Novembernota 2024 - 11112024__166195__

Novembernota 2024

Inhoudsopgave 1. Bestuurssamenvatting

3

2. Leeswijzer

6

3. Ontwikkelingen

7

4. Novembernota 2024

8

5. Ontwikkelingen per programma

11

5.1 Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting per programma

13

5.1.0 Bestuur en Ondersteuning

13

5.1.1 Veiligheid

17

5.1.2 Verkeer en Vervoer

18

5.1.3 Economie

19

5.1.4 Onderwijs

20

5.1.5 Sport, cultuur en recreatie

21

5.1.6 Sociaal Domein

22

5.1.7 Volksgezondheid en Milieu

25

5.1.8 Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

26

6. Bedrijfsvoering

27

6.1 Post onvoorzien

27

6.2 Ziekteverzuim

28

6.3 Inhuur derden

29

7. Budgettaire neutrale begrotingswijzigingen

30

Bijlagen

31

1.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen op kernthemaniveau

31

2.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen - detail

34

2

1. Bestuurssamenvatting Voor u ligt de novembernota van het lopende begrotingsjaar, 2024. Dit is de tweede en meteen ook laatste tussenrapportage van dit begrotingsjaar. In de eerste rapportage, de zomernota rapporteerden wij op basis van de eerste drie maanden van het lopende jaar, in deze nota rapporteren we op basis van het tweede en derde kwartaal van het lopende begrotingsjaar. In de zomernota 2024, moesten wij u negatieve prognose melden van € 2,7 miljoen. Op dat moment informeerden wij u al over de effecten van de meicirculaire 2024 die een voordelige bijstelling liet zien van € 1,1 miljoen. Inmiddels zijn ook de effecten van de septembercirculaire bekend. Die laten een positieve ontwikkeling zien van bijna € 3,1 miljoen. Deze effecten hebben we kunnen verwerken in de novembernota. Naast deze voordelige effecten kunnen we nog een aantal positieve ontwikkelingen melden. Het BUIG budget laat een positieve trend zien van ruim € 4,1 miljoen, de opvang en beschermd wonen idem dito ter hoogte van € 1,1 miljoen en de bijstelling van de renteprognose laat een positief beeld zien van € 1,6 miljoen. Er zijn helaas ook enkele nadelen cq.

overschrijdingen te melden waaronder de budgetoverschrijding van JenS met een prognose ter hoogte van € 4,7 miljoen, de exploitatiekosten van het stadskantoor die € 0,4 miljoen tegenvallen en de bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg die € 0,3 miljoen hoger uitviel. Een en ander betekent dat wij u in deze novembernota een positieve prognose kunnen voorleggen van € 5,4 miljoen totaal. Dat is het geprognosticeerde resultaat vóór bestemming. Dit betekent dat we zonder verdere beslissingen of reserveringen een overschot op de begroting kunnen prognosticeren ter hoogte van € 5,4 miljoen euro. Na het nemen van een belangrijke, voorgenomen beslissing, namelijk het reserveren van € 3,3 miljoen euro, zoals we van plan zijn bij de jaarrekening, én rekening houden met de aangenomen motie uit de begrotingsbehandeling € 1,5 miljoen, zal de uiteindelijke prognose niet € 5,4 miljoen euro bedragen maar € 0,6 miljoen. Met andere woorden, na het reserveren van deze € 3,3 miljoen en reserveren als gevolg van de aangenomen motie € 1,5 miljoen, resteert een positieve prognose van € 0,6 miljoen. We kiezen voor deze constructie op verzoek van de commissie WFA (Werkgroep Financial Audit) die vroeg om de tussenrapportages duidelijker en inzichtelijker te maken voor iedereen.

Hierdoor is beter inzichtelijk welke bedragen daadwerkelijk vrijvallen, zonder dat toekomstige reserveringen dit beeld beïnvloeden en sluit aan bij de werkwijze van jaarrekening. Een thema dat zowel in het gemeentehuis als ook binnen de samenleving dominant aanwezig was de afgelopen maanden was het Zuyderland ziekenhuis. Op 23 april jl. kregen we via de regietafel te horen dat de Heerlense vestiging de spoedeisende hulp, de IC’s, de OK’s en het geboortecentrum zou verliezen. Deze hoogcomplexe zorg zou geconcentreerd worden in de vestiging in SittardGeleen. Samen met de ziekenhuisalliantie, huisartsen en zorginstellingen verzetten wij ons tot op de dag van vandaag tegen dit besluit van het Zuyderland. Een en ander resulteerde de afgelopen maanden in bezoeken van de minister en de vaste Kamercommissie VWS naar onze regio maar wij van onze kant gingen massaal op bezoek in Den Haag en naar het hoofdkantoor van het CZ. Op initiatief van uw raad werd op dinsdagavond 4 juni een ideeënmarkt gehouden. Iedereen met een idee om de stad te verbeteren was van harte welkom om mee te doen op die dinsdagavond. Deze ideeënmarkt was bedoeld om inwoners van Heerlen meer bij de politiek te betrekken en om hun kennis en invloed beter in te zetten. De markt is niet bedoeld voor ideeën met een commercieel belang maar met name gericht op ideeën die direct ten goede komen aan de Heerlense samenleving.

3

Een opsteker in het maatschappelijk domein was dat Heerlen in juni volgend jaar de trotse gaststad van het Divosa voorjaarscongres zal zijn. Dit is een toonaangevend event op het gebied van zorg en hulpverlening, werk en inkomen en maatschappelijke ontwikkeling. Op het Divosa voorjaarscongres komen honderden bestuurders en leidinggevenden in het sociaal domein bijeen om kennis en ervaring te delen. Daarbij staan niet alleen landelijke aandachtsgebieden centraal, maar worden ook nadrukkelijk lokale Heerlense voorbeelden in de schijnwerpers gezet. Het college heeft in juli van dit jaar de belangrijke nota ‘uitgangspunten voor Hoensbroek Centrum’ vastgesteld. De nota dient als basis voor de verdere uitwerking van de visie en ontwikkelstrategie voor Hoensbroek Centrum. Deze nota is het gevolg van een samenwerking tussen bewoners, ondernemers, bezoekers en vastgoedeigenaren. Het is onze ambitie is om van het centrum weer de Huiskamer van Hoensbroek te maken: een plek waar de inwoners prettig wonen en elkaar in een mooie omgeving kunnen ontmoeten en hun inkopen kunnen doen. Kinderen die recht hebben op leerlingenvervoer kunnen vanaf dit jaar (onder voorwaarden) een eenmalige vergoeding van € 500 krijgen voor een nieuwe fiets. Met deze nieuwe regeling willen we als gemeente de zelfstandigheid van deze groep kinderen zoveel mogelijk stimuleren.

Fietsen is immers gezond, goed voor de ontwikkeling van kinderen en beter voor het milieu. Onze intense jacht op subsidies heeft succes gehad de afgelopen maanden. Het is ons gelukt om € 4 miljoen van het Rijk te ontvangen voor de (ver)bouw van 675 woningen. Deze middelen komen uit de landelijke Woningbouwimpuls en dragen bij aan de (ver)bouw van 514 woningen in en rond de oude Mijnkoloniën en 161 woningen die voorzien zijn in het voormalige DSM-kantoor. Het past naadloos in onze ambities om onze woningvoorraad duurzaam te vernieuwen en uit te breiden. Daarnaast hebben we opnieuw een grote rijkssubsidie binnengehaald voor de actieve aanpak van de woningvoorraad. Het gaat daarbij om € 16,8 miljoen uit het landelijke Volkshuisvestingsfonds, waarmee we in staat zijn zo’n 600 extra verouderde woningen te renoveren, te verduurzamen en op die manier toekomstbestendig te maken. Een verbeterslag die een fikse investering betekent in de leefbaarheid van kwetsbare buurten, die met name geconcentreerd zijn in het noorden van de stad. Voor kinderen van 12 tot 18 jaar, die pas in Nederland zijn of nog onvoldoende Nederlands spreken, is er de Internationale Schakelklas (ISK). Hier leren ze onder meer de Nederlandse taal en burgeren ze in. In onze regio wordt ISK-onderwijs gegeven vanuit een aantal lokalen in het gebouw van het voormalig Romboutscollege in Brunssum.

Het aantal ISK-leerlingen is echter zo gegroeid, dat hier geen plaats meer is voor nieuwe leerlingen. Een acuut en groot probleem. Hiervoor is een oplossing nodig, waarbij de voorkeur uitgaat naar een zelfstandige onderwijslocatie. Die is er niet van vandaag op morgen en dus is er een tussenoplossing nodig. ISK-onderwijs maakt deel uit van het Emmacollege in Heerlen van Stichting LVO en is daarmee zorgplicht van de gemeente Heerlen. Die heeft nu een voorlopige oplossing gevonden aan de Putgraaf 188. Putgraaf 188 is het enige gebouw dat in eigendom is van de gemeente én groot genoeg is. Gezien het acute onderwijshuisvestingsprobleem biedt de Putgraaf het meeste perspectief voor de tijdelijke oplossing van zo’n 450-550 leerlingen. Tijdelijk, omdat de staat van het gebouw geen permanente schoollocatie toestaat. Ook is er geen geschikte buitenruimte voor buitenactiviteiten. In juni werd duidelijk dat onze stad een nieuw Romeins Museum krijgt, waarmee het unieke badhuis voor de toekomst blijft behouden. Ook wordt de Royal in ere hersteld en uitgebreid met twee zalen en horeca. Uw raad stelde voor het museum en de Royal een extra investeringskrediet vast en wijzigde de locatie van het stadsbad van de Putgraaf naar de Laanderstraat. Met dit besluit staat Heerlen voor het behoud van haar waardevolle erfgoed. Maar dit is niet alleen een succes op het gebied van het behoud van erfgoed.

Immers we zien dat onze stad niet meer krimpt en wil groeien naar 100.000 inwoners. Dat betekent dat de stad de komende decennia flink aan de bak moet. Met het bouwen van nieuwe woningen in een aantrekkelijke stad, want nieuwe bewoners

4

willen naast een kwalitatief hoogwaardige woning óók goede en aantrekkelijke faciliteiten en gezelligheid. Door te investeren in deze erfgoedprojecten investeert Heerlen ook in voorzieningen én hoogstedelijke aantrekkelijkheid.

5

2. Leeswijzer In deze Novembernota zijn de afwijkingen opgenomen ten opzichte van de programmabegroting 2024. In hoofdstuk 3 komt de ontwikkeling tot uiting (niet direct financiële impact). In hoofdstuk 4 staat de prognose weergegeven. Dit betreft de huidige prognose tot ultimo 2024. Deze is toegelicht per programma in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 zijn relevante aspecten rondom de bedrijfsvoering opgenomen. Tevens worden hier de concern brede afwijkingen en toelichtingen getoond. In het laatste hoofdstuk (7) zijn de budgettair neutrale begrotingswijzigingen verwerkt. In de tabellen worden de lasten gepresenteerd met een - en de baten met een +. Indien er een - bij baten staat, betekent dat minder baten; dus een nadeel. In de tabel prognose worden afwijkingen gekenmerkt met een I of S. Een I staat voor incidenteel, een S staat voor structureel.

6

3.

Ontwikkelingen

In dit hoofdstuk komen zowel de inhoudelijke en beleidsmatige ontwikkelingen in relatie tot onze begroting 2024 tot uiting (indien aanwezig). Promenade II en Burgemeester van Grunsvenplein Ten behoeve van benodigde additionele middelen van € 90.000 voor een nog te nemen besluit van het college over de gevelrenovaties Promenade II zetten we een restant van herinrichten Burgemeester van Grunsvenplein in voor het gevelfonds. Beiden projecten maken inhoudelijk en financieel deel uit van programma/kernthema centrum. Gemeenschappelijke regelingen Recent hebben wij de RIB ontwikkelingen bij gemeenschappelijke regelingen 3e kwartaal 2024 met u gedeeld. De ontwikkelingen over de gemeenschappelijke regelingen en gaan we vanaf nu halfjaarlijks opnemen in de zomer- en novembernota. In de tussenperiode tot de zomernota 2025 wordt er geen RIB meer uitgebracht over dit thema.

7

4. Novembernota 2024 In deze Novembernota tonen wij de prognose ultimo 2024 ten opzichte van de begroting 2024. Daarmee geeft de Novembernota voornamelijk inzicht op de financiële afwijkingen. In voorgaande P&C-producten hebben wij al verbeteringen doorgevoerd, door ook op het gebied van beleidsontwikkeling, inzichtelijkheid en duiding afwijkingen, verheldering te geven. De toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting komen in hoofdstuk vijf aan de orde. Voor de leesbaarheid hebben we de bedragen afgerond op duizendtallen, met uitzondering van de in de bijlage opgenomen bedragen. Hierdoor kunnen mogelijk afrondingsverschillen ontstaan. Onderstaande tabel geeft de prognose weer. Programma / onderwerp

Prognose novembernota 2024

0. Bestuur en Ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en Vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport Cultuur en Recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en Milieu 8. VHROSV Totaal

6.584.000 -232.000 285.000 410.000 -527.000 -750.000 -1.292.000 1.066.000 -81.000 5.463.000

Bedragen x € 1

In onderstaande grafische weergave geven wij inzicht in de grootste mutaties ten opzichte van de primitieve begroting en op de volgende pagina ten opzichte van de zomernota 2024:

Wijzigingen t.o.v. de begroting 2024

8

Wijzigingen t.o.v. de zomernota 2024

* In miljoenen euro’s.

In de Zomernota 2024 rapporteerden wij aan uw raad een nadelige prognose van €2,7 miljoen, berekend op basis van de oude methodiek. Tijdens dezelfde raadsvergadering werd ook de uitkomst van de meicirculaire 2024 (registratie: 120391) besproken, waarin een positief effect van €1,1 miljoen werd gemeld. Inmiddels zijn de effecten van de septembercirculaire berekend. Deze toevoeging levert een positieve bijstelling op van €2,8 miljoen, aangevuld met een voordeel uit taakmutaties van €0,3 miljoen. Samen resulteren deze cijfers in een gunstig effect van €4,2 miljoen dat we in deze Novembernota kunnen meenemen. Naast de voordelen van de meicirculaire en septembercirculaire tonen enkele andere posten eveneens een positieve prognose. Zo levert de bijstandsuitkering (BUIG) een positief bijstelling op van €4,1 miljoen in vergelijking met de Zomernota. Ook is de bijstelling van de rente gunstiger uitgevallen, met een voordeel van €1,6 miljoen. Voor opvang en beschermd wonen kunnen we een extra positieve prognose melden van €1,1 miljoen. De personeelsbudgetten blijken daarnaast gunstiger uit te vallen ten opzichte van de prognose in de Zomernota, wat resulteert in een voordeel van €0,8 miljoen. Er zijn bovendien diverse kleinere voordelen, die gezamenlijk optellen tot € 2 miljoen.

Bij een aantal van deze voordelen zal bij de jaarrekening beoordeeld worden of het wenselijk is om middelen over te hevelen naar 2025, gezien de structurele behoeften in de begroting van het volgende jaar. Deze overwegingen worden in de betreffende paragrafen van deze nota behandeld en zijn daarnaast samengevat in de onderstaande tabel.

9

Naast deze beoogde bestemming is er tijdens de raadsvergadering van de algemene beschouwingen begroting 2025 een motie ingediend die is omarmt en gaat over “investeren in de leefbaarheid van de buurten met de grootste problematiek”. Hiervan is aangegeven dat in deze Novembernota in de beoogde bestemming al rekening wordt gehouden met deze € 1.480.000. Er zijn ook enkele nadelen te melden in de financiële prognose. Een van de grootste nadelige posten betreft een overschrijding in het budget voor JenS, dat €4,7 miljoen hoger uitvalt dan eerder begroot. Daarnaast zijn er enkele kleinere tegenvallers, zoals de exploitatiekosten van het stadskantoor, die een extra uitgave van €0,4 miljoen met zich meebrengen. De ambulante zorg tijdens verblijf (jeugd) heeft een nadelig effect van €0,3 miljoen en ook de bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg valt €0,3 miljoen hoger uit dan voorzien. De prognose voor bestemming van de programma’s bij de novembernota telt op tot € 5,4 miljoen voordeel. De beoogde bestemming bedraagt € 3,3 miljoen en rekening houdend met de omarmde motie € 1,5 miljoen, derhalve is de prognose na de beoogde bestemming € 0,6 miljoen. De programma’s waar de meeste afwijkingen te melden zijn in de novembernota betreffen programma 0. Bestuur en Ondersteuning, programma 6. Sociaal Domein en programma 7. Volksgezondheid en Milieu, die lichten wij hierna toe.

In programma 0. Bestuur en Ondersteuning bestaan de afwijkingen uit de circulaires die na de vaststelling begroting 2024 hebben plaatsgevonden. Middels deze meldingen is de bijstelling, zoals gemeld in de raadsinformatiebrief van juni en de doorrekening gemeentefonds septembercirculaire, € 6,1 miljoen voordeel die nu is meegenomen in deze forcecast. Tevens zijn hier de personele budgetten (en secundaire personeelsbudgetten) die een nadeel € 1,8 miljoen laten zien. Verder valt nog te melden dat de kapitaallasten en de rentelasten voordeliger uitvallen opgeteld € 3,6 miljoen. Als laatste melden we nog de ICT-licentiekosten die veel hoger uitvallen € 0,5 miljoen en de nadelige effecten als gevolg van indexatie voor Parkstad IT € 0,3 miljoen. De andere nadelen (van kleinere omvang) tellen op tot € 0,8 miljoen. In programma 7. Volksgezondheid en Milieu is de afwijking gecentreerd rond één groot voordeel namelijk het overschot in het budget van Regionale Energie Zuid Strategie Zuid-Limburg (€ 1 miljoen). De afwijking is veelal een budgetoverschot dat in 2024 niet geëffectueerd kan worden en benodigd zal zijn in 2025. In programma 6. Sociaal Domein zijn de volgende grote afwijkingen te melden; er is een voordeel te melden op de Participatiewet/BUIG budget waar het voorlopige budget BUIG is bijgesteld. Eind september is het definitieve BUIG budget 2024 gepubliceerd.

Op basis van de meest actuele prognoses over de uitgaven, verwachten wij een voordeel van € 3 miljoen. Een andere negatieve verwerking is te melden voor de bijdrage in Jens € 4,7 miljoen. De bijstelling is de uitkomst van het bij de zomernota genoemde risico. Een andere grotere ontwikkeling is het voordeel opvang en beschermd wonen € 1,1 miljoen. Deze is het gevolg van extra middelen Rijk en niet realiseren woonunits, ook deze middelen zullen daarom per jaareinde mogelijk mee worden genomen naar 2025. Als laatste grotere ontwikkeling in dit programma valt de hulp bij huishouden te noemen € 0,4 miljoen nadeel als gevolg van vergrijzing en aanzuigende werking abonnementstarief.

10

5. Ontwikkelingen per programma In dit hoofdstuk komen de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024 aan de orde. Indien een kernthema niet voorkomt in dit hoofdstuk, dan zijn er geen, danwel geringe afwijkingen ten opzichte van de lopende begroting te melden. In paragraaf 5.1 komt de prognose van financiële ontwikkelingen per programma aan bod, deze posten zijn onvermijdelijk. Programma

Kernthema

0. Bestuur en Ondersteuning

0. KT Bestuurskracht

Onderwerp College B&W Dividend BNG

-100.000 I

Gemeentefonds

6.086.000 I

ICT Licentiekosten

-512.000 S

Inventaris Stadhuis

-200.000 I

Kapitaallasten

1.689.000 I 750.000 I

Parkstad IT

-505.000 I/S

Rente

1.900.000 I

Stadskantoor

-400.000 S

Uitstel Lease Nieuwe Bedrijfswagens

-50.000 I

Vandalisme en schade

-90.000 I

Personele budgetten 0. KT Middelen en heffingen

6.734.000 -273.000 S

Experiment gesloten coffeeshopketen

-273.000 84.000 I

Handhaving & Toezicht

-100.000 I

Sociaal Veilig

150.000 I

Zorg en Veiligheidshuis Parkstad

-93.000 S

Gladheidbestrijding

41.000 -125.000 I

1. KT Veiligheid Kosten /opbrengsten nutsbedrijven

400.000 I

Onderhoud Wegen

-100.000 S

Openbare verlichting

100.000 I

PG Heerlerheide Kosten van beheer

-70.000 S

Schoonhouden wegen straten pleinen 3. Economie

285.000 470.000 I

Markten en Kermissen

470.000 -60.000 S

Leerlingenvervoer

-60.000 -152.000 S

Overige Onderwijskosten

-300.000 I

3. KT Economische promotie

OZB

-50.000 I

Huurkosten onderwijs

-150.000 I

Schoolzwemmen VO 4. KT Onderwijs 5. Sport Cultuur en Recreatie

80.000 I

116 Economisch beleid

3. KT Economie

4. Onderwijs

-55.000 S -1.785.000 S

Veiligheidsregio 1. KT Crisisbeheer

2. KT Wegen, straten en pleinen

150.000 I

Onroerende Zaak Belasting (OZB)

Vastgoed cluster overige gebouwen

2. Verkeer en vervoer

-150.000 -144.000 I

Drukwerk

Meer Parkeeropbrengsten

1. Veiligheid

Novembernota I/S 2024 -150.000 I

125.000 I

Groenonderhoud

-527.000 -160.000 S

Cultuur (diverse zaken)

-160.000 -125.000 S

Cluster cultuur Vastgoed

-125.000 -55.000 I

5. KT Groen 5. KT Cultuur Historisch Goud 5. KT Cultureel erfgoed Binnensportaccomodaties 5. KT Sport

-310.000 I -365.000 -100.000 I -100.000

11

6. Sociaal Domein

Burgerberaad

100.000 I

Armoedebeleid

100.000 -60.000 S

Bewindvoering

125.000 S

Fit & Fun

100.000 S

6. KT Buurtgericht werken

Kwijtschelding belastingen

200.000 I

Participatiewet BUIG Budget

3.015.000 I

Schuldhulpverlening

-300.000 I

Wet Kinderopvang (SMI) 6. KT Inkomensondersteuning JENS Overige

-739.000 S

6. KT Jeugdzorg Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Parkstad Vreemdelingen 6. KT Sociale basisvoorziening

150.000 I

Doelgroepenvervoer Hulp bij huishouden

-400.000 S

Hulpmiddelen

-200.000 S

Opvang en beschermd wonen

1.116.000 I -200.000 S

6. KT Volwassenen maatwerkvoorzieningen Begraafrechten

486.000 -80.000 I

7. KT Begraafplaatsen

-80.000 146.000 I

Basispakket Rd4 Regionale Energie Strategie ZL 8. VHROSV

-5.388.000 150.000 I 300.000 170.000 S

Woningvoorzieningen 7. Volksgezondheid en Milieu

130.000 S 3.210.000 -4.649.000 S

1.000.000 I

7. KT Duurzaamheid, afval, riool, milieubeheer Centrum

1.146.000 -180.000 I

8. KT Centrum

-180.000 -300.000 I

Baten Omgevingsvergunningen Gegevenshuis

-51.000 I

Incidentele Verkopen saldo

450.000 I

8. KT Ruimtelijke ordening

99.000

Totaal

5.463.000

12

5.1 Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting per programma In deze paragraaf komen de financiële ontwikkelingen per programma aan bod. De structurele (S) afwijkingen hebben een meerjarig effect op onze begroting, incidentele (I) afwijkingen hebben betrekking op 2024 of zijn vanaf 2025 (zo veel mogelijk) opgenomen in de Begroting 2025. Daarnaast is het nog het vermelden waard dat veel van de posten al benoemd zijn in de zomernota 2024 en hier enkel zijn opgenomen om de totaalaansluiting te krijgen met de afwijkingen op totaalniveau.

5.1.0 Bestuur en Ondersteuning Kernthema Bestuurskracht College B&W -/- € 150.000 Er wordt een tekort verwacht door hogere vervoerskosten en incidentele kosten. In de begroting 2025 is rekening gehouden met de ontwikkeling van hogere kosten. Kernthema Middelen en Heffingen Dividend BNG -/- € 144.000 Voor de dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2024 rekening gehouden met een dividend van € 1.062.068 (€ 2,50 per aandeel). Over 2023 bedraagt de dividenduitkering € 917.626 (€ 2,16 per aandeel) en is er een nadeel ten opzichte van de begroting. Drukwerk -/- € 100.000 De drukwerk kosten zijn naar verwachting hoger dan begroot. Door enerzijds hogere uitbestedingskosten aan externe repro's en anderzijds omdat de daling van het drukwerkvolume door digitalisering naar verwachting niet gerealiseerd wordt. Desondanks het uitgangspunt dat boekwerken zoals de begroting niet worden geprint wordt er te vaak afgeweken van deze norm om de bezuiniging van € 100.000 te realiseren. Gemeentefonds € 6.086.000 Septembercirculaire 2024 De septembercirculaire is gebaseerd op de Miljoenennota 2025. De uitkering van het gemeentefonds wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, actualisatie van (verdeel)maatstaven, taakmutaties en wijzigingen van integratie- en decentralisatieuitkeringen.

De circulaire bevat informatie over de actualisatie van het accres, het vervallen van het besparingsverlies jeugd en de indexatie Wmo demografie. De circulaire is te vinden via Septembercirculaire gemeentefonds 2024. Gezien het korte tijdsbestek tussen het verschijnen en uitwerken van de circulaire en de afronding van de begroting 2025 is evenals in voorgaande jaren de septembercirculaire niet verwerkt in onze meerjarenbegroting. Conform de richtlijn van de Provincie een consistente lijn met betrekking tot de verwerking van circulaires in de begroting. In de volgende tabel wordt het financiële effect van de septembercirculaire 2024 voor Heerlen ten opzichte van de meicirculaire weergegeven.

13

Algemene uitkering Het accres voor het lopend jaar 2024 is in de meicirculaire definitief vastgesteld. Het accres voor 2025 en verder is op basis van de geactualiseerde ramingen van het Centraal Planbureau (MEV25) meerjarig opwaarts bijgesteld. Andere mutaties in de algemene uitkering zijn het gevolg van actualisatie van diverse (verdeel)maatstaven, zowel landelijk als het aandeel voor Heerlen. BTW-compensatiefonds Het voorschot op de verwachte onderschrijding van het BTW-compensatiefonds (BCF) voor 2024 betreft voor Heerlen een voordeel van € 2,8 miljoen. De afrekening over 2024 volgt in de meicirculaire 2025. Taakmutaties, integratie- en decentralisatie-uitkeringen In de septembercirculaire zijn taakmutaties en bijstellingen van integratie- en decentralisatieuitkeringen verwerkt. Hiervan wordt onderzocht in hoeverre deze gelden benodigd zijn voor de bijbehorende taken. Vooralsnog gaan we ervan uit dat deze niet vrij besteedbaar zijn. Besparingsverlies Jeugd Het kabinet Rutte IV besloot tot een besparing op Jeugdzorg. In de meicirculaire werd deze besparing voor 2025 teruggedraaid, omdat deze nog niet gerealiseerd kon worden. Het besluit van het kabinet Schoof om deze besparing structureel te laten vervallen, is in de septembercirculaire verwerkt. Dit is budgettair neutraal, omdat hieraan gerelateerd in de begroting een voorgenomen besparing met lagere lasten werd voorzien.

Wmo In de toekomst zal een deel van de Wmo niet meer via de algemene uitkering verlopen, maar via een aparte financiering waarbij een passende indexering wordt onderzocht. Vooruitlopend op de uitwerking zijn middelen voor een aanvullende indexering voor demografie gereserveerd, deze zijn in de septembercirculaire toegevoegd aan het gemeentefonds. Gemeentefonds saldo Het saldo-effect van de septembercirculaire is voor 2024 en verder positief. Voor 2024 betreft het een voordeel van € 2,8 miljoen. De taakmutaties en bijstellingen van integratie- en decentralisatieuitkeringen uit de meicirculaire zijn inmiddels onderzocht, hetgeen een positief effect oplevert van € 282.000 voor 2024. De prognose voor het gemeentefonds in 2024 wordt bijgesteld tot € 6,1 miljoen positief conform onderstaande tabel. Bedragen * € 1.000

Gemeentefonds

2024

September- en decembercirulaire 2023 cf Zomernota 2024

1.882

Meicirculaire cf Raadsinformatiebrief juni 2024

1.115

Meicirculaire taakmutaties, integratie- decentralisatie-uitkeringen

282

Septembercirculaire saldo-effect

2.807

Totaal

6.086

14

ICT Licentiekosten -/- € 512.000 Naar verwachting vallen de ICT-kosten hoger uit dan begroot. Enerzijds wordt deze overschrijding veroorzaakt door een te laag toegepaste kostenindexering, anderzijds doordat ICT-kosten noodzakelijk blijken die niet begroot zijn. Zero based begroten en het indexeren van het budget zijn van toepassing in de begroting 2025 voor de ICT licentiekosten. In het kader van de jaarafsluiting 2024 is het voornemen om een bedrag van € 50.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve ICT-diensten voor de uitvoering van de ambitiekalender bedrijfsvoering en daarmee samenhangende noodzakelijke ICT uitgaven. Inventaris Stadhuis -/- € 200.000 Bij het opstellen van de onderhoudsplannen en de renovatie is tevens het meubilair onderzocht en getoetst aan de geldende Arbo-normen. Uit dit onderzoek bleek dat de vervanging van het meubilair niet volledig gedekt kon worden uit de begrote middelen in de voorziening, met name door de stijgende prijzen. Onder uitputting kapitaallasten € 1.689.000 Er is sprake van een aantal projecten die op een later moment starten met het genereren van kapitaallasten, dit heeft in eerste instantie niet direct wat te maken met de projectrealisatie/ uitvoering.

Dit gaat over onder andere de volgende projecten: de lagere afroep van de kredieten prijsstijgingen (BWV-22001846), Christus Koningkerk, renovatie Sint Janscollege, vervangingsinvesteringen riool en renovatie zwembad Hoensbroek. Er ontstaat hierdoor een incidenteel voordeel op de kapitaallasten van € 1.689.000. Meer Parkeeropbrengsten € 150.000 We verwachten een hogere parkeeropbrengst in 2024 dan is begroot. OZB-inkomsten € 750.000 Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept herwaarderingscijfers van de BsGW. Het herwaarderingsproces (waardebepaling) van woningen en niet-woningen is dan nog niet volledig afgerond. De definitieve herwaardering valt hoger uit, waardoor een voordeel op de OZBinkomsten voorzien wordt. Parkstad-IT -/- € 505.000 Voor 2024 is besloten een indexering van de bijdrage met 4,75% (-€ 269.000) toe te passen. Daarnaast is de bijdrage dienstverlening (€ 100.000) verlaagd, deze was te hoog ingeschat voor het product mobile device management. Met ingang van het begrotingsjaar 2023 is de systematiek van de allocatie van overheadkosten aan Parkstad-IT herijkt. Als gevolg hiervan worden minder kosten doorbelast (-/- € 336.000). De zienswijze begroting 2025 in het kader van de verzelfstandiging per 1 januari 2025 is op 25 september 2024 behandeld in de gemeenteraad.

Rente € 1.900.000 Door ontvangsten van Rijksbijdragen, is minder vreemd vermogen benodigd. Hierdoor is er een voordeel op zowel rente kort vreemd vermogen als rente lang vreemd vermogen. Stadskantoor -/- € 400.000 Het budget voor 2024 is wordt belast met een bedrag van € 350.000 door kosten 2023. Ten tijde van de jaarrekening 2023 hadden wij onenigheid met de uitvoerder over de inhoud en hoogte van een aantal facturen. Dit heeft geleid dat een deel van de kosten door de gemeente in 2024 betaald zijn. Daarnaast zijn er enkele kleinere overschrijdingen die betrekking hebben op 2024. Lease Nieuwe Bedrijfswagens -/- € 50.000 Door stijgende kosten van nieuwe auto's nemen ook de leasekosten toe. Hierdoor zijn we genoodzaakt om een afwijking van het budget te melden van € 50.000. Vandalisme en Schade -/-€ 90.000

Onvoorzien hoge kosten voor vandalisme en schade, opgebouwd uit veel relatief kleine posten.

15

Vastgoed cluster overige gebouwen -/- € 55.000 De afwijking betreft de te betalen huur aan de Parallelweg (Fietsenstalling), deze was eerder niet begroot. Personele budgetten -/- € 1.785.000 Als gevolg van bijstelling personele budgetten valt er een nadeel te melden van € 1,8 miljoen. Dit nadeel is grotendeels te wijten aan de COA bijstelling die hoger is dan bij de begroting is rekening gehouden. Door actieve sturing is bij de Novembernota een verbetering van €800.000 gerealiseerd ten opzichte van de zomernota.

16

5.1.1 Veiligheid Kernthema Crisisbeheer Veiligheidsregio -/- € 273.000 In de zomernota hebben wij aangegeven dat een hogere gemeentelijke bijdrage aan de VRZL waarschijnlijk noodzakelijk zou zijn. Deze verwachting was gebaseerd op autonome ontwikkelingen, zoals de structurele impact van kostenstijgingen o.a. verhoogde loonlasten als gevolg van de cao en de indexering van onze bijdrage aan de VRZL op basis van actuele percentages gepubliceerd door het CPB. Deels hadden we in onze begroting al rekening gehouden met deze ontwikkeling, daarnaast ontvangen wij € 50.000 vanuit de voorzieningen MCC als gevolg van de financiële afwikkeling van de beëindiging van het gezamenlijk construct. Hierdoor komt de uiteindelijke financiële afwijking voor de VRZL neer op € 273.000. Het uiteindelijke resultaat is uiteraard afhankelijk van de jaarrekening 2024 veiligheidsregio Z-L. Kernthema Veiligheid Experiment gesloten coffeeshopketen € 84.000 Het experiment met de gesloten coffeeshopketen heeft opnieuw vertraging opgelopen door landelijke ontwikkelingen. In juni 2024 is de overgangsfase gestart, waarin legale en illegale hennep naast elkaar worden verkocht.

Vanwege tekorten bij de legale telers is de start van de experimenteerfase, waarin uitsluitend legale hennep verkocht wordt, verschoven naar het voorjaar van 2025, bij de jaarrekening zal worden gekeken naar eventuele overheveling van deze middelen. De daadwerkelijke effecten, zoals een mogelijke toename van de illegale drugshandel, zullen pas op dat moment zichtbaar worden Handhaving en Toezicht -/- € 100.000 Als gevolg van de begeleiding van de aanbestedingen zijn incidentele kosten gemaakt voor communicatie, cameratoezicht en portofoons, evenals voor de aanschaf van nieuwe uniformen voor het team Handhaving en Toezicht. Deze uitgaven waren noodzakelijk om te voldoen aan de geldende wettelijke vereisten. Sociaal Veilig € 150.000 De beschikbare middelen voor Sociaal Veilig worden in 2024 niet volledig benut, doordat wij incidenteel aanvullende financiering uit de SPUK Regiodeal hebben ontvangen. Dit heeft geleid tot een incidenteel surplus. Voor onze aanvraag voor de Regiodeal Sociaal Veilig 2025 is echter niet het volledige aangevraagde bedrag toegekend. Om het programma Sociaal Veilig in 2025 toch in zijn volledige omvang te kunnen uitvoeren zal er per jaareinde gekeken worden om de middelen mee over te hevelen naar 2025. Zorg en Veiligheidshuis Parkstad -/- € 93.000 We hebben de 1e begrotingswijziging 2024 van het Zorg en Veiligheidshuis Parkstad ontvangen.

Door autonome ontwikkelingen en een bijstelling van de bedrijfsvoering kosten is de inwonersbijdrage verhoogd en leidt dit tot deze overschrijding.

17

5.1.2 Verkeer en Vervoer Kernthema Wegen, Straten en Pleinen Gladheidbestrijding -/- € 125.000 Rekening houdend met de uitrukken in het eerste kwartaal 2024 en de eventuele uitrukken in de maanden november en december 2024, wordt een tekort verwacht van ongeveer € 125.000. Kosten en opbrengsten nutsbedrijven € 400.000 Er zijn meer aanvragen voor glasvezel. De reële inkomsten overstijgen daarmee de begrote inkomsten van € 850.000, er zijn ook meer kosten te melden vanwege deze toename, deze zijn -/- € 450.000. Onderhoud Wegen -/- € 100.000 Er wordt een tekort verwacht bij onderhoud verhardingen vanwege de hoger dan begrootte prijsstijgingen. Openbare verlichting € 100.000 Op basis van de huidige tarieven verwachten we een voordeel op de energiekosten voor openbare verlichting. Parkeergarage Heerlerheide kosten van beheer -/- € 70.000 Kosten van beheer en onderhoud van de parkeergarage vallen hoger uit dan begroot doordat er een andere beheerder is aangesteld waardoor de kans op structurele kostenstijging lager uitvaalt en op de lange termijn Schoonhouden wegen straten en pleinen € 80.000 Door scherpte sturing op het schoon houden van wegen straten en pleinen is er €80.000 minder aan kosten gemaakt dan dat er subsidie is ontvangen vanuit de rijksoverheid. Hierdoor ontstaat een incidenteel voordeel omdat het een incidentele bijdrage bedroeg.

18

5.1.3 Economie Kernthema Economie Economische beleid € 470.000 We hebben minder kosten voor het ondernemershuis, sinds zij intrek hebben genomen in het raadhuis. Hierdoor vallen dus kosten aan huur, gas, water licht, etc weg. Daarnaast is er minder aanspraak gemaakt dan verwacht op de BBZ-levensvatbaarheidsonderzoeken. Bij de jaarrekening 2023 hebben wij een bedrag ad € 370.000 laten reserveren voor de verduurzaming en acquisitie van het bedrijventerrein Coriopolis. Wij hebben deze gelden in 2024 afgeroepen. Wij willen deze gelden bij de jaarrekening weer meenemen naar volgend jaar om dit verder op te pakken. Dit is een meerjarig project, waar geen andere middelen voor beschikbaar zijn. Kernthema Economische promotie Markten en Kermissen -/- € 60.000 Kosten voor beveiliging, handhaving tijdens kermissen en evenementen nemen toe vanwege indexatie en meer inzet van beveiliging.

19

5.1.4 Onderwijs Kernthema Onderwijs Leerlingenvervoer -/- € 152.000 Ondanks dat we zo veel mogelijk toesturen op eigen redzaamheid van ouders en leerlingen, is inzet van aangepast vervoer toch nog vaak nodig vanwege de gezinssituatie. Voornamelijk de toename in maatwerkritten met haar hoge tarieven drukt behoorlijk op de lasten, bv. een extra rit tussen de middag voor de leerling die niet een hele schooldag kan volmaken, of het uitwijken naar andere scholen verder weg omdat de scholen vol zijn, of nevenlocaties van scholen waardoor een combinatie niet mogelijk is. Daarnaast is het indexeringspercentage van de rittarieven behoorlijk hoog. Overige Onderwijskosten -/- € 300.000 Er zijn ombuigingen opgevoerd bij de begroting 2024. Deze zijn niet geheel gerealiseerd omdat de kostenbesparingen moeilijker te realiseren zijn door aanhoudende prijsstijgingen. OZB -/- € 50.000 Bij de onderwijshuisvesting is de WOZ-waarde hoger dan begroot, daardoor zijn ook de bijbehorende OZB-lasten hoger. Huurkosten onderwijs -/- € 150.000 Er is sprake van hogere huurkosten als gevolg van indexaties bij het cluster onderwijs. Hierdoor melden wij een tekort van € 150.000. Schoolzwemmen VO € 125.000 Er zijn geen start gemaakt met betrekking tot het schoolzwemmen op Voortgezet Onderwijs scholen. Hierdoor melden wij een voordeel van € 125.000. Dit is ook meegenomen als ombuiging in de begroting 2025.

20

5.1.5 Sport, cultuur en recreatie Kernthema Groen Groenonderhoud -/- € 160.000 De kosten voor groenonderhoud zijn hoger dan begroot doordat er na het besluit om het werkgebied van Werk voor Heerlen in te krimpen (omdat het te omvangrijk was) er geen tijd meer was voor aanbesteding van het werk en we terug moesten vallen op een relatief duur afroepcontract. Daarnaast zijn prijsstijgingen in het maaibestek oorzaak van de overschrijding die wij voorzien. Kernthema Cultuur Cultuur (diverse zaken) -/- € 125.000 Gezien de financiële situatie van de gemeente zijn we ook binnen het kernthema cultuur opzoek gegaan naar ombuigingen, hierbij hebben wij niet de beoogde doelstelling van € 400.000 gevonden. Historisch Goud -/- € 310.000 De krappe arbeidsmarkt, samen met een hoog ziekteverzuim, heeft geleid tot de noodzaak om externe krachten in te huren om de continuïteit te waarborgen (-€310.000). Dit resulteerde echter in een onderbenutting van het personeelsbudget, dat pas bij de jaarrekening wordt gecorrigeerd (circa +€200.000). Bovendien worden er aan het eind van het jaar extra inkomsten van ongeveer €50.000 verwacht. Beide effecten helpen het verwachte negatieve effect bij dit thema te verzachten bij de jaarrekening. Kernthema Cultureel erfgoed Cluster cultuur vastgoed -/- € 55.000 Dit betreffen de hogere kosten energie van de Royal.

Kernthema Sport Binnensportaccommodaties –/- € 100.000 Als gevolg van de afrekening van de specifieke uitkering sport 2022 is er een bedrag van € 150.000 over dat vrijvalt in de algemene middelen, daarnaast zijn er hogere kosten als gevolg van inhuur (€ 200.000) die te wijten is aan langere openingstijden en uitgaven van schoonmaak (€ 50.000).

21

5.1.6 Sociaal Domein Kernthema Buurtgericht werken Burgerberaad -/- € 100.000 Conform het raadsvoorstel burgerberaad zijn incidentele middelen toegekend voor de uitvoering van het burgerberaad. Een deel van deze middelen wordt ingezet in 2024, terwijl het resterende bedrag pas in 2025 benodigd is. Per jaareinde zal worden gekeken naar de overheveling van deze middelen naar 2025. Kernthema Inkomensondersteuning Armoedebeleid -/- € 60.000 De kosten voor de uitvoering van de voorzieningen binnen het kindpakket en de bijzondere bijstand zijn gestegen. Dit komt doordat de uitvoeringskosten van de instellingen die deze voorzieningen voor ons beheren zijn toegenomen. We zien daarnaast een stijging in het aantal aanvragen van deze regelingen. Deze stijging is minder hoog dan gemeld in de zomernota. Bewindvoering € 125.000 Na jaren van stijging is er sprake van stagnatie en daling van het aantal onderbewindgestelden. Deze landelijke trend is het gevolg van een aantal maatregelen waaronder de invoering van het adviesrecht en het inzetten van alternatieve dienstverlening zoals budgetbeheer maatwerk. Fit & Fun € 100.000 Er werd bij de aanvragen energietoeslag 2022 ambtshalve beoordeeld of er recht was op de Fit & Fun regeling. Als dat zo was werd die mede uitgekeerd. Het gebruik van de regeling is hierdoor eenmalig toegenomen, terwijl de begroting structureel omhoog is bijgesteld.

Kwijtschelding belastingen € 200.000 De begroting voor kwijtschelding is verhoogd in verband met aanpassing van de kwijtscheldingsverordening. Op basis van nieuwe wetgeving is de vermogensnorm voor kwijtschelding verhoogd, waardoor meer inwoners in aanmerking zouden kunnen komen voor kwijtschelding. De impact op de kwijtscheldingsregeling blijft binnen de begroting. Participatiewet (BUIG) € 3.015.000 Vanuit het Rijk ontvangen wij middelen in het kader van de Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) voor de uitvoering van de Participatiewet. Vanuit deze bijdrage worden o.a. de bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies betaald. In de primitieve begroting 2024 zijn de lasten gelijkgesteld aan de laatst verkregen informatie van het Rijk over het BUIG-budget (budget neutraal). Inmiddels zijn we door het Rijk geïnformeerd over het ‘definitieve BUIG budget 2024’, dit bedraagt € 70 mln. De lasten van de sociale uitkeringen schatten we in op € 67 mln. Per saldo een voordelig financieel effect van € 3 mln. Door verschuiving in de implementatie van het sociaal domein morgen wordt voorgesteld om bij de jaarrekening over te hevelen naar €200.000. Schuldhulpverlening -/- € 300.000 Gerechtvaardigd is het om te veronderstellen dat de begroting schuldhulpverlening in kosten wordt overschreden. Door uittreding (KBL) is er sprake van door-, en overlopende dienstverlening.

Dit betekent dat de kosten in 2024 hoger zullen uitvallen. Wet kinderopvang (SMI) € 130.000 De vraag voor SMI is niet afgenomen, echter het Team Toegang is sinds een paar jaar betrokken bij de inhoudelijke beoordeling. De afname van de SMI besluiten heeft te maken met meer zicht op de aanvragen en (kritische) beoordeling ervan. SMI betreft immers een tijdelijk inzet en geen structurele. Verder is de periode van de afgifte SMI van een jaar verkort naar een half jaar. Dit dwingt de 22

jeugdconsulenten samen met de ouders om eerder naar andere mogelijkheden/alternatieven te kijken. Kernthema Jeugdzorg Jeugdhulp -/- € 5.388.000 Maatwerk: Het is, ondanks beschikbare capaciteit bij gecontracteerde aanbieders, steeds vaker niet mogelijk of passend om een jeugdige te plaatsen waardoor er voor een maatwerkoplossing gekozen moet worden. Afgelopen jaren zien we landelijk de trend dat de kosten van de jeugdhulp stijgen, dit is ook in Heerlen zichtbaar. Ondanks een stagnatie van de aantallen zien we dat de kosten toenemen door hogere tarieven als gevolg van indexering en door toename zorgzwaarte. We blijven kritisch kijken naar de te nemen beheersmaatregelen. Bij gedwongen kader zien we juist een daling van de kosten doordat er steeds minder maatregelen worden uitgesproken. JENS We zien ook voor 2024 dat het lumpsumbudget JENS onvoldoende is om de gemaakte kosten te dekken. Op dit moment wordt voor Heerlen rekening gehouden met een overschrijding van € 4.6 miljoen. Gezamenlijk is ingezet op kostenbeheersing echter de resultaten van enige omvang mogen pas in 2025 verwacht worden. De komende maanden blijven we kritisch kijken en pogen we in partnerschap met JENS via beheersmaatregelen een stabilisatie in tekorten te realiseren. Uit recente publicaties blijkt een stijging van de kosten voor de jeugdhulp breed in heel Nederland plaats te vinden.

23

Kernthema Sociale basisvoorzieningen Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Parkstad € 150.000 Dit bedrag dient ter compensatie van de eerder doorgevoerde bezuiniging van € 150.000 op de Decentralisatie uitkering Vrouwenopvang (DUVO) op te vangen/ te niet te doen. De DUVOmiddelen zijn bestemd voor de keten brede aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Conform bestuurlijke afspraken worden de resterende middelen elk jaar ingezet om de bijdrage van Veilig Thuis van alle Parkstadgemeenten, inclusief Heerlen te verlagen. Door overheveling van deze regio middelen die overblijven (Heerlens eigen bijdrage voor Veilig Thuis) wordt deze bezuiniging weer ongedaan gemaakt, zodat deze regionale middelen ten goede komen ten behoeve van de regio. Bij de behandeling van de jaarrekening zal worden gekeken of deze middelen worden overgeheveld naar 2025. Vreemdelingen € 150.000 Door een efficiënte inzet van de middelen binnen het vreemdelingenbeleid en een lagere instroom van statushouders dan verwacht, blijven er in 2024 financiële middelen over. Kernthema Volwassenenzorg Doelgroepenvervoer € 170.000 We hebben de begrotingswijzigingen 2024-1 van Omnibuzz ontvangen. De begroting is nu weer als vanouds gebaseerd op het vervoersvolume van een jaar ervoor (2023), met een opslag van 5%. Hiermee is de begroting weer in lijn gebracht met het daadwerkelijke vervoersvolume.

In de begroting 2024 was het vervoersvolume gebaseerd op 2019 (jaar voor corona). Het lage vervoersvolume is sinds corona gaandeweg gestegen. Door de begroting nu te koppelen aan het daadwerkelijke vervoersvolume kan dit voordeel gemeld worden. Hulp bij huishouden -/- € 400.000 Ook in 2024 is het aantal burgers dat gebruik maakt van hulp bij het huishouden verder toegenomen. Hoewel deze groei doorzet, is de stijging minder sterk dan in voorgaande jaren. Hulpmiddelen -/- € 200.000 Het aantal te verstrekken hulpmiddelen neemt licht toe. Door de contractuele indexeringsafspraken zien we ook een stijging in de prijs van hulpmiddelen. Opvang en beschermd wonen € 1.116.000 In de uitvoeringsagenda Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, vastgesteld in november 2023, zijn de activiteiten voor de jaren 2023 tot en met 2025 beschreven. Deze activiteiten zijn afgestemd op de beschikbare middelen. Er was daarbij geen rekening gehouden met de extra middelen die beschikbaar zijn gekomen in de meicirculaire. We stellen voor de rijksmiddelen voor een bedrag van € 1.584.000 in te zetten voor de (tijdelijke) aankoop (en de onrendabele top, beheer- en onderhoudskosten) van het pand gelegen aan de Dkn. Nicolaijestraat 21 met als primaire doel te verkennen om dit pand in te zetten voor beschermd wonen.

Daarnaast hebben we door het incident op het terrein van Mondriaan geen middelen kunnen inzetten t.b.v. het realiseren van de 21 woonunits. Gezien het niet haalbaar is om deze activiteiten dit jaar nog op te pakken, zullen deze in 2025 worden uitgevoerd. Bij de behandeling van de jaarrekening wordt gekeken of we de middelen overhevelen naar 2025. Woningvoorzieningen -/- € 200.000 Het aantal woningaanpassingen blijft toenemen, mede door het gebrek aan alternatieve huisvesting en vergrijzing. Daarbij zijn er dit jaar een aantal grote woningaanpassingen. Verder zijn de prijzen in de bouwsector gestegen; dit samen leidt tot een overschrijding van dit budget.

24

5.1.7 Volksgezondheid en Milieu Kernthema Begraafplaatsen Begraafrechten -/- € 80.000 Er zijn minder baten door afname aantal begravingen t.g.v. een toename van het aantal crematies en door afname verlenging grafrechten. Kernthema Duurzaamheid, afval, riool, milieubeheer Basispakket RD4 € 146.000 Afhankelijk van de resultaten RD4 is er sprake van een uitkering in de vorm van dividend. Voor het jaar 2023 betreft de dividenduitkering € 146.480. Regionale Energie Strategie Zuid Limburg € 1.000.000 Er is een onder uitputting van middelen ten behoeve van Regionale Energie Strategie ZL, waarvoor Heerlen de regiefunctie heeft overgenomen van de gemeente Maastricht. Het gaat in deze om regiogelden. Bij de behandeling van de jaarrekening zal worden gekeken of deze middelen mee worden genomen naar 2025.

25

5.1.8 Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) Kernthema Centrum Centrum -/- € 180.000 Verrekening onderhoud beheer plaat en station over de periode 2014-2023 vanuit ProRail naar Heerlen, bedragen ongeveer € 300.000 (ZN), kunnen niet gedekt worden uit gevormde voorziening bij afsluiten grondexploitatie Maankwartier. In de zomernota is als prognose € 300.000 opgenomen, dat is € 340.000 geworden. (€ - 40.000 extra). Daarnaast zijn er verwervingen in het centrum en is er sprake van verschuiving realisatie Stadsbad (voordeel € 160.000). Hier wordt per jaareinde gekeken of de middelen mee overgaan naar 2025. Kernthema Ruimtelijke Ordening Baten omgevingsvergunningen -/- € 300.000 Er is vertraging bij het starten van bouwactiviteiten door beperking (aansluiting) van het elektriciteitsnetwerk en rondom de stikstof problematiek. Deze vertraging valt in verhouding tot de zomernota minder negatief uit. Gegevenshuis -/- € 51.000 Wegens noodzakelijke bijstelling van ICT kosten, binnen de bedrijfsvoering van Het Gegevenshuis, is er sprake van een verhoging van de bijdrage. Incidentele verkopen € 450.000 Als gevolg van verkopen blijft er na storting in het sloopfonds een bedrag over dat ten gunste van de algemene middelen komt.

26

6. Bedrijfsvoering In dit hoofdstuk komen de bedrijfsvoeringsposten en indicatoren aan bod. Paragraaf 6.1 de post onvoorzien, 6.2 de KPI-verzuim en 6.3 inhuur.

6.1 Post onvoorzien Bij de begroting 2024 hebben wij de post onvoorzien opgenomen als structurele post in de begroting ter grote van € 1.500.000. De post is gevormd om incidentele uitgaven die als onvoorzien en of onuitstelbaar en/of onvermijdbaar worden aangemerkt, op te vangen. Het benutten van de post onvoorzien vergt een collegebesluit. Tijdens de behandeling van de jaarrekening 2023 is er additioneel een post van € 500.000 toegevoegd aan de post onvoorzien, hierdoor is het totale budget onvoorzien € 2.000.000 voor 2024. Door gebruik te maken van de mogelijkheid tot mandatering wordt de snelheid van besluitvorming (en uitvoering) bevorderd. Wij hebben aangegeven tijdens de P&C-producten (zomernota en novembernota) te rapporteren over de uitputting van de post onvoorzien. Onderstaande tabel geeft de uitputting weer t/m september 2024. In geval van voorfinanciering wordt bij toezegging gelden (mogelijk in het volgende jaar) het reeds bestede/besloten bedrag teruggestort in de post onvoorzien. Onvoorzien – Totaal budget

€2.000.000

Collegevoorstel

Nummer

€

Jeugdconsulenten Basishulp Jeugd en financiering

121050

629.411

Onvoorzien – totaal voorstellen

629.411

Vrije ruimte onvoorzien

1.370.589*

* Indien de post onvoorzien niet (volledig) wordt benut is dit nog een extra voordeel bij de jaarrekening 2024. De gemelde vrije ruimte is nog niet als voordeel in deze forecast meegenomen.

27

6.2 Ziekteverzuim Het ziekteverzuimpercentage in Heerlen over de eerste 9 maanden van 2024 is gedaald naar 6,65 %. Dit is een significante verbetering ten opzichte van de afgelopen jaren, waar het percentage tussen de 7,7% en 8% lag. Zonder langdurig verzuim (meer dan 2 jaar) was het percentage in 2023 7,3%, vergeleken met 6,2% landelijk en 7,1% in Zuid-Limburg. We zien vooral een daling in het kort en middellang verzuim, wat positief is. Wel is er nog een stijging te zien in het lange en frequent verzuim. De gemeente heeft het afgelopen jaar hard gewerkt aan een proactieve, planmatige en integrale aanpak van verzuim, met een sterke focus op preventie. Deze inspanningen hebben al hun vruchten afgeworpen, echter psychosociale arbeidsbelasting blijft een aandachtspunt. Door vroegtijdige signalering en preventie, ondersteund door een positieve organisatiecultuur en coachend leiderschap, blijven we ons inzetten op verdere verbetering op dit punt. Duurzame inzetbaarheid blijft een prioriteit, met als doel een organisatie te creëren met vitale en zelfredzame medewerkers. Hierbij ligt de nadruk op het verder verkorten van de gemiddelde verzuimduur. Vanaf april 2024 werkt de gemeente samen met een nieuwe arbodienst om deze aanpak verder te versterken.

28

6.3 Inhuur derden In 2024 daalt het inhuurpercentage verder naar een percentage dat naar verwachting rond de norm van 10 procent ligt. Dit is conform de in 2018 gestelde norm van 10 procent. Op deze norm wordt intensief gestuurd. Deze dalende trend bij de gemeente Heerlen staat haaks op de trend bij vergelijkbare gemeentes. Bij deze vergelijkbare gemeentes is het inhuurpercentage afgelopen jaar verder gestegen van 18,5 naar 21,9 procent (bron: Personeelsmonitor 2023, A&O-fonds).

* Percentages externe inhuur zijn afkomstig van het A&O fonds: https://www.aeno.nl/ Hierin wordt de externe inhuur gedeeld door vaste loonsom + externe inhuur.

29

7. Budgettaire neutrale begrotingswijzigingen Dit hoofdstuk beperkt zich tot de budgettair neutrale mutaties. In de novembernota worden geen voorstellen tot wijziging van de begroting gedaan die impact hebben op het saldo. In de ontwikkelingen worden alleen de belangrijkste afwijkingen tot op heden gegeven. Onderstaande tabel laat het effect van deze budgettair neutrale mutaties op programmaniveau zien. In bijlage 1.0 is een tabel opgenomen op kernthema en bijlage 2.0 laat de wijzigingen op taakveld niveau zien. Deze budgettair neutrale begrotingswijzigingen zijn een onderdeel van de novembernota omdat deze, conform de financiële verordening en de begrotingsrechtmatigheid, aan de Raad ter accordering voorgelegd moeten worden. Alle wijzigingen zijn slechts administratieve verschuivingen en bevatten géén nieuw beleid en géén wijziging van het bestaande beleid. Lasten Programma

Prim. Begroting

Baten

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2024 t/m sept. november 2024 nota

Prim. Begroting

Saldo

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2024 t/m sept. november 2024 nota

Prim. Begroting

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2024 t/m sept. november 2024 nota

0. Bestuur en Ondersteuning

-85.680

-83.125

1.788

-70.872

376.723

376.171

9.791

304.258

291.043

293.046

11.579

233.386

1. Veiligheid

-14.381

-17.567

-615

-14.720

26

3.270

155

418

-14.355

-14.297

-460

-14.303

2. Verkeer en Vervoer

-16.314

-16.095

-922

-10.033

1.717

1.697

829

2.474

-14.597

-14.398

-92

-7.559

3. Economie

-7.531

-7.939

-418

-5.621

893

1.399

966

1.078

-6.637

-6.540

548

-4.542

4. Onderwijs

-22.291

-24.759

-4.852

-22.099

6.710

10.672

4.241

12.683

-15.581

-14.087

-611

-9.416

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-45.360

-46.124

-555

-36.717

7.044

7.982

137

6.849

-38.316

-38.143

-418

-29.868

6. Sociaal Domein

-271.891

-292.570

-12.493

-222.923

75.536

91.219

3.716

59.203

-196.354

-201.351

-8.777

-163.719

7. Volksgezondheid en Milieu

-24.440

-26.152

-3.544

-22.785

24.468

25.617

3.540

25.528

29

-536

-4

2.743

8. VHROSV

-11.369

-11.934

-3.704

-14.170

2.756

2.056

1.013

6.263

-8.614

-9.879

-2.691

-7.907

Totaal saldo van baten en lasten

-499.257

-526.266

-25.315

-419.940

495.874

520.083

24.389

418.754

-3.383

-6.184

-926

-1.186

0. Bestuur en Ondersteuning

-4.356

-4.664

0

-4.246

5.930

6.469

173

3.394

1.574

1.805

173

-852

1. Veiligheid

0

0

0

0

0

435

0

0

0

435

0

0

2. Verkeer en Vervoer

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3. Economie

-200

-200

-259

0

200

200

500

0

0

0

241

0

4. Onderwijs

-2.118

-2.118

0

-21

1.036

1.036

144

0

-1.081

-1.081

144

-21

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-14

-14

-50

-11

45

45

75

25

31

31

25

14

6. Sociaal Domein

-15

-15

0

-11

1.853

2.807

0

85

1.838

2.792

0

74

0

0

0

0

854

979

0

0

854

979

0

0

-50

-427

0

-414

217

1.650

343

685

168

1.223

343

271

7. Volksgezondheid en Milieu 8. VHROSV Bestemming

-6.753

-7.438

-309

-4.703

10.136

13.622

1.235

4.189

3.383

6.184

926

-515

0. Bestuur en Ondersteuning

-90.036

-87.789

1.788

-75.118

382.653

382.640

9.964

307.652

292.617

294.852

11.752

232.534

1. Veiligheid

-14.381

-17.567

-615

-14.720

26

3.705

155

418

-14.355

-13.862

-460

-14.303

2. Verkeer en Vervoer

-16.314

-16.095

-922

-10.033

1.717

1.697

829

2.474

-14.597

-14.398

-92

-7.559

3. Economie

-7.731

-8.139

-677

-5.621

1.093

1.599

1.466

1.078

-6.637

-6.540

789

-4.542

4. Onderwijs

-24.408

-26.876

-4.852

-22.120

7.746

11.708

4.385

12.683

-16.662

-15.168

-467

-9.437

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-45.375

-46.139

-605

-36.728

7.090

8.027

212

6.874

-38.285

-38.112

-393

-29.854

6. Sociaal Domein

-271.906

-292.585

-12.493

-222.934

77.389

94.026

3.716

59.288

-194.517

-198.559

-8.777

-163.646

7. Volksgezondheid en Milieu

-24.440

-26.152

-3.544

-22.785

25.323

26.596

3.540

25.528

883

444

-4

2.743

8. VHROSV

-11.419

-12.361

-3.704

-14.584

2.973

3.705

1.356

6.948

-8.446

-8.656

-2.348

-7.637

-506.010

-533.704

-25.624

-424.643

506.010

533.704

25.624

422.943

0

0

0

-1.701

Resultaat Bedragen x € 1.000

30

Bijlagen 1.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen op kernthemaniveau 0. Bestuur en Ondersteuning Totaal

Lasten KT Bestuurskracht (Comm.+reg. samenw) Baten Lasten KT Dienstverlening Baten Lasten KT Middelen en heffingen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 0 Baten Bestemming Resultaat na bestemming

116.000 -244.983 87.784 1.917.150 9.703.090 11.579.041 0 173.000 173.000 11.752.041

1. Veiligheid Totaal

KT Crisisbeheer KT Veiligheid

KT Bestemming P. 1

Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

-470.000 50.000 -145.150 105.000 -460.150 0 0 0 -460.150

2. Verkeer en Vervoer Totaal

Lasten Baten Lasten KT Wegen, straten en pleinen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 2 Baten Bestemming Resultaat na bestemming KT Mobiliteit

31

-921.687 829.196 -92.492 0 0 0 -92.492

3. Economie Totaal

KT Economie KT Economische promotie

KT Bestemming P. 3

Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

-367.841 966.118 -50.184 548.093 -258.923 500.000 241.077 789.170

4. Onderwijs Totaal

KT Onderwijs

Lasten Baten Resultaat voor bestemming

-4.852.258 4.241.468 -610.790

Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

0 144.000 144.000 -466.790

KT Bestemming P. 4

5. Sport, Cultuur en Rereatie Totaal

KT Sport KT Cultuur KT Cultureel Erfgoed KT Groen

KT Bestemming P. 5

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

32

-353.072 234.092 21.491 -3.211 -150.000 -220.310 53.325 -417.685 -50.000 75.000 25.000 -392.685

6. Sociaal Domein Totaal

KT Sociale basisvoorzieningen KT Jeugdzorg KT Volwassenenzorg KT Arbeidsmarktbeleid KT Inkomensondersteuning KT Buurtgericht werken KT Integraal ouderenbeleid

KT Bestemming P. 6

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

91.344 37.488 -87.498 -243.333 -2.965.761 290.602

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

-5.800.438

Lasten Baten

140.000 -140.000

-3.438.804 3.604.402 -432.000 167.000

Resultaat voor bestemming Lasten Baten

-8.776.998 0 0

Bestemming Resultaat na bestemming

0 -8.776.998

7. Volksgezondheid en Milieu Totaal

Lasten KT Volksgezondheid Baten Lasten KT Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer Baten Lasten KT Begraafplaatsen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 7 Baten Bestemming

-3.526.101 3.539.847 -17.947 -4.201 0 0 0

Resultaat na bestemming

-4.201

8.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) Totaal

KT Ruimtelijke Ordening KT Centrum KT Wonen

KT Bestemming P. 8

Lasten Baten

-3.626.195 700.000

Lasten Baten Lasten Baten

-162.121 312.800 84.619

Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming

-2.690.896 0 343.000 343.000

Resultaat na bestemming

-2.347.896

33

2.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen - detail Onderstaande tabel laat alle budgettair neutrale wijzigingen op taakveld niveau zien. In de laatste kolom ‘Afletteren’ is te zien welke posten bij elkaar horen. Bijvoorbeeld letter ‘a’ hoort bij ‘a’ en valt onder taakveld ‘0.4 Overhead’. Sommige begrotingswijzigingen gaan over taakvelden en kernthema’s heen. 0.4 Overhead – Overheveling budget handhaving naar IM - 105.000 a 1.2 Openbare orde en Veiligheid – Overheveling budget handhaving naar IM 105.000 a Per saldo is deze mutatie budgettair neutraal. Kernthema

Taakveld

Omschrijving

Lasten/ Baten

Saldo 2024

Aflette ren

Programma 0. Bestuur en Ondersteuning 0. KT Bestuurskracht (C omm.+reg. samenw) 0. KT Dienstverlening

0. KT Middelen en heffingen

0.1 Bestuur

Afboeken dotatie voorziening pensioenen wethouders

L

116.000 ba

0.2 Burgerzaken

Administratieve wijziging leges Rijk

L

-87.784,00 cc

Administratieve wijziging leges Rijk

B

87.784,00 cc

Bijstelling NN 2024 salaris naar taakvelden

L

-157.198,83 de

0.3 Beheer ov. gebouwen en Afroep uit reserve t.b.v. sloop in Nazarethstraat en Bruinkoolweg gronden Afroep uit reserve t.b.v. sloop Schelsberg project hoogspanning

0.4 Overhead

0.7 AU en ov. uitkeringen Gemeentefonds

L

-23.000,00 bp

L

-125.000,00 bq

Afroep uit reserve t.b.v. sloop Wingerdweg 1

L

-25.000,00 br

Huur Passartweg 150 Stichting Werk voor Heerlen

B

462.886,58 bt

Administratieve wijziging energielasten van vastgoed naar vergunningen

L

50.000,00 dc

Bijstelling NN 2024 salaris naar taakvelden

L

-50.183,99 de

Overheveling budget handhaving naar IM

L

-105.000,00 a

Formatie schuldhulpverleningfuncties voormalig KBL

L

-472.131,00 b

Opvoeren 1 fte Medewerker Ontwikkeling II

L

-104.389,00 c

Opvoeren 1 fte Medewerker Ontwikkeling III

L

-90.952,00 c

Opvoeren 1fte Medewerker Beleidsuitvoering II

L

-61.798,00 e

Overheveling project stadskantoor/raadhuis van Huisvesting naar Vastgoed Opvoeren 2 fte Medewerker Technische uitvoering V

L

-121.866,27 i

L

-25.823,00 ab

Opvoeren 1fte Adviseur II

L

-58.813,00 ac

Opvoeren 1fte Projectleider II Preventie met Gezag

L

-65.076,00 ad

Opvoeren 1fte Programmamanager VHF

L

-84.619,00 ag

Afroep RNUTVW t.b.v. bestrijding ondermijnende criminaliteit

L

-35.000,00 al

Actualisering begroting Parkstad IT

L

81.835 am

Actualisering begroting Parkstad IT

B

-81.835 am

Personele inzet t.b.v. Wet verplichte ggz (wvggz)

L

-74.662 ap

Tijdelijke uitbreiding team LOBW (Loket Opvang en Beschermd Wonen) t.b.v. wegwerken achterstanden Doorbelasting P-budget Beschermd Wonen naar Overhead beleid Maatschappij Bijstelling begroting Parkstad IT a.g.v. besluit Deelnemersraad

L

-155.704,00 aq

L

-198.971,00 ar

L

-428.574,00 at

Bijstelling begroting Parkstad IT a.g.v. besluit Deelnemersraad

B

428.574,00 at