Raadsvoorstel verordening stimuleringsregeling Parkstad Limburg.pdf

Voorstel gemeenteraad

Heerlen, 8 maart 2022

Onderwerp Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg Vergadering:

gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

Registratienummer:

BWV-21001449 Agendapunt:

Inleiding/aanleiding In de Regionale Woonvisie Parkstad Limburg 2017–2021 is de aanpak van particulier woningbezit door de gemeenteraden als speerpunt benoemd. Parkstad ziet het als algemeen belang, dat het overschot aan koopwoningen en de overvraag aan sociale huurwoningen weer in balans gebracht wordt. Het stimuleren van marktpartijen om hierin een rol te pakken, zonder dat daarmee een ontwrichtende werking op de markt ontstaat, wordt niet alleen door Parkstad gezien als belangrijk speerpunt, maar kan ook rekenen op veel draagvlak bij het Rijk en andere regio’s in Nederland. Parkstad heeft de woningcorporaties hierbij om medewerking gevraagd door particuliere woningen aan te kopen en in te zetten in de sociale huursector (inponden). Op die wijze wordt het overschot aan particuliere woningen gereduceerd en de overvraag aan sociale huur ingevuld. In de Regio Deal Parkstad Limburg (2019) hebben Parkstad, provincie en rijk afgesproken dat de komende jaren onder meer 500 woningen zullen worden ingepond (het aankopen van particuliere woningen door corporaties). Corporaties hebben hun medewerking toegezegd om jaarlijks tot 100 woningen in te ponden.

Dit is vastgelegd in de Regionale Prestatieafspraken 2019–2024 tussen de gemeenten, de 9 corporaties verenigd in het ROW, de huurdersbelangenorganisatie binnen de regio Parkstad verenigd in het ROH en de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering van Parkstad Limburg. Binnen een pilot met woningcorporatie Wonen Limburg, Stadsregio Parkstad en de provincie is ervaring opgedaan en is uitgekristalliseerd wat er zoal georganiseerd moet worden om de aankoop en de renovatie via een marktpartij en de verkoop vervolgens van betreffende particuliere woningen aan de corporaties, zorgvuldig te laten verlopen. Deze pilot is mogelijk gemaakt met een beperkte subsidie van €100.000,- vanuit Parkstad en een lening van de provincie en van de Rabobank aan betreffende marktpartij voor het doen van de aankopen en renovaties. Doel van het project was het telkens opnieuw aankopen, renoveren en doorverkopen van woningen, zonder winstbejag. Er werden positieve resultaten geboekt. Het startkapitaal nam echter vanwege de jaarlijkse aflossingsverplichtingen af, waardoor het project niet lang zou kunnen doorlopen. Behalve in uitzonderlijke situaties zoals de Saffierflat kunnen de woningcorporaties aankopen van woningen of complexen niet op korte termijn realiseren. Hier spelen zowel wettelijke regels als interne organisatie van de woningcorporaties een rol.

De inpondmakelaar biedt de mogelijkheid om wel snel in te spelen op het aanbod op de woningmarkt. Voor Heerlen is dit van bijzonder belang bij het aanpakken van kwetsbare wijken en buurten.

Pagina 2 van 7

We willen het project echter graag verlengen en verder opschalen. Omdat reguliere bancaire instellingen geen product aanbieden om dit te financieren is, om dit uit te kunnen voeren, in het kader van de Regio Deal besloten een startkapitaal van €750000,= bij een fonds van de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten, beter bekend als SVn (van de Starterslening en Duurzaamheidslening) beschikbaar te stellen. Op deze wijze kunnen alsnog leningen worden verstrekt aan marktpartijen. Vooraf hebben we samen met de Bank Nederlandse Gemeenten onderzocht en vastgesteld dat met het verstrekken van deze leningen geen ontwrichtende marktwerking zal ontstaan. Om de leningen via SVn te kunnen verstrekken, sluit Parkstad een samenwerkingsovereenkomst met SVn en dienen de gemeenteraden van de gemeenten die dit construct ook binnen hun gemeente willen inzetten, een verordening vast te stellen. Deze zogenaamde Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg is opgesteld naar voorbeeld van een voorbeeldverordening van SVn. De gemeenten gaan met het vaststellen van de verordening geen verplichtingen aan, noch staan ze garant voor de financiële verplichtingen. Het fonds wordt gevormd door subsidies van de Regio Deal en van de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering van Parkstad, die specifiek gereserveerd zijn voor de aanpak van particulier bezit.

Daarnaast bevat de verordening bepalingen voor subsidies voor corporaties als hiervoor middelen door Parkstad vrijgemaakt worden, zodat ook hiervoor een wettelijke grondslag ontstaat. Deze subsidies worden alleen verstrekt voor zover hiervoor een beleidsregel wordt opgesteld en voor zover hiervoor middelen beschikbaar zijn. Indien een aanvrager van de stimuleringslening het niet eens is met de financiële toets van SVn, kan er een klachtenprocedure worden gestart bij SVn en/of kan de aanvrager zich wenden tot de bevoegde burgerlijke rechter. Aanvrager heeft niet de mogelijkheid een klacht in te dienen bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (KIFID) omdat deze optie niet bestaat bij zakelijke leningen als voorliggende. Regulier zijn de colleges van burgemeester en wethouders vervolgens verantwoordelijk voor de uitvoering van de werkzaamheden en uitwerking van de regels die hiervoor noodzakelijk zijn. In geval van het in balans brengen van de woningmarkt, hebben de colleges taken doorgelegd naar de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering van Parkstad Limburg. De gemeentelijke apparaten worden hierdoor niet belast met de uitvoering van de verordening. Daar waar de verordening spreekt van het college van burgemeester en wethouders wordt dan ook v.w.b.

het opstellen van nadere regels en van de uitvoering gedoeld op de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering Parkstad. Monitoring en verantwoording aan de gemeente Heerlen wordt ook vanuit deze bestuurscommissie aangestuurd en vindt via de reguliere P&C cyclus van Parkstad plaats. In het kader van het verstrekken van leningen tegen 0% rente is juridisch advies ingewonnen met het oog op de vraag of de Wet Markt en Overheid van toepassing is waarmee bepaalde gedragsregels aan het handelen van overheden verbonden zijn. Vijverberg Advocaten is tot de volgende conclusies gekomen: 1. De verstrekking van de bedoelde leningen aan de in de verordening genoemde doelgroep vormt in beginsel geen economische activiteit in de zin van de Wet Markt en Overheid, aangezien reguliere financiële instellingen geen krediet plegen te verstrekken aan organisaties die tot die doelgroep behoren, althans niet voor de in

Versie 2018/10

Pagina 3 van 7

2.

de verordening neergelegde doelstellingen; de aankoop, de renovatie, het verduurzamen en de verkoop van (kwetsbaar) particulier vastgoed. De verordening heeft een subsidiair karakter in die zin dat verstrekking van stimuleringsleningen door het college uitsluitend aan de orde kan komen als de zakelijke aanvrager redelijkerwijs niet in staat is om in zijn financieringsbehoefte te voorzien door middel van een lening van een reguliere financiële instelling.

Aangezien: a) het project Inpondmakelaar van algemeen belang is voor het beter in balans brengen van vraag en aanbod op de woningmarkt; b) het voor beoogde zakelijke aanvragers niet mogelijk blijkt om in het kader van (de doelstellingen van) de Verordening reguliere bancaire financiering aan te trekken; c) het voor uitvoerende marktpartijen wel nodig is om leningen te kunnen aantrekken en; d) omdat Parkstad vanwege dat algemeen belang niet voornemens is hiervoor (rente)kosten in rekening te brengen; heeft uw gemeenteraad de mogelijkheid om het verstrekken van stimuleringsleningen op grond van de Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg aan te wijzen als een economische activiteit in het algemeen belang (Aanwijzingsbesluit economische activiteiten van algemeen belang Wet Markt en Overheid). Hierdoor zullen de vier gedragsregels van de Wet Markt en Overheid niet van toepassing zijn en hoeft Parkstad bijvoorbeeld de integrale kosten van het project (zoals rentelasten) niet door te berekenen in de kostprijs. Kader Programma Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing. Kernthema: Wonen Bevoegdheid Het Dagelijks Bestuur van Parkstad heeft op 7 juli 2021 ingestemd met het aangaan van de Samenwerkingsovereenkomst met SVn en toestemming gegeven voor het verstrekken van leningen in het kader van het Regio Deal project Inpondmakelaar.

De Bestuurscommissie regisseert en neemt de uitvoering ter hand zoals verder in deze nota toegelicht en regelt de afstemming met SVn die de verstrekkingen voor haar rekening neemt en tussenrapportages opstelt. De Bestuurscommissie rapporteert vervolgens regulier in de P&C cyclus aan het Dagelijks en Algemeen Bestuur van Parkstad, c.q. aan de gemeenteraden. Het vaststellen van een verordening is een bevoegdheid van de raad. O.g.v. art. 25H zesde lid vd Mededingingswet geschiedt de vaststelling of economische activiteiten worden aangemerkt als algemeen belang eveneens door de raad. De uitvoering van de regeling wordt niet eerder ter hand genomen dan na vaststelling van de verordening en het nemen van het bijbehorende aanwijzingsbesluit Activiteiten van algemeen belang Wet M en O. Voorstel

Versie 2018/10

Pagina 4 van 7 1. 2.

de Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg gemeente Heerlen vast te stellen; het verstrekken van stimuleringsleningen op grond van de Verordening Stimuleringsregeling Parkstad aan te wijzen als Activiteiten van Algemeen Belang op grond van de Wet Markt en Overheid.

Argumenten 1.1. Met het vaststellen van de verordening wordt bereikt, dat partijen een wettelijke grondslag verkrijgen voor het aanvragen van een lening (i.g.v. marktpartijen) of van een subsidie (i.g.v. corporaties) ten behoeve van het inponden van particuliere woningen voor het sociale huursegment. Met de verordening kunnen de woningcorporaties de inpondmakelaar inschakelen als tussenstap tussen het opkopen van woningen en het uiteindelijke aankoop door woningcorporaties (inponden). Vanuit de Parkstad Pilot blijkt dat deze ondersteuning noodzakelijk is voor het uitvoeren van de Regionale Prestatieafspraken m.b.t. het inponden van kwetsbaar particulier bezit. 2.1. Met het nemen van een aanwijzingsbesluit Activiteit van Algemeen Belang (o.g.v. de Wet Markt en Overheid) zijn de vier gedragsregels die in deze wet zijn bepaald, niet van toepassing op de uitvoering van de regeling, hetgeen financiële voordelen oplevert bij de uitvoering. 2.2. Met het verstrekken van deze leningen worden de in de markt actieve ondernemers (lees financiële instellingen/banken e.d.) dan ook niet getroffen. Tegenargumenten en risico’s 1.1. De huidige marktomstandigheden zijn niet gunstig voor de uitvoering van deze regeling.

De forse stijging van de huizenprijzen in de afgelopen periode leidt in veel gevallen tot een dito stijging van de onrendabele kosten die gemoeid zijn met het sluitend krijgen van een businesscase. Dat komt doordat de hoogte van de huur in het sociale huursegment wettelijk is gemaximeerd. De extra kosten t.g.v. de prijsstijgingen kunnen derhalve niet worden verrekend met de huurprijs. Kosten en dekking De verordening heeft geen financiële consequenties voor de gemeente (budgetneutraal). De middelen voor de financiering (€750.000) zijn namelijk inmiddels georganiseerd via een bijdrage uit de Regio Deal (onderdeel Wonen en Leefbaarheid) en uit de DU-middelen van de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering (Programmatische Aanpak van Particulier Bezit). Hierover heeft reeds besluitvorming plaatsgevonden in het kader van de Tweede termijn van de Regio Deal. Deze middelen zijn in de begroting van de Stadsregio Parkstad Limburg opgenomen en worden revolverend ingezet als leningen. Door de gemeenten zelf worden géén middelen noch garanties beschikbaar gesteld. In de verordening is bepaald, dat er (toereikend) budget moet zijn om leningen dan wel subsidie te kunnen verstrekken. Aanvragers kunnen dus geen beroep hierop doen als de aanvraag het budget overstijgt. Er kunnen dus ook geen overschrijding van de budgetten (ingelegde middelen) plaatsvinden.

De mogelijkheid tot het verstekken van subsidies wordt middels de verordening geregeld. Beschikkingen aan corporaties en subsidie aan een corporatie zullen via de BC Wonen en Herstructurering verstrekt worden. Dit kan zonder tussenkomst van SVn. In de Samenwerkingsovereenkomst met SVn is dit wel als optie opgenomen. Om het een en ander administratief te stroomlijnen zullen toegekende subsidies t/m €25.000,- in één beschikking zowel worden verleend als vastgesteld.

Versie 2018/10

Pagina 5 van 7

Communicatie Publicatie van de verordening dient na besluitvorming in de gemeenteraad door de gemeente te geschieden.

Versie 2018/10

Pagina 6 van 7 Evaluatie Parkstad regisseert alle uitvoeringsprocessen in het kader van de verordening inclusief , monitoring, bijsturing en verantwoording. Planning, procedure en uitvoering Binnen de gemeenten zijn verder geen processen voorzien; anders dan het vaststellen van de Verordening en het nemen van een Aanwijzingsbesluit economische activiteiten van algemeen belang in het kader van de Wet Markt en Overheid door de gemeenteraad. Bijlagen Bijlage 1: Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg gemeente Heerlen Bijlage 2: Aanwijzingsbesluit economische activiteiten van algemeen belang Wet Markt en Overheid

Burgemeester en wethouders van Heerlen, de gemeentesecretaris a.i. L. Schouterden

de burgemeester, drs. R. Wever

Versie 2018/10

Pagina 7 van 7

raadsbesluit

De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 8 maart 2022 registratienummer BWV-21001449; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1.

de Verordening Stimuleringsregeling Parkstad Limburg gemeente Heerlen vast te stellen zodat de stimuleringsregeling in werking kan treden;

2.

een Aanwijzingsbesluit activiteiten van algemeen belang Wet Markt en Overheid te nemen vast te stellen;

3.

over te gaan tot het publiceren van de verordening.

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van .

de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Versie 2018/10