Presentatie

Inpassingstudie Intercity Randstad – Eindhoven – Heerlen – Aken Woensdag 15 september 2021

Introductie

Opdracht aan ProRail om twee lijnvoeringen te toetsen op inpasbaarheid en toekomstvastheid Voorstel NS: geïntegreerde IC

Voorstel Arriva: extra IC bovenop bestaande dienstregeling (De IC Eindhoven – Aken van Arriva stopt niet in Weert en Roermond)

In juli 2020 wordt middels de motie Postma verzocht om te onderzoeken of het mogelijk is eerder met een intercityverbinding te starten. In november 2020 wordt opdracht gegeven aan ProRail om: • een toets uit te voeren op de inpasbaarheid en toekomstvastheid van de voorstellen van lijnvoeringen van vervoerders Arriva en NS voor een verbinding tussen de Randstad-Eindhoven1 Aken; • een vervoerwaarde studie te laten uitvoeren voor beide lijnvoeringen.

Huidige situatie

Randstad en Aken momenteel met één of twee keer overstappen verbonden

2

Korte termijn

Verbinding naar Aken verbetert vanaf 2025 door 2e Drielandentrein • Vanaf 2025 rijdt een tweede drielandentrein (Luik-MaastrichtHeerlen- Aken). Daarmee wordt Nederland 2x per uur verbonden met Aken met een Intercitytrein. • Daarnaast wordt Zuid-Nederland vanaf eind 2025 ook middels de directe treinverbinding EindhovenVenlo-Düsseldorf verbonden met Duitsland. Foto: Rob Dammers

3

Opzet onderzoek

Welke stappen doorloopt ProRail in een capaciteitsanalyse? 1. Beschrijving klantvraag • gewenste treindienst • beoordelingscriteria voor oplossingsrichtingen

2. Analyse bestaande ontwikkelingen

3. Analyse mogelijke oplossingsrichtingen

• lopende ontwikkelingen • huidige infrastructuur en geplande uitbreidingen • huidige dienstregeling en beoogde ontwikkelingen

• knelpunten tussen klantvraag en huidige situatie plus ontwikkelingen • Identificeren oplossingsrichtingen in dienstregeling, infrastructuur en/of systemen

4. Beoordelen oplossingsrichtingen • Effecten oplossingsrichtingen • Beoordelen effecten op basis van beoordelingscriteria

4

Opzet onderzoek

Voor beide varianten is beoordelingsinformatie in beeld gebracht Resultaat van ontwerpateliers samen met vervoerders: • Inpasbaarheid dienstregeling Nederland (logistieke toets) • Inpasbaarheid dienstregeling Duitsland (logistieke toets i.s.m. DB Netze) • Benodigde infrastructurele maatregelen • Reistijdwinst • Betrouwbaarheidsrisico’s • Punctualiteitsrisico’s • Samenhang Hoofdrailnet (HRN) • Samenhang Toekomstbeeld OV

Informatie aangeleverd door vervoerders: • Type materieel • Voorziene aanvang intercitydienst • Bandbreedte t.a.v. de jaarlijkse exploitatiebijdrage Internationale vervoerswaarden zijn onderzocht door Intraplan

Nationale vervoerswaarden zijn onderzocht door ProRail 5

Rail infrastructuur

Capaciteitsanalyse bouwt voort op vele al geplande productstappen in de treindienst 2026 Oplevering PHS Meteren – Boxtel

3e en 4e IC Eindhoven – Breda – Rotterdam

7e en 8e IC Utrecht – Den Bosch

2030 en verder

3e en 4e IC Den Bosch – Tilburg – Breda IC Eindhoven - Düsseldorf

3e en 4e Sprinter Breda – Tilburg Universiteit Langere treinen op de A2-corridor Elektrificatie Maaslijn inclusief doorrijden naar Sittard

Aansluiting tussen Sprinter Kerkrade en Intercity Eindhoven te Heerlen

6 2e Drielandentrein per uur Aken – Heerlen – Maastricht ( - Luik)

Rail infrastructuur

Inpassen extra treinen op vol geplande stations en druk bereden baanvakken is lastig • Beide lijnvoeringsvarianten zijn niet inpasbaar zonder inframaatregelen en/of betrouwbaarheids- en punctualiteitsrisico te accepteren. • Beide varianten zijn getoetst op dienstregelingsmodellen 2030 en 2040. • Om de voorgelegde lijnvoeringen toch te realiseren zijn grote infra-aanpassingen nodig. • De benodigde maatregelen verschillen tussen de varianten.

7

Rail infrastructuur

Betrouwbare inpassing beide varianten vraagt onder andere om aanpassingen in Eindhoven Keersporen Eindhoven Westzijde (investering € 10-25 miljoen, geschatte doorlooptijd 5 jaar)

Aanleg 4e perron en aanpassing emplacement oostzijde (investering € 0,5 – 1,0 miljard, geschatte doorlooptijd 10-15 jaar)

Vrije kruising Tongelre (investering € 0,5 – 1,0 miljard, geschatte doorlooptijd 10-15 jaar)

De doorlooptijd om deze maatregelen te realiseren maken realiseren lijnvoeringen niet op korte termijn mogelijk.

8

Rail infrastructuur

Betrouwbare inpassing varianten vraagt ook buiten Eindhoven om maatregelen Spoorverdubbeling Delft– Schiedam + Fly-overs Den Haag HS, Schiedam en Rotterdam Lombardijen

Keerspoor Eindhoven westzijde

Ongelijkvloerse kruising Tongelre

Extra perronsporen Eindhoven centraal

4-sporigheid Geldrop – Maarheeze

9

Treindienst

Uiteindelijk te realiseren Intercity Randstad – Aken leidt voor veel reizigers niet tot verbetering van reistijd Verbinding

Arriva NS Eindhoven – Aken 2030 Den Haag – Aken 2030 6 basis 6 basis

Referentie 2030 6 basis

Eindhoven – Aken

97 min

80 min (–17)

97 min (0)

Den Haag – Aken

195 min

195 min (0)

195 min (0)

Amsterdam – Aken

176 min

166 min (–10)

176 min (0)

Maastricht – Aken

54 min

54 min (0)

54 min (0)

10

Treindienst

Beide verbindingen leiden tot beperkte groei aantal internationale en binnenlandse reizigers Arriva NS Eindhoven – Aken 2030 Den Haag – Aken 2030 6 basis 6 basis

Verbinding

Referentie 2030 6 basis

Nederland

Referentiesituatie: 2.450 50 tot 200 extra reizigers 100 tot 50 minder reizigers per etmaal per etmaal reizigers per etmaal

Internationaal

400 tot 550 extra reizigers per etmaal

700 extra reizigers per etmaal

Internationale vervoerwaarde studie Intraplan: • Het aantal nieuwe internationale reizigers is beperkt. Het merendeel van de reizigers binnen de regio zuidoost Nederland blijft. Binnenlandse vervoerwaarde studie ProRail: • Per saldo leidt de NS variant tot minder binnenlandse reizigers. Dit is te verklaren door de gewijzigde lijnvoering van de IC’s binnen Nederland. • De Arriva variant leidt tot meer binnenlandse reizigers door de toevoeging van een extra Intercity tussen Heerlen en Eindhoven.

11

Onderzoek

Hoofdconclusie onderzoek is dat beide varianten niet inpasbaar zijn Beide varianten zijn de komende jaren, gezien de bestaande en geplande dienstregeling én ondanks de nog geplande uit te voeren infraprojecten, niet inpasbaar zonder extra inframaatregelen en/of bijvoorbeeld betrouwbaarheidsrisico’s.

Aanvullend: • Vervoerwaarde beide verbindingen ligt primair binnen de regio. • Tweede geplande Drielandentrein is op korte termijn de beste oplossing. • Meer duidelijkheid nodig over inpasbaarheid op emplacement Aken. • Infrastructurele knelpunten in Eindhoven zijn op termijn ook noodzakelijk voor andere verbindingen. • Beide vervoerders hebben richting het ministerie IenW aangegeven dat de exploitatie van een IC verbinding naar Aken om een jaarlijkse exploitatiebijdrage vraagt tussen €6 en €15 miljoen.

12

Onderzoek

Aanbevelingen In het rapport heeft ProRail een drietal aanbevelingen gedaan voor vervolgstappen: 1. (her)bevestig het belang van een integrale studie toekomstvast emplacement Eindhoven om zo de juiste investeringen gezamenlijk te doen. 2. Verken samen met DB Netze waar nog (infra)aanpassingen aan de Duitse zijde mogelijk zijn. 3. Partijen zoals concessieverleners of vervoerders moeten bij mogelijk vervolgonderzoek naar nieuwe lijnvoering uitgaan van bestaande en de al in de planning zijnde infra én geplande dienstregeling.

13