CConstaterende datHeerlen
Koppel je AI →
Document · PDF

MBP 2027-2030 Begroting 2027

Raadsvergadering 4 november 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen Meerjarig Bestuurlijk Programma90.031 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? KT Cultureel erfgoed Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -10.038 -8.680 -8.930 -8.933 -8.903 -8.881 Baten 2.320 1.716 1.632 1.644 1.614 1.614 Totaal -7.717 -6.963 -7.299 -7.289 -7.289 -7.266 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 78 Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 Nieuwbouw Filmhuis Royal fase 2 6.700 6.000 546 250 Cinema Royal installaties 2.000 2.000 500 100 MJOP Vastgoed Cultuur 503 503 503 503 Synagoge 500 Totaal 9.703 8.503 1.549 853 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 79 Kernthema Groen 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Groen? De komende vier jaar werken we aan een samenhangend stelsel van beleid voor biodiversiteit, groen, klimaatadaptatie en natuurinclusieve ontwikkeling. Op basis hiervan maken we een investeringsnota voor het groen. Deze nota geeft richting aan de investeringen in vergroening en groenbeheer. Het groenbeheer wordt natuurinclusiever bijvoorbeeld door ecologisch maaibeheer en de aanpak van invasieve exoten. We vergroenen de openbare ruimte én particuliere gronden samen met inwoners en zetten initiatie- ven als Operatie Steenbreek, tegelwippen en geveltuintjes voort.

We verbeteren de kwaliteit van het groenonderhoud, vooral waar achterstanden zichtbaar zijn. We organiseren het onderhoud meer in eigen regie en met eigen medewerkers. Daarbij werken we buurtgericht en controleren we de kwaliteit van het onderhoud. We geven uitvoering aan de Nota Dierenwelzijn. Hierbij zetten we in op verbetering van leefgebieden voor dieren, bescherming van bestuivers, verantwoord dierenbezit en bewustwording onder inwo- ners. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Groen? In 2027 stellen we een Groenbeleidsplan op dat groen, biodiversiteit, natuurinclusiviteit en klimaat- adaptatie samenbrengt en richting geeft aan de groene ontwikkeling van de stad. We stellen een meerjarige, samenhangende investeringsplanning op voor het onderhoud van de openbare ruimte. Zo brengen we de onderhoudsopgaven en benodigde investeringen in samenhang in beeld en brengen we de gewenste beeldkwaliteit en beschikbare middelen met elkaar in balans. Voor vijvers, waterlopen, buffers en bos stellen we beheerplannen op, waarmee we invulling geven aan het biodiversiteitsbeleid en het programma Water en Klimaatadaptatie. In 2027 sluiten we bovendien een nieuwe overeenkomst met de Dierenbescherming af, zodat de uitvoering van het dierenwelzijnsbeleid wordt voortgezet. 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Groen om dit te realise- ren? • Groenbeleidsplan (2012); • Regels voor bescherming van bomen en houtopstanden gemeente Heerlen (2024); • Beleidsregels bescherming van bomen en houtopstanden gemeente Heerlen (2024); • Nota speelruimtebeleid (2025); • Visie waardevolle buitenruimte. 80 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 5. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? KT Groen Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -10.009 -9.743 -10.811 -11.066 -11.058 -11.057 Baten 220 38 39 39 39 39 Totaal -9.789 -9.705 -10.772 -11.027 -11.019 -11.018 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 Vervangingsbudget groen 650 350 350 350 Herplanten bomen 231 210 210 210 Openbare speelvoorzieningen 116 116 116 116 Totaal 997 676 676 676 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 81 2.1.6 Programma Sociaal domein Portefeuillehouders: Timoer Reijnders, Tom Dragstra, Trudy Janssen, Alain Janssen 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Sociaal domein? We willen dat iedere inwoner naar vermogen kan meedoen in de samenleving.

Daarbij staan be- staanszekerheid, eigen regie, gelijke kansen en passende ondersteuning centraal. Meedoen kan via werk, ontwikkeling, vrijwilligerswerk, ontmoeting of een andere betekenisvolle bijdrage. We versterken de sociale basis in buurten en wijken. Inwoners vinden ondersteuning dichtbij en krijgen hulp voordat problemen groter worden. Bij complexe vragen kijken we samen naar alle on- derdelen van het leven. We zorgen voor samenhangende ondersteuning en voorkomen dat inwoners tussen voorzieningen terechtkomen. Kinderen en jongeren groeien veilig, gezond en kansrijk op en krijgen de bescherming en zorg die nodig is. We investeren in een goede start, sterke gezinnen en vroegtijdige ondersteuning. Jongeren krijgen ruimte voor ontmoeting, ontwikkeling en worden betrokken bij beleid dat hen raakt. Als jeugdhulp nodig is, bieden we deze zo dichtbij en licht als mogelijk en zo intensief als nodig. We voorkomen en stoppen huiselijk geweld en kindermishandeling. We ondersteunen inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen. Passende hulp, hulpmiddelen, vervoer, wonen en onafhankelijke ondersteuning dragen hieraan bij. Voor inwoners die extra be- scherming nodig hebben, bieden we menswaardige opvang en perspectief op herstel en zelfstandig- heid. We werken aan sterke, inclusieve en betrokken buurten. Inwoners doen mee en hebben invloed op hun omgeving.

We bestrijden armoede, uitsluiting en discriminatie en versterken onderlinge verbon- denheid. Tegelijk bewaken we de financiële houdbaarheid van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Zo houden we noodzakelijke ondersteuning ook op langere termijn beschikbaar. Inwoners moeten met hun hulpvraag op de juiste plek terechtkomen, zonder onnodig van loket naar loket te worden verwezen. Bij complexe situaties kijken we naar alle leefgebieden en zorgen we voor duidelijke regie. Daarbij kijken we naar de totale situatie van de inwoner en voorkomen we onnodige doorverwijzingen. We onderzoeken hoe we de integrale toegang verder kunnen optimaliseren. 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Sociaal domein? (indicatoren) Sociaal Domein Beleidsindicatoren NL Heerlen 82

83 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma Sociaal domein gedurende deze bestuursperi- ode? • Tekorten aan gekwalificeerd personeel kunnen de beschikbaarheid, kwaliteit en snelheid van on- dersteuning onder druk zetten. • Een groeiende zorgvraag, zwaardere problematiek en langere ondersteuningstrajecten kunnen leiden tot hogere kosten. • Onzekerheid over landelijk beleid en rijksmiddelen kan de financiële houdbaarheid van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning beïnvloeden. • Stijgende prijzen en onvoldoende rijksmiddelen kunnen leiden tot extra financiële druk op het sociaal domein. • Beperkte sturingsmogelijkheden richting zorgaanbieders en risico’s bij nieuwe aanbestedingen kunnen de beschikbaarheid en betaalbaarheid van jeugdhulp beïnvloeden. • Krapte op de woningmarkt en een tekort aan geschikte locaties kunnen passende zorg, beschermd wonen en maatschappelijke opvang belemmeren. • Een tekort aan vrijwilligers, personeel en middelen kan de sociale basis , de ondersteuning van buurtorganisaties en het buurtgericht werken verzwakken. • Onvoldoende representatieve participatie en betrokkenheid kunnen ertoe leiden dat niet alle in- woners en buurten voldoende worden bereikt. 4. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027: Wat gaat het programma Sociaal domein kosten?

84 Programma 6 - Sociaal domein Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -316.077 -304.887 -304.443 -304.529 -293.616 -299.723 Baten 89.684 81.716 74.801 78.953 78.558 79.584 Totaal saldo van baten en lasten -226.393 -223.171 -229.642 -225.576 -215.058 -220.139 Toevoeging reserves -11 -11 -11 -10 -10 -10 Onttrekking reserves 2.111 70 30 30 30 29 Resultaat -224.293 -223.112 -229.622 -225.556 -215.038 -220.119 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Sociale basisvoorzieningen -19.534 -13.169 -14.051 -14.452 -14.744 -14.931 Jeugdzorg -68.744 -73.121 -74.491 -70.995 -73.263 -75.640 Volwassenenzorg -71.567 -78.984 -83.613 -84.384 -74.111 -75.977 Arbeidsmarktbeleid -48.463 -40.748 -40.070 -38.414 -35.699 -35.080 Inkomensondersteuning -17.002 -16.011 -16.115 -16.078 -15.988 -17.258 Buurtgericht werken -780 -817 -881 -832 -832 -832 Integraal ouderenbeleid -302 -322 -422 -422 -422 -422 Bestemming 2.100 59 20 20 20 20 Totaal -224.293 -223.112 -229.622 -225.556 -215.038 -220.119 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 85 Kernthema Sociale basisvoorzieningen 1.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Sociale basisvoorzieningen? We versterken de sociale basis, zodat inwoners dichtbij huis ondersteuning en ontmoeting vinden. Buurtteams Heerlen vorm t hierin een belangrijke basis. Zij ondersteunen inwoners bij vragen op verschillende leefgebieden en werken preventief en in de buurt. Voor jeugdigen en gezinnen vervult JENS deze rol. We versterken de samenwerking met andere partners en voorkomen dat inwoners tussen voorzieningen terechtkomen. We zetten in op zelfredzaamheid én op wat inwoners voor elkaar kunnen betekenen. Daarbij hebben we extra aandacht voor kwetsbare inwoners, complexe gezinssituaties, participatie, eenzaamheid, vrijwilligerswerk, woonbegeleiding en de overgang naar volwassenheid. We willen voldoende laag- drempelige ontmoetings- en ondersteuningsplekken in buurten behouden. We ondersteunen scoutingorganisaties en zorgen samen met gebruikers voor veilige, aantrekkelijke en inclusieve speeltuinen. Daarbij helpen we organisaties bij het vinden en behouden van vrijwil- ligers. Met Kansrijke Start werken we aan de best mogelijke start voor ieder kind. De eerste duizend dagen, vanaf de zwangerschap, staan centraal. We werken daarbij samen met partners uit het medisch en het sociaal domein.

We voorkomen, signaleren en stoppen huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarbij versterken we kennis, bewustwording en samenwerking tussen betrokken organisaties. Veilig Thuis speelt hierin vanuit de Gemeenschappelijke Regeling met de GGD een belangrijke rol. We ondersteunen vluchtelingen en statushouders bij opvang, huisvesting, taal, inburgering en deel- name aan de samenleving. We stimuleren dat statushouders zo vroeg mogelijk actief meedoen. We werken aan een inclusieve stad waar iedereen kan deelnemen. We verbeteren toegankelijkheid, bevorderen diversiteit en bestrijden discriminatie. Samen met maatschappelijke partners ontwikke- len we na evaluatie een nieuwe agenda voor inclusie en diversiteit. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema So- ciale basisvoorzieningen? We ondersteunen scoutingorganisaties o.a. bij veiligheid en onderhoud. Waar mogelijk helpen we hen bij het vinden en behouden van vrijwilligers en leden. We zetten in op veilige, aantrekkelijke en inclusieve speeltuinen. We betrekken gebruikers bij de verdere ontwikkeling en ondersteunen speel- tuinbesturen bij het vinden van vrijwilligers. We zetten Kansrijke Start voort in Heerlen, Parkstad en Zuid -Limburg. Samen met partners uit het medisch en het sociaal domein richten we ons op de eerste duizend dagen van kinderen.

We voeren het plan voor de versterking van Kansrijke Start in Parkstad en het werkplan Trendbreuk (Kansrijke Start) uit. We zetten Welzijn op Recept in om inwoners met sociale of welzijnsvragen eerder passende onder- steuning te bieden. Daarmee stimuleren we gezondheid, zelfredzaamheid, ontmoeting en deelname aan de samenleving. We voeren de uitvoeringsagenda Geweld in Afhankelijkheidsrelaties uit. We versterken het herken- nen en bespreekbaar maken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Tevens investeren we in kennis en samenwerking tussen betrokken organisaties. We evalueren in 2027 de opdracht van Buurtteams Heerlen. De uitkomsten bepalen hoe we de on- dersteuning vanaf 2028 organiseren. We kijken daarbij ook naar verbeterpunten. In 2027 zetten we de buurtpunten, vrijwilligersinzet, kamertraining en woonbegeleiding voort. De aanpak van een- zaamheid blijft onderdeel van deze ondersteuning. We maken een plan om statushouders sneller aan werk te helpen en onderzoeken nieuwe mogelijk- heden voor huisvesting gericht op balans in de buurten. We benaderen werkgevers en verbeteren de doorstroom binnen de inburgering. Daarbij bieden we ruimte voor maatwerk. Voor inclusie en diversiteit ontwikkelen we nieuwe beleidsregels, onder meer voor toegankelijkheid en herdenkingen.

We voeren gesprekken met inwoners en maatschappelijke organisaties en zetten de samenwerking met belangrijke partners voort. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema | Sociale basisvoorzienin- gen om dit te realiseren? • Beleidsregel Scouting 2016; • Subsidieregel Beheerde speeltuinen gemeente Heerlen 2022 | ; • Regionaal Gezondheidsbeleid 2025 | -2030: Gezondheid nu, voor later!; • Programma Trendbreuk Zuid-Limburg (tot 2030); • Plan van aanpak ‘Versterken aanpak Kansrijke Start Parkstad Limburg’ (2024 | -2027); • Regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties Zuid | -Limburg 2024–2031, inclusief regionale uit- voeringsagenda tot en met 2027; • Subsidietender MO incl. bijlagen (afwegingskader en subsidieregeling); • Notitie ‘Wet Inburgering: Uitgangspunten bij de uitvoering’ | ; • Notitie ‘Begeleiding onder de nieuwe Wet Inburgering’ | ; • Notitie ‘Participatie tijdens de nieuwe Wet Inburgering’ | ; • Lokale Inclusie- & Diversiteitsagenda 2024–2027. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 86 87 Kernthema Jeugdzorg 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Jeugdzorg? We organiseren jeugdhulp zo vroeg, dichtbij en passend mogelijk. Preventie, vroegsignalering en een sterke sociale basis vormen het vertrekpunt.

We kijken eerst wat kinderen, gezinnen en hun omgeving zelf kunnen. Niet iedere hulpvraag vraagt direct om jeugdhulp. Als jeugdhulp nodig is, blijft deze beschikbaar. We voeren de Basishulp Jeugd uit; De ondersteuning bestaat onder meer uit preventieve activiteiten, ambulante hulp, deeltijdpleegzorg en logeren. We sturen op kwaliteit, resultaten en kosten. Vanaf 2028 voeren we de Basishulp Jeugd uit volgens de nieuwe verwerving. We ontwikkelen de residentiële jeugdhulp verder. We willen minder langdurig verblijf en meer pas- sende hulp thuis of dichtbij huis. We zetten in op kleinere woonvormen, kortere trajecten, betere doorstroom en terugkeer naar huis als dat verantwoord is. Daarbij staat het kind en het gezin cen- traal. We versterken de samenwerking tussen jeugdhulp, onderwijs, zorg en andere betrokken partners. Dit geldt tevens voor de overgang naar volwassenheid en voor kinderen die ondersteuning vanuit meerdere leefgebieden nodig hebben. We werken verder aan een integrale toegang en een samen- hangende aanpak rond kind en gezin. We versterken lokale teams en de samenwerking in Zuid -Limburg. Professionals krijgen ruimte om passende keuzes te maken. Tegelijk bewaken we de financiële houdbaarheid van de Basishulp Jeugd en residentiële jeugdhulp. 2.

Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Jeugdzorg? In 2027 voert JENS de Basishulp Jeugd uit voor Heerlen, Landgraaf en Voerendaal. We richten de ondersteuning op tijdige en passende hulp, zo dichtbij mogelijk. Preventie en lichte ondersteuning staan voorop waar dat kan. Jeugdhulp blijft beschikbaar wanneer deze nodig is. De uitkomsten van het onderzoek Sturen op werkelijke kosten worden gebruikt om beter te sturen op inzet en kosten binnen de lumpsum. We brengen de relatie tussen ondersteuning, tijdsbesteding, kosten en financiële ontwikkeling beter in beeld. Daarmee versterken we de financiële houdbaarheid van de Basishulp Jeugd. In 2027 bereiden we de nieuwe periode voor de Basishulp jeugd voor. Daarbij houden we aandacht voor kwaliteit, toegankelijkheid, samenwerking en mogelijkheden om tijdig bij te sturen. Samenwer- king boven marktwerking, vertrouwen in de professional en de coöperatieve grondslag zijn ook in de toekomst leidende principes bij het vormgeven van de Jeugdzorg. We kopen de residentiële jeugdhulp samen met de Zuid-Limburgse gemeenten in. In 2027 bereiden we de nieuwe regionale verwerving vanaf 2028 verder voor. Deze moet betere afspraken opleveren over kwaliteit, kosten, resultaten en samenwerking met zorgaanbieders. We gaan door met de v erdere ontwikkeling van de jeugdhulp.

We richten ons op minder langdurig verblijf, betere doorstroom en meer passende hulp thuis of dichtbij huis. We versterken de lokale teams en de samenwerking tussen jeugdhulp, onderwijs, zorg en andere betrokken partners. Daarbij besteden we tevens aandacht aan een goede overgang van jeugd naar volwassenheid. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema | Jeugdzorg om dit te rea- liseren? • Verordening jeugdhulp 2020, wordt in 2027 vernieuwd | ; • Overeenkomst Basishulp Jeugd gemeente Heerlen 2023 | -2027; • Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028; • Beleidskader Jeugdhulp Zuid | -Limburg 2024-2028; • Service Level Agreement 2024-2028, Verwerving Jeugdhulp Regio Zuid-Limburg; • Centrumregeling Verwerving Jeugdhulp Regio Zuid-Limburg 2019; • Subsidieregeling jeugdbescherming en jeugdreclassering Zuid-Limburg 2023, nieuwe regeling per 1-1-2027; • Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028; • Veranderstrategie Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, juli 2026; • Het normenkader Jeugdbescherming en Jeugdreclassering versie 2.0, geldend vanaf juni 2017; • Het kwaliteitskader Jeugdbescherming, februari 2023. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 88 89 Kernthema Volwassenenzorg 1.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Volwassenenzorg? We ondersteunen inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en mee te doen. Daarbij staan eigen regie, zelfredzaamheid en passende ondersteuning centraal. We kijken naar wat inwoners zelf kunnen, wat hun omgeving kan betekenen en welke algemene voorzieningen beschikbaar zijn. Als aanvullende ondersteuning nodig is, zetten we deze doelgericht en zorgvuldig in. Bij huishoudelijke ondersteuning passen we maatwerk toe en nemen we alleen taken over die inwo- ners niet zelf meer kunnen uitvoeren. Hulpmiddelen en woningaanpassingen zetten we in als deze noodzakelijk zijn voor zelfstandig wonen en deelnemen aan de samenleving. Bij woningaanpassingen wegen we aanpassen, verhuizen en andere oplossingen in samenhang af. We onderzoeken nieuwe gezamenlijke oplossingen voor hulpmiddelen. Met deze aanpak houden we maatschappelijke ondersteuning toegankelijk en financieel beheersbaar voor inwoners die deze echt nodig hebben. We zorgen voor voldoende plekken Beschermd Wonen en maatschappelijke opvang. Preventie, her- stel en zelfstandigheid staan daarbij centraal. We werken regionaal aan voldoende en eerlijk ge- spreide voorzieningen. Een goede doorstroom naar zelfstandig wonen is hierbij essentieel.

We ver- sterken onze regie op uitvoering en afspraken met zorgaanbieders. Ervaringen van inwoners en er- varingsdeskundigen benutten we bij de verdere ontwikkeling. We zetten doelgroepenvervoer in voor inwoners die dit nodig hebben. Waar dat verantwoord kan, stimuleren we zelfstandig reizen en het gebruik van regulier openbaar vervoer. Onafhankelijke cliëntondersteuning blijft laagdrempelig beschikbaar. Zo helpen we inwoners bij het vinden en organiseren van passende ondersteuning. We sturen op zorg in natura en zetten p ersoonsgebonden budgetten in als deze noodzakelijk en passend zijn. We bewaken daarbij kwaliteit en rechtmatigheid. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Vol- wassenenzorg? In 2027 onderzoeken we de resultaten van de proef met een uitgebreidere intake voor huishoudelijke hulp. Op basis daarvan bepalen we of deze werkwijze wordt voortgezet. We werken met het nieuwe normenkader en voeren de geplande herbeoordelingen uit. Voor hulpmiddelen onderzoeken we of gezamenlijke scootmobielvoorzieningen haalbaar zijn. Bij woningaanpassingen wegen we zorgvuldig af of aanpassen, verhuizen of een andere oplossing het meest passend is. We werken aan nieuwe afspraken met woningcorporaties over ieders verantwoordelijkheid. En we onderzoeken hoe we wo- ningaanpassingen tegen redelijke kosten kunnen laten uitvoeren.

Zo kunnen we ondersteuning blij- ven bieden voor de inwoners die dat daadwerkelijk nodig hebben. We bereiden nieuwe verwerving voor Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang vanaf 2028 voor. We voeren het verbeterplan voor de maatschappelijke opvang verder uit. We gebruiken de uitkomsten van de telling van dak - en thuisloosheid om de druk op de opvang te verminderen. We ontwikkelen passend aanbod voor specifieke doelgroepen en zetten in op ondersteuning van jong- volwassenen naar zelfstandig wonen. Met betere informatie over Beschermd wonen en Maatschap- pelijke opvang sturen we op instroom, doorstroom en uitstroom. Voor beide vormen van doelgroepenvervoer (leerlingenvervoer en Wmo-vervoer) bereiden we de nieuwe verwerving vanaf 2028 voor. Bij leerlingenvervoer | stimuleren we zelfstandig reizen met fiets | , voor beide doelgroepen het | openbaar vervoer als dat passend is. Onafhankelijke cliëntondersteuning blijft beschikbaar. We houden toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid | van de inzet persoonsgebonden budget | en volgen de uitvoering | hiervan door Buurtteams Heerlen. 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema | Volwassenenzorg om dit te realiseren? • Verordening maatschappelijke ondersteuning Heerlen 2026 | ; • Uitwerkingsbesluit Nadere regels Wmo opvang en beschermd wonen Heerlen 2026 | ; • Subsidietender Beschermd Thuis Parkstad 2023 | -2026 (plus verlenging 2027); • Diverse contracten en subsidies Wmo | ; • Visie Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2026 | -2035; • Uitvoeringsplan Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2026 | -2028; • Samen Thuis 2023-2026; • Subsidieregeling Beschermd Wonen 2022; • Verbeterplan Opvang 2025; • Centrumregeling BW-MO 2027; • Contract Meander; • Contract OtoLift; • Contract Medipoint; • Contract Taxi van Meurs; • Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz; • Subsidietender Wmo dagbesteding, begeleiding welzijn 2024-2027; • Toezichtkader. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 90 91 Kernthema Arbeidsmarktbeleid 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Arbeidsmarktbeleid? We willen dat zoveel mogelijk inwoners naar vermogen deelnemen aan werk en samenleving. Werk biedt inkomen, maar ook ontwikkeling, eigenwaarde, sociale contacten en bestaanszekerheid.

Voor inwoners voor wie betaald werk nog niet haalbaar is, richten we ons op ontwikkeling en andere passende vormen van participatie. We begeleiden inwoners naar duurzaam en betekenisvol werk. Daarbij kijken we naar talenten, mo- gelijkheden en persoonlijke omstandigheden. We hebben extra aandacht voor jongeren, langdurig werkzoekenden, statushouders, inwoners met taalachterstanden, mensen zonder startkwalificatie en inwoners met een arbeidsbeperking. We zetten scholing, leerwerktrajecten en praktijkgerichte routes doelmatig in. Daarbij kijken we naar bereik, resultaat en aansluiting op de vraag van werkgevers. We beoordelen tevens de inzet van de Bovengrondse Vakschool vanuit deze uitgangspunten. We richten ons op sectoren waar kansen op duurzaam werk liggen. We zorgen voor passende werk- en ontwikkelmogelijkheden voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben. Waar betaald werk nog niet mogelijk is, ondersteunen we andere vormen van parti- cipatie. Belemmeringen rond bijvoorbeeld taal, vervoer en kinderopvang nemen we mee in de bege- leiding. We versterken de aansluiting tussen onderwijs, economie en arbeidsmarkt. Samen met werkgevers en onderwijsinstellingen werken we aan een arbeidsmarkt die inwoners perspectief biedt en beschik- bare talenten beter benut. We benutten kansen op werk in de regio en over de grens. 2.

Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Ar- beidsmarktbeleid? In 2027 begeleiden we inwoners gericht naar werk, ontwikkeling of een andere passende vorm van participatie. We kijken naar talenten, mogelijkheden en persoonlijke omstandigheden. Daarbij sturen we op duurzame uitstroom en aantoonbare resultaten. We richten extra aandacht op jongeren, langdurig werkzoekenden, statushouders, inwoners met taalachterstanden en mensen zonder startkwalificatie. We ondersteunen inwoners met een arbeids- beperking. Voor hen zetten we in op beschut werk en passende werkplekken. We voeren het programma Van School naar Duurzaam Werk Zuid-Limburg uit. Samen met onderwijs en werkgevers versterken we de overgang van school naar werk. We stimuleren stages, leerwerk- plekken, scholing en andere praktijkgerichte routes. We beoordelen de inzet van de Bovengrondse Vakschool op doelmatigheid, bereik en resultaat. Daar- bij richten we ons op de kerntaak: de stap naar duurzaam werk en waar dit nog niet mogelijk is ondersteunen wij bij duurzame ontwikkeling. De inzet moet aansluiten op de vraag van werkgevers en beschikbare middelen. We onderzoeken ook of we een aantal uitbestede activiteiten kunnen inbesteden, waardoor naar verwachting een positief sociaal – en economisch rendement wordt gegenereerd op de gehele (re - integratie) keten.

92 We werken regionaal samen aan toegankelijke ondersteuning bij vragen over werk en ontwikkeling. We benutten kansen op de arbeidsmarkt in Parkstad, Zuid -Limburg en over de grens. Hier werken we nauw samen met onder andere Werkgeverspunt (WSP) en Werk voor Heerlen om inwoners te begeleiden naar duurzaam werk en verder te ontwikkelen. Belemmeringen die deelname aan werk in de weg staan, brengen we vroeg in beeld. Daarbij kijken we onder meer naar taal, vervoer, wonen en kinderopvang en zoeken we samen met partners naar passende oplossingen. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Arbeidsmarktbeleid om dit te realiseren? • Participatiewet; • Verordening re-integratie Participatiewet Heerlen 2023; • Beleidsregel re-integratie 2023; • Beleidsregel Tegemoetkoming Kinderopvang; • Programma Van School naar Duurzaam Werk Zuid-Limburg 2026–2029. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Arbeidsmarktbeleid Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -54.830 -44.313 -40.070 -38.594 -35.700 -35.081 Baten 6.367 3.565 1 181 1 1 Totaal -48.463 -40.748 -40.070 -38.414 -35.699 -35.080 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 93 Kernthema Inkomensondersteuning 1.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Inkomensondersteuning? We geven uitvoering aan het beleidsplan Zekerheid als Vertrekpunt. We willen de inkomenszekerheid van inwoners vergroten en armoede en schulden zoveel mogelijk voorkomen. Inwoners moeten vol- doende bestaanszekerheid hebben om zelfstandig te wonen en mee te doen in de samenleving. We geven extra aandacht aan kinderarmoede, generatiearmoede, stille armoede en werkende ar- men. We willen voorkomen dat financiële problemen van generatie op generatie worden doorgege- ven. Kinderen en jongeren moeten zich kunnen ontwikkelen en kunnen deelnem en aan onderwijs, sport, cultuur en andere activiteiten. We signaleren geldproblemen en schulden zo vroeg mogelijk. Daarbij werken we samen met inwo- ners, vrijwilligers en maatschappelijke partners. We versterken de financiële kennis en weerbaarheid van inwoners, onder meer via voorlichting in buurten en op scholen. Onze ondersteuning is toegankelijk, begrijpelijk en mensgericht. We houden rekening met persoon- lijke omstandigheden en de stress die geldproblemen veroorzaken. Regelingen leggen we in duide- lijke taal uit. We versterken de samenwerking tussen schuldhulpverlening, bewindvoering, (Jeugd)zorg en andere partners.

We ondersteunen mogelijkheden voor maatschappelijke deelname, bijvoorbeeld via sport, cultuur en vervoer. We volgen de resultaten van ons beleid en sturen bij als dat nodig is. Daarbij betrekken we inwoners en partners. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema In- komensondersteuning? In 2027 geven we verder uitvoering aan het beleidsplan Zekerheid als Vertrekpunt. We richten onze dienstverlening zo in dat inwoners sneller passende inkomensondersteuning vinden. We onderzoeken nieuwe manieren om inwoners beter te bereiken en verbeteren de communicatie over regelingen en ondersteuning. Inwoners moeten met vragen over inkomen, schulden, (jeugd)zorg, wonen en andere problemen op de juiste plek terechtkomen. Daarbij kijken we naar de hele situatie van de inwoner en voorkomen we onnodige doorverwijzingen. We onderzoeken in 2027 hoe we de integrale toegang verder kunnen optimaliseren. We versterken de samenwerking tussen schuldhulpverlening, bewindvoering, (jeugd)zorg en maat- schappelijke partners. We maken duidelijkere afspraken over signalering, doorverwijzing en onder- steuning. Zo willen we financiële problemen eerder herkennen en duurzamer oplossen. We verankeren nieuwe maatwerktrajecten in onze reguliere dienstverlening.

Daarbij stellen we de persoonlijke situatie van inwoners centraal en houden we rekening met de gevolgen van financiële stress. We werken toe naar automatische toekenning van regelingen. Daarmee willen we voorkomen dat inwoners ondersteuning mislopen waarop zij recht hebben en verminderen we onnodige administra- tieve stappen. 94 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Inkomensondersteuning om dit te realiseren? • Beleidsplan ‘Zekerheid als Vertrekpunt’ (2026). 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Inkomensondersteuning Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -88.927 -88.462 -88.566 -88.529 -88.439 -89.710 Baten 71.925 72.451 72.451 72.451 72.451 72.451 Totaal -17.002 -16.011 -16.115 -16.078 -15.988 -17.258 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 95 Kernthema Buurtgericht werken 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Buurtgericht werken? We gebruiken buurtgericht werken als verbindende werkwijze binnen de gemeente. We zijn dichtbij inwoners en brengen signalen uit buurten vroeg in beeld. Bij vraagstukken verbinden we onderwer- pen zoals leefbaarheid, veiligheid, zorg, wonen en openbare ruimte. Zo kunnen we eerder handelen en beter aansluiten bij wat een buurt nodig heeft.

We werken aan de sociale basis en de kracht van buurten. We stimuleren ontmoeting, bewonersini- tiatieven en samenwerking tussen inwoners, buurtorganisaties en maatschappelijke partners. We ondersteunen buurtorganisaties die minder organisatiekracht hebben. Zo voorkomen we dat ver- schillen tussen buurten leiden tot ongelijke kansen. We maken gebruik van ‘Samen in de Buurt ’. Via duidelijke communicatie laten we inwoners weten wat er speelt, waar zij terechtkunnen en hoe zij zelf kunnen bijdragen. We onderzoeken hoe we de lokale democratie kunnen versterken. Daarbij maken we vooraf duidelijk welke invloed inwoners hebben en wat met hun inbreng gebeurt. We hebben aandacht voor inwoners die niet vanzelfsprekend deelnemen aan participatie. We werken toe naar een goed netwerk van laagdrempelige plekken in buurten voor ontmoeting, ondersteuning en signalering. Daarbij zoeken we de verbinding met ondersteuning rond zorg, inko- men en participatie. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Buurtgericht werken? In 2027 werken we aan buurtgericht werken als werkwijze binnen de hele gemeente. We betrekken kennis en signalen uit buurten bij ruimtelijke, sociale en veiligheidsvraagstukken. Zo kunnen we sneller inspelen op ontwikkelingen die inwoners direct raken.

We ondersteunen bestaande buurtorganisaties en stimuleren nieuwe bewonersinitiatieven. Daarbij houden we rekening met verschillen tussen buurten en met de kracht die inwoners en organisaties zelf hebben. We versterken de samenwerking met woningcorporaties, Buurtteams Heerlen en andere maatschappelijke partners. We maken gebruik van ‘Samen in de Buurt ’. Zo maken we voor inwoners duidelijk wat er in hun buurt gebeurt, waar zij terechtkunnen en hoe zij kunnen meedoen. We ontwikkelen de leefbaarheidsoverleggen verder als plek voor gezamenlijke signalering en aanpak. Naast professionals betrekken we bij wijze van proef inwoners bij deze overleggen. We gebruiken de ervaringen om te bepalen hoe inwoners structureel kunnen deelnemen. Inwoners worden betrokken bij plannen en ontwikkelingen in hun buurt. Daarbij maken we duidelijk hoeveel invloed zij hebben en wat we met hun inbreng doen. We besteden aandacht aan inwoners die minder vanzelfsprekend deelnemen. In 2027 richten we ons daarbij onder meer op jongeren en inwoners met een migratieachtergrond. Zo willen we de betrok- kenheid verbreden en de lokale democratie versterken. 96 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Buurtgericht werken om dit te realiseren? • Beleidsvisie Buurtgericht Werken ‘Gelukkig in de buurt’; • Subsidieregel Buurtorganisaties en buurtoverstijgende samenwerkingsverbanden 2024; • Subsidieregel Buurtinitiatieven 2024. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Buurtgericht werken Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -826 -817 -881 -832 -832 -832 Baten 46 0 0 0 0 0 Totaal -780 -817 -881 -832 -832 -832 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 97 Kernthema Integraal ouderenbeleid 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Integraal ouderenbeleid? We werken aan een Heerlen waarin ouderen gezond, veilig en waardig ouder kunnen worden. Oude- ren blijven zo lang mogelijk zelfstandig en doen actief mee in de samenleving. We richten ons daarbij op bewegen, betrekken, boeien en bewonen. Bewegen We stimuleren een gezonde en actieve leefstijl. Bewegen draagt bij aan gezondheid, zelfredzaamheid en ontmoeting. We zorgen voor een toegankelijk aanbod dat aansluit bij verschillende behoeften van ouderen. Betrekken We versterken sociale contacten en stimuleren deelname aan de samenleving. We zetten in op ont- moeting en het voorkomen van eenzaamheid.

We benutten de kennis en ervaring van ouderen en betrekken hen bij onderwerpen die hen raken. Boeien We bieden ouderen kansen om zich te blijven ontwikkelen. We stimuleren activiteiten die bijdragen aan mentale vitaliteit, talentontwikkeling en digitale vaardigheden. Zo houden ouderen toegang tot informatie, voorzieningen en sociale contacten. Bewonen We ondersteunen ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig en prettig te wonen. We stimuleren pas- sende en levensloopbestendige woningen en hebben aandacht voor bereikbare voorzieningen en een toegankelijke woonomgeving. We versterken de verbinding tussen wonen, welzijn en zorg. We hebben daarnaast aandacht voor mantelzorgers. Goede ondersteuning helpt overbelasting voor- komen en draagt eraan bij dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema In- tegraal ouderenbeleid? In 2027 geven we verder uitvoering aan het Heerlens Ouderenakkoord. Daarbij richten we ons op bewegen, betrekken, boeien en bewonen. We zetten Senioren Actief en valpreventie voort. We versterken de betrokkenheid van ouderen bij beleidsuitvoering en activiteiten die hen raken. We benutten hun kennis en ervaring en stimuleren deelname aan vrijwilligerswerk en andere maatschappelijke activiteiten.

We ontwikkelen de Heerlense Seniorenacademie verder in samenwerken met Buurt teams Heerlen. Samen met partners bieden we ouderen mogelijkheden om te leren, kennis te delen en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Daarbij benutten we de kennis en ervaring van ouderen zelf. We verbinden deze activiteiten met de bredere inzet op ontmoeting en het voorkomen van eenzaam- heid. Zo ondersteunen we ouderen om actief, zelfstandig en verbonden te blijven. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Integraal ouderenbeleid om dit te realiseren? 98 • Heerlens Ouderenakkoord 2025-2030; • Verordening Wmo; • ASV-beleidsregel (MPO voor ouderen); • Subsidietender Maatschappelijke ondersteuning dagbesteding, begeleiding en welzijn. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Integraal ouderenbeleid Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -592 -664 -422 -422 -422 -422 Baten 291 342 0 0 0 0 Totaal -302 -322 -422 -422 -422 -422 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 99 Kernthema Jeugd- en jongerenbeleid 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Jongerenbeleid? We willen dat jongeren en studenten zich verbonden voelen met Heerlen.

Zij krijgen ruimte om elkaar te ontmoeten, zich te ontwikkelen en actief mee te doen. We werken daarom samen met jongeren aan een integraal programma voor jeugd -, jongeren- en studentenbeleid. Dit programma verbindt verschillende onderwerpen en richt zich op concrete en meetbare resultaten. We zorgen voor voldoende veilige en toegankelijke ontmoetingsplekken. Het jeugd- en jongerenwerk blijft dichtbij jongeren aanwezig, onder meer via de jeugd - en jongerencentra in de stadsdelen. Daarbij sluiten activiteiten aan op wat jongeren zelf belangrijk vinden. We versterken de invloed van jongeren op beleid en ontwikkelingen in de stad. Jongeren krijgen ruimte om mee te praten, mee te denken en zelf ideeën uit te voeren. Daarbij benutten we onder meer de jongerenambassadeurs. We verbeteren de communicatie over voorzieningen, activiteiten en mogelijkheden voor jongeren. Bestaande activiteiten en voorzieningen evalueren we en zetten we voort als zij aantoonbaar bijdra- gen aan bereik en resultaat. We versterken het studentenklimaat in Heerlen. We stimuleren de verbinding tussen studenten, on- derwijsinstellingen en de stad. Heerlen moet voor jongeren en studenten aantrekkelijk zijn om te leren, wonen, werken en een toekomst op te bouwen. We stellen een budget beschikbaar, startende met €50.000 in 2027 oplopend naar €100.000 in 2030. 2.

Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Jon- gerenbeleid. In 2027 maken we samen met jongeren een integraal programma voor jeugd -, jongeren- en stu- dentenbeleid. We verbinden daarin ontmoeting, ontwikkeling, participatie en het studentenklimaat. We formuleren concrete doelen en resultaten. We zetten het jeugd- en jongerenwerk voort. Jongeren kunnen in ieder stadsdeel terecht op plekken waar zij elkaar ontmoeten en activiteiten ondernemen. We kijken samen met jongeren of het aanbod en de ontmoetingsplekken aansluiten bij hun behoeften. We versterken de invloed van jongeren op beleid en ontwikkelingen in Heerlen. We zetten de jonge- renambassadeurs hiervoor actief in. Jongeren krijgen ruimte om ideeën aan te dragen en mee te denken over onderwerpen die hen raken. We verbeteren de communicatie over activiteiten, voorzieningen en mogelijkheden voor jongeren. We evalueren onze interventies en nemen besluiten over het al dan niet voortzetten hiervan. We werken verder aan een aantrekkelijk studentenklimaat. We versterken de verbinding tussen stu- denten, onderwijsinstellingen en de stad en ondersteunen initiatieven die ontmoeting en betrokken- heid stimuleren. Zo zorgen we dat jongeren en studenten zich in Heerlen gehoord, verbonden en welkom voelen en ruimte krijgen om zich te ontwikkelen. 100 3.

MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? De middelen met betrekking tot jeugd- en jongerenbeleid zijn in de begroting bij andere kernthema’s opgenomen. 101 2.1.7 Programma Volksgezond- heid en milieu Portefeuillehouders: Trudy Janssen, Casper Gelderblom 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Volksgezondheid en milieu? We willen een gezond, duurzaam en leefbaar Heerlen. Inwoners moeten gezond en veilig kunnen opgroeien, wonen en ouder worden. Daarbij verkleinen we gezondheidsverschillen en richten we ons op preventie. We versterken de samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten, zodat ondersteu- ning toegankelijk en betaalbaar blijft. We willen een stad die voorbereid is op de gevolgen van klimaatverandering. We verduurzamen woningen, bestrijden energiearmoede en stimuleren duurzame energie. We werken aan een be- trouwbaar energiesysteem en bereiden buurten voor op duurzame warmte. Tegelijk verminderen we afval, stimuleren we hergebruik en werken we toe naar een circulaire economie. Een gezonde leefomgeving vraagt om schoon water, een gezonde bodem en goede luchtkwaliteit. We beperken geluidhinder en bereiden de stad voor op hitte, droogte en hevige regen. Bij ruimtelijke keuzes houden we rekening met water, bodem, klimaat en gezondheid.

Onze gemeentelijke begraafplaatsen blijven waardige, toegankelijke en goed verzorgde plekken voor afscheid en herdenking. We beschermen hun historische waarden en hebben aandacht voor groen. Zo verbinden we gezondheid, duurzaamheid en leefomgeving. Daarmee werken we aan een Heerlen dat gezond en leefbaar is voor huidige en toekomstige generaties. 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Volksgezondheid en milieu? (indicatoren) Volksgezondheid en Milieu Beleidsindicatoren NL Heerlen

102 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma Volksgezondheid en milieu gedurende deze bestuursperiode? • Onvoldoende regionale samenwerking kan de aanpak van gezondheidsverschillen en de beweging van zorg naar preventie vertragen. • Onvoldoende capaciteit bij Veilig Thuis kan leiden tot langere wachttijden en minder tijdige on- dersteuning aan inwoners. • Tekorten aan personeel, financiële middelen en externe subsidies kunnen de uitvoering van ge- zondheids- en duurzaamheidsambities vertragen. • Netcongestie kan woningbouw, verduurzaming, duurzame energieopwekking en de overstap naar duurzame warmte vertragen. • Stijgende materiaal-, energie- en uitvoeringskosten kunnen afvalinzameling, verduurzaming en andere milieumaatregelen duurder maken. • Onvoldoende betrokkenheid van inwoners, bedrijven en partners kan de overgang naar duurzaam energiegebruik, afvalscheiding en circulair handelen vertragen. • Stijgende onderhoudskosten kunnen de kwaliteit en betaalbaarheid van de gemeentelijke be- graafplaatsen onder druk zetten. 4. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027: Wat gaat het programma Volksgezondheid en milieu kosten?

103 Programma 7 - Volksgezondheid en milieu Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -31.639 -32.105 -32.528 -29.384 -29.514 -29.476 Baten 31.562 26.546 28.252 27.777 27.922 27.951 Totaal saldo van baten en lasten -77 -5.559 -4.276 -1.607 -1.591 -1.524 Toevoeging reserves 0 0 0 0 0 0 Onttrekking reserves 3.180 967 125 125 125 125 Resultaat 3.103 -4.592 -4.152 -1.482 -1.467 -1.400 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer 609 -4.795 -3.232 -603 -620 -589 Begraafplaatsen -686 -764 -1.045 -1.004 -971 -935 Bestemming 3.180 967 125 125 125 125 Totaal 3.103 -4.592 -4.152 -1.482 -1.467 -1.400 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 104 Kernthema Volksgezondheid 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Volksgezondheid? We werken aan een gezonder Heerlen en willen gezondheidsverschillen verkleinen. Preventie en po- sitieve gezondheid staan daarbij centraal. We focussen niet op ziekte, maar op veerkracht en levens- kwaliteit. Samen met de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Zuid -Limburg voeren we het regionaal gezond- heidsbeleid 2025-2030 en de Trendbreukaanpak uit.

We richten ons op een langdurige verbetering van de gezondheid in Zuid-Limburg. Daarbij verbinden we gezondheid aan on der meer welzijn, be- staanszekerheid, onderwijs, bewegen en de leefomgeving. We versterken vroegsignalering en preventie. Inwoners moeten ondersteuning kunnen vinden voor- dat gezondheidsproblemen groter worden. We versterken daarom de verbinding tussen zorg, welzijn, de sociale basis en ondersteuning in buurten. Via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord werken we regionaal aan de beweging van zorg naar gezondheid. We ondersteunen inwoners eerder en dichter bij huis en versterken zelf- en samenred- zaamheid. We werken aan een toekomstbestendige basiszorg dichtbij inwoners. Gemeenten, zorgverzekeraars, zorgorganisaties en welzijnspartners werken hiervoor samen aan één regionale werkagenda. We stemmen beschikbare middelen en activiteiten beter op elkaar af. Zo kunnen we gerichter investeren in gezondheid en welzijn en versnippering voorkomen. We benutten daarbij de kennis en uitvoeringskracht van regionale partners. Zo werken we gezamen- lijk aan een gezondere bevolking en houden we zorg en ondersteuning eveneens op langere termijn toegankelijk. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Volksgezondheid? We werken aan een gezonder Heerlen en willen gezondheidsverschillen verkleinen.

Preventie en po- sitieve gezondheid staan daarbij centraal. We focussen niet op ziekte maar op veerkracht en levens- kwaliteit. Samen met de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Zuid -Limburg voeren we het regionaal gezond- heidsbeleid 2025-2030 en de Trendbreukaanpak uit. We richten ons op een langdurige verbetering van de gezondheid in Zuid-Limburg. Daarbij verbinden we gezondheid aan on der meer welzijn, be- staanszekerheid, onderwijs, bewegen en de leefomgeving. We versterken vroegsignalering en preventie. Inwoners moeten ondersteuning kunnen vinden voor- dat gezondheidsproblemen groter worden. We versterken daarom de verbinding tussen zorg, welzijn, de sociale basis en ondersteuning in buurten. Via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord werken we regionaal aan de beweging van zorg naar gezondheid. We ondersteunen inwoners eerder en dichter bij huis en versterken zelf- en samenred- zaamheid. We werken aan een toekomstbestendige basiszorg dichtbij inwoners. Gemeenten, zorgverzekeraars, zorgorganisaties en welzijnspartners werken hiervoor samen aan één regionale werkagenda. We stemmen beschikbare middelen en activiteiten beter op elkaar af. Zo kunnen we gerichter investeren in gezondheid en welzijn en versnippering voorkomen. 105 We benutten daarbij de kennis en uitvoeringskracht van regionale partners.

Zo werken we gezamen- lijk aan een gezondere bevolking en houden we zorg en ondersteuning ook op langere termijn toe- gankelijk. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Volksgezondheid om dit te realiseren? • Regionaal gezondheidsbeleid ‘Gezondheid nu, voor later! 2025-2030'; • Meerjarenbeleidsplan GGD Zuid-Limburg 2024-2027; • Regionaal gezondheidsbeleid ‘Gezondheid nu, voor later! 2025-2030'. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? De middelen met betrekking tot volksgezondheid zijn in de begroting bij andere kernthema’s opge- nomen. 106 Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieu- beheer 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer? Verduurzaming en energie We verduurzamen woningen en bestrijden energiearmoede met ons Verduurzamingsoffensief, dat we intensiveren met aanvullende rijksmiddelen bovenop de bestaande middelen uit het Volkshuis- vestingsfonds en vanuit de Lokale Aanpak Isolatie. We stimuleren duurzame energie op woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed, en ontwikkelen BronsGroen door met als einddoel de oprich- ting van een lokaal, sociaal, duurzaam publiek-coöperatief energiebedrijf. We werken aan een ener- gietuin en Windenergie Parkstad-Zuid.

Via minimaal één energietuin, gekoppeld aan het OER-traject, vergroten we lokaal eigendom van duurzame energie. We pakken via het Aanvalsplan Netcongestie de drukte op het elektriciteitsnet aan met energiehubs, opslag en slim energiegebruik. Voor buurten werken we aan de overstap naar duurzame warmte. Circulariteit en afval We werken toe naar een volledig circulaire economie in 2050. Circulariteit krijgt een vaste plek in gemeentelijke projecten en inkoop. We verminderen restafval en verbeteren de kwaliteit van inge- zamelde grondstoffen. Afvalinzameling blijft toegankelijk, gebruiksvriendelijk en betaalbaar. We sti- muleren hergebruik, duurzaam gedrag en treden op tegen afvaldumping. Klimaat, water en leefomgeving We bereiden Heerlen beter voor op hitte, droogte en hevige regen. Water en bodem wegen we vroeg mee bij ruimtelijke keuzes. We zorgen voor een toekomstbestendig water - en rioolsysteem en sti- muleren bewust watergebruik. Klimaatadaptatie, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving verbin- den we zoveel mogelijk met elkaar. Bodem en ondergrond We versterken het bodembeleid en voeren onze wettelijke bodemtaken uit. We houden rekening met mijnbouwverleden, schadelijke stoffen en de toenemende drukte in de ondergrond. Digitale informa- tie helpt ons om ontwikkelingen beter af te wegen. Gezonde leefomgeving We verbeteren de luchtkwaliteit en verminderen geluidhinder.

We werken toe naar de gezondheids- waarden voor lucht en geluid en voeren bestaande afspraken voor schonere lucht en uitstootarm bouwen uit. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wegen we geluid, luchtkwa liteit en veiligheid in samen- hang. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Duur- zaamheid, afval, riool en milieubeheer? Verduurzaming en energie Als onderdeel van ons Verduurzamingsoffensief isoleren en ventileren we ongeveer 2.000 particuliere woningen via de Lokale Aanpak Isolatie. Via het Volkshuisvestingsfonds zetten we de buurtaanpak- ken in Vrieheide en Eikenderveld voort en starten we in Beersdal. We ontwikkelen de energietuin langs de rijkswegen verder en bereiden de herstart van Windenergie Parkstad-Zuid voor. We ontwikkelen een aanpak voor zonnepanelen op bedrijventerreinen en maat- schappelijk vastgoed. We bouwen BronsGroen en de samenwerking met energiecoöperaties verder uit. 107 Netcongestie en warmte We stellen een Aanvalsplan Netcongestie op. We brengen knelpunten in beeld en onderzoeken ener- giehubs, opslag en flexibel energiegebruik. We starten met beleid voor nieuwbouw d at rekening houdt met de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet. We stellen het Warmteprogramma op en werken verder aan de buurtaanpakken in Hoensbroek - Centrum en Douve Weien.

We bereiden volgende buurten voor op de overstap naar duurzame warmte. Circulariteit en afval We ontwikkelen beleid voor circulair werken bij gemeentelijke projecten en externe initiatieven. We zetten het programma Parkstad Circulair voort en werken samen met regionale initiatieven voor circulair bouwen en hergebruik. We geven maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen verder vorm. We stellen nieuw afval- en grondstoffenbeleid op, inclusief een meerjarig uitvoeringsprogramma. We actualiseren daarbij de regels en uitvoeringskaders. Water, bodem en klimaat We stellen het Water - en Klimaatadaptatieprogramma eind 2027 vast en werken aan een stedelijk netwerk voor de opvang en afvoer van regenwater. We actualiseren het grondwatermeetnet en wer- ken beleid uit voor water, bodem en ondergrond. We verbeteren onze kennis van bodem en grondwater. Daarbij hebben we aandacht voor mijnbouw- schade, schadelijke stoffen en de drukte in de ondergrond. Een digitaal driedimensionaal model on- dersteunt deze keuzes. Gezonde leefomgeving We werken verder aan minder geluidhinder en schonere lucht. We voeren geluidsanering uit bij ou- dere woningen, voeren afspraken voor schonere lucht en uitstootarm bouwen uit en faciliteren elek- trisch vervoer en laadinfrastructuur. 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer om dit te realiseren? • Omgevingsvisie Heerlen; • Klimaatakkoord; • Programmaplan Duurzaamheid 2024-2027; • Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving (2022); • Isolatie- en verduurzamingsprogramma Stadsregio Parkstad Limburg (2023); • Uitvoeringsprogramma Volkshuisvestingsfonds Heerlen-Noord 2025-2035 • Parkstad Limburg Energietransitie (PALET); • Regionale Energiestrategie (RES) Zuid-Limburg 1.0; • Transitievisie Warmte 2.0 (TVW) (2024); • Circulaire Routekaart Heerlen (2024); • Handboek Circulair voor de openbare ruimte (in ontwikkeling); • Position Paper Circulaire Economie (2023); • Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie (2023); • Grondstoffenplan Rd4 gemeenten 2022-2026; • Afvalstoffenverordening Heerlen 2024; • Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Heerlen 2026; • Beleidsregels toekenning inzamelmiddelen en plaatsing ondergrondse container 2019; • Watertakenplan 2020-2024, wordt verlengd t/m 2027; • Hemelwaterverordening gemeente Heerlen; • Groenbeleidsplan Heerlen 2012-2025; • Bomenverordening Heerlen 2024; • Beleidskader en beleidsregels natuurinclusief bouwen; • Bestaand Bodembeleid gemeente Heerlen, 2016; • Bestaande bodemkwaliteitskaart; • Lopende ontwikkeling van de AVOI Heerlen; • Beschikbare kennisbasis rond grondwater,

mijnbouwinvloeden en ondergrond; • EU-richtlijn Omgevingslawaai (END) | ; • Schone Lucht Akkoord (SLA) | ; • Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) | ; • Omgevingsvisie Heerlen; • Actieplan Geluid 2024; • Beleidsvisie externe veiligheid (2010 | -2015); • Geluidsbeleid Heerlense evenementen (in de open lucht) 2017 | -2020; • Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen 2024 | -2026; • Prioriteringskader netcongestie | . 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 5. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? 108 109 Kernthema Begraafplaatsen 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Begraafplaatsen? We zorgen voor goed onderhouden en verzorgde gemeentelijke begraafplaatsen. Zo bieden we na- bestaanden en bezoekers een waardige omgeving voor begraven, herdenken en bezinning. We actualiseren de begraafplaatsverordening. Daarmee zorgen we voor actuele regels voor het ge- bruik en beheer van onze gemeentelijke begraafplaatsen. We onderzoeken of we het onderhoud meer in eigen regie uit kunnen voeren. Daarbij sluiten we aan bij wat op de verschillende begraafplaatsen nodig is. Zo zorgen we dat onze gemeentelijke begraafplaatsen verzorgde en waardige plekken blijven voor begraven en herdenken. 2.

Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Be- graafplaatsen? In 2027 evalueren we de verhouding tussen de gewenste kwaliteit van onze begraafplaatsen en de beschikbare middelen. We beoordelen of de beschikbare middelen passen bij het gewenste kwaliteitsniveau voor beheer en onderhoud. De uitkomsten gebruiken we als basis voor eventuele beleidsmatige en financiële keuzes. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Begraafplaatsen om dit te realiseren? • Verordening lijkbezorgingsrechten 2026; • Verordening begraafplaatsen Heerlen 2020-heden en uitvoeringsregels. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Begraafplaatsen Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -1.203 -1.278 -1.585 -1.570 -1.565 -1.558 Baten 516 514 540 566 594 623 Totaal -686 -764 -1.045 -1.004 -971 -935 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 110

111 2.1.8 Programma Volkshuisves- ting, ruimtelijke ordening en ste- delijke vernieuwing (VHROSV) Portefeuillehouders: Casper Gelderblom, Theo de Groot, Alain Janssen 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma VHROSV? We willen een aantrekkelijke, leefbare, toekomstbestendige en verbonden stad zijn. Een stad waar mensen prettig kunnen wonen, werken, ondernemen en elkaar ontmoeten. We willen voldoende passende woningen en sterke en gemengde buurten voor verschillende hui shoudens, leeftijden en inkomens. We sturen op ruimtelijke ontwikkelingen die Heerlen en haar buurten sterker maken. Daarbij wegen we wonen, voorzieningen, economie, natuur en leefomgeving in samenhang af. Groei is geen doel op zich. De ambitie om richting 100.000 inwoners te groeien benutten we om de kwaliteit van wonen, werken en leven te versterken. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten bijdragen aan de brede welvaart van Heerlen. Dat betekent dat economische ontwikkeling, sociale samenhang, een gezonde leefomgeving en kansen voor huidige en toekomstige generaties met elkaar in balans zijn. We versterken Heerlen-Centrum, Hoensbroek-Centrum en de kernen in onze buurten. Deze plekken bieden ruimte voor ontmoeting, voorzieningen, ondernemerschap en een aantrekkelijke openbare ruimte.

We voeren regie op de ontwikkeling van onze stad en beschermen publieke belangen. Daarbij houden we rekening met natuur, landschap, water, bodem, biodiversiteit en de beschikbare ruimte. We zet- ten grond en vastgoed gericht in om ruimtelijke en maatschappelijke doelen te bereiken. We werken daarbij samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Zo ontwikkelen we Heerlen in balans en versterken we de kwaliteit en leefbaarheid van onze stad en buurten. 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma VHROSV? (indicatoren) VHROSV Beleidsindicatoren NL Heerlen 112

113 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma VHROSV gedurende deze bestuursperiode? • Regionale afspraken over woningbouw, urgentie, aandachtsgroepen en spreiding vragen tijdige besluitvorming en goede samenwerking binnen Parkstad en Zuid-Limburg. Vertraging kan gevol- gen hebben voor de uitvoering. • Nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving kan extra eisen stellen aan woningbouw, programme- ring, handhaving en regionale samenwerking. • Netcongestie en andere ruimtelijke voorwaarden, zoals stikstof, bodem en water, kunnen woning- bouw en gebiedsontwikkeling vertragen. • Onvoldoende uitvoeringscapaciteit of investeringsbereidheid bij woningcorporaties, ontwikkelaars en andere partners kan de voortgang van woningbouwprojecten beperken. • Onvoldoende gemeentelijke capaciteit of prioritering kan leiden tot vertraging van beleid, pro- jecten en uitvoering. • Stijgende bouwkosten, rente en onzekerheid in de markt kunnen woningbouwprojecten financieel moeilijker uitvoerbaar maken. • Het niet of niet tijdig beschikbaar komen van subsidies en cofinanciering van Rijk en provincie kan leiden tot vertraging, aanpassing of uitstel van projecten. • Nieuwe instrumenten voor onder meer verevening, urgentie en handhaving kunnen juridische risico's met zich meebrengen. Dit kan gevolgen hebben voor planning en uitvoering.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerlen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/902f8456-ed12-499b-8b5e-189b9af8d860?agendaItemId=a9099ded-e56b-4c1d-b37c-6c9f2a4040aa