Nota Dierenwelzijn

Voor gemeenten is de “gedragscode soortenbescherming gemeenten” door het ministerie vastgesteld die zowel over bestendig beheer en onderhoud als over ruimtelijke ontwikkeling of inrichting gaat. De gemeente Heerlen werkt nog niet volgens deze gedragscode. Inzet We stellen de “gedragscode soortenbescherming gemeenten” vast en implementeren deze.

6.4 Invasieve exoten Bij het beheer van openbaar groen wordt ingezet op het zo min mogelijk verstoren of schade toebrengen aan flora en fauna. Invasieve soorten daarentegen beheersen of verwijderen we om achteruitgang van leefgebieden van inheemse dieren te voorkomen. Hiervoor zetten we zo mogelijk methoden in die de habitat van planten en dieren zo min mogelijk aantast. Inzet We stellen invasieve exotenbeleid op voor veel voorkomende soorten in Heerlen.

6.5 Infrastructuur en verlichting Bij diverse projecten in de buitenruimte hebben we te maken met de Wet Natuurbescherming. Hiervoor laten we de benodigde natuuronderzoeken uitvoeren en handelen we naar de uitkomsten hiervan. Regelmatig komen hier ook aanbevelingen ten aanzien van verlichting naar voren. De verlichting in de openbare ruimte is van invloed op het dierenleven. Bij de keuze voor verlichting bij de bouw of aankleding van de openbare ruimte zal door de gemeente soms een afweging tussen sociale- en verkeersveiligheid en kwetsbare fauna gemaakt moeten worden. Kunstlicht heeft vooral een effect op dieren die in de nacht actief zijn. De Wet natuurbescherming verplicht dat in gemeentelijke planprocessen ook de technologische mogelijkheden van verlichting in relatie tot de ecologische kwaliteit worden meegenomen. De gemeente kan als wegbeheerder in de zin van de Wegenverkeerswet maatregelen treffen voor de regulering van verkeerstromen. Ter bescherming van dieren kan de gemeente wegen, paden of

26

tunnels afsluiten, hekwerken plaatsen of de maximale snelheid beperken. Met de aanleg van een ecoduct kunnen natuurgebieden weer met elkaar in verbinding worden gebracht. Met de natuurwaarden- en kansenkaart die opgesteld wordt ten behoeve van het biodiversiteitsbeleid zal inzichtelijk worden waar nodige verbindingen tussen leefgebieden noodzakelijk zijn, hierna kan naar oplossingen gezocht worden om barrières op te heffen.

6.6 Natuurinclusief bouwen Natuurinclusief bouwen is een relatief nieuw begrip in de ruimtelijke ordening, waarmee natuurvriendelijke maatregelen worden genomen bij (de bouw van) woningen en gebouwen. Denk bijvoorbeeld aan het realiseren van dak-, en gevelgroen of nestplekken voor gierzwaluwen, vleermuizen en huismussen. Hierdoor levert Natuurinclusief bouwen een bijdrage aan de instandhouding van diersoorten. Tegelijkertijd draagt het bij aan een prettige leefomgeving. De gemeente Heerlen wil inzetten op natuurinclusief bouwen om bij te dragen aan doelstellingen met betrekking tot biodiversiteit, ecologie en klimaatadaptatie. Er wordt momenteel ingezet op het ontwikkelen van beleidsregels waaraan voldaan moet worden bij projecten. Inzet We maken van natuurinclusief bouwen de standaard bij nieuwbouw of verbouw.

6.7 Soortenmanagementplan Momenteel vinden in Heerlen voorbereidingen plaats om een soortenmanagementplan voor Heerlen op te stellen. Een soortenmanagementplan (SMP) is een nieuwe vorm van ontheffing op de Wet natuurbescherming. Voor het bouwen, slopen en aanleggen van bouwwerken moet telkens ecologisch onderzoek uitgevoerd worden en hierna dient vaak ontheffing aangevraagd te worden bij de provincie. De provincie toetst elk individueel plan of ontheffing kan worden verleend. Onderzoek en procedures zorgen voor een langdurig en kostbaar traject dat vaak tot vertraging van projecten leidt. Met een SMP wordt een gebiedsbrede aanpak gehanteerd en op voorhand ecologisch onderzoek gedaan voor een heel gebied. Vervolgens hoeft (onder voorwaarden) niet meer voor elk ruimtelijk plan afzonderlijk onderzoek te worden gedaan of ontheffing te worden gevraagd. Zo regel je het in één keer efficiënt voor 5-10 jaar. Het doel van een SMP is om de populaties van soorten in stand te houden of, beter nog, uit te breiden. De verantwoordelijkheid voor het handhaven van het SMP ligt gedurende die tijd bij de gemeente. Een generieke ontheffing is relevant voor projecten die de gemeente komende jaren op de planning heeft, maar zeker ook voor de woningcorporaties. Zij hebben een enorme verduurzamingsopgave.

Nu de Raad van State een streep heeft gezet door de “gedragscode duurzaam renoveren” loopt het verduurzamen van woningen vertraging op. Een SMP biedt hiervoor de oplossing met respect voor de biodiversiteit. Inzet We stellen een gebiedsdekkend soortenmanagementplan op om populaties van stadssoorten te beschermen.

27

6.8 Evenementen in parken en nabij natuurgebieden Soms worden evenementen georganiseerd in parken of nabij natuurgebieden. Denk hierbij aan het Aambos, Terworm of Kaldeborn. De organisatoren moeten zich houden aan de Wet Natuurbescherming. Dit betekent dat er voldoende zorg genomen moet worden voor wilde dieren en planten en hun leefomgeving. Als een evenement mogelijk een negatief effect kan hebben op de natuur, moet de organisator onderzoek doen naar de mogelijke gevolgen voor de natuurwaarden, kwetsbaarheid en de nadelige effecten. Evenementen kunnen problemen veroorzaken voor dieren door bijvoorbeeld licht, geluid, trillingen, verstoring en bodemverdichting. De organisatie moet deze problemen zoveel mogelijk voorkomen of beperken. Hiervoor dient een ecologische toets voorafgaand aan een evenement plaats te vinden. Dit kan leiden tot het afblazen op verplaatsten van het evenement op die locatie maar vaker kan met het nemen van maatregelen de effecten beperkt blijven. De organisator van een evenement blijft eindverantwoordelijk voor de naleving van de Wet Natuurbescherming. Inzet We stellen een ecologische toets verplicht voor evenementen in de nabijheid van parken en natuurterreinen.

6.9 Vuurwerk Er is een landelijk verbod op het afsteken van vuurwerk: Van 1 januari 2:00 uur tot 31 december 18.00 uur is het altijd verboden om vuurwerk af te steken. In die periode mag vuurwerk ten behoeve van een evenement alleen worden afgestoken met een gemeentelijke vergunning. In de APV van de gemeente Heerlen is de regelgeving m.b.t. vuurwerk aanvullend daarop verankerd. In Heerlen geldt ook een verbod op carbidschieten. Voor dieren betekent het afsteken ervan angst en stress. Steeds meer onderzoeken tonen aan dat niet alleen onze huisdieren veel last hebben van vuurwerkstress. Vuurwerk zorgt tijdens de jaarwisseling ook bij vogels en andere wilde dieren voor veel angst met soms de dood tot gevolg. Vooral het geluid is angstaanjagend voor dieren, omdat hun gehoor veel gevoeliger is dan dat van de mens. Er kan bij dieren zelfs blijvende gehoorschade ontstaan. Een lokaal vuurwerkverbod of vuurwerkvrije zones zijn niet handhaafbaar. De gemeente Heerlen houdt er bij de vergunningverlening voor een evenement rekening mee dat ook lichtreclame of evenementen met veel lichtflitsen hinder kunnen veroorzaken voor dieren.

6.10

Sportvisserij

De hengelsport is in de Visserijwet geregeld. In Heerlen zijn meerdere vijvers in eigendom van de gemeente. De gemeente verhuurt haar visrecht aan een hengelsportvereniging. De leden van de vereniging mogen dan in de betreffende vijver vissen. Om te mogen vissen is het verplicht om in het bezit te zijn van een VIS-pas. De gemeente kan besluiten een overeenkomst van visrecht met een hengelsportvereniging niet te verlengen. Volgens de Visserijwet moet opzegging uiterlijk 8 maanden voor het einde van de overeenkomst plaatsvinden. De gemeente kan voorwaarden aan de vergunning verbinden en als niet aan de eisen wordt voldaan de vergunning voor een visevenement weigeren. Hengelsport en dierenwelzijn staan op gespannen voet. De visvangst levert pijn en stress op. Daarom maken dierenwelzijnsorganisaties zich sterk om recreatief vissen te verbieden.

28

De manier waarop gevist wordt, is mede bepalend voor de mate van dierenleed. Als vistuig in de natuur wordt achtergelaten, kan dit leed veroorzaken voor watervogels en andere dieren. Specifieke aandacht behoeft ook het “loodvrij” vissen. Het gebruik van lood binnen de sportvisserij leidt tot verontreinig van de waterbodem. Uit het perspectief van dierenwelzijn verdient het de aanbeveling om het aantal vislocaties niet uit te breiden. We blijven onze viswateren verhuren maar zullen geen nieuwe locaties aanwijzen of uitbreiden. Inzet De huidige visrechten voldoen aan de vraag en dus verhuren we geen nieuwe viswateren. Ook indien er voor het behoud van een bestaande visvijver geen belangstelling blijkt te zijn, wordt een vijver niet langer als viswater verhuurd. Deze heroverweging vindt plaats via het college.

6.11

Jacht

Volgens de Wet Natuurbescherming is de eigenaar van percelen gerechtigd tot de jacht en het bestrijden van wildschade. Onder jacht valt het jagen op vijf wildsoorten: haas, konijn, fazant, wilde eend en houtduif. Het maatschappelijk draagvlak voor jacht neemt al jaren af. In juli 2020 heeft het college het Jachtbeleid voor Heerlen vastgesteld waarbij het jagen op gemeentelijk gronden niet is toegestaan. Omdat de gemeente zelf geen jacht bedrijft, kan het jachtrecht verhuurd worden. Door het jachtrecht te behouden en niet te verhuren, bepaalt de gemeente dus of er wel of niet gejaagd mag worden. Wel voldoet de gemeente aan de wettelijke plicht om wildschade te voorkomen. Dit recht ligt volgens de wet bij de grondgebruiker. De gemeente geeft hiermee het signaal af dat dieren niet zonder aanleiding of reden mogen worden bejaagd/gedood op haar gronden. Inzet Jacht blijft niet toegestaan op gemeentelijke gronden.

6.12

Overlast door dieren

Overlast is bij uitstek een subjectief begrip. Waar de een veel hinder ondervindt, zal de ander nauwelijks last hebben. Vooral in het wild levende dieren laten zich moeilijk sturen. Bij het bestrijden van overlast gaat het daarom vooral over het beheersen ervan. Iedere soort, zoals eenden, steenmarters, ratten of de eikenprocessierups vraagt een specifieke aanpak. Vaak kan met goede weringmaatregelen volstaan worden. Daarbij wordt de schade voor andere organismen tot het minimum beperkt. De gemeente bekijkt altijd of bestrijding wel nodig is. De gemeente heeft een wettelijke plicht om plaagdieren die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid – en veiligheid te weren en bestrijden. Als een bewoner ratten in zijn leefomgeving opmerkt, kan hij dit melden bij de gemeente Heerlen. De gemeente onderzoekt dan het probleem en bespreekt de mogelijke oplossingen. Hier kunnen kosten voor de bewoner aan vastzitten. Voerverbod: De gemeente Heerlen kiest voor een locatie-specifieke en preventieve benadering om overlast tegen te gaan. Deze bestaat uit het instellen van voerverboden om voedselresten op straat of in de natuur te voorkomen en het verscherpen van het toezicht en handhaven bij het dumpen van afval. Dat mensen dieren voeren, is duidelijk zichtbaar bij de vijvers. Het zorgt voor vervuiling van oevers en trekt ongedierte aan terwijl brood ook nog eens ongezond is voor eenden.

Daarnaast sterven vissen

29

of watervogels omdat ze het overgebleven voedsel en de verpakking daarvan opeten. Voeren levert regelmatig overlast op door eenden, duiven, ratten en muizen. In Heerlen-Centrum, het Tempsplein, het Hesselleplein en bij de vijvers in Meezenbroek, bij kasteel Hoensbroek en de Droomvijver is daarom een voerverbod ingesteld dat indien nodig met andere locaties kan worden uitgebreid. De gemeente voorkomt door middel van consequente voorlichting aan burgers en een gerichte aanpak de overlast van ongewenste dieren in de openbare ruimte. Als etensresten worden opgeruimd, vuilniszakken en - bakken worden afgesloten en geleegd en afvalresten wordt verpakt zodat er geen gedierte erbij kan, kan veel voorkomen worden. Inzet We stellen een voerverbod in voor de hele gemeente. We zetten de bewustwordingscampagne in van de Dierenbescherming “komt een eend bij de bakker”. Overlast van duiven: Duiven zorgen in grote aantallen voor overlast. De gemeente Heerlen geeft aan duiven in het centrum van de stad een anticonceptiemiddel, zodat hun aantal kleiner wordt en de overlast wordt beperkt. Het medicijn wordt in het voer verstrekt. Deze aanpak zal worden geëvalueerd om te bepalen of deze succesvol is en wat de gevolgen zijn op andere diersoorten. Overlast van roeken: Roeken broeden in hoge bomen en in grote kolonies. Hoge bomen in combinatie met een groot voedselaanbod komen vaak voor in de stad.

Ondanks een negatieve landelijke trend heeft Heerlen een van de grootste roekenpopulaties van Limburg. Soms ervaren mensen overlast van roeken door geluid, uitwerpselen en ander afval. Om dit roek tegen te gaan is door de gemeente Heerlen een Roekenbeschermingsplan opgesteld. Dit omdat de roek en de roekenkolonie beschermd zijn vanuit de Wet natuurbescherming. Met dit plan houden we de roekenpopulatie in stand of versterken we deze en beperken we tegelijk de overlast. Voor de uitvoering van dit beschermingsplan is ontheffing ontvangen op de Wet natuurbescherming voor twee overlastlocaties: bij de Peter Schunckflats en aan de Kasteel Hoensbroeklaan. We zullen de effectiviteit van het plan evalueren om te zien of deze effectief is. Wanneer dit niet blijkt zullen we moeten communiceren met onze inwoners dat men met de roek zal moeten leren leven, inclusief de daarbij behorende overlast. Ziekten: De gemeente neemt maatregelen en geeft voorlichting als sprake is van zieke dieren die een gevaar voor de gezondheid van dier (en mens) opleveren. We proberen de omstandigheden te creëren waardoor risico’s op bepaalde ziekten afnemen. Botulisme is een vorm van voedselvergiftiging waaraan vooral watervogels en vissen doodgaan. Door bijvoorbeeld het aanzetten van pompen in de vijvers om stroming en zuurstof in het water te krijgen kan botulisme voorkomen worden.

Worden toch dode dieren gevonden dan moeten deze zo spoedig mogelijk gemeld worden bij de gemeente, die zorgt voor verwijdering en laat ze vernietigen. Er worden waarschuwingsbordjes geplaatst op plaatsen waar de watervogels veel worden gevoerd of waar mensen of dieren in aanraking komen met het water. Dit gebeurt ook als blauwalg wordt geconstateerd, normaal gesproken in water dat lang stil staat en dat een hoge temperatuur heeft. De gemeente adviseert via de haar media om

30

contact met dit water te vermijden. Waterschap Limburg moet voor een goede doorstroming in sloten en andere watergangen zorgen en zo nodig het waterpeil verhogen. De provincie registreert soort en aantal dode dieren; ook houdt zij de vindplaatsen van deze dieren bij.

6.13

Ambitie en inzet

Ambitie: Heerlen biedt een goed leefgebied voor in het wild levende dieren. We dragen bij aan het tegengaan van de achteruitgang van biodiversiteit en houden rekening met beschermde diersoorten die leven in onze stad. Wij nemen diervriendelijke maatregelen wanneer in het wild levende dieren overlast veroorzaken. Inzet: We regelen het vervoer en de (tijdelijke) opvang van in het wild levende dieren in nood in Heerlen. We stellen biodiversiteitsbeleid op. Biodiversiteit is een kernthema in de Visie waardevolle buitenruimte en wordt ingebed in het Handboek Openbare Ruimte. We bouwen een biodiversiteitspagina op de gemeentelijke website. •

We communiceren meer en duidelijker over ecologisch groenbeheer.

We nemen bij diverse “groene” stimuleringsregelingen biodiversiteit als voorwaarde op. We stellen de “gedragscode soortenbescherming gemeenten” vast en implementeren deze. We stellen invasieve exotenbeleid op voor veel voorkomende soorten in Heerlen. We maken van natuurinclusief bouwen de standaard bij nieuwbouw of verbouw. We stellen een gebiedsdekkend soortenmanagementplan op om populaties van stadssoorten te beschermen. We stellen een ecologische toets verplicht voor evenementen in de nabijheid van parken en natuurterreinen. De huidige visrechten voldoen aan de vraag en dus verhuren we geen nieuwe viswateren. Indien geen interesse meer bestaat in visrechten zullen we dit via besluitvorming heroverwegen. Jacht blijft niet toegestaan op gemeentelijke gronden. We stellen een voerverbod in voor de hele gemeente. We zetten de bewustwordingscampagne in van de DBL “komt een eend bij de bakker”.

31

7

OVERIGE

7.1 Maatschappelijk verantwoord inkopen Via Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) wordt naast de prijs van de producten, diensten of werken ook gelet op maatschappelijke effecten van de inkoop. Bij MVI wordt rekening gehouden met Milieu en biodiversiteit, Klimaat, Circulair (inclusief biobased), Ketenverantwoordelijkheid (Internationale Sociale Voorwaarden), Diversiteit en inclusie en Social return. Via inkoop heeft een gemeente een effectief instrument om impact te maken op deze thema’s. Wanneer niet alleen de afdeling inkoop maar de hele organisatie rekening houdt met de effecten van het inkopen spreken we van MVOI. De O staat hier voor ‘opdrachtgeven’. Via MVOI kan de gemeente ook verschil maken ten aanzien van dierenwelzijn. Zo kan in de catering vlees van biologische afkomst gebruikt worden, kunnen vegetarische producten standaard aanwezig zijn en kan gekozen worden voor dierproefvrije producten en biologisch afbreekbare ballonnen. Gemeente Heerlen heeft in december 2022 besloten aan te sluiten bij het landelijke Manifest MVOI waarmee bestuurlijk wordt onderstreept dat we de maatschappelijke impact willen vergroten van onze inkopen. Met een actieplan MVOI worden passende ambitieniveaus per sector gekozen.

In het actieplan worden concreet inkoopdoelen uitgewerkt voor gemeentelijke beleidsdoelen waaronder dierenwelzijn en ook promotie, borging en monitoring worden geregeld. Het actieplan wordt uiterlijk Q2 2024 vastgesteld.

32

Inzet We houden rekening met dierenwelzijn bij onze inkopen en aanbestedingen. In het actieplan MVOI wordt daarvoor dierenwelzijn als thema meegenomen. MVOI draagt bij aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). De Sustainable Development Goals (SDG’s), ook wel de duurzame ontwikkelingsdoelen, bieden een raamwerk van de internationale maatschappelijke uitdagingen en zijn wereldwijd geaccepteerd en herkenbaar. In totaal zijn er 17 doelstellingen die samenhangen met de thema’s: mens, milieu en welvaart. Ook gemeente Heerlen ondersteunt deze doelstellingen. De Nota dierenwelzijn draagt bij aan de volgende doelstellingen:

7.2 Bewustwording Dierenwelzijn begint met bewustwording. Dat geldt voor de aanschaf van dieren, hun verzorging en de hiervoor te maken kosten. Maar ook wat mensen in hun eigen omgeving kunnen doen om het dierenwelzijn te bevorderen van zowel gehouden dieren als in het wild levende dieren. In eerdere hoofdstukken is benoemd dat hiervoor dierenwelzijns- en biodiversiteitspagina’s worden gemaakt op de gemeentelijke website. Naast de in deze nota benoemde zaken zal dierenwelzijn hier ook in breder perspectief behandeld worden. We zullen de dierenwelzijnspagina daarom in samenwerking met de DBL vorm geven. Bewustwording begint bij de jeugd. Samen met relevante partners, bijvoorbeeld Natuurmonumenten en Steunpunt Landschapsbeheer, zullen we proberen om alle basisscholen in Heerlen te betrekken bij dierenwelzijn en biodiversiteit. Via werk- of activiteitendagen betrekken we hen op een actieve, speelse manier bij de natuurlijke leefomgeving van dieren en wat deze nodig hebben, ook in de stedelijke omgeving en hun eigen tuin. Samen met partners kunnen we de kinderen een eigen stukje natuur laten onderhouden en/of onderzoeken, egelpoortjes laten maken of zaadbommen fabriceren voor meer kleur, bloei en insecten in hun omgeving.

Via de kinderen bereiken we ook hun ouders, dit kan zowel in het mee begeleiden van de activiteiten als in het overhandigen van informatie met verwijzing naar onze dierenwelzijns- en biodiversiteitspagina. Ook willen we projecten samen met partners en inwoners kunnen uitvoeren op het vlak van burgerbetrokkenheid bij, en bewustwording voor, dierenwelzijn en biodiversiteit. Hiervoor reserveren we een projectenbudget. Inzet In samenwerking met DBL richten we onze dierenwelzijnspagina in. We betrekken alle basisscholen via werkdagen of activiteitendagen die we samen met relevante partners organiseren. We reserveren een projectenbudget voor burgerbetrokkenheid bij dierenwelzijn en biodiversiteit.

33

8. UITVOERINGSAGENDA Inzet Dieren in nood We regelen de (tijdelijke) opvang van dieren in huiselijke crisissituaties zoals bij detentie, huisuitzetting, huiselijk geweld, overlijden of ziekenhuisopname van de eigenaar waarbij opvang door familie geen optie is. We regelen de (tijdelijke) opvang van in het wild levende dieren in nood in Heerlen. We maken contractuele afspraken met de DBL over de opvang in crisissituaties. Zodat dieren, zonder discussie over al dan niet bekend zijn van een eigenaar, snel uit de crisissituatie weggehaald en opgevangen worden. We bepleiten bij de Veiligheidsregio voor een specifiek op dieren gerichte passage in het beleidsplan dat opgesteld wordt in samenwerking met de dierenhulporganisaties. Gezelschapsdieren We brengen gemeentelijke medewerkers in het sociale domein op de hoogte van de dierenvoedselbank en andere organisaties. We regelen de (tijdelijke) opvang van dieren in huiselijke crisissituaties zoals bij detentie, huisuitzetting, huiselijk geweld, overlijden of ziekenhuisopname van de eigenaar waarbij opvang door familie geen optie is. We communiceren actief richting onze partners in het sociale domein over de

Actie

Wanneer?

Uitbreiden overeenkomst met DBL

Q2 2023

Afsluiten overeenkomst met Mendoo voor opvang in gastgezinnen bij huiselijk geweld.

Q2 2023

Uitbreiden overeenkomst met DBL

Q2 2023

Uitbreiden overeenkomst met DBL

Q2 2023

Agenderen bij periodiek overleg Veiligheidsregio

Q2-Q3 2023

Na overeenkomsten met DBL / Mendoo

Q3 2023

Zie “dieren in nood”

Na overeenkomsten met DBL / Mendoo

Q3 2023

34

opvangmogelijkheden bij crisissituaties. We vergoeden het afstandsbedrag als blijkt, naar oordeel van de betrokken medewerker uit het sociale domein, dat dit de crisissituatie in stand houdt. We sluiten aan bij het project “Dierenbuddy” van de dierenbescherming. We regelen de toegang voor blindengeleidingshonden en overige assistentie- en hulphonden in openbare gebouwen We beginnen in deze coalitieperiode met het stapsgewijs afschaffen van de hondenbelasting waarbij we met belangstelling het landelijk debat over dit thema volgen. We passen de TNR-methode toe bij zwerfkatten Hobby- en landbouwdieren Paardenweides in gemeentelijk eigendom zijn landschappelijk waardevol en dierenwelzijn is er gegarandeerd. We sluiten aan bij het keurmerk Diervriendelijke Kinderboerderijen We gaan meer samenwerken met natuur- en heemkundeverenigingen en hen, projectgewijs, stimuleren om de jeugd te betrekken bij natuureducatie. We zijn terughoudend met de inzet van dieren bij evenementen die we zelf organiseren. Alleen vanuit een educatief oogpunt staan we dit toe. We streven naar het omzetten van gangbare

Afstemmen met partners

Q2 2023

Na overeenkomsten met DBL

Planning DBL afwachten

Nagaan huidige regels, deze aanpassen indien nodig

Q2 2023

2023 ev

Uitbreiden overeenkomst met DBL

Q2 2023

Opstellen regels voor ingebruikgeving waarbij een waardevolle landschappelijke inrichting voorop staat en in de lijn met het paardenbesluit.

Q4 2023

Nagaan of dierenparken onder keurmerk kunnen vallen. Zo ja, scan voorwaarden, eventueel aanpassen conform keurmerk Dit koppelen aan biodiversiteitsbeleid. Samenstellen groep lokale en regionale natuurverenigingen ter advisering Hen projecten laten oppakken op gebied van natuur, biodiversiteit en dierenwelzijn Hiervoor projectbudget laten vaststellen Voorwaarden toepassen op eigen evenementen

Q2 2024

Juridisch uitzoeken mogelijkheden

Q1 2024

Q2 2024 Q3 2024 ev Q2 2024 Q2 2023

35

landbouwmethoden naar natuurinclusieve en/of biologische landbouw op gemeentelijke landbouwgronden bij nieuwe overeenkomsten In het wild levende dieren We regelen het vervoer en de (tijdelijke) opvang van in het wild levende dieren in nood in Heerlen. We stellen biodiversiteitsbeleid op. Biodiversiteit is een kernthema in de Visie waardevolle buitenruimte en wordt ingebed in het Handboek Openbare Ruimte. We nemen bij diverse “groene” stimuleringsregelingen biodiversiteit als voorwaarde op. We stellen de “gedragscode soortenbescherming gemeenten” vast en implementeren deze. We stellen invasieve exotenbeleid op voor veel voorkomende soorten in Heerlen. We maken van natuurinclusief bouwen de standaard bij nieuwbouw of verbouw. We stellen een gebiedsdekkend soortenmanagementplan op om populaties van stadssoorten te beschermen. We stellen een ecologische toets verplicht voor evenementen in de nabijheid van parken en natuurterreinen. De huidige visrechten voldoen aan de vraag en dus verhuren we geen nieuwe viswateren. Indien geen interesse

Uitbreiden overeenkomst met DBL

Q2 2023

Opstellen natuurwaarden- en kansenkaart Op basis hiervan opstellen biodiversiteitsbeleid als thematische aanvulling op het groenbeleidsplan Handboek Openbare Ruimte

Q3 2023 Q2 2024

Zodra regelingen aflopen en/of gewijzigd kunnen worden

Q2 2023 ev

Koppelen aan biodiversiteitsbeleid, gedragscode laten vaststellen en implementeren

Q4 2024

Koppelen aan biodiversiteitsbeleid

Q3 2024

Opstellen beleid Borging omgevingsplan

Q4 2023 Q3 2024

Inventarisatie stadssoorten (duurt min. 2 jaar)

Q2 2023-Q2 2025 Q2 2025 Q3 2025

SMP opstellen Ontheffing aanvragen

Q4 2024

Aandacht hiervoor vragen bij evenementen en vergunningen

Q2 2023

Na vaststellen nota

Q2 2023

36

meer bestaat in visrechten zullen we dit via besluitvorming heroverwegen. Jacht blijft niet toegestaan op gemeentelijke gronden. We stellen een voerverbod in voor de hele gemeente. We zetten de bewustwordingscampagne in van de Dieren-bescherming “komt een eend bij de bakker”.

Vigerend beleid Vigerend beleid Indien algeheel voerverbod geïmplementeerd is

Communicatie en bewustwording We communiceren actief over Doorlopend proces dierenwelzijn richting onze inwoners. In samenwerking met DBL richten we onze We bouwen een dierenwelzijnspagina in. dierenwelzijnspagina op de Op de dierenwelzijnspagina zullen de relevante gemeentelijke website. contactgegevens van de meldkamers genoemd worden. Op de dierenwelzijnspagina verwijzen we naar mijndieriszoek.dierenbescherming.nl zodat dier en eigenaar sneller herenigd worden. Op de dierenwelzijnspagina zal verwezen worden naar goede informatie over aanschaf van dieren en bijbehorende verzorging. Op de dierenwelzijnspagina zal verwezen worden naar de dierenvoedselbank en andere organisaties die hulp kunnen bieden aan minima bij de kosten van hun huisdier. We bouwen een Koppelen aan biodiversiteitsbeleid We communiceren meer en duidelijker over biodiversiteitspagina op de gemeentelijke website. ecologisch groenbeheer. We betrekken alle Uitwerken aanbod samen met partners. Werkdagen met scholen organiseren. basisscholen via werkdagen of activiteitendagen die we samen met relevante partners organiseren. We reserveren een projectenbudget voor burgerbetrokkenheid bij dierenwelzijn en biodiversiteit. Overige We houden rekening met We stellen een interne MVI ambassadeur dierenwelzijn bij onze inkopen dierenwelzijn aan. en aanbestedingen.

In het Actieprogramma MVOI vaststellen actieplan MVOI wordt daarvoor

Q2 2023

Q3 2023

Q3 2024

Q1 2024

Q1 2024

Q2 2023 Q2 2024

37

dierenwelzijn als thema meegenomen.

9. FINANCIELE PARAGRAAF Zoals uit deze Nota Dierenwelzijn blijkt doet de gemeente Heerlen al veel op het beleidsterrein van dierenwelzijn. De kosten hiervan zijn verweven in de bestaande programmabegrotingen van onder andere stadsbeheer en stadsingenieurs. Denk hierbij aan de onderwerpen als de dierenparken, het hondenbeleid, plaagdieren en het ecologisch maaibeheer. Aan sommige acties zijn geen kosten verbonden omdat het gaat om een aanpassing van werkprocessen of afspraken. De begroting tot nu toe voorzag in een deel van de wettelijke taken. Deze waren opgenomen in de overeenkomst met DBL aangevuld met een budget voor incidentele uitgaven voor vervoer en opvang om ook de andere wettelijke taken te dekken. Hiervoor was jaarlijks €70.000 beschikbaar. Daarnaast was sinds 2023 een jaarlijks budget opgenomen voor uitvoering van TNR bij zwerfkatten. Hiervoor was €30.000 beschikbaar. Beschikbaar budget t/m 2023 2023 Bijdrage DBL opvang weggelopen dieren vanuit basisovereenkomst en incidenteel vervoer en opvang buiten overeenkomst Zwerfkatten TNR Totaal

€70.000 €30.000 €100.000

De nieuwe begroting, als resultaat van deze nota, voorziet in de opvang en vervoer van weggelopendieren en in het wild levende dieren. Ook opvang van dieren in crisissituaties, afstandskosten en incidentele kosten zijn opgenomen. Daarmee zijn alle wettelijke taken gedekt inclusief de gewenste aanvullingen vanuit deze nota. Ook werkdagen of activiteitendagen met basisscholen en een projectenbudget voor burgerbetrokkenheid bij dierenwelzijn en biodiversiteit zijn opgenomen. Benodigd budget 2024-2027 Basisvergoeding DBL opvang weggelopen dieren €122.000 incl. vervoer en opvang crisissituaties* vervoer en opvang in het wild levende dieren incidentele kosten DBL, TNR en afstandskosten Werkdagen basisscholen en Projectenbudget €25.000 burgerbetrokkenheid Totaal €147.000 * De opvangkosten van stichting Mendoo verlopen via bestaande budgetten van domein Samenleving en zijn hier dus niet opgenomen. Incidentele kosten zijn geraamd en zijn afhankelijk van jaarlijkse gebeurtenissen. Het opvangen van dieren in een sociale crisissituatie en het financieren van het afstandsbedrag in noodsituaties is tot nu toe niet eerder gebeurd. Hierdoor is de omvang hiervan vooraf moeilijk te bepalen. Het maximaal

38

aantal dieren is in beide gevallen daarom tot en met einde overeenkomst DBL (2027) begrenst op 20 dieren per jaar. Bij de evaluatie nemen we deze aantallen mee om hier meer inzicht in te krijgen. Voor 2023 volstaat het oorspronkelijke budget. Voor de begroting van 2024 en verder is extra budget nodig van € 47.000. Dit nemen we mee in het begrotingsproces van de begroting 2024.

39

10. EVALUATIE Jaarlijks evalueren we samen getalsmatig, procesmatig en ook financieel met DBL en stichting Mendoo. Ook evalueren we met onze samenwerkingspartners op het vlak van bewustwording om te zien hoeveel leerlingen we jaarlijks betrekken en welke participatieve projecten uitgevoerd worden. Begin 2025 evalueren we of alle onderwerpen uit de uitvoeringsagenda zijn opgepakt. We maken inzichtelijk welke projecten aanvullend opgepakt zijn en brengen eventuele nieuwe thema’s in beeld. Wanneer een actie niet is uitgevoerd rapporteren we waarom en indien mogelijk geven we aan wanneer dit alsnog gebeurt. Tevens informeren we de raad hierover.

BRONVERMELDING Dier en recht (2018). Misstanden op de manege. Het welzijn van manegepaarden in NL en VL. Faunabeheereenheid Limburg (2020). Faunabeheerplan Limburg 2020-2026. Gemeente Amsterdam (2022). Agenda Dieren 2015-2018 (update 2019-2022), Een diervriendelijk Amsterdam. Gemeente Arnhem (2021). Visie dierenwelzijn 2021-2030. Gemeente Groningen (2021). Nota Dierenbescherming. Gemeente Heerlen (2020). Ecologisch maaibeheer Gemeente Heerlen. Gemeente Heerlen (2021). Algemene plaatselijke verordening Heerlen 2021. Geraadpleegd op 13 december 2022, van https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR662698/1. Gemeente Heerlen (2022). Coalitieakkoord Heerlen 2022-2026, Uit liefde voor onze stad. Gemeente Heerlen (2022). Roekenbeschermingsplan. Gemeente Rotterdam (2019). Nota Dierenwelzijn Rotterdam, 2019-2022. Diervizier (z.d.). Geraadpleegd 31 januari 2023, van https://diervizier.nl/ Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (2018). Gemeente en dieren 2018-2021. Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (2022). Aanbevelingen gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid. Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (z.d.). De gemeente maakt het verschil. Geraadpleegd op 26 januari 2023, van https://www.dierenbescherming.nl/samenwerken/gemeente. Raad voor dierenaangelegenheden (2020). Startdocument het dier in verschillende overheidslagen.

Raad voor dierenaangelegenheden (2021). Dieren in het huis van Thorbecke: de rol van lagere overheden ten aanzien van dierenwelzijn. Raad voor dierenaangelegenheden (2023). De staat van het dier 2022. Rijksoverheid (1992). Algemene wet bestuursrecht. Geraadpleegd op 22 december 2022, van https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2023-01-01#Hoofdstuk1. Rijksoverheid (2011). Wet Dieren. Geraadpleegd op 22 december 2022, van https://wetten.overheid.nl/BWBR0030250/2022-12-22#Hoofdstuk1. Rijksoverheid (2014). Wet op de dierproeven. Geraadpleegd op 13 december 2022, van https://wetten.overheid.nl/BWBR0003081/2021-07-01. Rijksoverheid (2017). Wet natuurbescherming. Geraadpleegd op 13 december 2022, van https://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/2021-07-01. Stadswerk (2020). Gedragscode soortbescherming gemeenten. Veiligheidsregio Zuid-Limburg (2020). Regionaal crisisplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg, 20202023.

40