Presentatie raad en commissie 5-9-2022.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst thema Omgevingswet 5 september 2022

Invoering 1-1-2023

Welkom Vanavond nemen we u mee in de aanpak voor de implementatie van de Omgevingswet in Heerlen. Mijn naam is Susanne Koken-Eurlings, programmamanager. Rob Adams, trainer Bestuursacademie neemt u mee in een aantal essentiële punten voor u als gemeenteraad.

Waar gaan we het over hebben? • • • •

De aanpak in Heerlen De Omgevingswet; wat zijn de hoofdlijnen Wat betekent de Omgevingswet voor mij als raad(slid)? De omgevingsvisie van Heerlen

De aanpak

Invoering omgevingsvisie

omgevingsplan

Implementatiefase

Transitiefase 2023-2029 2022

2023

2024

• Focus op wettelijke taken • Noodzakelijke besluiten laten nemen • Tijdelijk omgevingsplan • Benodigde aankoop software • Nodige kennis opdoen • Nieuwe werkprocessen en werkafspraken maken

2025

2026

2027

2028

2029

• Blijven investeren in kennis • Aanpassen van werkafspraken door ervaringen • Door ontwikkelen van werkwijze ‘anders werken’ • Ontwikkelen van omgevingsvisie, Omgevingsprogramma’s en omgevingsplan opstellen

Implementatie = focus op wettelijke taken Sporenplan: Algemene strategie; ambitie, strategie, financiën en afspraken

Omgevingsvisie en Programma’s; Govi, nationale en regionale instrumenten fysieke leefomgeving

Planvorming; (tijdelijk) omgevingsplan, toepasbare regels, kostenverhaal en software

Behandelproces initiatieven en dienstverlening; VTH-software, DSO, werkprocessen, adviescommissie, vergunningen en leges

Monitoring, toezicht en handhaving; Wkb, aanvullingssporen geluid, bodem en omgevingsdienst

Opleiden en trainen t.b.v. ‘anders werken’; Algemeen, doelgroepgericht & vakinhoudelijk

Besluiten implementatie

Informeren en meenemen over voortgang en besluitvorming

Communicatiemomenten wanneer?

2021 nov

dec

2022 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Te nemen besluiten

Mandaatregeling Aanpak tot invoering

Adviesrecht bij afwijking van OP Gemeentelijke adviescommissie incl. verordening Vaststellen participatiebeleid Planning omzetting Bp’s naar OP Legesverordening Nadelencompensatie Delegatiebesluit Nota kostenverhaal Aanpak Omgevingsvisie en participatie

Wet ruimtelijke Ordening Wet Milieubeheer Wet Natuurbescherming

Omgevingswet

Hoe? De wet

Waterwet

Woningwet Wabo Etc.

Structuurvisie Heerlen 2035

Omgevingsvisie

Structuurvisie Wonen ZL

Structuurvisie Ruimtelijke Economie ZL

Raad

Gemeentebreed

Regionale Woonvisie Parkstad Limburg

Actualisatie

Uitwerking

Nota Burgerbetrokkenheid Milieubeleidsplan Bedrijventerreinenvisie Detailhandelsvisie Mobiliteitsbeleid Horeca beleidsplan Wmo beleidsplannen Ect.

Programma’s Thema Detailhandel Wonen Welstand Landschap Ect.

Gebied Centrum

Project Uitvoeringsprogramma voor een project

Heerlen Noord Buitengebied Ect.

Ect.

college

Omgevingswaarde

Aanpak

Geur Geluid Gezondheid Etc. Ect.

PAS RES Ect.

Bestemmingsplannen APV

Juridische

Bouwverordening Marktverordening Ontheffing geluidshinder APV Verordening Commissie Ruimtelijke

borging

Omgevingsplan Gemeentebreed

Raad

Kwaliteit Omgevingsvergunning •

Bouwen

•

Vellen houtopstand

•

Milieu

•

Afwijking

Natuurvergunning Watervergunning Lozingsvergunning Grondwateronttrekkingsvergunning

Toetsing

Omgevingsvergunning Initiatieven

College

De opleider voor het openbaar bestuur

De Omgevingswet op hoofdlijnen Classificatie: Corporate

Vraag 1: de Omgevingswet: wat is dat nu? . •

Classificatie: Corporate

Nieuwe maatschappelijke opgaven: -klimaat , duurzaamheid -energietransitie -gezondheid -veiligheid

En een nieuw begrip: omgevingswaarde

Classificatie: Corporate

Van bestemmingsplan naar (tijdelijk) omgevingsplan

Classificatie: Corporate

Classificatie: Corporate

Classificatie: Corporate

De opleider voor het openbaar bestuur

Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid) Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? • •

• •

•

Ook bij een beleidsneutrale overgang moeten er keuzen gemaakt worden. In de RIB is een overzicht opgenomen van de uitgevoerde en geplande activiteiten. Susanne heeft de noodzakelijke stappen tot 1 januari 2023 toegelicht De gekozen route is verstandig, om de tijd tot 2029 zo goed mogelijk te benutten en te leren werken met de nieuwe mogelijkheden

Conclusie: doe wat moet en neem tijd voor wat kan en de voorgestelde aanpak voorziet daarin

Classificatie: Corporate

Besluiten implementatie

Informeren en meenemen over voortgang en besluitvorming

Communicatiemomenten wanneer?

2021 nov

dec

2022 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Te nemen besluiten

Mandaatregeling Aanpak tot invoering

Classificatie: Corporate

Adviesrecht bij afwijking van OP Gemeentelijke adviescommissie incl. verordening Vaststellen participatiebeleid Planning omzetting Bp’s naar OP Legesverordening Nadelencompensatie Delegatiebesluit Nota kostenverhaal Aanpak Omgevingsvisie en participatie

Wet ruimtelijke Ordening

Wet

Wet Milieubeheer Wet Natuurbescherming

Omgevingswet

Waterwet Woningwet Wabo Etc. Structuurvisie

Heerlen 2035

Omgevingsvisie

Structuurvisie Wonen ZL Structuurvisie Ruimtelijke Economie ZL Regionale Woonvisie Parkstad Limburg

Beleid

Raad

Gemeentebreed Actualisatie

Uitwerking

Nota Burgerbetrokkenheid Milieubeleidsplan Bedrijventerreinenvisie Detailhandelsvisie Mobiliteitsbeleid Horeca beleidsplan Wmo beleidsplannen Ect.

Programma’s Thema Detailhandel Wonen Welstand Landschap Ect.

Gebied Centrum

Project Uitvoeringsprogramma voor een project

Heerlen Noord Buitengebied Ect.

Ect.

college

Omgevingswaarde

Aanpak

Geur Geluid Gezondheid Etc. Ect.

PAS RES Ect.

Bestemmingsplannen APV

Juridische

Bouwverordening Marktverordening

Regelgeving

Ontheffing geluidshinder APV Verordening Commissie Ruimtelijke

borging

Omgevingsplan Gemeentebreed

Raad

Kwaliteit Omgevingsvergunning •

Bouwen

•

Vellen houtopstand

•

Milieu

•

Afwijking

Natuurvergunning Watervergunning Lozingsvergunning Grondwateronttrekkingsvergunning

Classificatie: Corporate

Toetsing

Omgevingsvergunning Initiatieven

College

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? •

Vanaf 1 januari 2023 zijn er echter wel een paar nieuwe aspecten die voor u van belang zijn: • We moeten gaan werken met het nieuwe begrip evenwichtige functietoedeling

• De participatie-eisen vragen een andere benadering • De Wet kwaliteitsbevordering voor het bouwen (Wkb) heeft direct gevolgen voor de gemeente • De werkprocessen moeten worden aangepast

• Sommige dingen uit de bruidsschat kunnen van belang zijn om niet mee te wachten tot 2029

•

We lopen deze punten even stap voor stap uit

Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? Begrip evenwichtige functietoedeling en de BOPA • Veel ruimer dan alleen ruimtelijke relevantie en ruimtelijke onderbouwing • De maatschappelijke thema’s nader concretiseren • Loopt via Omgevingsvisie en Omgevingsplan • Maar ook vanaf dag 1 in 2023 bij afwijkingen van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan. • Dat heet dan een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteiten (BOPA) • Omdat er gewerkt wordt met de “oude” bestemmingsplannen en de zogenaamde Kruimellijst vervalt zal er binnen Heerlen veel met BOPA’s gewerkt gaan worden. • Dat is niet erg, alleen is het dan verstandig om als Raad terughoudend te zijn met betrokkenheid

Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? Begrip evenwichtige functietoedeling en de BOPA • Uw Raad heeft de mogelijkheid om bij BOPA’s twee zaken aan te wijzen: • Gevallen waarin u een bindend advies over wilt afgeven dat het College moet volgen bij de vergunning • Gevallen waarin u participatie door de aanvrager verplicht stelt.

• • • •

•

Bij bindend advies is er geen verlening van de formele procedure, die blijft 8 weken met een verlengingsmogelijkheid van 6 weken, dus 14 totaal Het wordt natuurlijk erg lastig om in deze termijn een advies van de Raad te krijgen Iedere gemeente is bezig met nadenken over een aanpak waarbij dit praktisch uitvoerbaar is Mijn advies is om terughoudend te zijn met aanwijzen en vooral de kaders duidelijk te stellen als Raad (beleidskaders, omgevingsvisie en later omgevingsplan) Maar hoe kijkt u hier tegen aan?

Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? BOPA en de participatie • Uw Raad heeft de mogelijkheid om bij BOPA’s twee zaken aan te wijzen: • Gevallen waarin u een bindend advies over wilt afgeven dat het College moet volgen bij de vergunning • Gevallen waarin u participatie door de aanvrager verplicht stelt.

• • •

•

•

Het aanwijzen van gevallen voor verplichte participatie verplicht u als Raad ook om een duidelijk kader te stellen wat u dan verwacht en hoe u de uitkomsten beoordeelt. En het geeft ook verplichtingen naar u zelf bij projecten waar de gemeente zelf opdrachtgever is. En participatie gebeurt altijd voor de formele procedure, dus in het voortraject, hetgeen het vooroverleg of de intake- en omgevingstafel extra belangrijk maken. Mijn advies is om bij de vaststelling van deze zaken vooral ook duidelijkheid te geven over het verwachtingenmanagement naar de burgers en bedrijven. Maar ook hier: hoe kijkt u hier tegen aan?

Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? Gevolgen Wkb voor gemeente • Voor gevolgklasse 1 geen omgevingsvergunnning meer voor bouwen en verbouwen • Dat zijn vooral grondgebonden woningen (laagbouw) • Heerlen heeft ca. 70% van de bebouwing onder gevolgklasse 1 • Daarvoor in de plaats een meldingsplicht • Planologisch nog wel een vergunning, dat wordt een omgevingsplanactiviteit (OPA of BOPA) • Kwaliteitsborger doet de melding en neemt preventie toets en toezicht tijdens de bouw over van gemeente • Geen leges bouw meer (wel leges voor OPA) • Effecten op formatie en kosten • Legesverordening wordt herzien(2022) • Maar veel belangrijker: hoe hou je nu zicht op de kwaliteit en wat doe je bij afwijkingen? Ik zal u een paar voorbeelden schetsten Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? Werkprocessen moeten worden aangepast • Centraal onderdeel is de “Ja mits” benadering • Meer objectief kijken vanuit initiatief en niet vanuit de regels • Vanuit gemeente eerst op een lijn komen over inzet/uitkomsten/voorwaarden • Participatie-uitkomsten een plek geven in de afweging • Van vooroverleg naar intake- en omgevingstafel • Dus extra druk op fase voorafgaand aan aanvraag • En afstemming met de ketenpartners • Betekent ook wat voor vaardigheden en competenties • En ook voor de werkprocessen bij toezicht (Wkb)

Classificatie: Corporate

Vraag 2: Wat betekent de Omgevingswet voor mij als Raad(slid)? Soms al putten uit de bruidsschat • 600 regels, die niet in Rijksregels terugkomen • Onderdeel tijdelijk deel omgevingsplan • In principe de tijd tot 2029 voor ombouwen • Maar misschien al kansen om snel stappen te zetten in Heerlen • Denk aan mantelzorgfaciliteiten, vergunningsvrij bouwen, regels over geluidhinder, geur en lokale bedrijvigheid

Classificatie: Corporate

De omgevingswet in Heerlen • Meneer Achmed Boukari is coordinator CAO van de opvang van vluchtelingen uit Afghanistan. • Hij wil oio korte termijn een oud kantoorgebouw in het centrumgebied van Heerlen (huidige kantoor aan de Putgraaf) herinrichten tot gebedshuis annex ontmoetingsruimte • Gaat om ruim 400 gebruikers • Uiteraard wil hij ook een 15 meter hoge minoret • Maar ja, in uw collegeakkoord staat echt wat anders: • Sloop en herbouw van een multifuctioneel centrum met zwembad • Fitnessruimten, horeca, een hypermoderne skatebaan • En aantrekkeijke terrassen • En niet in de laatste plaats een regional steunpunt voor het COC

• Hoe zit de aanpak en participatie eruit? Wat zou u doen?

Classificatie: Corporate

Nog vragen?

Classificatie: Corporate

De omgevingsvisie

Uitgangspunten omgevingsvisie • De fysieke leefomgeving, & maatschappelijke opgave • strategisch en richtinggevend. • themagericht én gebiedsgericht • integraal samenwerken • belangrijke bouwstenen: coalitieprogramma, bestaande visies, beleidsdoelen en maatschappelijke opgaves

Planning Voorbereiding

Koers & keuzes

Ontwerp

Vaststelling

• Sept ‘22: start Visie

• Jan’23-febr.’23: Uitvoering participatieproces ronde 1

• Sept/okt’23: Opstellen concept ontwerp omgevingsvisie incl. uitvoeringsparagraaf en digitale ontsluiting

• Dec’23/jan’24: Ter inzage leggen ontwerp omgevingsvisie

• Sept ‘22-nov. ’23: Actualiseren notitie kernkwaliteiten en thema’s

Vaststellen PvA in Raad oktober 2022

• Dec ’22-febr. ‘23: Bespreken notitie kernkwaliteiten en thema’s met college en raad • Nov’22-jan.’23: Voorbereiding participatieproces • Febr.’23: Einde fase evaluatie

• Mrt’23: Werksessie keuzenotitie • Apr’23: Concept keuzenotitie • Mei’23: Discussienotitie bespreken met college en raad • Jun’23: Participatie ronde 2 • Jul’23: Einde fase evaluatie

• Okt’23: Werksessie ontwerp omgevingsvisie • Nov’23: Definitief ontwerp omgevingsvisie • Nov/dec’23: Vaststelling ontwerp omgevingsvisie bespreken met college

• Febr’24: Opstellen zienswijze notitie • Apr/mei’24: Doorlopen vaststellingsprocedure omgevingsvisie

Participatie inwoners/ondernemers Hoe betrekken we de stad? • Gemeente breed a.d.h.v. meedenkgroep • Gebiedsgericht door enquêtes en gebiedsgerichte bijeenkomsten • Thematisch d.m.v. co-creatiesessies met (maatschappelijke) organisaties en (ervarings)deskundigen Doorlopend in gesprek gaan: 1. Ophalen 2. Toetsen 3. Terugkoppelen 4. Doorlopen ophalen en terugkoppelen

Rol van de raad 1. 2. 3.

Traditionele besluitvorming Raadswerkgroep Meedenkgroep met inwoners

Scenario 1: traditionele besluitvorming Op belangrijke ijkmomenten in het proces leggen we stukken ter oordeelsvorming of besluitvorming voor aan de commissie en/of raad: ▪ notitie kernkwaliteiten ▪ keuzenotitie ▪ ontwerp-omgevingsvisie Dit doen we sowieso. Voordeel: overzichtelijk en voorspelbaar proces Nadeel: weinig betrokkenheid van de raad bij de totstandkoming

Scenario 2: raadwerkgroep Instellen van een raadswerkgroep omgevingsvisie: • volgen, meedenken en adviseren over het proces • inhoudelijke stukken gaan steeds naar de hele commissie en/of raad (zoals in scenario 1) Voordeel: grote betrokkenheid van de raad bij de totstandkoming Nadeel: geen blik van buiten op het proces

Scenario 3: meedenkgroep We richten een gemeente brede meedenkgroep in met inwoners, ondernemers, ambtenaren met verschillende achtergronden: • zij bespreken, denken mee en adviseren over het proces (over wie we het beste op welke manier kunnen betrekken?) • raadsleden nemen deel en luisteren. En kunnen de inbreng meenemen in de traditionele besluitvorming (scenario 1)

Voordeel: alle perspectieven aan tafel en zo voorkomen we blinde vlekken Nadeel: minder directe sturing van de raad mogelijk

Vragen?