,9 3,2 2,6 21 28 4,2 2,8 0,6 0,4 16 15 3,0 2,9 1,2 0,9 19 21 3,3 3,3 0,6 0,4 17 17 3,7 2,4 1,5 1,4 16 23 5,5 4,3 2,4 1,6 15 26 3,7 3,8 1,0 0,9 16 19 4,2

3,7

1,9

Vermogensdelicten Vermogensdelicten is een verzamelnaam voor alle delicten waarbij geld of

bezit wordt buitgemaakt. De bekendste vermogensdelicten zijn diefstal, inbraak, fraude, oplichting, heling en witwassen. Tijdens Corona wordt een stevige daling geconstateerd in het aantal vermogensdelicten, te wijten aan het meer in en om huis verblijven van bewoners. In 2022 trekt een groot deel van het aantal vermogensdelicten weer op naar het niveau voor corona of erger. In juli 2019 werd het digitale opkopersregister (DOR) ingevoerd. Dit opkopersregister dwingt handelaren om alles wat zij opkopen en weer verkopen te registreren in een systeem. Politie kan het register raadplegen wanneer aangifte wordt gedaan van een gestolen goed. Doordat alles geregistreerd wordt, wordt heling zichtbaarder. Een stijging wil dus niet zeggen dat heling meer voorkomt, maar wel dat het door de DOR meer zichtbaar is en mogelijk een preventieve werking heeft. Tijdens corona was controle van de DOR minder mogelijk. Veel winkels zijn langere tijd gedwongen gesloten geweest, wat bijdraagt aan de lagere aantallen in de cijfers van heling. Dreiging in de buurt In het burgeronderzoek is ten opzichte van 2019, de schaalscore van 1,9

Slachtofferschap

bij dreiging in de buurt gelijk gebleven. De Heerlense burgers geven

Het is een bekend gegeven dat een deel van de criminaliteit zich onttrekt aan de waarneming

gemiddeld dus aan dat dreiging relatief weinig voorkomt in de buurt.

en registratie van de politie. Zo blijkt uit eerder burgeronderzoek dat ruim 50% van de

Hierbij dient men wel te beseffen dat het gaat on vrij ernstige vormen

inwoners die in een bepaald jaar slachtoffer zijn geweest van een misdrijf, hiervan géén

van criminaliteit (bedreiging, geweld, tasjesroof). Het overgrote deel van

aangifte heeft gedaan bij de politie. Om deze ‘verborgen’ criminaliteit mee in beeld te brengen

de Heerlense buurten laat een positieve ontwikkeling zien en een afname

is in het burgeronderzoek gekeken naar de ervaring van slachtofferschap onder bewoners.

in de ervaren dreiging in de buurt. Echter in Heerlerheide-Passart,

Hierbij werden de volgende indicatoren voorgelegd: woninginbraak, autodelicten,

Heksenberg en Vrieheide-De Stack zijn negatieve ontwikkelingen waar te

fietsendelicten, vernieling en geweldsmisdrijven. Ten opzichte van 2019 is er in Heerlen een

nemen wat betreft de perceptie van dreiging in de buurt. Zeswegen-

stijging waar te nemen van 18% naar 25%. In vrijwel iedere buurt is het percentage

Nieuw Husken en Mariarade zijn beide gelijk gebleven ten opzichte van

slachtofferschap fors gestegen of gelijk gebleven, behalve in Nieuw Lotbroek en Welten-

2019.

Benzenrade. Daar wordt een lichte daling waargenomen. Uitschieters zijn Vrieheide-De Stack, Heerlerheide-Passart, Heksenberg, Rennemig-Beersdal, MSP en Eikenderveld, waar in 2021 28% of meer van de respondenten, slachtofferschap heeft ervaren op basis van bovengenoemde indicatoren.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Mishandeling en ruzie/twist zonder vervolg Eenvoudige en zware mishandeling Heerlen (bron: politie)

Belangrijkste bevindingen (vervolg) Ruzie/twist zonder vervolg (bron: politie)

450

1000

300 250

100

bij de politie, hiervan 248 eenvoudig en 46 zwaar. Tezamen laten deze beide vormen van mishandeling in 2022 een explosieve stijging van 43%

800

zien ten opzichte van 2021. Terwijl juist vanaf 2016 een lichte daling

200 150

mishandeling. In 2022 zijn er 394 incidenten mishandeling geregistreerd

350

Mishandeling, zijnde iemand opzettelijk lichamelijk letsel toebrengen, is

een categorie die is opgebouwd uit eenvoudige mishandeling en zware

1200

400

Mishandeling

348 248

233

600

zichtbaar was. Er is een redelijke spreiding zichtbaar op buurtniveau,

245

maar Heerlen-Centrum is vanaf 2019 ieder jaar koploper. In 2022

400

bedraagt het percentage hier 17% van de geregistreerde mishandelingen.

200

0 2019

2020

Eenvoudige mishandeling

2021

Wanneer we locatie en tijdstippen van mishandeling verder analyseren

2022

Zware mishandeling

kunnen we concluderen dat veel van de mishandelingen gerelateerd zijn

0 2019

2020

2021

2022

aan het uitgaansleven dat voornamelijk plaats vindt in Heerlen-Centrum. Hier wordt verder op ingezoomd in het thema veilig uitgaan en veilige

Onder de categorie mishandeling wordt vaak ook ruzie/twist zonder vervolg (verbaal geweld of duw- en trekwerk) geschaard. Deze subcategorie is hiernaast afzonderlijk in een grafiek weergegeven en is sinds 2020 nagenoeg hetzelfde gebleven. Hetgeen dus indiceert dat de aard van de mishandelingen heftiger is geworden. Openlijk geweld De indicator openlijke geweldpleging betreft het openlijk in vereniging plegen van geweld tegen personen. Hier is ook een grote stijging waar te nemen van 2021 (14 incidenten) naar 2022 (33

incidenten). Mogelijk is dit te verklaren door het samenscholingsverbod als onderdeel van het

evenementen (veld 2). De overige buurten die roulerend plaatsnemen in de top 5 zijn GMS, MSP, Hoensbroek-De Dem, Vrieheide-De Stack. Molenberg is slechts één keer te vinden op plaats 4 in 2019. Een gehoord signaal is dat specifiek op de locatie Maanplein bij de Jumbo akkefietjes worden uitgevochten. Hierdoor heeft deze plek de bijnaam ‘De Arena’

gekregen onder sommige Heerlenaren, veelal jongeren.

Vergelijking per 10.000 inwoners Mishandeling per 10.000 inwoners

coronabeleid. Echter wanneer de cijfers van 2022 worden afgezet tegen de pre-coronacijfers van 2019 is ook hier een stijging van 26,9% waar te nemen.

40 30 20 10

0 2019

2020

Heerlen

Maastricht

2021 Sittard-Geleen

2022 Nederland

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Vergelijking per 10.000 inwoners

Moord en doodslag Wat betreft het aantal (pogingen tot) moord en doodslag is er over de afgelopen jaren een

uitschieter zichtbaar in 2021 (21). Dit zakt weer terug naar 19 in 2022. Er dient echter een flinke kanttekening te worden gemaakt wat betreft de registraties moord en doodslag. Registraties in deze categorie geven namelijk vaak een vertekend beeld over de ernst van de geregistreerde feiten. Soms betreft het geen daadwerkelijke moord of doodslag, maar is het enkel een poging tot, of een enkelvoudige of zware mishandeling. Het kan dan wel zo zijn dat in die gevallen de verdachte poging tot doodslag ten laste wordt gelegd. Als

Moord, doodslag per 10.000 inwoners

3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0

voorbeeld: in 2022 was er sprake van 19 registraties moord, doodslag (of een poging daartoe)

0,5

in Heerlen. Eén van deze registraties betrof een dubbele registratie, een andere betrof een

0,0

steekpartij in een andere gemeente. Dit brengt het uiteindelijke getal dus naar 17. Van deze resterende incidenten kent geen enkel incident daadwerkelijk een dodelijke afloop. Dit neemt

2019

2020

Heerlen

Maastricht

2021 Sittard-Geleen

2022 Nederland

echter niet weg dat de geregistreerde incidenten zeer ernstig van aard zijn. Hoewel het aantal geregistreerde (pogingen tot) moord en doodslag zich over de hele stad lijken te verspreiden, staan Heerlen-Centrum en Hoensbroek-De Dem met respectievelijk 4 en 3 incidenten op de hoogste plek. Het hoge cijfer in deze ernstige categorie misdrijven roept soms vragen op, welke weer een aanzienlijk effect hebben op het veiligheidsgevoel van de burger. Het is dus belangrijk om deze cijfers met bovenstaande nuance te interpreteren.

Vergeleken met de regiogemeenten Sittard-Geleen en Maastricht, laat Heerlen van 2021 naar 2022 een daling zien, terwijl beide andere gemeenten een lichte stijging vertonen. Ook bij het landelijk gemiddelde is een kleine stijging te zien van 2021 naar 2022.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Huisverboden Aantal huisverboden Heerlen (bron: Interventieteam)

Huisverboden en Risicotaxatie-instrument huiselijk geweld (RiHG) Vanaf 2019 is er een stijging te zien in zowel het aantal opgemaakte RiHG’s als de daadwerkelijk opgelegde huisverboden. Het aantal RiHG’s in 2019 betreft 4 casussen en in 2022 is dit gegroeid naar 26. Van deze opgemaakte risicotaxaties leiden er in 2022 uiteindelijk 21 ook daadwerkelijk naar een huisverbod. Het huisverbod houdt in dat een pleger van huiselijk geweld in beginsel tien

dagen zijn of haar woning niet meer in mag. Tevens mag er in die periode geen contact worden opgenomen met partners en/of kinderen. De burgemeester kan afhankelijk van de situatie het huisverbod verlengen tot maximaal vier weken. Voorafgaand aan het

25 20 15

opleggen van een huisverbod wordt er altijd een RiHG opgemaakt. De geconstateerde stijging betekent niet dat er een evenredig sterke groei is in het aantal casussen huiselijk geweld. Omwille van capaciteit bij ketenpartners is er in voorgaande jaren minder

stevig gebruik gemaakt van dit instrument. Vanaf 2019 is de aandacht hiervoor echter opnieuw verscherpt, hetgeen dient als verklaring voor de waargenomen stijging in cijfers. De stijging van deze cijfers in de weergegeven jaren staat dus los van het vaker

2021

2022

14 5

voorkomen van huiselijk geweld.

0 Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad (ZVHP)

2 2019

2020

Het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad (ZVHP) is de plek waar gemeenten, justitiële partners en zorgpartners samenwerken om de meest moeilijke zorg- en veiligheidsproblemen op het gebied van overlast, criminaliteit, verward gedrag, huiselijk geweld, kindermishandeling en radicalisering aan te pakken. Aan het zorg- en veiligheidshuis kan om advies worden gevraagd over casussen waar onder andere sprake is van huiselijk geweld. In 2022 kregen 124 mensen uit Heerlen een persoonsgerichte aanpak (PGA), 0 daarvan een TOP X aanpak. De stijging in het aantal PGA’s is te verklaren door een geïntensiveerde samenwerking tussen de gemeentelijke toegang en het ZVHP en over het algemeen een verbeterde awareness over de rol van het ZVHP. Gemeentelijke toegangsmedewerkers melden nu vaker casuïstiek aan. De TOP X aanpak is een persoonsgerichte aanpak waarbij nog extra kortstondige intensieve inzet wordt gepleegd door de professionals,

aanvullend aan de persoonsgerichte aanpak. Het label TOP X werd hoofdzakelijk gebruikt voor casuïstiek waarvan het ZVHP de driehoek wilde informeren. Sinds 2022 is dit label niet meer nodig en informeert het ZVHP de driehoek rechtstreeks. Het aantal consulten en adviesaanvragen laat een lichte hyperbool zien, na een stijging in de jaren 2020 en 2021 zakt het aantal aanvragen in 2022 naar 90. De aangesloten ketenpartners weten het ZVHP steeds sneller en beter te vinden waardoor er steeds meer casuïstiek wordt aangemeld. Echter voldoet niet alle aangemelde casuïstiek aan de landelijke criteria van de zorg- en veiligheidshuizen. De casuïstiek die niet voldoet aan de landelijke criteria wordt opgepakt als consult en advies. De uitstroomcijfers ex-gedetineerden in Heerlen zijn relatief hoog vergeleken met andere Parkstad-gemeenten, maar de aantallen blijven de afgelopen jaren redelijk stabiel. Heerlen heeft een uitstroomaantal van meer dan 200 ex-gedetineerden per jaar. Aan deze ex-gedetineerden wordt door het ZVHP een vrijwillig hulptraject aangeboden gericht op de vijf leefgebieden. Het aantal BIJ-casussen (Bestuurlijke Informatie Justitiabelen) fluctueert. In 2022 waren dit er 13. BIJ-casussen zijn casussen waarbij sociale onrust wordt verwacht bij terugkeer van een delinquent van een zwaar delict. De burgemeester wordt altijd op de hoogte gebracht van deze casussen.

Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)

Huiselijk geweld

Veilig Thuis Er is de afgelopen jaren een toename van het aantal meldingen in Heerlen te zien. Onder een melding valt het kenbaar maken aan

Aantal meldingen huiselijk geweld en afgegeven adviezen Veilig Thuis (bron: veilig thuis)

Veilig Thuis van een situatie of vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling met vermelding van de persoonsgegevens

1200

van de directbetrokkene(n). Op Zuid-Limburgs niveau loopt het aantal meldingen juist terug. Dit is vooral het gevolg van de daling

1000

van het aantal politiemeldingen in zowel Maastricht als Sittard-Geleen. Volgens de politie zijn deze fluctuaties niet te duiden, al

800

bestaat wel het vermoeden dat bij de toename ook hier corona een rol heeft gespeeld. Vaak konden ouders het niet aan om hun

600

kinderen heel de dag thuis te hebben en voor kwetsbare individuen viel de ondersteunende omgeving weg. Zij waren opeens

400

aangewezen op zichzelf maar redden dat niet. Het gevolg kan bijvoorbeeld zijn dat iemand zichzelf of de kinderen verwaarloost.

200

In 2022 is een behoorlijke toename van het aantal adviezen zichtbaar. Ten opzichte van 2021 is dit ruim 30%. Het gaat hierbij om een - op de behoefte van de adviesvrager afgestemde set - van aanwijzingen, raadgevingen en tips met als doel de adviesvrager in

0 2019

2020

2021

2022

staat te stellen zelf verder te kunnen handelen in situaties van huiselijk geweld of kindermishandeling of bij een vermoeden

Aantal meldingen huiselijk geweld

daarvan. De toename in de aantallen is met name een gevolg van striktere interne afspraken over het registreren van adviezen,

Adviezen Veilig Thuis

waarmee beter inzichtelijk wordt wat Veilig Thuis in haar adviestaak doet. Aard van geweld

Aard en vorm van geweldsmeldingen Veilig Thuis Aard geweld Heerlen: Kindermishandeling (Ex)-partnergeweld Andere problematiek dan HG/KM Huiselijk geweld - overig Geweld tegen ouders (<65 jaar) door hun kinderen Ouderenmishandeling

Bron Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis

De meest voorkomende aard van geweld die gemeld wordt bij Veilig Thuis is 2019 523 501 193 129 45 24

2020 575 518 166 70 61 25

2021 660 609 125 87 52 18

2022 694 623 92 71 65 23

kindermishandeling. In 2022 werden 694 meldingen gedaan van kindermishandeling. Dit is een forse stijging ten opzichte van 2019, waar 523 meldingen zijn geregistreerd. Ook veelvoorkomend is (ex-)partnergeweld, hierbij gaat het om iedere vorm van geweld tussen partners of ex-partners. Ook een (constante) geweldsdreiging wordt beschouwd als (ex-)partnergeweld. Hierbij gaat het om alle vormen van geweld: fysiek, emotioneel/psychisch, seksueel, financieel of online en stalking. Het geweld tegen ouders < 65 jaar fluctueert en het aantal

Vorm geweld Heerlen: Emotionele/psychische mishandeling Fysieke mishandeling Getuige van geweld in een gezin Emotionele/psychische verwaarlozing Fysieke verwaarlozing Stalking Seksueel misbruik Financiële uitbuiting Overig

Bron Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis Veilig Thuis

2019 648 356 252 151 67 52 34 9 67

2020 638 367 314 166 71 35 18 8 197

2021 712 404 314 229 67 67 22 5 159

2022 695 428 371 202 64 82 47 14 109

meldingen ouderenmishandeling vertoont een lichte daling vanaf 2020. Vormen van geweld Wanneer gekeken wordt naar de meest voorkomende vormen van geweld in Heerlen, dan springt emotionele/psychische mishandeling er met kop en schouders bovenuit de afgelopen vier jaar. In 2022 waren er 695 meldingen over emotionele/psychische mishandeling. De tweede meest voorkomende vorm van geweld is fysieke mishandeling met 428 meldingen in 2022, waar dit er in 2019 nog 356 waren. Ook de indicator ‘getuige van geweld in een gezin’ laat een forse stijging zien van 252 meldingen in 2019 naar 371 meldingen in 2022. Belangrijk om te vermelden is dat aard en vorm van geweld vaak niet enkelvoudig is.

Thema subjectieve veiligheid Indicatoren

Uitleg thema Het ‘veiligheidsgevoel’ van bewoners in hun eigen woonbuurt:

Subjectieve veiligheid Bron Voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt, in % burgeronderzoek Voelt zich vaak onveilig in de eigen buurt, in % burgeronderzoek Waardering voor politie, schaalscore burgeronderzoek Waardering voor boa's, schaalscore burgeronderzoek

2019 43 6 3,9 2,5

Cijfers Burgeronderzoek – buurten

Heerlen totaal

2021 43 8 3,8 3,6

2022

hoe vaak voelt men zich onveilig, welk rapportcijfer geeft men de veiligheid van de buurt? Het gaat hier om het ‘generieke’ veiligheidsgevoel, dus niet gekoppeld aan bijvoorbeeld het uitgaansgebied of een andere locatie binnen de gemeente.

Belangrijkste bevindingen Voelt zich wel Voelt zich vaak eens onveilig in onveilig in de de eigen buurt, eigen buurt, in in % %

2020

2019 2021 2019 2021 33 38 5 5 39 48 4 4 54 54 13 11 45 39 6 6 54 68 12 20 52 62 7 13 40 57 4 6 48 49 5 9 45 45 7 7 50 53 9 12 55 46 8 11 43 41 6 4 45 52 12 7 21 18 1 0 34 27 5 2 22 24 1 1 35 31 3 9 47 39 6 5 34 21 2 3 43

Onveiligheidsgevoel 43% van de Heerlenaren voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Dit percentage is ten

opzichte van 2019 gelijk gebleven. Het onveiligheidsgevoel in Heerlen is hoog ten opzichte van het Nederlandse gemiddelde. In 2021 voelde men zich het veiligst in Welten-Benzenrade (18%) en het onveiligst in Vrieheide-De Stack (68%). Uitschieters in verbetering in perceptie van veiligheid zien we met name in de buurten Bekkerveld-Aarveld, MSP, Nieuw Lotbroek, Heerlerbaan-Centrum en de grootste stijger is Heerlerbaan-Schil met een verbetering van 13%-punt. De onveiligheidsgevoelens zijn tussen 2019 en 2021 met name weer toegenomen in Vrieheide-De Stack (+14%-punt), Mariarade (+11%-punt), Heerlerheide-Passart (+10%punt) en Heksenberg (+17%-punt). In Heksenberg is de grootste stijging qua onveiligheidsgevoel waar te nemen. Vaak onveilig 8% van de Heerleraren geeft in 2021 aan zich vaak onveilig te voelen in de eigen buurt. Dat is een flinke stijging ten opzichte van de voorgaande jaren. In 2019 was dit aandeel 6%. Dat is een stijging van 2%-punt. In Heerlen-Noord voelen mensen zich gemiddeld vaker onveilig dan in Heerlen-Zuid. De onveiligheidsgevoelens in Vrieheide-De Stack, Heerlerheide-Passart en GMS zijn uitzonderlijk hoog in 2021. In Molenberg is zelfs een verdriedubbeling te zien ten opzichte van 2019, van 3% naar 9%. Het zich vaak onveilig voelen in de buurt is toegenomen in Molenberg (+6%-punt), Mariarade (+3%-punt) en Heksenberg (+4%-punt).

Thema subjectieve veiligheid (vervolg) Redenen onveiligheidsgevoelens (Burgeronderzoek 2021)

Top 3 redenen onveiligheidsgevoelens Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil

nr. 1 Drugsoverlast Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Drugsoverlast Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Drugsoverlast Drugsoverlast Asociale mensen/ongure types Overlast (hang)jongeren Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Drugsoverlast Drugsoverlast Slechte verlichting (m.n. in park)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=8803e9a1-1ee9-4da6-be60-708cb0927118