Document · PDF

Novembernota 2023

Raadsvergadering . (video) 20 december 2023, gemeente HeerlenBij agendapunt: Novembernota13.417 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Novembernota 2023

Inhoudsopgave 1. Bestuurssamenvatting

2. Leeswijzer

3. Ontwikkelingen

4. Novembernota 2023

5. Ontwikkelingen per programma

5.1 Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting per programma

5.1.0 Bestuur en Ondersteuning

5.1.1 Veiligheid

5.1.2 Verkeer en Vervoer

5.1.4 Onderwijs

5.1.5 Sport, cultuur en recreatie

5.1.6 Sociaal Domein

5.1.7 Volksgezondheid en Milieu

5.1.8 Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

6. Bedrijfsvoering

6.1 Reeds genomen besluiten

6.2 Post onvoorzien

6.3 Vacatureruimte

6.4 Ziekteverzuim

6.5 Inhuur derden

7. Budgettaire neutrale begrotingswijzigingen

Bijlagen

1.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen op kernthemaniveau

2.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen - detail

1. Bestuurssamenvatting Voor u ligt de novembernota van het begrotingsjaar 2023. In deze nota kijken we terug naar het tweede en derde kwartaal. In de laatste tussenrapportage, de zomernota, moesten wij u een saldo voorleggen van € 3,8 miljoen negatief. In deze rapportage laten wij een saldo zien van € 5 miljoen nadelig. De voornaamste tegenvallers ten opzichte van de zomernota worden onder andere veroorzaakt door een nadelige bijdrage die wij moesten doen aan Xonar (€ 2,6 miljoen) en het niet gecompenseerde deel van de energietoeslag (€ 1 miljoen). Daarnaast zijn er een aantal kleinere voordelen in deze novembernota in de vorm van de mei- en septembercirculaire met € 0,7 miljoen voordeel, de compensatieregeling voogdij met € 0,96 miljoen voordeel en de vergoeding kosten waterschade met een voordeel van € 0,55 miljoen. Ook is er tussentijds een voordeel behaald van € 7,4 miljoen dat gebruikt is om de begroting van 2024 sluitend te maken. We melden bij deze novembernota specifiek de negatieve ontwikkelingen met het oogpunt op duidelijke toelichting voor de rechtmatigheid. We zien daarnaast dat zich op de diverse kernthema’s meer voordelen voordoen dan dat we rapporteren, waardoor we verwachten dat het resultaat bij de jaarrekening op nihil uitkomt. Een hoogtepunt in het tweede en derde kwartaal van dit jaar was de officiële opening van het Raadhuis en het stadskantoor.

Dit vond plaats tijdens het openingsweekend van Cultura Nova eind augustus. De opening bestond uit een aantal onderdelen zoals een groots theaterspektakel op straat, een architectuur symposium en een expo over Frits Peutz. 75 jaar geleden stond de opening van het Raadhuis symbool voor een regio die de wederopbouw van Nederland voor zijn rekening nam en zich tegelijkertijd wentelde in voorspoed, modernisme en optimisme. In feite geldt hetzelfde sentiment ook voor de recente restauratie van het Raadhuis en de keuze voor Francien Houben als architect van het nieuwe stadskantoor. Wederom is er het gevoel dat we midden in een wederopbouw zitten. Wederom voelen wij een positieve vibe en optimisme in de stad. Heerlen trok zichzelf aan de haren uit de modder en dat smaakt in de jaren die voor ons liggen naar nog veel meer. Maar wij kunnen het niet alleen. En juist op dat onderdeel maken wij ons zorgen. Het rapport ‘elke regio telt’ dat aan het begin van het jaar het licht zag was meer dan duidelijk: de regio telt onvoldoende mee. Het rapport adviseert het kabinet de reguliere beleids- en investeringslogica te herijken, te investeren in langjarige en substantiële programma’s voor regionale ontwikkeling en te werken aan een vitale relatie tussen regio’s en rijksoverheid.

In een reactie op het onderzoek onderschreef het kabinet weliswaar de conclusies van het onderzoek, maar de troonrede van 19 september jl. was aanleiding voor ons om openlijk onze verbazing uit te spreken over het feit dat er niet expliciet gewezen werd op de specifieke problematiek én de kansen in de regio’s. Als voorzitter van de regio Parkstad heeft onze burgemeester dit signaal meteen overgebracht in Den Haag. Een terugblik in vogelvlucht naar het tweede en derde kwartaal van dit jaar. Tijdens het zomerreces werd bekend dat het Zuyderland-ziekenhuis plannen heeft om de spoedeisende hulp én de ziekenhuisbedden weg te halen uit Heerlen en onder te brengen in het Zuyderland in Sittard-Geleen. Dat is naar onze mening ongelofelijk slecht nieuws voor de regio. Daarom hebben de gezamenlijke politieke partijen uit de gemeenteraad van Heerlen zich georganiseerd in de Ziekenhuisalliantie. De gemeenteraden van Brunssum, Landgraaf, Kerkrade, Voerendaal, Simpelveld, Gulpen-Wittem & Vaals sloten zich ook aan bij deze Ziekenhuisalliantie. Op 23 september jl. vond een protestmars plaats waaraan enkele duizenden mensen deelnamen. In de afgelopen periode namen wij het besluit om het voormalig terrein Oranje-Nassaumijn weer tot bloei te brengen. Van de 51.000 m2 braakliggend terrein gaan we een aantrekkelijke, parkachtige omgeving maken.

Deze plek, ooit het hart van de Heerlense mijnindustrie, komt hiermee opnieuw tot leven. In dit park komen in de toekomst allerlei functies samen: onderwijs, urban sports, parkeren, kunst en evenementen. In de Heerlense binnenstad hebben we een oproep gedaan om samen met eigenaren gevels mooier te maken. Bij deze eerste oproep komen twaalf gevels in aanmerking. In de zomer hebben we het Raadhuisplein omgetoverd tot ‘Park Romana’, een groene oase in het centrum waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, verblijven en spelen. Als voorloper op de definitieve inrichting hebben we het plein ingericht met bomen, struiken, speelse elementen en sfeerverlichting. Na dit pop-up project worden alle materialen en het groen hergebruikt. 4

We hebben het besluit genomen om een nieuwe bewaakte fietsenstalling aan de Parallelweg 2/2a in te richten met ruimte voor 800 (elektrische) fietsen en bakfietsen. Het wordt een aantrekkelijke, ruime en open fietsenstalling waar het gebruik van kleuren en lichtlijnen centraal zullen staan. In het kader van klimaatadaptie startten wij in 2022 met het planten van 1000 bomen. In april van dit jaar werd de mijlpaal bereikt en konden wij de 1000ste boom planten. We hebben in dit project steeds plekken gezocht waar de bomen het hardste nodig waren. Ook inwoners met ideeën voor een goede plek konden dit aan ons doorgeven. Hoensbroek verdient een aantrekkelijk hart. In september hebben we daarom een startnotitie vastgesteld voor de aanpak van Hoensbroek Centrum. Nu pakken we door en gaan samen met bewoners, ondernemers en andere stakeholders aan de slag om te komen tot een breed gedragen ontwikkelperspectief en de uitvoering daarvan. Op dit moment zijn wij bezig met het aantrekken van een kwartiermaker, om vervolgens in het eerste kwartaal van 2024 met de betrokkenen in het gebied het gesprek aan te gaan. Voor de inwoners van Heerlen en Parkstad maakten wij het in de afgelopen periode mogelijk om een serie gratis webinars te volgen over het energiezuiniger maken van de eigen woning. De noodzaak om te verduurzamen is immers nog nooit zo dringend geweest.

Deze methodiek is succesvol en smaakt naar meer. In de afgelopen periode gingen we in Zuid-Limburg onder aanvoering van de centrumgemeenten Heerlen, Sittard-Geleen en Maastricht nog steviger inzetten op een grens overstijgende arbeidsmarkt. Dat is nodig, omdat de vraag naar specifieke vakkrachten en internationale kenniswerkers toeneemt. De drie gemeenten maken voor deze aanpak in 2023 ruim een miljoen euro vrij. Hiermee wordt de dienstverlening aan expats en grenswerkers geïntensiveerd. Ook wordt de bemiddeling van inwoners uit de Euregio Maas Rijn naar werk over de grens verbeterd. De bedrijven Medtronic, Abbott en Boston Scientific starten onder de naam ‘Medlands Parkstad’ een meerjarige samenwerking met de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Stadsregio Parkstad om de medische sector in de regio te versterken. Aantrekkelijk zijn voor talent om in de sector te werken staat voorop binnen deze samenwerking. In het voorjaar 2024 moet er een meerjarig programma gereed zijn waarin de thema’s imago/communicatie, onderwijs, arbeidsmarkt en infrastructuur verder zijn uitgewerkt. Ook worden andere bedrijven in Parkstad uitgenodigd om bij de samenwerking aan te sluiten, evenals onderwijsinstellingen en organisaties op het vlak van arbeidsmarkt. De partijen opteren hierbij voor een meerjarige samenwerking.

Eind juli zijn de burgemeesters in Parkstad gezamenlijk in beroep gegaan tegen het regionaal beleidsplan politie Limburg. Immers, het plan betekent fors minder politiecapaciteit in een gebied dat al kwetsbaar is en kampt met verhoogde veiligheidsrisico’s. Alle 7 regiogemeenten moeten zodanig inleveren op de beschikbare politiecapaciteit dat de veiligheidsopgaven niet meer haalbaar zijn. Dit terwijl de uitvoering van basale politietaken in dit gebied nu al onder hoge druk staat. Het college heeft besloten om vanaf 1 oktober aan alle inwoners van Heerlen van 65 jaar en ouder, een abonnement op de Bibliotheek te verstrekken. Het gaat om een volwaardig abonnement met mogelijkheden als boeken lenen, gebruik maken van de computer, toegang tot duizenden e-books, luisterboeken, tijdschriften en cursussen. Na maanden van voorbereiding stonden in september de Grote Graafdagen van Heel Heerlen Graaft voor de deur. Meer dan 150 vrijwilligers stroopten hun mouwen op om samen met bewoners van het Romeins Kwartier, studenten en archeologen op zoek te gaan naar resten uit de Romeinse tijd. De eerste vondsten zijn veelbelovend. Er is tijdens het grote graafweekend een schat aan informatie over de geschiedenis van het Romeins kwartier verzameld.

2. Leeswijzer In deze Novembernota zijn de afwijkingen opgenomen ten opzichte van de programmabegroting 2023. In hoofdstuk 3 komt de ontwikkeling tot uiting (niet direct financiële impact). In hoofdstuk 4 staat de prognose weergegeven. Dit betreft de huidige prognose tot ultimo 2023. Deze is toegelicht per programma in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 zijn relevante aspecten rondom de bedrijfsvoering opgenomen. Tevens worden hier de concern brede afwijkingen en toelichtingen getoond. In het laatste hoofdstuk (7) zijn de budgettair neutrale begrotingswijzigingen verwerkt. In de tabellen worden de lasten gepresenteerd met een - en de baten met een +. Indien er een - bij baten staat, betekent dat minder baten; dus een nadeel. In de tabel prognose worden afwijkingen gekenmerkt met een I of S. Een I staat voor incidenteel, een S staat voor structureel.

Ontwikkelingen

In dit hoofdstuk komen zowel de inhoudelijke en beleidsmatige ontwikkelingen in relatie tot onze begroting 2023 tot uiting (indien aanwezig). Zwembad Hoensbroek In september 2022 zijn de eerste renovatiewerkzaamheden gestart. Na de start zijn er diverse aanpassingen geweest ten aanzien van onder andere de installaties in verband met het aansluiten op Mijnwater. Dit heeft ook impact op de bestaande technische ruimten en daarmee ook op de brandcompartimentering. Het realiseren van de oorspronkelijk, in 1994, vergunde brandscheidingen is niet meer mogelijk. Er is dus een nieuw brandveiligheidsontwerp opgesteld met een nieuwe indeling van de brandcompartimenten. Deze ingreep leidt naar verwachting tot extra kosten van zo’n € 1,25 miljoen op het krediet voor de verbouwing van Zwembad Hoensbroek. Daarnaast gaat de gemeente naar aanleiding hiervan ook bezien in hoeverre er extra compensatie nodig is ten behoeve van exploitatieschade als gevolg van een langere renovatieperiode. Maatschappelijke opvang/Beschermd wonen Vanwege de onvoorziene hoge instroom bij het loket opvang en beschermd wonen, loopt de wachtlijst op waardoor de burger langer moet wachten op passende ondersteuning en de wettelijk gestelde termijnen niet behaald worden.

Om hierop in te kunnen spelen en de wachtduur te verkorten wordt gekeken welke extra inzet gedaan kan worden, hierin wordt afgestemd met Mondriaan als penvoerder van het samenwerkingsverband Beschermd Thuis Parkstad. Aanvullend zetten we regionaal in Parkstad meer in op preventie gericht op het voorkomen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Dit loopt door in 2024. Ontheemden Oekraïne De voortdurende oorlog in Oekraïne zorgt voor een aanhoudende instroom van ontheemden naar Nederland. De verwachting is dat dit op korte termijn niet zal veranderen. Ten aanzien van 2023 kan vermeld worden dat de bekostiging meer dan dekkend is. Het restant wordt gebruikt voor tegenvallers die zich (mogelijk) voordoen in 2023 en 2024. Zo is bijvoorbeeld de nieuwe bekostigingsregeling 2024 nog niet bekend. Wanneer deze significant lager zou uitvallen dan dit jaar, zullen deze middelen aangesproken worden. Mocht blijken dat we de middelen niet geheel nodig hebben, kunnen deze alsnog vrijvallen. Energietoeslag Voor het uitkeren van de energietoeslag aan huishoudens met een inkomen tussen 120% en 130% van de bijstandsnorm, is eind 2022 door de Raad € 2 miljoen aan budget vrijgemaakt uit de algemene reserve (Raadsvoorstel BWV-22002062). Van dit bedrag resteert nog € 1,1 miljoen.

De huishoudens met een inkomen tussen 120% en 130% van de bijstandsnorm krijgen ook dit jaar een energietoeslag ter hoogte van € 800. Het resterende bedrag is voldoende om de te verstrekken toeslag en uitvoeringskosten hiervan te dekken. Nieuwbouw St. Janscollege Het nieuwe schoolgebouw van het St. Janscollege is inmiddels opgeleverd. Tot maart/april ’24 zullen de werkzaamheden ten behoeve van de aanleg van het buitenterrein alsmede de sloop van het nog resterende oude gebouw plaatsvinden. Vanwege de volgende oorzaken zijn de kosten hoger dan het beschikbare budget: • Prijsstijgingen gedurende de bouw door onrustige/onzekere marktcondities; • Vertragingskosten/bouwtijdverlenging door beperkte beschikbaarheid van bouwmaterialen; • Wijzigingen/prijsstijgingen constructie/brandwerendheid /waterhuishouding.

Met deze overschrijding is al rekening gehouden middels dekking uit het krediet voor prijsstijgingen. De eindafrekening zal medio 2024, na afronding van het gehele project, worden opgemaakt waarna wij de gemeenteraad zullen informeren. Parkstadroute De begroting Parkstadroute dateert van 2017 en is tot 2022 niet meer bijgesteld. De bijstelling in 2022 was het gevolg van mondiale ontwikkelingen en gericht op hoge inflatie en kosten indexering. Destijds is aangegeven dat dit mogelijk niet voldoende is. Nadien hebben wij verdere meerkosten geconstateerd, onder meer door stagnatie door uitspraak van de Raad van State in het kader van stikstof. In totaal heeft dit geleid tot een tekort van € 850.000. Voor de afdekking van nog te maken (meer)kosten die in 2024 nog gaan komen, wordt nog een raadsvoorstel aan uw raad voorgelegd. Huurindex gemeentelijk vastgoed In 2023 is een korting op de huurindex van gemeentelijk vastgoed geregeld. Deze korting is formeel geregeld middels het raadsbesluit Compensatie Energiekosten (BWV-22002150). Dit besluit hield in dat de huurindexering (14,5%) die in januari 2023 zou worden doorgevoerd naar beneden is bijgesteld naar 2,4%. De werking van de huurkorting zou slechts over de duur van 2023 van kracht zijn waardoor in januari 2024 de ‘oude huur met indexcijfer 14,5%’ opnieuw geïndexeerd gaan worden met het nog te bepalen indexcijfer.

Deze doorrekening zal bij huurders een dermate grote financiële impact hebben dat dit grote onrust tot gevolg heeft en mogelijk de bedrijfsvoering van de huurders ernstig kan verstoren. Daarom consolideren we de huidige huur incl. de huurkorting tot het basis huurtarief waar de opvolgende indexering uit berekend wordt. Het betreft al het gemeentelijk vastgoed dat verhuurd wordt aan derden, dat momenteel een huurkorting geniet en dat als indexdatum 1 januari 2024 wederom wordt bijgesteld volgens de CPI indexering. Investeringen onderwijshuisvesting De werkzaamheden aan kindcentrum Tarcisius zijn afgerond binnen de bestaande budgetten. Na afrekening blijft er nog een bedrag van € 500.000 over. Dit bedrag zetten wij in voor de vergroening van schoolpleinen in Heerlen.

4. Novembernota 2023 In deze Novembernota tonen wij het saldo ultimo 2023 ten opzichte van de begroting 2023. Daarmee geeft de Novembernota voornamelijk inzicht op de financiële afwijkingen. In voorgaande P&C-producten hebben wij al verbeteringen doorgevoerd, door ook op het gebied van beleidsontwikkeling, inzichtelijkheid en duiding afwijkingen, verheldering te geven. De toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting komen in hoofdstuk vijf aan de orde. Voor de leesbaarheid hebben we de bedragen afgerond op duizendtallen, met uitzondering van de in de bijlage opgenomen bedragen. Hierdoor kunnen mogelijk afrondingsverschillen ontstaan. Onderstaande tabel geeft het saldo weer. Programma / onderwerp

Prognose novembernota 2023

Algemeen alle kernthema's 0. Bestuur en Ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en Vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport Cultuur en Recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en Milieu 8. VHROSV Totaal

-4.135.000 -810.000 -560.000 20.000 -275.000 269.000 487.000 88.000 -80.000 -4.996.000

Bedragen x € 1

In onderstaande grafische weergave geven wij inzicht in de grootste mutaties ten opzichte van de primitieve begroting en op de volgende pagina ten opzichte van de zomernota 2023: Wijzigingen t.o.v. de begroting 2023

Wijzigingen t.o.v. de zomernota 2023

* In miljoenen euro’s.

Ten tijde van de zomernota 2023 melden wij uw raad een nadeel van € 3,8 miljoen. In diezelfde raadsvergadering werd de raad ook geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire 2023 (registratie: BWV-23002563) die een voordelig resultaat toonde van € 0,3 miljoen bovenop de eerdere circulaires uit september 2022 en december 2022 van € 1,9 miljoen. Inmiddels zijn de effecten van de septembercirculaire berekend en deze bedragen € 0,38 miljoen. Gezamenlijk een voordelig effect van € 2,6 miljoen als onderdeel van deze Novembernota. Na de behandeling zomernota in de raad en de analyse van de meicirculaire zijn er nog voordelen te melden die wij hebben gebruikt voor het sluitend maken van de begroting 2024, waaronder voordelen BUIG en Beschermd Wonen en een aantal overige posten, die optellen tot € 7,4 miljoen. Deze posten zijn overgeheveld van 2023 naar 2024 middels de reserve reeds genomen besluiten (zie ook de korte toelichting in hoofdstuk 6.1). Gezien het neutrale effect van het voordeel en nadeel (als gevolg van storting in de reserve) is deze niet opgenomen in de financiële tabel hierboven en in de tabel grootste afwijkingen na de zomernota.

Vanuit het oogpunt op rechtmatigheid melden wij de negatieve ontwikkelingen specifiek, al zien we dat zich op de diverse kernthema’s meer voordelen voordoen, waardoor we verwachten dat het resultaat bij de jaarrekening op nihil uitkomt. Het saldo bij deze novembernota en de geïnventariseerde risico’s geven daarmee geen reden tot het direct ingrijpen met beheersmaatregelen op de gemeentelijke financiën, maar vergen zoals eerder ook al aangegeven wel reden tot alertheid. De invloeden van buitenaf, zoals de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten beïnvloeden de economie, denk aan inflatie, vraag en aanbod, producttekorten, welke resulteren in hogere materiële kosten en energiekosten, deze zullen ook naar de toekomst toe nog volatiel zijn en invloed hebben op de gemeentelijke cijfers. Het saldo van de programma’s bij de novembernota telt op tot € 5 miljoen nadeel, de programma’s waar de meeste afwijkingen te melden zijn in de novembernota betreffen programma 0. Bestuur en Ondersteuning en programma 6. Sociaal Domein, die lichten wij hierna toe. In het algemeen melden wij, door de inzichten uit de afrekeningen over 2022 en de eerste afrekeningen 2023, dat de energiekosten (€ 3,5 miljoen) en de prijsindexeringen (€ 0,6 miljoen) ook flink van invloed zijn op onze gemeentelijke prognose. In programma 0.

Bestuur en Ondersteuning bestaan de afwijkingen uit de circulaires die na de vaststelling begroting 2023 hebben plaatsgevonden. Middels deze meldingen is het saldo, zoals gemeld in de raadsinformatiebrief van juni en de doorrekening gemeentefonds septembercirculaire, € 2,6 miljoen voordeel die nu is meegenomen in de forcecast. Tevens zijn de cao (nadeel € 2,8 11

miljoen) en de personele budgetten (waaronder secundair budget) geanalyseerd en dit levert een voordeel van € 1,3 miljoen op. Verder valt nog te melden dat de vergoeding van Waterschade die in 2021 is geleden vergoed is aan Heerlen (€ 0,55 miljoen). Als laatste melden we nog de toenemende rente die resulteert in een fors nadeel (€ 1,5 miljoen). De overige verschillen in programma 0. tellen op tot € 1 miljoen nadeel. In programma 6. Sociaal Domein zijn de volgende grote afwijkingen te melden; er is een voordeel te melden op de Participatiewet/BUIG budget waar het voorlopige budget BUIG is bijgesteld. Eind september is het definitieve BUIG budget 2023 gepubliceerd, deze bedraagt voor onze gemeente € 72,2 miljoen. Op basis van de meest actuele prognoses over de uitgaven, prognosticeren we per saldo een voordeel van € 5.4 miljoen. Een andere grote negatieve verwerking is te melden door de recente besluitvorming ‘bijdrage Xonar’. In de raadsvergadering van september j.l. is besloten om € 2,58 miljoen (nadeel) bij te dragen aan Xonar. Een ander recente ontwikkeling is de compensatie energietoeslag voor 2022 (nadeel € 1 miljoen); eerder is uitgegaan van compensatie van het tekort door het Rijk, nu blijkt dat er geen compensatie komt.

Daarnaast nog de residentiële Jeugdhulp waarbij de landelijke trend is dat de toename kosten van de jeugdhulp stijgen, dit is ook in Heerlen zichtbaar (€ 1,8 miljoen nadeel). Daartegenover staat nog een voordeel van € 0,96 miljoen als gevolg van compensatieregeling voogdij, in de meicirculaire 2023 zijn de definitieve bedragen per gemeente bekendgemaakt, voor onze gemeente per saldo een financieel voordelig effect in 2023. De overige mutaties tellen op tot € 0,5 miljoen nadelig.

5. Ontwikkelingen per programma In dit hoofdstuk komen de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 aan de orde. Indien een kernthema niet voorkomt in dit hoofdstuk, dan zijn er geen, danwel geringe afwijkingen ten opzichte van de lopende begroting te melden. In paragraaf 5.1 komt de prognose van financiële ontwikkelingen per programma aan bod, deze posten zijn onvermijdelijk.

5.1 Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting per programma In deze paragraaf komen de financiële ontwikkelingen per programma aan bod. De structurele (S) afwijkingen hebben een meerjarig effect op onze begroting, incidentele (I) afwijkingen hebben betrekking op 2023 of zijn vanaf 2024 opgenomen in de Begroting 2024. Daarnaast is het nog het vermelden waard dat veel van de posten al benoemd zijn in de zomernota 2023 en hier enkel zijn opgenomen om de totaalaansluiting te krijgen met de afwijkingen op totaalniveau. Algemeen afwijkingen die gelden voor meerdere kernthema’s: Prijsindexering Onderhoud openbare ruimte -/- € 625.000 In de eerder afgesloten contracten was rekening gehouden met een prijsindex van ongeveer 8%, gerekend vanaf 2021. Inmiddels blijkt dat deze prijsindex niet reëel is en dat er waarschijnlijk rekening moet worden gehouden met een marktconforme prijsindex van ongeveer 24%. Ingeval deze kosten gedekt worden vanuit de exploitatie, kan dat het risico met zich meebrengen dat er ingeleverd moet worden op het kwaliteitsniveau. Energiekosten –/- € 3.500.000 De afrekeningen van diverse locaties over 2022 zorgt ervoor dat we een beeld krijgen van de invloed op energieprijzen voor 2023. Daarnaast zien we de eerste afrekeningen over 2023 binnendruppelen en kunnen we de effecten daarvan vertalen naar een prognose over 2023.

Hierdoor stellen we de budgetten van de energiekosten die diverse kernthema’s raken bij met € 3,5 miljoen.

5.1.0 Bestuur en Ondersteuning Kernthema Dienstverlening Verkiezingen -/- € 200.000 Er wordt geen extra financiering Kamerverkiezing 2023.

vanuit

het Rijk

beschikbaar

gesteld

voor

Tweede

Kernthema Middelen en Heffingen Bijdrage PIT -/- € 130.000 De verwachte kosten van Parkstad-IT stijgen voornamelijk door hogere loonkosten als gevolg van Cao-afspraken en een groter aantal IT-gebruikers. Dividend BNG € 93.000 Voor de dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2023 rekening gehouden met een bedrag van € 968.600 dividend (€ 2,28 per aandeel). Over 2022 bedraagt de dividenduitkering € 1.062.000 (€ 2,50 per aandeel) en is er een voordeel ten opzichte van de begroting. Dividend Enexis € 246.000 Voor de dividenduitkering van Enexis is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2023 rekening gehouden met een dividend van € 155.925 (€ 0,50 per aandeel). De daadwerkelijke dividenduitkering in 2023 betreft deels dividend uit gewone bedrijfsvoering (€ 194.115) en is deels het gevolg van het incidentele verkoopresultaat Fudura B.V. (€ 208.300). Dit resulteert in een voordeel dividend Enexis ten opzichte van de begroting 2023. Drukwerk -/- € 95.000 De kosten voor drukwerk in 2023 zijn gestegen vanwege hogere uitbestedingskosten aan externe repro's en het uitblijven van de verwachte daling in drukwerkvolume als gevolg van digitalisering. Gemeentearchief -/- € 200.000 De verhuizing van het gemeentearchief van Echt naar Heerlen blijkt duurder te zijn dan oorspronkelijk begroot.

Gemeentefonds € 2.615.000 De septembercirculaire is gebaseerd op de Miljoenennota 2024 van het demissionaire kabinet-Rutte IV. De uitkering van het gemeentefonds wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, actualisatie van (verdeel)maatstaven, taakmutaties en wijzigingen van integratieen decentralisatie-uitkeringen. De circulaire bevat informatie over de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 en een actualisatie van het LPO-accres op basis van de Miljoenennota 2024. De circulaire is te vinden via septembercirculaire-gemeentefonds-2023. Gezien het korte tijdsbestek tussen het verschijnen en uitwerken van de circulaire en de afronding van de begroting 2024 is de septembercirculaire niet verwerkt in onze meerjarenbegroting. In de volgende tabel wordt het financiële effect van de septembercirculaire 2023 voor Heerlen ten opzichte van de meicirculaire weergegeven.

Bedragen * € 1.000

Septembercirculaire 2023

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene uitkering

-924

1.842

1.106

638

4.916

BTW-compensatiefonds

1.090

Effect septembercirculaire op voorgaande jaren

209

Saldo - effect septembercirculaire 2023

375

1.842

1.106

638

4.916

Taakmutaties en decentralisatie uitkeringen

138

1.449

566

564

544

Integratie uitkeringen

467

297

358

333

308

Taakbestemming - budgetneutraal effect

605

1.746

925

898

852

Totaal septembercirculaire 2023

980

3.588

2.031

1.536

5.768

Algemene uitkering De raming van de loon- en prijsontwikkeling (LPO) is naar boven bijgesteld, daarom is er voor 2024 en verder een opwaartse bijstelling van het accres. De LPO voor 2023 is in de meicirculaire 2023 definitief vastgesteld en wordt daarom in de septembercirculaire niet meer bijgesteld. De nieuwe financieringssystematiek zoals aangekondigd in de meicirculaire 2023, waarbij het gemeentefonds wordt geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp), is in de septembercirculaire verwerkt. Hierdoor is het accres vanaf 2027 hoger. Het ravijn is niet opgelost en een zorgpunt betreft nog steeds de onderdelen waarvan de uitgaven sneller groeien dan het bbp, bijvoorbeeld de zorgkosten. Naast de accresontwikkeling zijn er mutaties in de algemene uitkering door actualisatie van diverse (verdeel)maatstaven. Het effect van de septembercirculaire op voorgaande jaren is € 209.000 voordelig. BTW-compensatiefonds In de septembercirculaire is het voorschot op de verwachte onderschrijding van het BTWcompensatiefonds (BCF) voor 2023 verwerkt. De voorziene ruimte onder het plafond is hoger dan onze raming, dit betekent een voordeel van € 1,1 miljoen. De afrekening over 2023 wordt in de meicirculaire 2024 verwerkt.

Taakmutaties, integratie- en decentralisatie-uitkeringen In de septembercirculaire zijn taakmutaties en bijstellingen van integratie- en decentralisatieuitkeringen verwerkt. Hiervan wordt onderzocht in hoeverre deze gelden uitgegeven gaan worden aan de bijbehorende taken. Vooralsnog gaan we ervan uit dat deze niet vrij besteedbaar zijn. Gemeentefonds saldo Het saldo-effect van de septembercirculaire is voor 2023 en verder positief. Voor 2023 betreft het een voordeel van € 375.000. De prognose voor het gemeentefonds in 2023 wordt bijgesteld tot € 2,6 miljoen positief. In onderstaande tabel de prognose gemeentefonds voor 2023.

ICT Licentiekosten -/- € 200.000 De licentiekosten voor het nieuwe meldingssysteem voor de openbare ruimte waren bij het opstellen van de begroting nog niet bekend. Daarnaast zijn er diverse hogere kosten voor updates, strippenkaarten en hogere contractuele indexeringen door leveranciers.

Lasten en baten gemeentelijke belastingen -/- € 200.000 Over 2023 verwacht BsGW een negatief rekeningresultaat van € 2,7 miljoen. Hiervan zal ongeveer € 200.000 voor rekening van de gemeente Heerlen komen. Het verwachte negatieve resultaat is geheel toe te schrijven aan de extra WOZ bezwaren en de daarmee samenhangende extra uitvoerings- en proceskosten. Onderhoudskosten ambtenarenhuisvesting -/- € 140.000 De exploitatiekosten van het stadskantoor stijgen door contractuele indexering die hoger is dan oorspronkelijk begroot. OZB-inkomsten € 300.000 Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept herwaarderingscijfers van de BsGW. Het herwaarderingsproces (waardebepaling) van woningen en niet-woningen is dan nog niet volledig afgerond. De definitieve herwaardering valt hoger uit, waardoor een voordeel op de OZB inkomsten voorzien wordt. Parkeerboetes -/- € 175.000 Op basis van een uitspraak van de Raad van State mogen wij geen naheffingsaanslagen meer opleggen ná overschrijding van de parkeertijd, indien de maximale parkeertijd is gekocht. Om dit alsnog te kunnen doen is een wijziging van onze APV nodig. Deze aanpassing is pas in januari 2024 voorzien. Rente -/- € 1.460.000 De rente kort vreemd vermogen is sneller én explosiever gestegen dan voorzien, hetgeen een aanzienlijk nadeel betekent.

In de begroting 2023 is oplopende rente als risico opgenomen en hiermee is rekening gehouden in het weerstandsvermogen. Cao -/- € 2.840.000 Door de vaststelling op 6 april van de gemeentelijke cao is er een bijstelling voor de jaarlijkse salarislast van € 4.450.000 nodig. Hier tegenover staat dat er in 2023 al reeds rekening was gehouden met een looncompensatie die tijdens het begrotingsproces 2023 is gevormd om de nieuwe cao al deels af te vangen. Het restant waar nog geen rekening mee gehouden was nemen we mee in deze novembernota € 2,8 miljoen. Personele budgetten € 1.298.000 In de periode tot en met september geven de personele budgetten een voordeel. Deze bestaan onder andere uit het niet kunnen vullen van vacatureruimte, secundaire budgetten en onderuitputting op de salarisbudgetten. Vergoeding rijk Waterschade 2021 € 550.000 In verband met de kosten van de waterschade van juli 2021 was een claim ingediend bij het Rijk. De kosten zijn in 2021 gedragen op de kostenplaats Overhead Ruimte. De vergoeding voor deze kosten is in mei 2023 van het Rijk ontvangen. De baten komen nu eveneens ten goede van de kostenplaats Overhead Ruimte. De bijdrages vanuit het Rijk zijn in twee gedeeltes ontvangen, waardoor de totale baten op € 550.000 geraamd kunnen worden.

Programmamanagers -/- € 163.000 Het programma IBA (Internationale Bau Ausstellung) Parkstad liep tot en met het jaar 2022. Omdat wij ook na 2022 middelen hebben opgenomen in onze eigen meerjaren begrotingen, hebben we nu te maken met een voordeel op deze post van € 405.000. Daartegenover staat een nadeel van de dekking van de functie ‘programmamanager’. Deze was voorzien in de begrotingen tot en met de vorige coalitieperiode. Echter, de betreffende functie verviel niet zodat in de begrotingen van de huidige coalitieperiode een nadeel is ontstaan van € 568.000. Bijdrage HCL -/- € 59.000 De indexatie van de bijdrage aan het HCL voor 2023 is hoger dan aanvankelijk verwacht. Vennootschapsbelasting -/- € 50.000 Dit betreft de afrekening van de vennootschapsbelasting vanuit voorgaande belasting aangiften en belasting aanslagen.

5.1.1 Veiligheid Kernthema Crisisbeheer Veiligheidsregio -/- € 510.000 Door de impact van autonome ontwikkelingen eind 2022 en deels in 2023 die nog niet verwerkt zijn in de begroting 2023 verwachten we een bijstelling van € 510.000. In dit nadeel is de incidentele bijdrage m.b.t. hoge energiekosten en de structurele CAO stijging nog niet verwerkt.

Kernthema Veiligheid Handhavingswerkzaamheden -/- € 50.000 Wij voorzien additionele uitgaven voor de begeleiding van Europese aanbestedingen zoals communicatie en cameratoezicht.

5.1.2 Verkeer en Vervoer Kernthema Wegen, Straten en Pleinen Openbare verlichting € 150.000 In 2023 zijn waarschijnlijk minder onderhoudskosten op Openbare verlichting. Dit voordeel kan gebruikt worden om de lasten van de energiekosten op de kostenplaats Onderhoud Openbare verlichting te drukken. Parkeergarage Heerlerheide Kosten van beheer -/- € 130.000 Incidentele overschrijding door gewijzigd beheer parkeergarage Heerlerheide. Kosten/opbrengsten Nutsbedrijven PM Er zijn meer aanvragen aanleg glasvezels. De reële inkomsten overstijgen hierdoor de begrote inkomsten. Door meer aanvragen en inkomsten voor glasvezel nemen ook de kosten evenredig toe.

5.1.4 Onderwijs Kernthema Onderwijs Leerlingenvervoer -/- € 150.000 Hogere indexering € 50.000 als gevolg van inflatie, meer maatwerk, waardoor de kosten toenemen met € 100.000. Onderwijshuisvesting -/- € 125.000 Structureel tekort op de OZB van minimaal € 125.000. Dit tekort is met name ontstaan doordat de WOZ waarde van pas gerenoveerde schoolgebouwen fors is gestegen en hier in de begroting vooralsnog geen rekening mee is gehouden.

5.1.5 Sport, cultuur en recreatie Kernthema Cultureel erfgoed Cluster cultuur Vastgoed € 179.000 Meer inkomsten door nieuwe verhuurinkomsten van recent opgeleverde panden. Kernthema Cultuur Cultuur € 100.000 Door capaciteitstekort (zwangerschap, ziekte, pensioen) kunnen waarschijnlijk niet alle projecten van Experimenteer regeling en Diverse projecten amateur vorm krijgen in 2023. Kernthema Sport Binnensportaccommodaties € 90.000 Correctie op SPUK sport over 2021, omdat voor kalenderjaar 2021 het subsidieplafond niet is overschreden. Brede maatschappelijke voorziening -/- € 100.000 Als gevolg van de hogere kosten voor onderhoud van de Brede Maatschappelijke Voorzieningen sport melden we een tekort van € 100.000.

5.1.6 Sociaal Domein Kernthema Arbeidsmarktbeleid Re-integratie € 500.000 Voor de uitvoering van re-integratietaken ontvangen wij in 2023 meer rijksmiddelen, dit leidt tot een incidenteel voordeel. Kernthema Inkomensondersteuning Minimabeleid Individueel inkomens toeslag Lasten -/- € 100.000 De afwijking wordt vooral veroorzaakt door een indexering van 10% op de huidige opgenomen budgetten. Minimabeleid Fit & Fun -/- € 100.000 Bij de aanvragen energietoeslag is ambtshalve beoordeeld of er recht op de Fit & Fun regeling is. Als dat zo is wordt die ook uitgekeerd. Het gebruik van de regeling is hierdoor toegenomen. Minimabeleid Wet kinderopvang € 200.000 Door meer gebruik te maken van voorliggende voorzieningen is de vraag naar sociaal medische indicaties Wet kinderopvang fors afgenomen. Energietoeslag 2022 -/- € 1.000.000 De aanvragen energietoeslag 2022 voor huishoudens met een inkomensgrens t/m 120% konden ingediend worden t/m juni 2023. Deze toeslag is uitgekeerd in 2022 en 2023. Eind 2022 was het lastig in te schatten hoeveel aanvragen er nog zouden komen. Daarnaast zijn we uitgegaan van compensatie door het Rijk, nu blijkt dat er geen compensatie komt. We oriënteren ons op juridische stappen, de belofte van het rijk was budgettair neutraal.

Participatiewet BUIG Budget & Lasten € 5.353.000 Voor de verstrekking van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies ontvangen we zogenaamd BUIG-budget van het Rijk. Wij worden op drie momenten geïnformeerd over rijksmiddelen BUIG. Eind september is het definitieve BUIG budget 2023 gepubliceerd, deze bedraagt voor onze gemeente € 72,2 miljoen. Op basis van de meest actuele prognoses over de uitgaven, prognosticeren we per saldo een voordeel van € 7,5 miljoen. Hiervan hadden we in de zomernota reeds € 5 miljoen gemeld, deze loopt in de novembernota op naar € 5.353.000. Kernthema Jeugdzorg Jeugd -/- € 3.449.000 In de raadsvergadering van september is de financiële bijdrage aan XONAR behandeld. De maximale bijdrage storten we in deze novembernota in de nieuwe voorziening ‘Nog te betalen bijdrage XONAR’ voor een bedrag van € 2.577.000. Afgelopen jaren zien we landelijk de trend dat de kosten van de jeugdhulp stijgen, dit is ook in Heerlen zichtbaar. In 2023 zien we een stijging in de kosten verblijf van € 1.832.000, als gevolg van gestegen aantallen waaronder een aantal complexe maatwerktrajecten, hogere tarieven, onder andere als gevolg van indexering en het effect van invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel. We blijven kijken naar beheermaatregelen. In 2022 hebben we een aanvraag ingediend voor de compensatieregeling ‘Onderbreking financierssystematiek voogdij en 18+’.

De definitieve bedragen zijn in de meicirculaire 2023 bekendgemaakt, voor onze gemeente per saldo een financieel effect in 2023 van € 960.000. Jens PM Over de afgelopen maanden zien we in 2023 op basis van de financiële regie-informatie van JENS dat de kosten Basishulp Jeugd hoger liggen dan het gereserveerde budget 2023. De prognose per heden is dat het budget 2023 niet toereikend is voor de Basishulp Jeugd. In de raadsinformatiebrief BWV-23002782, 3 oktober 2023, Halfjaarrapport JENS, bent u hierover uitvoerig geïnformeerd. De prognose volgt daarmee de landelijke ontwikkeling van kostenstijging in de 24

Jeugdhulp. Voor de Basishulp Jeugd zullen we met JENS kritisch kijken naar te nemen beheersmaatregelen. Aan de hand van indicatoren over de instroom, uitstroom en het gemiddelde aantal cliënten per maand in zorg en daarbij horende kosten, monitoren we de voortgang in de kostenontwikkeling. Het risico is aanzienlijk dat in 2023 sprake is van meerkosten Basishulp Jeugd. Kernthema Sociale basisvoorzieningen Vreemdelingen € 250.000 We hebben rekening gehouden met meerkosten voor inburgering en derhalve middelen van 2022 overgeheveld naar 2023. Door het efficiënt inkopen en de beperkte instroom hebben we niet al deze middelen in 2023 nodig. Kernthema Volwassenenzorg Hulp bij huishouden -/- € 500.000 Ook in 2023 is het aantal burgers dat gebruik maakt van hulp bij het huishouden weer toegenomen. De verklaring voor deze stijging ligt zoals bekend vooral in de aanzuigende werking van het abonnementstarief en de vergrijzing. Maatschappelijke ondersteuning -/- € 417.000 In het contract met de aanbieder van maatschappelijke ondersteuning zijn indexeringsafspraken opgenomen. De indexeringen in 2023 zijn gedurende het jaar meermaals aangepast, door deze late aanpassingen hebben we deze ontwikkeling niet meer kunnen verwerken in de begroting 2023 en wordt de meest actuele ontwikkeling gemeld bij de novembernota.

Wmo vervoersvoorziening - Omnibuzz € 150.000 In 2023 hebben 2 tussentijdse begrotingswijzigingen plaatsgevonden binnen Omnibuzz. 2023-1 is aangepast in verband met het wijzigen van de afrekensystematiek met de gemeenten. In 2023-2 is een extra bijdrage in de gestegen kosten verwerkt (Heerlen € 71.277). Dit met name vanwege de gestegen NEA-index van 13,7% (in 2023-1 gerekend met 3,5%), en de loonsverhoging van ruim 9% waar eerder geen rekening mee gehouden is. Ook is het vervoersvolume 2023-2 met 7,5% naar beneden bijgesteld op het vervoersvolume van 2019. Omdat het vervoersvolume momenteel nog steeds achter blijft ten opzichte van de periode voor corona, verwachten wij nog wel een positief vervoersresultaat, al zal dit wel kleiner zijn dan de afgelopen jaren. Woningvoorzieningen -/- € 400.000 Het aantal woningaanpassingen blijft toenemen. Daarbij hebben we dit jaar een aantal grote woningaanpassingen gehad. Dit samen leidt tot een overschrijding van het budget. GGD PM We verwachten een 1e begrotingswijziging van de GGD voor 2023 waar een bijstelling plaatsvindt door met name autonome ontwikkelingen.

5.1.7 Volksgezondheid en Milieu Kernthema Duurzaamheid, afval, riool, milieubeheer Basispakket RD4 € 125.000 Dit voordeel komt tot uiting door de dividenduitkering vanuit RD4 NV die gedurende 2023 bekend is geworden over 2022. Bodembeheer WBB -/- € 137.000 Overschrijding op Bodembeheer (WBB), me name vanwege de kosten die we maken voor ondersteuning en ontwikkeling van het centrum voor afhandeling van mijnschade (I3ML) in samenwerking met de provincie Limburg. De verwachting is dat we op enig moment de kosten hiervan vergoed krijgen door een subsidie van de provincie Limburg. RUD € 100.000 Minder kosten voor de RUD vanwege het niet volledig inzetten van de begrote capaciteit.

5.1.8 Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) Kernthema Ruimtelijke Ordening Baten Omgevingsvergunningen -/- € 440.000 Vertraging in het starten van bouwwerkzaamheden door beperkingen elektriciteitsnetwerk en stikstofdossier. Hierdoor zijn de omgevingsvergunningsbaten lager dan begroot. Programma Heerlen-Noord € 360.000 Dit voordeel ontstaat door een dubbele storting in de bestemmingsreserve Volkshuisvesting in 2022. Door de storting terug te draaien komt er per saldo een voordeel van € 360.000 ten gunste van de middelen 2023.

6. Bedrijfsvoering In dit hoofdstuk komen de bedrijfsvoeringsposten en indicatoren aan bod. Paragraaf 6.1 geeft inzicht op de post reeds genomen besluiten. Paragrafen 6.2 de post onvoorzien, 6.3 de KPI verzuim en 6.4 inhuur.

6.1 Reeds genomen besluiten Bij de begrotingsvaststelling 2024 is er rekening gehouden met de vrije ruimte op budgetten uit 2023. Bijgaand overzicht betreft de posten die middels de reserve reeds genomen besluiten zijn overgeheveld naar 2024. Deze posten maken al deel uit van de novembernota en hebben daarom geen invloed op het gepresenteerde saldo uit de voorgaande hoofdstukken. Reserve reeds genomen besluiten Reserve reeds genomen besluiten 2023 naar 2024 BUIG budget Beschermd wonen Overige posten

€ 2.500.000 € 3.505.000 € 1.399.000

Totaal reserve reeds genomen besluiten

€ 7.404.000

6.2 Post onvoorzien Bij de begroting 2023 hebben wij de post onvoorzien opgenomen als structurele post in de begroting ter grote van € 1.500.000. De post is gevormd om incidentele uitgaven die als onvoorzien en of onuitstelbaar en/of onvermijdbaar worden aangemerkt, op te vangen. Het benutten van de post onvoorzien vergt een collegebesluit. Door gebruik te maken van de mogelijkheid tot mandatering wordt de snelheid van besluitvorming (en uitvoering) bevorderd. Wij hebben aangegeven tijdens de P&C-producten (zomernota en novembernota) te rapporteren over de uitputting van de post onvoorzien. Onderstaande tabel geeft de uitputting weer t/m september 2023. In geval van voorfinanciering wordt bij toezegging gelden (mogelijk in het volgende jaar) het reeds bestede/besloten bedrag teruggestort in de post onvoorzien. Onvoorzien – Totaal budget

€1.500.000

Collegevoorstel

nummer

€

Budgetverhoging Rekenkamer

Begroting 2023

€ 37.200

Zienswijze inzake Voorziening Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) Bijdragen aan het City Deal Kennismaken Limburg project als consortiumpartner Bijdrage t.b.v. giro555 Turkije en Irak

BWV-22002104

€ 83.879

BWV-22002193

€ 150.000

BWB-23001987

€ 87.152

Tijdelijke inrichting openbare ruimte Raadhuisplein ‘Park Romana’ Verbetering (aan)sturing van het programma centrum

BWV-23002598

€ 95.000

BWV-23002634

€ 200.000

Opening van het Raadhuis

BWV-23002540

€ 128.302

Bijdrage t.b.v. aardbeving Marokko

n.n.b.

€ 87.152

Onvoorzien – totaal voorstellen

€ 868.685

Vrije ruimte onvoorzien

€ 631.315

6.3 Vacatureruimte Het aantal formatieplekken zonder bezetting, als indicator voor de vacatureruimte, is afgelopen jaar met zo’n 25 procent toegenomen. In de huidige krappe arbeidsmarkt blijkt het adequaat vervullen vacatures steeds moeilijker te worden.

Vacatureruimte 110 105 100 95

Aantal

90 85 80 75 70 65 60

2020

2021

2022

2023

6.4 Ziekteverzuim Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage van gemeente Heerlen over de eerste 9 maanden van 2023 bedraagt 7,17%. Dit is een daling ten opzichte van dezelfde periode in 2022 (7,52%), hiermee wordt een halt toegeroepen aan de groei van het ziekteverzuimpercentage. Het ziekteverzuim percentage liep al enkele jaren op: van 5,64% in 2019, naar 6,36% in 2020, 7,09% in 2021 en 7,52% in 2022.

Verzuim 10,00% 9,00%

Verzuim

8,00% 2020

7,00%

2021

6,00%

2022

5,00%

2023

em be r ok to be r no ve m be r de ce m be r

us gu

se pt

li ju

i ju n

ei m

ril ap

rt aa m

ua br fe

4,00%

De personeelsmonitor 2022 A&O fonds laat een landelijk ziekteverzuim gemeenten zien van 6,7%. Dit is ten opzichte van de waterschappen (5,5%) en de provincie (5,3%) het hoogste verzuim percentage bij decentrale overheden. De algemene trend laat een forse toename zien van verzuim 29

tussen 2020 en 2022. Landelijk bedroeg het ziekteverzuim 5,6% en bij de grotere organisaties met meer dan honderd medewerkers zelfs 6,3%. De belangrijkste bevinding voor de gemeente Heerlen is dan ook dat het ziekteverzuimpercentage niet verder toeneemt. Het afgelopen jaar is meer aandacht gekomen voor de preventieve kant. Binnen de gemeente hebben we allerlei instrumenten die ingezet kunnen worden om verzuim mogelijk te voorkomen. Te denken valt aan Stimuleringsregeling Vitaliteit, Vitknip, Bedrijfsmaatschappelijk Werk, Fietsregeling, kopen van verlofuren, loopbaanadviseurs, e-learning via Good Habits, stoelmassages. Uiteraard blijven we ook kijken naar de verzuimoorzaken, de verzuimduur en de verzuimduurklassen. Wij constateren dat het gelet op de krappe arbeidsmarkt lastiger is vacatures in te vullen. Hierdoor moeten medewerkers gedurende een langere periode werkzaamheden overnemen c.q. er bij doen. Dit leidt tot verzwaring van de werkdruk. Het ziekteverzuim van de gemeente vooral bestaat uit lang, extra lang en extreem lang verzuim en dat het extreme lange verzuim nog altijd toeneemt. Ook het aantal dagen dat een medewerker verzuimt (meer dan 30 dagen) is hoog en ligt fors boven het landelijk gemiddelde. De belangrijkste verzuimoorzaak is psychisch verzuim waarvan de helft werkgerelateerd is.

Dit komt overeen met de uitkomsten van het medewerkerstevredenheidonderzoek waar onder andere het werken onder hoge werkdruk onder hectische omstandigheden en rolonduidelijkheid uit naar voren kwam. Om deze problematiek aan te pakken is planmatig werken en een integrale aanpak vereist gericht op preventie. Hiervoor is periodiek afstemmingsoverleg met alle in- en externe betrokkenen die op deelgebieden van het integrale arbobeleid actief zijn noodzakelijk. Wij hadden hoge verwachtingen van onze samenwerking met de arbodienst en van de nieuwe werkwijze. Deze verwachtingen zijn niet uitgekomen. Daarom is besloten de overeenkomst met de arbodienst per 1 april 2024 niet te verlengen. Wij zijn op dit moment druk doende om via een meervoudig onderhandse aanbesteding een nieuwe arbodienst inclusief gewenste werkwijze per 1 april 2024 te contracteren.

6.5 Inhuur derden De norm voor inhuur van derden bedraagt 10%. Sinds de laatste jaren merken wij dat wij door de vraag op de arbeidsmarkt (krapte) niet meer aan deze norm kunnen voldoen. Ook in 2023 hebben wij bij deze novembernota de norm niet gehaald. Door de krapte op de arbeidsmarkt is er fors meer inhuur gaande in 2023. Tot en met september 2023 is er sprake van een inhuur percentage* van 11,1%. In dezelfde periode in 2022 was dit 12,1%. Dit maakt niet dat het niet meteen een trend wijziging is of een daling laat zien, maar eerder een stabilisatie van inhuur. Dat is ook iets wat we landelijk terug zien komen, deze stabilisatie. De arbeidskrapte is terug te zien in de hele economie en is van toepassing in geheel het (gemeente)land. Zoals afgelopen zomer ook al werd gemeld in de personeelsmonitor 2022 A&O fonds is de krappe arbeidsmarkt reden dat de druk op dienstverlening bij gemeenten toeneemt. Over geheel 2022 was de inhuur 12,7% bij gemeente Heerlen terwijl dit landelijk op 17% lag en bij gemeenten met de grootte van Heerlen (50.000 – 100.000 inwoners) zelfs 18,5%. (bron: Personeelsmonitor 2022, A&O-fonds). Ook bij gemeente Heerlen is er sprake van veel openstaande vacatures die niet direct ingevuld worden.

Om op korte en middellange termijn de druk op onze dienstverlening omlaag te brengen is er inhuur voor onder andere de plekken die onderdeel zijn van de vaste formatie. Tenslotte is ook een klein deel van de inhuur te relateren aan het verzuim.

Externe inhuur 18,5%

20,00% 15,00% 10,74%

12,1%

12,7% 10,1%

11,1%

10,00% 5,00% 0,00% Zomernota 2022

Novembernota 2022

2022

Landelijk gemeenten 2022 50.000 - 100.000

Zomernota 2023

Novembernota 2023

* Percentages externe inhuur zijn afkomstig van het A&O fonds: https://www.aeno.nl/ Hierin wordt de externe inhuur gedeeld door vaste loonsom + externe inhuur. 31

7. Budgettaire neutrale begrotingswijzigingen Dit hoofdstuk beperkt zich tot de budgettair neutrale mutaties. In de novembernota worden geen voorstellen tot wijziging van de begroting gedaan die impact hebben op het saldo. In de ontwikkelingen worden alleen de belangrijkste afwijkingen tot op heden gegeven. Onderstaande tabel laat het effect van deze budgettair neutrale mutaties op programmaniveau zien. In bijlage 1.0 is een tabel opgenomen op kernthema en bijlage 2.0 laat de wijzigingen op taakveld niveau zien. Deze budgettair neutrale begrotingswijzigingen zijn een onderdeel van de novembernota omdat deze, conform de financiële verordening en de begrotingsrechtmatigheid, aan de Raad ter accordering voorgelegd moeten worden. Alle wijzigingen zijn slechts administratieve verschuivingen en bevatten géén nieuw beleid en géén wijziging van het bestaande beleid. Lasten Programma

Prim. Begroting

Baten

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2023 t/m sept. november 2023 nota

Prim. Begroting

Saldo

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2023 t/m sept. november 2023 nota

Prim. Begroting

Bijgest. November Realisatie Begr. Tot nota 2023 t/m sept. november 2023 nota

0. Bestuur en Ondersteuning

-74.646

-75.003

-2.119

-74.090

344.929

345.646

12.024

306.796

270.283

270.643

9.905

232.705

1. Veiligheid

-14.383

-15.620

-727

-12.787

1.104

168

544

-14.357

-14.515

-558

-12.244

2. Verkeer en Vervoer

-14.520

-14.719

-5

-10.460

1.442

1.546

-13.078

-13.277

-5

-8.914

3. Economie

-7.053

-7.138

-1.037

-4.114

891

941

176

710

-6.162

-6.197

-862

-3.405

4. Onderwijs

-20.580

-26.702

-1.751

-21.975

7.082

13.118

1.425

12.566

-13.498

-13.584

-325

-9.409

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-38.856

-40.000

-2.202

-35.401

4.439

6.001

1.567

6.672

-34.417

-33.999

-635

-28.729

6. Sociaal Domein

-240.027

-268.753

-22.949

-228.410

64.464

81.002

14.615

71.676

-175.563

-187.751

-8.334

-156.734

7. Volksgezondheid en Milieu

-27.647

-24.596

-5.292

-24.117

22.795

25.735

3.295

19.989

-4.852

1.140

-1.997

-4.128

8. VHROSV

-9.966

-10.281

-2.562

-9.508

2.507

2.626

-29

3.579

-7.460

-7.654

-2.591

-5.928

Totaal saldo van baten en lasten

-447.678

-482.810

-38.645

-420.863

448.574

477.616

33.242

424.077

896

-5.195

-5.403

3.214

0. Bestuur en Ondersteuning

-2.950

-5.587

-2.950

2.190

2.308

2.778

2.708

-760

-642

-2.809

-242

1.489

1. Veiligheid 2. Verkeer en Vervoer

3. Economie

-200

-69

302

337

436

102

137

367

-69

4. Onderwijs

-348

-1.378

-1.367

1.019

300

1.019

-359

300

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-9

432

470

432

470

6. Sociaal Domein

-10

-2.053

-10

4.137

6.609

10.726

4.127

4.556

10.716

7. Volksgezondheid en Milieu 8. VHROSV Bestemming

673

-32

-812

-32

105

446

2.695

100

414

1.883

-4.579

-8.521

-4.427

3.683

9.774

13.924

16.511

-896

5.195

5.403

12.084

0. Bestuur en Ondersteuning

-77.596

-77.953

-7.706

-77.040

347.119

347.953

14.802

309.504

269.523

270.001

7.096

232.463

1. Veiligheid

-14.383

-15.620

-727

-12.787

2.593

168

2.033

-14.357

-13.026

-558

-10.755

2. Verkeer en Vervoer

-14.520

-14.719

-5

-10.460

1.442

1.546

-13.078

-13.277

-5

-8.914

3. Economie

-7.253

-7.338

-1.106

-4.183

1.193

1.278

612

710

-6.060

-495

-3.474

4. Onderwijs

-21.958

-28.080

-1.751

-23.342

8.100

14.137

1.726

13.584

-13.858

-13.943

-25

-9.758

5. Sport, C ultuur en Recreatie

-38.865

-40.009

-2.202

-35.401

4.477

6.039

1.999

7.143

-34.388

-33.970

-203

-28.259

6. Sociaal Domein

-240.037

-268.763

-25.002

-228.420

64.494

85.139

21.224

82.401

-175.543

-183.624

-3.778

-146.018

7. Volksgezondheid en Milieu

-27.647

-24.596

-5.292

-24.117

22.795

25.735

3.968

19.989

-4.852

1.140

-1.324

-4.128

8. VHROSV

-9.998

-10.313

-3.374

-9.540

2.611

3.073

2.666

3.679

-7.387

-7.240

-708

-5.861

-452.257

-487.389

-47.166

-425.290

452.257

487.389

47.166

440.588

15.298

Resultaat Bedragen x € 1.000

Bijlagen 1.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen op kernthemaniveau 0. Bestuur en Ondersteuning Totaal

Lasten KT Bestuurskracht (Comm.+reg. samenw) Baten Lasten KT Dienstverlening Baten Lasten KT Middelen en heffingen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 0 Baten Bestemming Resultaat na bestemming

-3.900.000 3.900.000 -386.419 0 2.202.362 8.088.953 9.904.896 -5.587.209 2.778.327 -2.808.882 7.096.014

1. Veiligheid Totaal

KT Crisisbeheer KT Veiligheid

KT Bestemming P. 1

Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming

-207.642 140.642 -519.244 27.800 -558.444 0 0 0

Resultaat na bestemming

-558.444

2. Verkeer en Vervoer Totaal

Lasten Baten Lasten KT Wegen, straten en pleinen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 2 Baten

83.113 0 -88.495 0 -5.382 0 0

Bestemming Resultaat na bestemming

0 -5.382

KT Mobiliteit

3. Economie Totaal

KT Economie KT Economische promotie

KT Bestemming P. 3

Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

-937.735 175.626 -99.417 0 -861.526 -69.023 436.000 366.977 -494.550

4. Onderwijs Totaal

Lasten Baten

KT Onderwijs

KT Bestemming P. 4

-1.750.873 1.425.386

Resultaat voor bestemming Lasten Baten

-325.487 0 300.338

Bestemming Resultaat na bestemming

300.338 -25.149

5. Sport, Cultuur en Rereatie Totaal

KT Sport KT Cultuur KT Cultureel Erfgoed KT Groen

KT Bestemming P. 5

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

-834.659 722.442 -855.650 825.051 -274.883 -50.498 -236.765 69.900 -635.061 0 432.000 432.000 -203.061

6. Sociaal Domein Totaal

KT Sociale basisvoorzieningen KT Jeugdzorg KT Volwassenenzorg KT Arbeidsmarktbeleid KT Inkomensondersteuning KT Buurtgericht werken KT Integraal ouderenbeleid

KT Bestemming P. 6

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

-2.905.378 3.372.277 -1.665.957 16.461 1.091.457 -160.000 -5.113.687 0

Lasten Baten Lasten Baten

-14.454.780 11.199.374 -38.616 38.616

Lasten Baten Resultaat voor bestemming Lasten Baten Bestemming Resultaat na bestemming

137.553 148.447 -8.334.232 -2.052.794 6.609.000 4.556.206 -3.778.026

7. Volksgezondheid en Milieu Totaal

Lasten Baten Lasten KT Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer Baten Lasten KT Begraafplaatsen Baten Resultaat voor bestemming Lasten KT Bestemming P. 7 Baten Bestemming Resultaat na bestemming KT Volksgezondheid

100.000 0 -5.364.624 3.295.494 -27.531 0 -1.996.662 0 673.000 673.000 -1.323.662

8.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) Totaal

KT Ruimtelijke Ordening KT Centrum KT Wonen

KT Bestemming P. 8

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Resultaat voor bestemming

-2.439.335 0 -142.899 -28.688 19.981 0 -2.590.941

Lasten Baten Bestemming

-811.653 2.694.853 1.883.200

Resultaat na bestemming

-707.741

2.0 Budgettair neutrale begrotingswijzigingen - detail Onderstaande tabel laat alle budgettair neutrale wijzigingen op taakveld niveau zien. In de laatste kolom ‘Afletteren’ is te zien welke posten bij elkaar horen. Bijvoorbeeld letter ‘a’ hoort bij ‘a’ en valt onder taakveld ‘0.4 Overhead’. Sommige begrotingswijzigingen gaan over taakvelden en kernthema’s heen. 0.4 Overhead - Verhogen kosten PIT a.g.v. besluit Deelnemersraad - 934.204 a 0.4 Overhead - Verhogen bijdrage deelnemers PIT…... 934.204 a Per saldo is deze mutatie budgettair neutraal. Kernthema

Taakveld

Omschrijving

Lasten/ Baten

Saldo 2023

Aflette ren

SPUK 2022 bevolkingsdaling

-3.900.000 t

SPUK 2022 bevolkingsdaling

3.900.000 t

Budget t.b.v. nieuwe website/app communicatie

-75.000 as

Verdeling salaris naar taakvelden

-311.419 az

-177.287 l

-60.106 ae

Afroep reserve t.b.v. Sloop Bruinkoolweg/Navolaan Afroep reserve nog uit te voeren werkzaamheden (RNUTVW) t.b.v Stadionbaan: Glamping aanleggen Afroep reserve t.b.v. advies sloop Kempkensweg

L L

-10.335 an -460.705 an

-15.000 an

Verdeling salaris naar taakvelden

-99.417 az

Bijstellen kapitaallasten 2023

211.561 p

Verhogen kosten PIT a.g.v. besluit Deelnemersraad

-934.204 a

Verhogen bijdrage deelnemers PIT a.g.v. besluit Deelnemersraad

934.204 a

Kansrijke start Parkstad 2023 projectleider Projectleider Regionaal Informatieknooppunt Parkstad en Interventieteam Parkstad Projectleider Regionaal Informatieknooppunt Parkstad en Interventieteam Parkstad Afroep RNUTVW t.b.v. knelpuntenbudget

L L

19.161 q -32.981 s

32.981 s

-40.000 aj

Bijstellen kapitaallasten 2023

529.010 p

Verrekening P-kosten Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

46.703 ap

Afroep RNUTVW Jaarrekening 2022 knelpuntenbudget

-65.000 ap

Verrekening P-kosten Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Dekking P-kosten team Beleid

B L

-46.703 ap -200.000 bj

Afroep RNUTVW Projecturen

-400.000 bm

Afroep Wet Goed Verhuurderschap 2023

-150.198 bo

2fte medewerker Toezicht stelpost tegen boeken

-101.000 br

Afroep RNUTVW t.b.v. Team WMO

-225.000 bt

Afroep RNUTVW t.b.v. Toegang Zuid

-50.000 bt

Afroep RNUTVW t.b.v. Toegang Noord

-50.000 bt

Dekking inzet GALA

-32.118 at

Dekking koplopersubsidie

-50.774 at

Dekking P-lasten Beschermd Wonen

-181.293 at

Dekking Preventie Met Gezag

-44.374 at

Dekking Projectgelden GIA (Geweld In Afhankelijkheidsrelaties) Klantmedewerker Wvggz (Wet Verplichte Geestelijke GezondheidsZorg) Dekking P-lasten Toegang Gedragswetenschapper Wvggz (Wet Verplichte Geestelijke GezondheidsZorg) Dekking inzet GALA

L L

-75.000 at -13.318 at

L L

-57.000 at -61.344 at

32.118 at

Dekking koplopersubsidie

50.774 at

Dekking Preventie Met Gezag

44.374 at

Administratieve wijziging bureau Voortijdig school verlaten

-442.815 bk

Afroep RNUTVW t.b.v. onvoorzien hybride werken

-44.000 b

Afroep RNUTVW t.b.v. P-kosten Infomatiemanagement

-55.000 b

Afroep RNUTVW t.b.v. IC T-projecten

-881.000 b

Verdeling salaris naar taakvelden

6.209.197 az

Bijstellen kapitaallasten 2023 Afroep meicirc.-23 Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Afroep meicirc-23 Flankerend beleid energiearmoede

B B

-753.961 p 369.311 bn

461.645 bn

Afroep sept.circ-23 LHBTI beleid Regenboogsteden

20.000 bl

Afroep Wet Goed Verhuurderschap 2023

150.198 bo

Afroep Beschermd Wonen 2023

67.413 bl

Afroep Beschermd Wonen 2023

57.565 ac

Afroep Beschermd Wonen

1.357.754 ah

Afroep meicirc-23 Taal ontheemden Oekraïne

24.002 bn

Afroep IU Participatie 2023

1.748.391 bo

Afroep sept.circ-23 IU Participatie 2023

399.460 bh

Afroep sept.circ-23 Maatschappelijke opvang

44.015 bl

Programma 0. Bestuur en Ondersteuning 0. KT Bestuurskracht (C omm.+reg. samenw)

0.1 Bestuur

0. KT Dienstverlening

0.2 Burgerzaken

0. KT Middelen en heffingen

0.3 Beheer ov. gebouwen en Gebiedsontwikkeling Kloosterstraat gronden OZB budget corrigeren binnen Vastgoed

0.4 Overhead

0.5 Treasury 0.7 AU en ov. uitkeringen Gemeentefonds

Kernthema

Taakveld

Omschrijving

Lasten/ Baten

0. KT Middelen en heffingen

0.7 AU en ov. uitkeringen Gemeentefonds

Afroep sept.circ-23 Regionale doelgroepen specifieke aanpak

Afroep sept.circ-23 Vrouwenopvang

5.303 bl

Afroep meicirc-23 Begeleiding jongeren naar werk

233.677 aa

Afroep meicirc-23 Bodembescherming

317.129 ag

Afroep meicirc-23 C ompensatieregeling Voogdij

-244.843 ai

Afroep meicirc-23 Einde lening Inburgeringsplicht

9.602 ah

Afroep meicirc-23 IU 18+/Voogdij

1.329.239 ai

Afroep meicirc-23 Jeugdhulp kinderen AZC (DU)

-10.401 ai

Afroep meicirc-23 Leerlingenvervoer Oekraïne

25.682 ah

Afroep meicirc-23 Maatschappelijke begeleiding

90.060 ah

Afroep meicirc-23 Nationaal Actieplan Dakloosheid

833.145 ah

Afroep meicirc-23 Outreachend werken

187.500 ag

Afroep meicirc-23 Regionale Energie Strategieën

454.883 ag

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=623c2e2c-6717-4b4a-8712-1f4a6aa8ade3