CConstaterende datHeerlen
Koppel je AI →
Document · PDF

MBP 2027-2030 Begroting 2027

Raadsvergadering 4 november 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen Meerjarig Bestuurlijk Programma90.031 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 10

MBP 2027-2030 Begroting 2027 1 Inhoudsopgave Begroting in één oogopslag 3 Raadsvoorstel 7 Raadsbesluit 13 Leeswijzer 15 Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 17 Beleidsbegroting 21 1. Bestuurssamenvatting MBP 2027-2030 23 2. Programma’s 27 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning 27 Kernthema Bestuurskracht 31 Kernthema Dienstverlening 33 Kernthema Middelen en heffingen 35 2.1.1 Programma Veiligheid 37 Kernthema Crisisbeheer 40 Kernthema Veiligheid 42 2.1.2 Programma Verkeer en vervoer 45 Kernthema Mobiliteit 48 Kernthema Wegen, straten en pleinen 50 2.1.3 Programma Economie 53 Kernthema Economie 56 Kernthema Economische promotie 58 2.1.4 Programma Onderwijs 61 Kernthema Onderwijs 64 2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie 69 Kernthema Sport 72 Kernthema Cultuur 74 Kernthema Cultureel erfgoed 76 Kernthema Groen 79 2.1.6 Programma Sociaal domein 81 Kernthema Sociale basisvoorzieningen 85 Kernthema Jeugdzorg 87 Kernthema Volwassenenzorg 89 Kernthema Arbeidsmarktbeleid 91 Kernthema Inkomensondersteuning 93 Kernthema Buurtgericht werken 95 Kernthema Integraal ouderenbeleid 97 Kernthema Jeugd- en jongerenbeleid | 99 2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu | 101 Kernthema Volksgezondheid | 104 Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer | 106 Kernthema Begraafplaatsen | 109 2.1.8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke

vernieuwing (VHROSV) | 111 Kernthema Ruimtelijke ordening | 115 Kernthema Centrum | 118 Kernthema Wonen | 121 2.2 Algemene dekkingsmiddelen | 125 2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is | 126 2.2.2 Gemeentefonds | 127 2.2.3 Dividenden | 129 2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie | 130 2.3 Overzicht overhead | 131 2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting | 132 2.5 Onvoorzien | 133 3. Paragrafen | 135 3.1 Lokale heffingen | 135 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 145 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen | 157 3.4 Financiering | 161 3.5 Bedrijfsvoering | 167 3.6 Verbonden partijen | 171 3.7 Grondbeleid | 209 3.8 Heerlen-Noord | 213 3.9 Openbaarheidsparagraaf | 215 3.10 Klimaatbegroting | 217 3.11 Ontwikkelagenda Heerlen 2027–2030 | 227 Financiële begroting | 239 4.1 Uitgangspunten financiële meerjarenbegroting 2027-2030 | 241 4.2 Ontwikkelingen | 243 4.3 Overzicht baten en lasten | 249 4.4 Uiteenzetting van de financiële positie en meerjarenraming | 255 4.5 Financiële status en weerbaarheid | 261 4.6 Bijlage baten en lasten per taakveld 2027 | 265 4.7 Bijlage meerjarig overzicht baten en lasten per taakveld | 269 4.8 Bijlage begrotingssubsidies | 273 2 3 Begroting in één oogopslag 4

5

6 7 Raadsvoorstel Heerlen, 22 september 2026 Onderwerp Vaststellen Meerjarig Bestuurlijk Programma 2027 Inleiding/aanleiding Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college jaarlijks, tijdig voor de in artikel 191, eerste lid, bedoelde vaststelling, de raad een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar vol- gende jaren. Artikel 191, eerste lid, stelt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Meerjarig Bestuurlijk Programma 2027 Voor u ligt het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2027-2030. Dit is de eerste begroting van het nieuwe college. De financiële omstandigheden vragen om scherpe keuzes . In deze begroting actualiseren wij de ramingen, verwerken wij de gevolgen van landelijke ontwikkelingen en kiezen wij gericht voor om- buigingen, herprioritering en intensiveringen. Het startsaldo is in 2027 in evenwicht, laat in 2028 een tekort zien van € 10,9 miljoen, is in 2029 bijna in evenwicht en kent in 2030 een klein positief saldo. Daarnaast verwerken wij de actuele ontwikkeling van het gemeentefonds, hogere lasten in het sociaal domein en de actualisatie van het meerjarenonderhoudsplan. Vooral de Wmo, jeugdzorg en beschermd wonen vragen extra aandacht, onder meer door vergrijzing en-, complexere hulpvragen .

Ook loon- en prijsontwikkelingen, kapi- taallasten en andere autonome kostenstijgingen zijn meegenomen. Om dit op te vangen, nemen wij stevige ombuigingen door. Daarbij volgen wij de lijn uit het Heerlens Akkoord en de ladder van Lodewijks: eerst slimmer organiseren, dan doelmatiger werken, beter benutten van bestaande middelen en pas als laatste maatregelen die inwoners direct raken. De grootste besparingen komen uit organisatieontwikkeling, werk, economie en cultuur, onderwijs en voorzieningen, het sociaal domein, subsidies en gemeentelijke middelen, en vastgoed, grond en par- keren. Tegelijk maken wij ruimte voor nieuwe ambities uit het Heerlens Akkoord. Het accent ligt daarbij niet alleen op nieuw beleid, maar vooral op de uitvoering daarvan. Per saldo levert dit een sluitende begroting op. Dat is het resultaat van bewuste keuzes: st reng op de kosten, scherp op prioriteiten, realistisch over wat kan en ambitieus over wat moet. Kader Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met de algemene toetsingscriteria van de provincie. Het financieel herstelplan, zoals afgesproken met de provincie Limburg, ligt op koers.

Uitgangspunt bij de provinciale toetsing zijn de kaders en criteria genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht, het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten, het provinciale gemeenschappelijke financieel toezichtkader 2026 e n de begrotingscirculaire van het voorjaar 2026. 8 Concreet zijn met name de volgende criteria gehanteerd bij het opstellen van deze begroting: • De begroting dient in 2027 naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenbegroting uiterlijk tot stand zal worden gebracht. • Geen opschuivend meerjarenperspectief; • De provincie beoordeelt de begroting, inclusief de verwerkingen van de meicirculaire; • De financiële risico’s binnen o.a. het sociaal domein en onze grondexploitatie s moeten beheers- baar zijn. Bevoegdheid Raad 9 Voorstel De raad voor te stellen: 1. Het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2027 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Bestuur en ondersteuning € 345.494.255 1. Veiligheid -/- € 18.733.568 2. Verkeer en vervoer -/- € 16.247.038 3. Economie -/- € 7.736.124 4. Onderwijs -/- € 15.001.341 5. Sport, cultuur en recreatie -/- € 42.132.348 6. Sociaal domein -/- € 229.622.003 7.

Volksgezondheid en milieu -/- € 4.151.792 8. VHROSV -/- € 11.870.042 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 9,4 miljoen beschikbaar te stellen in de begroting 2027. *Erfgoed projecten is een bestaand krediet waarvan € 5,9 miljoen gelabeld vanuit een bestaand krediet komt (namelijk; Centrumbad) en deze te hernoemen naar Romeins Museum welke gekoppeld is aan programma 8 KT Centrum. En de investeringen, zoals opgenomen in de investeringsplanning 2027 -2030 onder paragraaf 4.4; deze omvatten onder andere migratie camerasysteem, 5 pleintjes, voorbereidingskrediet Grotius, Sterrenwacht aankoop, Varenbeuk, Synagoge, verwerving promenade en herinrichting RK Fase 2B dr Poelstraat, omdat deze bedragen noodzakelijk zijn om de gewenste kwaliteit en ambities te bor- gen. Ook een krediet van € 35.000.000 beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van het Herle college. 2. Een inpond-budget van € 4.000.000 beschikbaar te stellen voor de tijdelijke verwerving van vast- goed ten behoeve van het mogelijk maken en faciliteren van gebieds- en vastgoedontwikkelingen. 3. De Reserve fonds Mijnkoloniën te vormen voor een bedrag van € 200.000 in 2027 en in de jaren 2028 tot en met 2030 € 500.000 per jaar te storten in deze reserve. 4. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de be- dragen per programma. Pr.

KT Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 1 Veiligheid Migratie camerasysteem handhaving 1.250 2 Wegen, straten en pleinen5 pleintjes 300 4 Onderwijs Voorbereidingskrediet Grotius 1.500 4 Onderwijs Sterrenwacht Aankoop 300 4 Onderwijs Herle College nieuwbouw 10.000 22.025 3.000 5 Sport Varenbeuk voorbereidingskrediet 500 5 Cultureel erfgoed Synagoge 500 8 Centrum Verwerving Promenade I 5.000 8 Centrum Herinrichting RK Fase 2B dr. Poelsstraat 61 8 Centrum Erfgoed projecten* 5.888 Totaal 9.411 10.000 22.025 8.888 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 10 Argumenten 1.1 De begroting is structureel en reëel in evenwicht Uit de begroting moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke inci- denteel. Het begrotingstotaal van de gemeente Heerlen vertoont een structureel evenwicht in het meerjarig bestuurlijk programma 2027 e.v. Regelgeving geeft tevens aan dat er een overzicht moet zijn van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (artikel 19 BBV), en een overzicht van geraamde incidentele baten en lasten is opgenomen met toelichting (artikel 19 c BBV). 1.2 De financiële risico’s zijn beheersbaar De gemeente dient grote financiële risico’s beheersbaar aan te tonen. In de risicoparagraaf is deze beheersbaarheid middels maatregelen aangetoond.

1.3 Investeringen Voor 2027 wordt voorgesteld om voor een totaalbedrag van € 9,4 miljoen aan nieuwe investerings- kredieten beschikbaar te stellen. Deze kredieten zijn opgenomen in de investeringsplanning 2027 - 2030 en zijn noodzakelijk om de gewenste kwaliteit en ambities bin nen verschillende programma’s te kunnen realiseren. Het betreft investeringen op het gebied van veiligheid, openbare ruimte, onderwijs, sport, cultureel erfgoed en het centrum. Het gaat onder andere om de migratie van het camerasysteem voor hand- having, de inrichting van vijf pleintjes, het voorbereidingskre diet voor Grotius, de aankoop van de Sterrenwacht, het voorbereidingskrediet voor Sportpark Varenbeuk, de Synagoge, de herinrichting van de Dr. Poelsstraat (RK fase 2B) en de verwerving van Promenade I. Met deze investeringen wordt invulling gegeven aan ambities uit het coalitieakkoord en eerder vastgestelde ambities en noodzakelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Daarnaast wordt voorgesteld een bestaand kre- diet voor erfgoedprojecten te hernoemen en een bedrag van € 5,9 miljoen vanuit het bestaande krediet Centrumbad hiervoor te labelen. Het definitieve krediet voor het Herlecollege is noodzakelijk om de realisatie van de nieuwbouw mogelijk te maken. Dit krediet wordt samengevoegd met h et eerder beschikbaar gestelde voorbereidingskrediet van € 1,775 miljoen.

Verwerving Promenade I Voor de verdere verwerving van Promenade I wordt een aanvullend krediet van € 5 miljoen gevraagd. Hiermee kunnen de resterende drie vastgoedposities worden verworven en kan het gebied verder vrij van gebruiksrechten en lasten worden gemaakt. Dit sluit aan op het eerder door de raad be- schikbaar gestelde aankoopkrediet van € 22 miljoen en de ambitie om het gebied te transformeren tot een locatie voor onderwijs met bijbehorende infrastructuur. Structureel begrotingssaldo 2027 2028 2029 2030 Lasten exclusief mutaties reserves -545.319 -553.853 -548.220 -557.690 Baten exclusief mutaties reserves 547.387 543.367 546.207 557.881 Geraamd saldo van baten en lasten 2.068 -10.486 -2.013 190 Toevoegingen reserves -3.482 -1.714 -1.706 -1.548 Onttrekkingen reserves 1.414 1.311 3.366 1.448 Geraamd resultaat 0 -10.889 -353 90 Incidentele lasten (excl. reservestortingen) -7.174 -2.715 -1.250 - Incidentele baten (excl. reserveonttrekkingen) 3.302 - - - Incidentele toevoegingen reserves -3.482 -1.714 -1.706 -1.548 Incidentele onttrekkingen reserves 722 625 2.686 774 Saldo van incidentele baten en lasten -6.633 -3.804 -270 -773 Structureel begrotingssaldo 6.633 -7.085 -82 863 Bedragen x € 1.000 11 2.1 Inpond-budget Met dit revolverende inpond-budget kan de gemeente slagvaardig vastgoed verwerven dat noodza- kelijk is om ontwikkelingen mogelijk te maken.

De verworven objecten worden als voorraad verant- woord, omdat deze onderdeel worden van een ontwikkeling of in een lat er stadium weer verkocht worden. Opbrengsten uit verkoop worden teruggestort in het inpond-budget, waardoor de middelen opnieuw beschikbaar komen voor toekomstige verwervingen. 3.1 De raad dient conform de wet en regelgeving (BBV) te beslissen over mutatie reserves. Gezien de bestemmingsreserve gevormd en gebruikt voor bestemming plaats dienen te vinden mid- dels raadsbesluitvorming, willen wij in 2027, de reserve fonds Mijnkoloniën vormen met een bedrag van € 200.000 en in de 3 navolgende jaren met € 500.000. De reserv e biedt financiële ruimte om samen met woningcorporaties en andere partners uitvoering te geven aan de opgave voor het be- houd en de versterking van de voormalige mijnkoloniën, waarbij cultuurhistorische waarde, woning- kwaliteit en leefbaarheid in samenhang worden aangepakt. 4.1 Conform financiële verordening (art.5) autoriseert de raad, met het vaststellen van de begroting, de lasten en de baten per programma. De gemeenteraad is het algemeen bestuur, stelt beleidskaders vast en controleert het college van B&W. De gemeenteraad stelt de doelstelling vast en geeft het college de opdracht om deze te reali- seren. Het college van B&W neemt de dagelijkse besluiten.

Afwi jkingen op budgetten zoals deze in de begroting door de raad zijn toegekend, worden gedurende het jaar 2027 via een begrotingswijzi- ging aan de raad voorgelegd. Kosten en dekking Zie het boekwerk Meerjarig Bestuurlijke Planning 2027. Communicatie Persconferentie, Persbericht. Evaluatie Conform planning- en control cyclus door middel van afwijkingenrapportages (zomernota, novem- bernota) en jaarrekening 2027. Vervolg • Digitale verspreiding naar de raadsleden op 1 oktober 2026; • Technische toelichting op de begroting op 6 oktober 2026; • Vraag & antwoord technische raadsvragen van 1 oktober tot en met 14 oktober; • Algemene beschouwingen op 4 en 5 november 2026; • Verzending naar gedeputeerde staten (toezichthouder) vóór 15 november 2026. Bijlagen Meerjarig bestuurlijk programma 2027 12 Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Heerlen, de burgemeester, drs. R. Wever de wnd. secretaris, J.C.N. Eijkenboom 13 Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. documentnummer ; gezien het advies van de raadscommissie; 1. Het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2027 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Bestuur en ondersteuning € 345.494.255 1. Veiligheid -/- € 18.733.568 2. Verkeer en vervoer -/- € 16.247.038 3. Economie -/- € 7.736.124 4. Onderwijs -/- € 15.001.341 5.

Sport, cultuur en recreatie -/- € 42.132.348 6. Sociaal domein -/- € 229.622.003 7. Volksgezondheid en milieu -/- € 4.151.792 8. VHROSV -/- € 11.870.042 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 9,4 miljoen beschikbaar te stellen in de begroting 2027. *Erfgoed projecten is een bestaand krediet waarvan € 5,9 miljoen gelabeld vanuit een bestaand krediet komt (namelijk; Centrumbad) en deze te hernoemen naar Romeins Museum welke gekoppeld is aan programma 8 KT Centrum. En de investeringen, zoals opgenomen in de investeringsplanning 2027 -2030 onder paragraaf 4.4; deze omvatten onder andere migratie camerasysteem, 5 pleintjes, voorbereidingskrediet Grotius, Sterrenwacht aankoop, Varenbeuk, Synagoge, verwerving promenade en herinrichting RK Fase 2B dr Poelstraat, omdat deze bedragen noodzakelijk zijn om de gewenste kwaliteit en ambities te bor- gen. Ook een krediet van € 35.000.000 beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van het Herle college. Pr.

KT Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 1 Veiligheid Migratie camerasysteem handhaving 1.250 2 Wegen, straten en pleinen5 pleintjes 300 4 Onderwijs Voorbereidingskrediet Grotius 1.500 4 Onderwijs Sterrenwacht Aankoop 300 4 Onderwijs Herle College nieuwbouw 10.000 22.025 3.000 5 Sport Varenbeuk voorbereidingskrediet 500 5 Cultureel erfgoed Synagoge 500 8 Centrum Verwerving Promenade I 5.000 8 Centrum Herinrichting RK Fase 2B dr. Poelsstraat 61 8 Centrum Erfgoed projecten* 5.888 Totaal 9.411 10.000 22.025 8.888 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 14 2. Een inpond-budget van € 4.000.000 beschikbaar te stellen voor de tijdelijke verwerving van vast- goed ten behoeve van het mogelijk maken en faciliteren van gebieds- en vastgoedontwikkelingen. 3. De Reserve fonds Mijnkoloniën te vormen voor een bedrag van € 200.000 in 2027 en in de jaren 2028 tot en met 2030 € 500.000 per jaar te storten in deze reserve. 4. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de be- dragen per programma. Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van de griffier, de voorzitter, drs. T.W. Zwemmer drs. R. Wever 15 Leeswijzer Voor u ligt het Meerjarig Bestuurlijk programma (MBP) voor de nieuwe bestuursperiode 2027 -2030 plus de (meerjaren)begroting 2027. Wij hebben ervoor gekozen om beide documenten in één boek- werk op te nemen.

Met name bij de kernthema’s zult u zien dat teksten inzake het meerjarig perspectief (MBP) worden afgewisseld met teksten die betrekking hebben op de begroting 2027. Bij het maken van deze begroting zijn de richtlijnen en wettelijke voorschriften gevolgd zoals ze beschreven zijn in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Het document is opgebouwd uit een beleidsbegroting (hoofdlijn en detail) en een financiële be groting. De beleidsbegroting bestaat uit de begroting in één oogopslag, het programmaplan en de paragrafen. De begroting in één oogopslag geeft de lezer de kans om snel te zien waaraan we in 2027 het geld gaan besteden. In het programmaplan zijn vervolgens de volgende 9 programma’s opgenomen: 0. Bestuur en Ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) Op programmaniveau beantwoorden we de vragen: 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma? 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma? (indica- toren) 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma? 4.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027 Wat gaat het programma kosten? Op kernthemaniveau beantwoorden we de vragen: 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema? 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema? 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema om dit te realiseren? 4. MBP 2027-2030/ Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 5. MBP 2027-2030/ Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? (alleen opgenomen indien van toepassing) In de financiële tabellen presenteren we de cijfers in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan mogelijk afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. 16 De kaders die we hanteren bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de paragrafen. In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de begroting gebundeld in een kort overzicht zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte p aragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financie- ring, bedrijfsvoering, verbonden partijen en het grondbeleid.

Daarnaast hebben we ervoor gekozen om het onderwerp Heerlen -Noord, de Wet Open Overheid en de Klimaatbegroting in een aparte paragraaf op te nemen. De door de BBV verplichte taakvelden zijn als zodanig niet zichtbaar in het programmaplan, maar hebben wij opgenomen in de financiële begroting hoofdstuk 4. 17 Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen bes turen. De gemeenteraad heeft eveneens een controlerende taak: ze controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: ze nemen alle belangen mee en wegen deze bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45. Heerlen heeft er 37.

De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 8 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 6 zetels • Socialistische Partij (SP): 4 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 4 zetels • Forum voor Democratie (FvD): 3 zetels • PRO: 3 zetels • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Hart Leers: 1 zetel • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Economie, Bestuur, Financiën (EBF) • Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO) • Maatschappij en Welzijn (MW) In deze commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en zes wethouders: Theo de Groot, Casper Gelderblom, Timoer Reijnders, Trudy Janssen, Alain Janssen en Tom Dragstra. De wethouders behandelen ieder een aantal zaken die zijn vastge- legd in de portefeuilleverdeling. Interim gemeentesecretaris Jeroen Eijkenboom staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie.

Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur. 18 Roel Wever Burgemeester Openbare Orde, Veiligheid, Samenwerking, Strategie en Lobby • Openbare orde en veiligheid • Integrale handhaving • (Eu)regionale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en organisatie • Communicatie • Juridische zaken Theo de Groot Wethouder Centrumontwikkeling, Cultuur, Erfgoed, Ziekenhuisdossier & Heerlen-Noord • Centrumontwikkeling (inclusief Stadsmarketing) • Cultuur • Erfgoed • Ziekenhuisdossier (coördinerend) • Heerlen-Noord (coördinerend) • Lid Alliantiebestuur Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Casper Gelderblom Wethouder Volkshuisvesting, Duurzaamheid, Ruimtelijke Ordening & Dierenwelzijn • Volkshuisvesting • Duurzaamheid • Ruimtelijke ordening • Dierenwelzijn • Lid Alliantieraad Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Timoer Reijnders Wethouder Armoedebestrijding, Onderwijs, Jeugdzorg en Inclusie • Armoedebestrijding • Onderwijs • Jeugdzorg • Inclusie • Uitvoeringsprogramma Mooie Focuswijken Trudy Janssen Wethouder Volksgezondheid, WMO, Ouderenbeleid, Beheer en Onderhoud, Mobiliteit • Volksgezondheid • WMO • Ouderenbeleid • Beheer en Onderhoud • Mobiliteit Alain Janssen Wethouder Jongerenbeleid, Economie Financiën, Sport & Sportevenementen • Jongerenbeleid • Economie • Financiën • Sport en Sportevenementen •

Stadsdeelwethouder Hoensbroek 19 Tom Dragstra Wethouder Arbeidsmarkt en Participatie, Buurtgericht werken, Lokale Democratie, Dienstverlening en Digitalisering • Arbeidsmarkt en Participatie • Buurtgericht werken • Lokale Democratie • Dienstverlening • Digitalisering 20 21 Beleidsbegroting 22

23 1. Bestuurssamenvatting MBP 2027-2030 Een begroting voor balans en bloei Voor u ligt de Begroting 2027 –2030: de eerste begroting van het nieuwe college en daarmee de eerste financiële vertaling van het Heerlens Akkoord Voor een Heerlen in balans en bloei . Met deze begroting houden we het ambitieniveau voor onze stad hoog én brengen we meer focus aan in wat we wanneer doen. Want ambitie krijgt pas betekenis als zij ook tot uitvoering komt. Heerlen is een stad met een wil. Een stad die zich niet neerlegt bij achterstand of stilstand en die de afgelopen jaren opnieuw heeft leren denken in kansen en groei. Die beweging zetten we voort. Te- gelijk vraagt goed bestuur dat we realistisch zijn over g eld, tijd en uitvoeringskracht. Niet alles kan tegelijkertijd. Daarom maken we keuzes, stellen we prioriteiten en brengen we onze ambities in de tijd met de drieslag uit het Heerlens Akkoord: oogsten, groeien en zaaien. We oogsten waar plannen rijp zijn voor uitvoering, laten groeien waar deze periode beslissende stappen nodig zijn en zaaien waar we de ontwikkeling voor de jaren daarna op gang willen brengen. Dat is voor ons de betekenis van balans: niet onze ambities naar beneden bijstellen, maar scherper sturen om ze waar te kunnen maken.

En dat schept ruimte voor bloei: investeren in de sociale én ruimtelijke ontwikkeling van Heerlen, in jong en oud, in buur ten en centra, in economie en duur- zaamheid en in een gemeentelijke organisatie die levert. Balans: kiezen om meer voor elkaar te krijgen De financiële omstandigheden vragen om verantwoorde keuzes. Ombuigingen (inclusief belastingen, heffingen en leges) lopen op van € 8,1 miljoen in 2027 tot € 12,8 miljoen in 2030. Hiermee treden we tegemoet aan de kaders die de provincie als toezichthouder ons stelt. Daarbij volgen we de lijn uit het Heerlens Akkoord: eerst slimmer en efficiënter werken en anders organiseren, vervolgens waar nodig temporiseren of versoberen, en pas als laatste inwoners direct raken. Dat betekent dat er geen heilige huisjes zijn, maar wel duidelijke waarden. Zo brengen we bijvoor- beeld de uitgaven aan cultuur beter in balans met onze financiële mogelijkheden, zonder afbreuk te doen aan het bijzondere culturele landschap dat Heerlen de a fgelopen decennia heeft opgebouwd. Ook kijken we kritisch naar de volgorde en planning van onze investeringen. Bij onderwijshuisvesting brengen we bijvoorbeeld ambitie, beschikbare middelen en uitvoeringscapaciteit beter met elkaar in evenwicht. Door reali stischer te plannen, kunnen projecten daadwerkelijk van de tekentafel naar uitvoering en bereiken we uiteindelijk méér voor onze stad.

Diezelfde logica passen we breder toe. We willen niet overal een beetje doen, maar zichtbaar resul- taat boeken. Dat vraagt om bestuurlijke discipline: prioriteren, faseren en consequent sturen op uitvoering. Zo ontstaat een investeringsagenda die niet alleen ambitieus oogt, maar ook uitvoerbaar is. Bloei: investeren in mensen en gemeenschappen Die scherpe keuzes maken we niet om minder te doen, maar om ruimte te houden voor wat Heerlen sterker maakt. Heerlen blijft bovenal een sociale stad. Een stad die mensen met een stevig vangnet opvangt en ondersteunt wanneer zij in een lastig pakket terecht komen, en die investeert in kansen om vooruit te komen. Om onze positie als sociale stad kracht bij te zetten, zetten we jongerenbeleid op poten en verhogen we het budget voor ouderenbeleid stevig. We blijven inzetten op bestaanszekerheid, gezondheid, preventie en ondersteuning dichtbij inwoners. Ook trekken we onze inzet voor het behoud van vol- waardige ziekenhuiszorg meerjarig door. Voor het eerst krijgt deze inzet een plek in onze begroting, in lijn met de ziekenhuisstrategie waarmee Heerlen assertief waar nodig en constructief waar moge- lijk blijft strijden voor volwaardige ziekenhuiszorg dichtbij. 24 Een sociale stad kan niet zonder veilige buurten waarin iédereen zich veilig voelt.

Naast preventieve programma’s investeren we daarom onder meer in een nieuw camerasysteem en extra capaciteit voor de Bibob-aanpak. Veiligheid gaat daarbij voor ons over mee r dan handhaving alleen: schoon, heel en veilig, sociale samenhang en perspectief horen bij elkaar. We geloven bovendien in de kracht van Heerlenaren zelf. Daarom draaien we het voornemen om te bezuinigen op buurtregie niet alleen terug, maar investeren we ook in de relatie met onze inwoners. Een betrokken overheid geeft ruimte aan inwoners die zelf hun straat, buurt of stad beter willen maken. Bloei: bouwen aan stad en economie Heerlen wil groeien. Niet om het groeien zelf, maar omdat goed geleide groei onze buurten sterker kan maken, voorzieningen kan dragen en nieuwe kansen biedt voor inwoners. Daarom investeren we in wonen, economie, onderwijs, openbare ruimte en gebiedsontwikkeling als onderdelen van één ontwikkelagenda. Een belangrijke stuwkracht daaronder is de Ontwikkelimpuls Ruimte. De afgelopen jaren hebben initiatiefnemers ons duidelijk gemaakt dat ruimtelijke processen soms te lang duren en opvolging niet altijd vanzelfsprekend is. Die signalen nemen we zeer serieus.

Heerlen is “open for business” en dat moet deze periode opnieuw voelbaar worden in de manier waarop de gemeente opereert: dui- delijk over onze publieke doelen en kaders, maar ook bereikbaar, responsief en oplossingsgericht voor wie in onze stad wil investeren en ontwikkelen. Daarom investeren we in uitvoeringskracht, organisatieontwikkeling en betere instrumenten. Met een scherpe focus op ons eigen vermogen om plannen werkelijkheid te laten worden. Diezelfde hou- ding vormt de kern van de nieuwe economische visie die we komend j aar opstellen. In de jaren daarna geven we daar met ambitieus MKB-beleid verder invulling aan. We willen een gemeente zijn die ondernemers niet van loket naar loket stuurt, maar samen met hen kijkt wat wél kan. Onze gebiedsgerichte aanpak zetten we eveneens krachtig voort. In Heerlen -Centrum bouwen we verder aan de transformatie van onze binnenstad. Grote ontwikkelingen als het Royal, het Romeins Museum en de synagoge versterken cultuur, erfgoed en identiteit. De ontwikkeling van Heerlen als kennisstad blijft een strategische prioriteit. De komst en verankering van onderwijs- en kennispart- ners, de samenwerking met Brightlands, Zuyd, de Open Universiteit, Vista, de RWTH en de Univer- siteit Maastricht, en de koppelin g met innovatie en bedrijvigheid zijn essentieel voor de toekomst van onze stad.

We willen een stad zijn waar talent niet alleen wordt opgeleid, maar ook blijft wonen, werken en ondernemen. Tegelijk investeren we in de openbare ruimte. We maken geld vrij voor de lang beloofde aanpak van de vijf pleintjes en starten op korte termijn met twee daarvan, zodat de verandering van het centrum ook op straat steeds beter zichtbaar en voelbaar wordt. Ook Hoensbroek-Centrum krijgt een eigen stevige investeringsagenda. Daarmee verbinden we ge- biedsontwikkeling, voorzieningen, openbare ruimte, economie en veiligheid en zetten we de volgende stap in de versterking van het tweede centrum van onze gemeente. Ons langjarige commitment aan Heerlen-Noord staat eveneens als een huis. In 2027 trekken we al middelen uit om de ontwikkeling van het sportpark Varenbeuk van de grond te krijgen. Daarnaast reserveren we deze periode € 1 miljoen voor het Uitvoeringsprogramma Mooie Focuswijken. Daar- mee investeren we concreet in de kwaliteit van Vrieheide, GMS en Hoofdstraat -West en versterken we de basis: schoon, heel en veilig. Duurzaam groeien binnen de grenzen van samenleving en natuur Bloei betekent ook verantwoordelijkheid nemen voor de wereld die we doorgeven. Daarom gaan sociale en ecologische duurzaamheid in Heerlen hand in hand. Met ons Verduurzamingsoffensief hel- pen we inwoners hun woningen energiezuiniger, comfortabeler en betaalbaarder te maken.

Met hulp van het Rijk intensiveren we die aanpak met € 1 miljoen. 25 Tegelijk mag de energietransitie onze ontwikkeling niet stilzetten. Daarom pakken we met een Aan- valsplan Netcongestie een van de grootste belemmeringen voor woningbouw, economische ontwik- keling en maatschappelijke voorzieningen aan. Ook in onze ruimtelijke ontwikkeling verbinden we mens, natuur en samenleving. We stellen nieuw groen- en biodiversiteitsbeleid op en benutten gebiedsontwikkelingen om ook natuur en leefomge- ving te versterken. Dierenwelzijn krijgt daarbij een vanzelfsprekende plaats: dieren worden bij eve- nementen niet ingezet voor vermaak. Zo laten we sociale, economische en ecologische vooruitgang hand in hand gaan. Een overheid die levert Onder al deze ambities ligt misschien wel de belangrijkste opdracht uit het Heerlens Akkoord: een betrouwbaar, dienstbaar en betrokken Heerlen. Grote ambities vragen om een organisatie die ze kan uitvoeren. Daarom investeren we niet alleen in beleid, maar juist in uitvoeringskracht. We willen sneller kunnen schakelen, beter samenwerken en duidelijker zijn over wat inwoners, ondernemers en maatschap- pelijke partners van ons mogen verwachten. We luisteren naar signalen uit de stad, geven initiatief- nemers duidelijkheid en organiseren onze capaciteit rond de prioriteiten die we samen hebben ge- steld. Dat vraagt soms om scherpe keuzes.

Maar juist door niet alles tegelijk te willen doen, kunnen we meer afmaken. Door te oogsten wat rijp is, te laten groeien wat perspectief heeft en te zaaien voor de toekomst, brengen we ambitie en realisme bij elkaar. Dat is de rode draad van deze begroting. Balans betekent dat we onze financiën op orde houden, scherpe prioriteiten stellen en onze ambities uitvoerbaar maken. Bloei betekent dat we de ruimte die daarmee ontstaat gebruiken om te investeren in mensen, buurten, economie, natuur en de toekomst van onze stad. Bij het opstellen van deze begroting hebben wij de provinciale begrotingscirculaire 2027 en de sig- nalen van de toezichthouder nadrukkelijk meegenomen. De kern daarvan is helder: structureel en reëel evenwicht, realistische ramingen, geen structurele lasten dekken met incidentele middelen, aandacht voor meerjarenonderhoudsplannen en een zorgvuldige onderbouwing van investeringen en kapitaallasten. Kortom, wij hebben de opmerkingen van de toezichthouder niet naast ons neergelegd, maar juist gebruikt om de begroting steviger, realistischer en meer in balans te maken. Dat past bij de manier waarop wij willen besturen: ambitieus, maar financieel degelijk. Financieel verantwoordelijk: hoe we tot een sluitende begroting komen De financiële positie van gemeenten blijft onder druk staan. Ook voor Heerlen vraagt dat om scherpe keuzes.

In deze begroting actualiseren wij de ramingen, verwerken wij de gevolgen van landelijke ontwikkelingen en kiezen wij gericht voor ombuigingen, herprioritering en intensiveringen. Vanuit het startsaldo van de begroting verwerken wij de actuele ontwikkeling van het gemeente- fonds, hogere lasten in het sociaal domein en de actualisatie van het meerjarenonderhoudsplan. Vooral de Wmo, jeugdzorg en beschermd wonen vragen extra aandacht, onder meer door vergrijzing, complexere hulpvragen en een tekort aan betaalbare woningen. Ook loon - en prijsontwikkelingen, kapitaallasten en andere autonome kostenstijgingen zijn meegenomen. Om dit op te vangen, nemen wij ombuigingen (inclusief belastingen, heffingen en leges) v oor. De totale opbrengst loopt op van € 8,1 miljoen in 2027 naar € 12,8 miljoen in 2030. Daarbij volgen wij de lijn uit het Heerlens Akkoord en de ladder van Lodewijks: eerst slimmer organiseren, dan doel- matiger werken, beter benutten van bestaande middelen en pas als laatste maatregelen die inwoners direct raken. De grootste besparingen komen uit organisatieontwikkeling, werk, economie en cultuur, onderwijs en voorzieningen, het sociaal domein, subsidies en gemeentelijke middelen, en vastgoed, grond en parkeren. 26 Tegelijk maken wij ruimte voor nieuwe ambities uit het Heerlens Akkoord.

Hiervoor reserveren wij € 2,4 miljoen in 2027, oplopend tot circa € 3,8 miljoen per jaar vanaf 2028. Het accent ligt daarbij niet alleen op nieuw beleid, maar vooral op de uitvoering daarvan. Per saldo levert dit een sluitende begroting op. Dat is het resultaat van bewuste keuzes: streng op de kosten, scherp op prioriteiten, realistisch over wat kan en ambitieus over wat moet. Tot Slot Heerlen heeft vaker bewezen zichzelf opnieuw te kunnen uitvinden. Ook nu kijken we vooruit. Met vertrouwen in onze inwoners, in onze partners en in de kracht van een stad die niet afwacht, maar doet. 27 2. Programma’s 2.1.0 Programma Bestuur en on- dersteuning Portefeuillehouders: Roel Wever, Tom Dragstra, Alain Janssen, Theo de Groot, Trudy Janssen, Casper Gelderblom 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Bestuur en Ondersteuning? We willen een betrouwbare, dienstbare en financieel gezonde gemeente zijn. Inwoners, ondernemers en partners moeten kunnen vertrouwen op wat we doen. We communiceren duidelijk, komen afspra- ken na en gaan zorgvuldig om met publieke middelen. We versterken de positie en uitvoeringskracht van Heerlen. Door samenwerking en gerichte belan- genbehartiging halen we kennis, invloed en investeringen naar onze stad.

We benutten externe fi- nanciering om onze maatschappelijke ambities te ondersteunen. Samenwerking moet leiden tot con- crete resultaten voor Heerlen en haar inwoners. Onze dienstverlening is mensgericht, toegankelijk en begrijpelijk. Inwoners en ondernemers kunnen digitaal bij ons terecht en persoonlijk als dat nodig is. We zorgen voor duidelijke informatie en een herkenbare toegang tot gemeentelijke diensten. Daarmee v ersterken we het vertrouwen in de ge- meente. We houden onze financiën beheersbaar en richten onze keuzes op de lange termijn. Ambities moeten financieel haalbaar en uitvoerbaar zijn. Daarom wegen we maatschappelijke resultaten, financiële gevolgen en risico’s in samenhang. We zetten beschikbare midde len zorgvuldig in en bewaken de financiële ruimte voor toekomstige keuzes. Zo zorgen Bestuurskracht, Dienstverlening en Middelen en heffingen samen voor een gemeente die betrouwbaar handelt, dichtbij inwoners staat en haar ambities kan waarmaken. 28 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Bestuur en Ondersteuning? (indicatoren) Bestuur en Ondersteuning Beleidsindicatoren

29 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma Bestuur en Ondersteuning gedurende deze be- stuursperiode? • Onzekerheid over het gemeentefonds en subsidiestromen met het Rijk, provincie en Europa kan de financiële ruimte beperken; • Stijgende kosten, vooral binnen het sociaal domein, kunnen de gemeentelijke begroting verder onder druk zetten; • Minder externe middelen en meer concurrentie kunnen onze mogelijkheden voor nieuwe investe- ringen beperken; • Veranderingen in landelijke en Europese regels, fiscaliteit en financiering; • Onvoldoende capaciteit op uitvoering en control; • Versnipperde regionale belangen kunnen de gezamenlijke lobby- en uitvoeringskracht verminde- ren; • Financiële ontwikkelingen rond rente, dividend, gemeentelijke grondprojecten, vastgoed en ver- bonden partijen kunnen tegenvallen; • Vertraging of onvoldoende zichtbare resultaten kunnen het vertrouwen van inwoners, partners en financiers verminderen. 4.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027: Wat gaat het programma Bestuur en ondersteuning kosten? Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -81.048 -75.442 -76.764 -85.513 -87.157 -88.323 Baten 416.027 411.068 424.422 416.558 419.497 430.386 Totaal saldo van baten en lasten 334.979 335.625 347.658 331.046 332.340 342.062 Toevoeging reserves -10.505 -325 -2.261 -200 -200 -200 Onttrekking reserves 4.148 -44 97 0 2.061 0 Resultaat 328.622 335.256 345.494 330.846 334.201 341.863 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 30 Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) -9.624 -5.922 -6.274 -5.966 -6.040 -6.132 Dienstverlening -1.653 -2.142 -2.449 -2.293 -2.267 -2.244 Middelen en heffingen 346.257 343.688 356.382 339.305 340.646 350.439 Bestemming -6.357 -369 -2.164 -200 1.861 -200 Totaal 328.622 335.256 345.494 330.846 334.201 341.863 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 31 Kernthema Bestuurskracht 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Bestuurskracht? Lobby en externe financiering We stellen één investerings - en kansenagenda op en voeren deze uit.

Daarmee verbinden we ge- meentelijke ambities aan regionale, landelijke en Europese programma’s. We zoeken actief naar subsidies bij Rijk, provincie Limburg, Europa en fondsen. We versterken het beheer, de monitoring en verantwoording van subsidies. Daarnaast bouwen we onze netwerken voor externe financiering verder uit. Lobbyagenda We voeren actief lobby in Den Haag, Brussel, Limburg en de Euregio. Daarbij richten we ons op woningbouw, economie, bereikbaarheid, Heerlen -Noord, ziekenhuiszorg, veiligheid en brede wel- vaart. We versterken onze positie binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het G40 -ste- dennetwerk, Parkstad en Zuid-Limburg. Met regionale partners ontwikkelen we gezamenlijke lobby- strategieën. Ten aanzien van de ziekenhuislobby kiezen wij ervoor om zowel een assertieve als een constructieve lijn te volgen. Samenwerking en externe kansen We versterken de samenwerking binnen de Stadsregio Parkstad, Zuid-Limburg en de Euregio. We benutten kansen rond kennisontwikkeling, universiteit, kunstmatige intelligentie, Einstein Telescope en medische logistiek. We bouwen de samenwerking met kennisinstellingen, bedrijven en overheden verder uit. Voor m aatschappelijke opgaven ontwikkelen we samen uitvoeringsprogramma’s en nieuwe strategische partnerschappen.

Communicatie en stadsmarketing We versterken het stadsmerk Heerlen en dragen het Heerlense verhaal actief uit. Samen met part- ners ontwikkelen we de stadsmarketingorganisatie verder. We promoten Heerlen als woon -, werk-, kennis-, investerings- en cultuurstad. Heldere communicatie vergroot de betrokkenheid van inwo- ners. We verbinden communicatie vanaf het begin aan beleid en uitvoering. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Be- stuurskracht? Lobby en externe financiering We actualiseren de investerings - en kansenagenda. We zoeken actief naar subsidies voor woning- bouw en stedelijke vernieuwing, economie, bereikbaarheid, Heerlen-Noord en centrumontwikkeling. We volgen nieuwe financieringskansen bij Rijk, provincie en Europa. Bij veranderingen in landelijk beleid passen we onze aanpak hierop aan. Lobbyagenda We voeren gerichte lobby richting Rijk, provincie, Europa en Euregio. We versterken de bestuurlijke positie van Heerlen binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het G40 -stedennetwerk en grensoverschrijdende netwerken. Daarbij richten we onze inzet op de belangrijkste opgaven en in- vesteringskansen voor Heerlen. Samenwerking en externe kansen We versterken de samenwerking binnen Agenda Zuid-Limburg en Strategische Agenda Parkstad.

En we bouwen de samenwerking met onderwijs, kennisinstellingen en economische partners verder uit. Daarmee vergroten we onze gezamenlijke kracht om kansen te benutten en plannen uit te voeren. 32 Communicatie en stadsmarketing We ontwikkelen de stadsmarketingorganisatie verder en vergroten de zichtbaarheid van Heerlen. We communiceren actief over gemeentelijke resultaten en maatschappelijke ontwikkelingen. Tevens ver- beteren we het contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Zo betrekken we belangrijke partners beter bij de ontwikkeling van de stad. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Bestuurskracht om dit te realiseren? • Agenda Zuid-Limburg; • Strategische Agenda Parkstad; • Convenant Aken-Heerlen; • Samenwerkingsovereenkomst Stedenband Amsterdam; • Regio Deal Parkstad I en II; • NOVI Uitvoeringsprogramma (Nationale Omgevingsvisie); • MAHHL Jaarplan (Maastricht-Aken-Hasselt-Heerlen-Luik); • Onderzoeken en samenwerkingsagenda’s Tripool; • Bidboek / Gebiedsvisie Heerlen-Centrum; • Stadsmarketingstrategie Heerlen; • Meerjarige lobby- en samenwerkingsafspraken binnen Parkstad, Zuid-Limburg, VNG en G40. 4.

MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -9.556 -5.922 -6.274 -5.966 -6.040 -6.132 Baten -68 0 0 0 0 0 Totaal -9.624 -5.922 -6.274 -5.966 -6.040 -6.132 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 33 Kernthema Dienstverlening 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Dienstverlening? We stellen inwoners en ondernemers centraal in onze dienstverlening. Onze dienstverlening is mens- gericht, toegankelijk en betrouwbaar. Inwoners moeten gemakkelijk contact met ons kunnen krijgen en begrijpen wat zij van ons mogen verwachten. We bieden dienstverlening persoonlijk waar dat nodig of gewenst is en digitaal waar dat kan. Inwo- ners kunnen ons via verschillende kanalen bereiken. We houden fysieke dienstverlening beschikbaar en brengen deze beter onder de aandacht in buurten en wijken. Daarmee houden we onze dienst- verlening toegankelijk voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. We communiceren duidelijk en begrijpelijk. We beperken moeilijke taal en hebben extra aandacht voor laaggeletterde en anderstalige inwoners. Als schriftelijke informatie niet duidelijk genoeg is, bieden we de mogelijkheid om deze mondeling toe te lichten.

We ontwikkelen onze digitale dienstverlening verder. Via het Inwonersportaal krijgen inwoners meer inzicht in hun aanvragen, meldingen en gemeentelijke diensten. We benutten digitalisering om dienstverlening eenvoudiger en doelmatiger te maken, waarbij persoonlijk contact mogelijk blijft. We werken met duidelijke servicenormen en volgen hoe inwoners en ondernemers onze dienstver- lening ervaren. De resultaten gebruiken we om onze dienstverlening verder te verbeteren. Zo werken we aan een gemeente die bereikbaar is, begrijpelijk communiceert en inwoners op een persoonlijke en betrouwbare manier helpt. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Dienstverlening? In 2027 bieden we onze dienstverlening persoonlijk waar dat nodig of gewenst is en digitaal waar dat kan. Inwoners kunnen ons via verschillende kanalen bereiken. Persoonlijk contact blijft beschik- baar voor inwoners die daar behoefte aan hebben. We breiden het Inwonersportaal verder uit. Inwoners krijgen hierdoor meer inzicht in de voortgang van gemeentelijke aanvragen, meldingen en diensten. We ontwikkelen onze digitale dienstverlening verder vanuit gebruiksgemak en toegankelijkheid. We communiceren duidelijk en begrijpelijk. We beperken moeilijke taal en besteden extra aandacht aan inwoners die moeite hebben met lezen of de Nederlandse taal.

Als schriftelijke informatie niet duidelijk is, kunnen inwoners een mondelinge toelichting krijgen. We brengen de mogelijkheden voor fysieke dienstverlening in buurten en wijken beter onder de aandacht. Zo zorgen we dat inwoners voor wie digitale dienstverlening minder vanzelfsprekend is, toegang houden tot gemeentelijke ondersteuning. We werken met duidelijke servicenormen en volgen hoe inwoners en ondernemers onze dienstver- lening ervaren. De resultaten gebruiken we om verbeteringen door te voeren. We benutten de ervaringen met de zaterdagopenstelling van Burgerzaken bij de verdere ontwikkeling van onze dienstverlening. 34 We onderzoeken in 2027 hoe we gemeentelijke ondersteuning eenvoudiger bereikbaar met één di- gitale servicepas. Inwoners krijgen hiermee overzichtelijk toegang tot regelingen en voorzieningen waarvoor zij in aanmerking komen. Dat voorkomt losse aanvragen, voorschieten van kosten en in- gewikkelde declaraties. De pas kan worden ingezet voor onder meer sport, cultuur, mobiliteit, parti- cipatie en minimaregelingen. Ondersteuning wordt direct gekoppeld aan het doel waarvoor deze bedoeld is. De servicepas is digitaal beschikbaar, maar ook als fysieke pas voor wie dat nodig heeft. Daarmee blijft de dienstverlening toegankelijk en inclusief voor alle Heerlenaren. We richten ons op minder administratieve lasten en meer samenhang in de uitvoering.

Daarnaast beogen we beter inzicht in bereik, gebruik en effecten van gemeentelijke regelingen. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Dienstverlening om dit te realiseren? • Visie op dienstverlening Met oog voor de Heerlenaar; • Verordening Basisregistratie Personen 2014; • Paspoortwet; • Wet basisregistratie personen; • Regeling briefadres 2024; • Kieswet; • Wet digitale overheid; • Regels voor digitale toegankelijkheid; • Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer; • Omgevingswet; • Algemene wet bestuursrecht. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Dienstverlening Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -4.601 -4.361 -4.769 -4.613 -4.586 -4.564 Baten 2.947 2.219 2.319 2.319 2.319 2.319 Totaal -1.653 -2.142 -2.449 -2.293 -2.267 -2.244 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 35 Kernthema Middelen en heffingen 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Middelen en heffingen? Gezonde en beheersbare financiën We werken toe naar een structureel sluitende begroting en een gezond financieel meerjarenperspec- tief. We volgen de aanbevelingen en aandachtspunten van de provincie actief op. We versterken de financiële sturing en volgen tijdig of doelen en budgetten worden gehaald.

Bij ambities wegen we maatschappelijke resultaten, structurele dekking, risico’s, beheerlasten en uitvoerbaarheid in sa- menhang. Financiering en risicobeheersing We beheren onze financiering, schulden en beschikbare middelen zorgvuldig. We versterken de be- heersing van financiële risico’s en zorgen voor voldoende financiële buffers. We benutten subsidies en andere externe financieringsmogelijkheden om gemeentelijke ambities te ondersteunen ; hierbij zoeken we actief naar domein overstijgende koppelkansen. Heffingen, deelnemingen en inkomsten We zorgen voor een zorgvuldige heffing en inning van lokale belastingen en leges. We beheren ge- meentelijke deelnemingen, aandelen en dividendinkomsten zorgvuldig. Daarbij bewaken we steeds de financiële belangen van de gemeente. Vastgoed, gronden en bedrijfsvoering We beheren gemeentelijk vastgoed, gronden en grondexploitaties actief en doelmatig. W e onder- zoeken de mogelijkheden om vastgoed te verkopen waar dit relevant is . Zo ondersteunen we een betrouwbare bedrijfsvoering en betere financiële besluitvorming. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Mid- delen en heffingen? Begroting en financiële sturing We stellen een financieel solide begroting en meerjarenraming op. We volgen ontwikkelingen rond het gemeentefonds, overheidsfinanciën en landelijke herverdelingen.

We verbeteren de informatie waarmee we sturen, volgen en verantwoorden. Zo krijgen bestuur en organisatie tijdig inzicht in financiële ontwikkelingen en afwijkingen. Financiering en risicobeheersing We actualiseren onze risicoanalyses en versterken de beheersing van financiële risico’s. We bewaken daarbij ook ons weerstandsvermogen. Bij het aantrekken en beheren van geld beperken we rente - en financieringsrisico’s. We zetten beschikbare middelen doelmatig in. Inkomsten en deelnemingen We benutten subsidies en andere externe financieringsmogelijkheden. We zorgen voor een zorgvul- dige heffing en inning van lokale belastingen en leges. We volgen de financiële ontwikkelingen bij verbonden partijen en gemeentelijke deelnemingen. Daarbij bewaken we de verwachte dividendin- komsten. Vastgoed, gronden en bedrijfsvoering We sturen actief op gemeentelijk vastgoed, gronden en grondexploitaties binnen de vastgestelde kaders. We volgen de financiële ontwikkeling en risico’s en sturen bij als dat nodig is. We beheren gemeentelijke kapitaalgoederen binnen de vastgestelde financiële en beleidsmatige kaders. We ver- beteren onze werkwijzen om middelen doelmatig en beheersbaar in te zetten. 36 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Middelen en heffingen om dit te realiseren? • Financiële Verordening 2024; • Nota Risico’s en Weerstandsvermogen; • Treasurystatuut; • Nota Reserves en Voorzieningen 2018; • Beleidsnota Lokale Heffingen; • Nota Verbonden Partijen 2017; • Legesverordening. Uitwerking van kernthema en beleid in: • Paragraaf Financiering; • Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing; • Paragraaf Verbonden Partijen; • Paragraaf Grondbeleid; • Paragraaf Bedrijfsvoering; • Paragraaf Lokale Heffingen. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 5. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? KT Middelen en heffingen Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -66.892 -65.160 -65.721 -74.935 -76.532 -77.628 Baten 413.148 408.849 422.102 414.239 417.178 428.066 Totaal 346.257 343.688 356.382 339.305 340.646 350.439 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 Gevel stadhuis 600 MJOP vastgoed gebouwen met MOP 279 279 279 279 Totaal 879 279 279 279 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 37 2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever 1.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Veiligheid? We willen een veilig, leefbaar en weerbaar Heerlen. Inwoners moeten zich veilig voelen in hun buurt, op school, online en thuis. Veiligheid betekent voor ons meer dan de afwezigheid van overlast en criminaliteit. Het gaat ook om vertrouwen, verbondenheid en een omgeving waarin inwoners zichzelf kunnen zijn. We willen sterke en veerkrachtige buurten, met perspectief en onderling vertrouwen. Inwoners, part- ners en gemeente dragen samen bij aan veiligheid en leefbaarheid. Daarbij verbinden we preventie, sociale samenhang, zichtbaarheid en handhaving. We willen voorkomen dat jongeren in criminaliteit terechtkomen of daarin verder afglijden. Tegelijk stellen we duidelijke grenzen aan gedrag dat inwo- ners en buurten onveilig maakt. We willen een weerbare stad die voorbereid is op crises en langdurige verstoringen. Denk aan digitale dreigingen, overstromingen, energie-uitval, maatschappelijke onrust en pandemieën. We willen de gevolgen daarvan voor inwoners en de stad zoveel mogelijk beperken. Een goede voorbereiding vraagt om weerbare inwoners en buurten. Daarom willen we dat inwoners weten wat zij bij een crisis kunnen verwachten en wat zij zelf kunnen doen.

Samenwerking, voorbe- reiding en duidelijke communicatie vormen daarvoor de basis. 2. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Veiligheid? (indicatoren) Veiligheid Beleidsindicatoren NL Heerlen

38 3. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat zijn de risico’s binnen het programma Veiligheid gedurende deze bestuursperiode? • Veiligheidsvraagstukken worden complexer en hangen steeds vaker samen met sociale problemen in buurten. • Beperkte capaciteit bij politie, zorg - en veiligheidspartners kan een snelle en effectieve aanpak belemmeren. Hierdoor kan criminaliteit meer ruimte krijgen. • Regels over privacy en gegevensdeling kunnen samenwerking bemoeilijken bij complexe veilig- heids- en overlastsituaties. • Een grote ramp, crisis of internationale spanning kan langdurig veel gemeentelijke capaciteit vra- gen. • Onvoldoende beschikbare, opgeleide en geoefende medewerkers kan de inzet van de crisisorga- nisatie en veiligheidsaanpak beperken.

39 • Tijdelijke externe financiering kan de voortzetting van effectieve veiligheidsaanpakken onder druk zetten. 4. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027: Wat gaat het programma Veiligheid kosten? Programma 1 - Veiligheid Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -19.006 -17.499 -18.994 -19.745 -20.121 -20.461 Baten 3.985 180 260 261 261 261 Totaal saldo van baten en lasten -15.021 -17.319 -18.734 -19.484 -19.860 -20.200 Toevoeging reserves 0 0 0 0 0 0 Onttrekking reserves 84 0 0 0 0 0 Resultaat -14.937 -17.319 -18.734 -19.484 -19.860 -20.200 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Crisisbeheer -8.294 -8.640 -9.073 -9.417 -9.758 -10.107 Veiligheid -6.727 -8.679 -9.661 -10.067 -10.102 -10.093 Bestemming 84 0 0 0 0 0 Totaal -14.937 -17.319 -18.734 -19.484 -19.860 -20.200 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 40 Kernthema Crisisbeheer 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Crisisbeheer? We zorgen voor een weerbare en goed voorbereide gemeente. We kennen en volgen de belangrijkste risico’s voor Heerlen. Zo kunnen we inspelen op nieuwe dreigingen en veranderende omstandighe- den.

Samen met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg versterken we de voorbereiding op crises, rampen en langdurige verstoringen. We actualiseren onze crisisplannen regelmatig en toetsen of deze uitvoer- baar zijn. Duidelijke communicatie met inwoners krijgt daarbij e xtra aandacht. Zo weten inwoners wat zij bij een crisis kunnen verwachten en wat zij zelf kunnen doen. We oefenen met verschillende crisissituaties. Daarbij richten we ons onder meer op uitval van voor- zieningen, maatschappelijke onrust, klimaatincidenten en digitale dreigingen. Zo zorgen we dat onze crisisorganisatie snel en goed kan handelen wanneer dat nodig is. We versterken de digitale veiligheid van de gemeentelijke organisatie. Samen met partners in Heer- len en de regio vergroten we de weerbaarheid van belangrijke voorzieningen en dienstverlening. Daarmee beperken we de gevolgen wanneer deze tijdelijk uitvallen. Onze crisisorganisatie beweegt mee met nieuwe risico’s en ontwikkelingen. Zo versterken we de professionele voorbereiding én de weerbaarheid van Heerlen als stad. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Cri- sisbeheer? We verbeteren in 2027 de continuïteit van onze eigen organisatie tijdens crises en langdurige ver- storingen. We werken verder aan de voorbereiding op uitval van belangrijke voorzieningen.

We ver- sterken onze samenwerking met partners, waaronder Defensie. De actiepunten die hieruit volgen, voeren en oefenen we in 2027 uit. Via de Veiligheidsregio Zuid -Limburg leveren we dag en nacht onze bijdrage aan goede hulpverle- ning. Dat doen we vanuit onze gemeentelijke taken en samen met andere hulpdiensten en crisis- partners. In 2027 werken we voor het eerst met de nieuwe inrichting van onze gemeentelijke crisisorganisatie. Nieuwe functionarissen binnen de crisisteams en Bevolkingszorg worden voorbereid op bestaande én nieuwe risico’s. We oefenen verschillende scenario’s en ver sterken de vaardigheden die nodig zijn om in crisisteams goed samen te werken. We informeren inwoners en bedrijven over risico’s en over wat zij zelf kunnen doen. Zo bieden we duidelijk handelingsperspectief en versterken we de gezamenlijke weerbaarheid. Bij incidenten leveren we gemeentelijke hulp aan inwoners. We zorgen waar nodig voor opvang van mensen en dieren en voor nazorg. We delen kennis en leren van incidenten en oefeningen. Daarmee verkleinen we risico’s en verbeteren we onze crisisaanpak. 41 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Crisisbeheer om dit te realiseren? • Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2024 – 2027; • Samen Veilig – Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • Crisisplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023 -2026 (Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Omge- vings-recht). 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Crisisbeheer Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -8.502 -8.640 -9.073 -9.417 -9.758 -10.107 Baten 208 0 0 0 0 0 Totaal -8.294 -8.640 -9.073 -9.417 -9.758 -10.107 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 42 Kernthema Veiligheid 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Veiligheid? We versterken de sociale veiligheid en leefbaarheid in onze buurten met de aanpak Sociaal Veilig. Binnen deze aanpak verbinden we veiligheid, zorg, preventie en leefbaarheid. We ontwikkelen de doorbraakmethode verder om complexe situaties beter te herkennen en aan te pakken. We hebben innovatie in het veiligheidsdomein hoog in het va andel staan en werken daaraan bijvoorbeeld via Pulse Twin. We pakken ondermijnende criminaliteit en complexe overlast aan via het Interventieteam.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerlen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/902f8456-ed12-499b-8b5e-189b9af8d860?agendaItemId=a9099ded-e56b-4c1d-b37c-6c9f2a4040aa