Raadsvoorstel zienswijze begroting GR HCL__112400__

Voorstel gemeenteraad

Heerlen, 14 mei 2024

Vergadering gemeenteraad Heerlen

Onderwerp Kennisneming van jaarrekening en jaarverslag 2023 en zienswijze 1e begrotingswijziging 2024, begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 van de Gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Limburg (HCL).

Vergaderdatum 26 juni 2024 Documentnummer 112400 Agendapunt

Inleiding/aanleiding Gemeente Heerlen heeft de jaarrekening en het jaarverslag van 2023, de 1e begrotingswijziging 2024 en het ondernemingsplan/begroting 2025 van de Gemeenschappelijke regeling HCL ontvangen. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de raad geïnformeerd over de jaarrekening en wordt aan de raad verzocht de zienswijze op de gewijzigde begroting 2024 en de begroting 2025 van de GR kenbaar te maken. Zowel de eventuele zienswijzen als de overige reacties op de begroting kunnen leiden tot tekstuele aanpassingen van de definitieve begroting die aan het algemeen bestuur zal worden voorgelegd. In 2025 blijft de Gemeenschappelijke regeling van het Historisch Centrum Limburg, gesloten op 12 december 2019, voor de drie aangesloten partners in deze GR van kracht. Dit zijn het Rijk en de gemeenten Heerlen en Maastricht. Op 1 februari 2024 is het “Bestuursconvenant duurzame samenwerking ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Regionale Historische Centra” ondertekend. Het convenant is gepubliceerd in de Staatscourant van 8 maart 2024. Op dit moment maakt het Rijk, samen met de gemeente Maastricht en de gemeente Heerlen, deel uit van de Gemeenschappelijke regeling HCL. Per inwerkingtreding van de nieuwe Archiefwet, waarschijnlijk per 1 januari 2026, zal het Rijk uittreden.

Om de samenwerking tussen het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de RHC’s duurzaam voort te zetten, zijn afspraken vastgelegd in het convenant. Momenteel wordt onderzocht of partijen (als voorbeeld Parkstadgemeenten en het Waterschap Limburg) die nu diensten afnemen bij het HCL kunnen toetreden als deelnemers tot de GR. Aan het HCL zijn door de rijksoverheid en de beide gemeenten diverse werkzaamheden, taken en bevoegdheden op het terrein van archiefbeheer en cultuurhistorie overgedragen. De werkzaamheden en kernactiviteiten zullen voor 2025 niet wezenlijk veranderen en vinden plaats in de regio op twee locaties c.q. archiefbewaarplaatsen: in Heerlen en Maastricht.

Pagina 2 van 6 1. Jaarrekening en jaarverslag 2023 De jaarrekening werd afgesloten met een positief exploitatiesaldo vóór bestemming van € 168.971. Het positieve jaarrekeningsaldo wordt conform voorstel toegevoegd aan de bestemmingsreserve Atelier Materiële Voorbereiding (AMV) bij HCL. Deze bestemmingsreserve dient ter afdekking van kosten die van toepassing zijn bij beëindiging van het project AMV. De jaarrekening van HCL is niet compliant met de geldende wet- en regelgeving (o.a. het Besluit begroting en verantwoording). Daarnaast ontbreekt een juiste accountantsverklaring. In 2024 is HCL daarom gestart met een verbetertraject. Omdat er geen juiste accountantsverklaring wordt afgegeven door HCL wordt dit in het kader van de rechtmatigheid gerapporteerd in de jaarrekening 2024 van Heerlen. 2. 1e Begrotingswijziging 2024 In het ondernemingsplan 2024 (ontwerpbegroting) van HCL was een bijdrage voor Heerlen opgenomen van € 967.000. In de bijgestelde begroting van HCL wordt de bijdrage in totaal verlaagd met een bedrag van € 694.168. De bijgestelde bijdrage voor 2024 bedraagt voor Heerlen € 272.832. De verlaging van de bijdrage bestaat uit de volgende posten: Vaststelling indexpercentage 2024 (€ 21.709) Bij het vaststellen van de definitieve indexering voor 2024 is sprake van een lager indexpercentage (2,6% i.p.v.

5%), dit leidt tot een verlaging van de bijdrage 2024 met € 21.709. Incidentele correctie bijdrage gemeente Heerlen voor BTW (2020-2023) (€ 572.090) Als gevolg van de beslissing van de Belastingdienst inzake de btw d.d. 12 januari 2024, kan HCL de btw over door haar gemaakte kosten met terugwerkende kracht over de periode 2020-2023 terugvorderen, hierdoor ontstaat een incidentele btw baat. Deze wordt in 2024 conform de verhouding van de bijdragen van de deelnemers, in de vorm van een incidentele correctie op de lumpsum bijdrage, teruggegeven aan de gemeentelijke GR-deelnemers. Structurele correctie btw op de bijdrage van de gemeente vanaf 2024 (€ 100.369) Als gevolg van de beslissing van de Belastingdienst inzake btw d.d. 12 januari 2024, waardoor het HCL de btw over door haar gemaakte kosten integraal kan terugvorderen, ontstaat vanaf 2024 een jaarlijkse btw correctie. Deze wordt in de verhouding van de bijdragen, in de vorm van een correctie op de lumpsum bijdrage, teruggegeven aan de beide gemeentelijke GR-partners. Deze correctie heeft een structureel karakter en is ook verwerkt in de ontwerpbegroting 2025 en de meerjarenraming van HCL.

Versie 2018/10

Pagina 3 van 6 3. Ondernemingsplan/begroting 2025 De ontwikkeling van de bijdrage van Heerlen aan GR HCL is volgens de Begroting 2025 de komende jaren:

Begroting 2025 e.v. HCL Huidig bedrag in de gemeentelijke begroting Voorstel HCL 2025 e.v. Saldo (voordeel) begroting

2025 2026 2027 2028 1.015.000 1.066.000 1.119.000 1.119.000 885.697 905.182 925.096 945.449 129.303 160.818 193.904 173.551

De specificatie van de saldo ontwikkeling is als volgt:

Specificatie voordelig saldo Aanpassing begroting indexering * Aanpassing BTW correctie (structureel) ** Saldo (voordeel) begroting

26.726 102.577 129.303

55.984 104.834 160.818

86.764 107.140 193.904

64.054 109.497 173.551

* In de post indexering is sprake van een omissie wat betreft het toegepaste indexpercentage. De bijdrage van de deelnemende gemeenten is per saldo met een indexering van 4,55% aangepast. Dit had echter 2,2% moeten zijn. HCL heeft toegezegd deze omissie aan te passen in de 1e begrotingswijziging 2025. Er is sprake van een voordeel bij de indexering omdat in 2024 een lager indexpercentage is vastgesteld door HCL. De ramingen in de begroting 2025-2028 van Heerlen hielden rekening met een hoger percentage. ** Deze post betreft een structurele btw correctie op de bijdrage van de gemeente. Als gevolg van de beslissing van de Belastingdienst inzake btw d.d. 12 januari 2024, kan het HCL btw van inkopen terugvorderen. Hierdoor ontstaat vanaf 2024 een jaarlijkse btw correctie. Deze correctie heeft een structureel karakter en is ook verwerkt in de ontwerpbegroting 2025 en de meerjarenraming van HCL. Het financiële effect van de bijdrage van de gemeente Heerlen aan HCL en de verwerking daarvan wordt meegenomen in de gemeentelijke Begroting 2025. Kader Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) Archiefwet 1995 Gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Limburg 2020

Kernthema: Middelen en heffingen Bevoegdheid Raad Voorstel

Versie 2018/10

Pagina 4 van 6 1. Bij wijze van zienswijze in te stemmen met de 1e begrotingswijziging 2024 van de Gemeenschappelijke regeling HCL. 2. Bij wijze van zienswijze in te stemmen met de begroting 2025 van de Gemeenschappelijke regeling HCL. 3. Bij wijze van zienswijze niet in te stemmen met de meerjarenraming 2026-2028 van de Gemeenschappelijke regeling HCL. Argumenten 1.1 Het HCL legt een sluitende gewijzigde begroting 2024 voor Met de gewijzigde begroting 2024 wordt inzicht gegeven in de financiële bijstellingen/effecten voor het huidige jaar en de vertaling daarvan naar de deelnemers. 2.1 Het HCL legt een sluitende begroting 2025 voor Hiermee kan de bestaande samenwerking op een verantwoorde wijze worden gecontinueerd. 3.1 De draagkracht van gemeenten staat voor 2026 en verder enorm onder druk In lijn met de bezuinigingsopgave waar gemeentes voor staan als gevolg van minder Rijksinkomsten roepen we de GR-en op om de financiële ontwikkelingen voor 2026 en verder binnen de eigen begroting op te vangen en daarbovenop een taakstelling van 5 tot 10% te realiseren. Tegenargumenten en risico’s Geen Aandachtspunt begroting 2026 en verder Zoals bekend, is het voor veel gemeenten hoogst onzeker hoe de financiële toekomst er, zeker vanaf 2026 uitziet. De draagkracht van gemeenten staat enorm onder druk.

Wij roepen u op om de financiële ontwikkelingen voor 2026 en verder binnen de eigen begroting op te vangen en daarbovenop een taakstelling van 5 tot 10% te realiseren, dit is in lijn met de bezuinigingsopgave waar gemeentes voor staan als gevolg van minder Rijksinkomsten. We beklemtonen dat we instemmen met de begroting van sec het begrotingsjaar 2025, en niet instemmen met de meerjarenraming 2026 en verder. Later dit jaar volgt een verzoek om voorstellen te doen hoe een besparing in de werkzaamheden gerealiseerd kan worden. Dit uitgangspunt geven wij aan alle GR-en mee en zal ook met de verschillende deelnemende gemeenten in Zuid-Limburg integraal worden opgepakt.

Versie 2018/10

Pagina 5 van 6 Communicatie Het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling HCL wordt geïnformeerd over de zienswijze van de raad. Evaluatie N.v.t. Planning, procedure en uitvoering 14 mei 2024: college 26 juni 2024: raad 3 juli 2024: verzenden zienswijze Bijlagen Jaarverslag 2023 Historisch Centrum Limburg Jaarrekening 2023 Historisch Centrum Limburg 1e begrotingswijziging 2024 Historisch Centrum Limburg Ontwerpbegroting 2025 – meerjarenraming 2026-2028 Historisch Centrum Limburg (ondernemingsplan 2025)

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Heerlen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. V.N. Gosselink-Van Dijk

drs. R. Wever

Versie 2018/10

Pagina 6 van 6

raadsbesluit

De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. documentnummer 112400; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit:

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van

de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Versie 2018/10