CConstaterende datHeerlen
Koppel je AI →
Document · PDF

MBP 2027-2030 Begroting 2027

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen Meerjarig Bestuurlijk Programma90.031 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 8 van 10

• Stikstof: De hoeveelheid uitstoot van stikstof moet verminderd worden, met name naar de natura 2000 gebieden in onze regio. Dit heeft gevolgen voor de uitgifte van bedrijfskavels. Door het uitblijven van politieke keuzes en oplossingen blijft het stikstofdossier voor veel onduidelijkheid zorgen. • Het Didam arrest: De voorgenomen verkoop van bedrijfskavels moet van tevoren gepubliceerd worden. Andere po- tentiële gegadigden worden op deze manier op de hoogte gebracht van de verkoop van bedrijfs- kavels. Het betreft een nieuwe manier van aanbieden, waarmee nog ervaring mo et worden op- gedaan. • Waterinfiltratie: Door de aangepaste en strengere waterinfiltratie regels nemen de additionele kosten voor de ontwikkeling van kavels en bedrijfspanden toe. B: Woningbouw Aldenhofpark: Het woonprogramma van het plan van Wonen Limburg is gewijzigd. Het beoogde zorgcomplex maakt plaats voor woningbouw. De laatste hand wordt gelegd aan de ontwerpen van de 21 appartementen en 37 woningen in het betaalbare segment. We verwachten de ruimtelijk e procedure in 2026 af te ronden en medio 2027 te gaan bouwen, dit is nog afhankelijk van de realisatie van de stroomaan- sluitingen. Schinkelkwadrant-Zuid: De woningen gaan in de verkoop en afhankelijk van het verkooptempo start de bouw van fase 2. Hoogveld: De realisatie van Hoogveld wordt voortgezet.

We stemmen regelmatig af met de ontwikkelaar om het plan met minimale overlast te realiseren, passend bij de actuele eisen op het gebied van woning- aanbod, klimaatadaptatie en overige regelgeving. 212 Winkelcentrum Giesen Bautsch: In het najaar van 2026 start de gefaseerde sloop van het winkelcentrum, het bouwrijp maken van de locatie en vervolgens de nieuwbouw van het winkelcentrum en 41 koopappartementen. In ’t Wïeër: Deze locatie is gelegen aan de Professor Eykmanlaan te Hoensbroek en is eigendom van de ge- meente. Cicero Zorggroep en de gemeente hebben een verkoopovereenkomst gesloten ten einde een woonzorgcomplex te realiseren. Uitgangspunt is dat hier maximaal 100 zor gwoningen in een groene omgeving worden gebouwd. Spoorsingel/Willemskwartier: We bouwen 59 appartementen in het sociale en middenhuur segment; de eerste fase van het Wil- lemskwartier. Ook wordt het ontwerp van de openbare ruimte opgesteld. Verbonden partijen Voormalige grondexploitaties (t/m 2015): • Schaesbergerveld BV • Avantis • Trilandis Zie paragraaf Verbonden partijen. 213 3.8 Heerlen-Noord In Heerlen-Noord komen veel grote opgaven van onze stad samen. Achterstanden in gezondheid, bestaanszekerheid, onderwijs, wonen, leefbaarheid en veiligheid zijn hier groter dan gemiddeld. We werken daarom samen aan een generatielange inhaalrace.

Ons doel i s dat de kansen van inwoners toegroeien naar het landelijk gemiddelde. Het jaar 2027 staat in het teken van voortzetten en versterken. Het nieuwe Toekomstplan Heerlen - Noord 2027-2031 vormt hiervoor een belangrijke basis. We verbinden de inzet van de alliantie met onze gemeentelijke opgaven. Daarbij gebruiken we het gemeenteli jke programmaplan 2026 -2029 Gemeente en het Nationaal Programma Heerlen -Noord. We werken aan resultaten voor de lange termijn én aan zichtbare verbeteringen in buurten. Onze rol binnen het Nationaal Programma Heerlen-Noord We hebben binnen het Nationaal Programma Heerlen-Noord twee belangrijke rollen. Als facilitator ondersteunen we de uitvoeringskracht van het programmabureau. Het programmabu- reau ondersteunt en verbindt de brede alliantie. Daarnaast zijn we gelijkwaardig alliantiepartner. We nemen verantwoordelijkheid voor de langjarige ontwikkeling van Heerlen-Noord. We blijven daarvoor financieel bijdragen via de partnersbijdrage. We versterken het gezamenlijke eigenaarschap van inwoners, Rijk, gemeente en maatschappelijke partners. We verbinden onze inzet actief met hun kennis, capaciteit en investeringen. Zo vergroten we de gezamenlijke maatschappelijke opbrengst. We verbinden en ondersteunen projecten binnen de programmalijnen wanneer deze binnen onze kaders passen.

Daarbij werken we gebiedsgericht en richten we ons extra op de drie focuswijken Grasbroek-Musschemig-Schandelen, Vrieheide-De Stack en Kasteelbuurt-Hoofdstraat. Vijf samenhangende programmalijnen Wonen en leefomgeving We verbeteren woningen en de leefomgeving in Heerlen-Noord. De uitvoering van het Volkshuisves- tingsfonds gaat verder. Daarbij werken we aan verduurzaming, particuliere woningen, problemati- sche panden, sloop en nieuwbouw. In de drie focuswijken verbinden we deze aanpak met een groene, aantrekkelijke en veilige openbare ruimte. We zetten de Parkstadwet en andere instrumenten in om te voorkomen dat kwetsbaarheid zich steeds sterker in dezelfde buurten concentreert. We stellen een visie én uitvoeringsprogramma Mooie Focuswijken op. Dit uitvoeringsprogramma bundelt op basis van de breed gedragen drieslag Schoon -Heel-Veilig interventies zoals de aanpak Groene Oases in de drie focuswijken Heerlen Noord, gefinancierd uit (in ieder geval) reguliere bud- getten die in samenhang méér voel- en zichtbare impact opleveren en voorzien van een plus om het kwaliteitsniveau voelbaar te verhogen. 2027 2028 2029 2030 Budget focusbuurten 250.000 250.000 250.000 250.000 Gezondheid We versterken preventie en richten ons extra op kinderen, jongeren en gezinnen. We verbinden zorg, welzijn en de wijk beter met elkaar. Daardoor kunnen problemen eerder worden herkend en aange- pakt.

We werken zo aan de gezondheid en veerkracht van inwoners. Leren en talentontwikkeling 214 We investeren in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daarbij richten we ons op de periode vanaf het jonge kind tot en met het voortgezet onderwijs. We ontwikkelen onder meer de Rijke Schooldag, voorschoolse educatie, basisvaardigheden, talent- ontwikkeling en ouderbetrokkenheid verder. Zo vergroten we de kansen voor kinderen om gezond en kansrijk op te groeien. Werken en bestaanszekerheid We vergroten de kansen van inwoners op opleiding, ontwikkeling en duurzaam werk. We werken daarvoor samen met onderwijs, werkgevers en andere partners. We richten ons extra op jongeren, jonge ouders en inwoners die ondersteuning nodig hebben. Daarbij verbinden we werk met opleiding en financiële bestaanszekerheid. Leefbaarheid en veiligheid We zetten de gezamenlijke aanpak van leefbaarheid en veiligheid voort. In de focuswijken verbinden we de aanpak van buurten met ondersteuning van personen en gezinnen. Met Preventie met Gezag richten we ons op het voorkomen en aanpakken van jeugdcriminaliteit en ondermijning. Daarbij combineren we preventie, perspectief en duidelijke grenzen. Samenhang tussen de opgaven We verbinden de fysieke en sociale ontwikkeling van Heerlen -Noord nadrukkelijk met elkaar.

Ge- biedsontwikkelingen en investeringen in de openbare ruimte koppelen we aan de maatschappelijke doelen voor Heerlen-Noord. In iedere focuswijk geven we prioriteit aan samenhangende gebiedsontwikkeling. Daarmee verbin- den we wonen, openbare ruimte, gezondheid, veiligheid, leren en werken. De inhoudelijke maatregelen en financiële inzet staan verder uitgewerkt bij de betreffende program- ma's en kernthema's in deze begroting. Deze paragraaf laat zien hoe deze inzet in Heerlen -Noord samenkomt. 215 3.9 Openbaarheidsparagraaf De Wet open overheid (Woo) stelt eisen aan de transparantie en toegankelijkheid van overheidsin- formatie. Onze beleidsvoornemens blijven gericht op het naleven van de wettelijke verplichtingen en het bieden van eenvoudige en toegankelijke toegang tot overheidsinformatie. Openbaarheid is daarbij overigens niet uitsluitend een juridische verplichting, maar een belangrijk uitgangspunt voor een transparante en betrouwbare overheid. Vanaf 2027 wordt het publicatieplatform voor de Woo operationeel. Via dit platform wordt informatie die op grond van de Woo actief openbaar moet worden gemaakt en die (nog) niet via landelijke voorzieningen beschikbaar is, gepubliceerd. Hiermee beschikken we over een structurele voorziening waarmee invulling wordt gegeven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van actieve open- baarmaking.

Het platform wordt, waar nodig, gefaseerd uitgebreid met aanvullende informatiecate- gorieën die op grond van de Wo o actief openbaar moeten worden gemaakt. Daarbij sluiten we aan op de landelijke planning en de verdere inwerkingtreding van de betreffende verplichtingen. De Koninklijke Besluiten (KB’s) voor de verdere gefaseerde inwerkingtreding van de verplichte infor- matiecategorieën zijn vooralsnog uitgesteld tot zeker na de tweede helft van 2027. De exacte plan- ning, volgorde en gevolgen voor de organisatie zijn daarmee nog niet volledig bekend. Dit kan in 2027 en de daaropvolgende jaren aanvullende gevolgen hebben voor onze informatiesystemen, be- heeractiviteiten, organisatiecapaciteit en werkwijzen. Naast de actieve openbaarmaking zien we dat Woo-verzoeken de afgelopen periode enorm zijn toe- genomen, zowel in aantal (47%) als in omvang en complexiteit (170%). De behandeling van deze verzoeken vraagt daardoor steeds meer capaciteit en specialistische inzet. Tegelijkertijd onderzoeken we mogelijkheden om het proces efficiënter en toekomstbestendiger in te richten, onder meer door uniforme werkprocessen en duidelijke verantwoordelijkheden. Daarbij kijken we ook naar ondersteu- nende alternatieven en technologische toepassingen.

Geëxperimenteerd wordt met de inzet van ar- tificiële intelligentie (AI) in het proces rondom Woo -verzoeken (zoekslag, weglakken van persoons- gegevens en andere informatie). Naast de beoogde kostenreductie blijven zorgvuldigheid, informa- tiebeveiliging, privacy en menselijke beoordeling belangrijke randvoorwaarden. Woo-verzoeken zijn niet alleen te beschouwen als individuele verzoeken om informatie, maar ook als signalen over de informatiebehoefte van de samenleving en de toegankelijkheid van gemeente- lijke informatie. Wij analyseren daarom waar mogelijk de aard en on twikkeling van Woo-verzoeken (waar wordt veel informatie over gevraagd, welke onderwerpen leiden herhaaldelijk tot verzoeken, kunnen we informatie uit eigen beweging publiceren). Deze inzichten worden benut om te bepalen welke informatie vaker actief openb aar kan worden gemaakt en waar processen of communicatie kunnen worden aangepast. Daarmee wordt openbaarmaking steeds meer onderdeel van een lerende organisatie. Met ingang van 2027 eindigen de incidentele middelen die van rijkswege beschikbaar zijn gesteld voor de implementatie van de Woo. De (beperkte) structurele middelen voor de uitvoering van de Woo worden gecontinueerd. Uit onderzoeken naar de uitvoering van de Woo blijkt dat de structurele uitvoeringskosten voor gemeenten hoger kunnen uitvallen dan eerder geraamd.

Ook voor onze ge- meente is dit het geval. Deze ontwikkeling heeft in 2026 al geleid tot een financieel knelpunt zoals gemeld in de zomernota. Om de tijdige en zorgvuldige afhandeling van Woo -verzoeken beter te kunnen blijven waarborgen, is uitbreiding van de beschikbare capaciteit vanaf 2027 opgenomen in de begroting. De VNG heeft een position paper ingediend bij de Rijksoverheid, waarin aandacht wordt gevraagd voor de financiële gevolgen en de uitvoerbaarheid van de Woo. 216

217 3.10 Klimaatbegroting Verantwoordelijke portefeuillehouder: Casper Gelderblom en Trudy Janssen 1. Inleiding De Heerlense doelstellingen van duurzaamheid Als gemeente kunnen en willen wij in de breedte bijdragen aan een duurzame maatschappij en heb- ben we als doel dat de samenleving energieneutraal woont, werkt en reist. Niet alleen het klimaat fungeert als drijfveer voor onze duurzame handelingen, maar ook onderwerpen zoals betaalbaarheid, gezondheid, veiligheid, leefbaarheid en biodiversiteit zijn verbonden met dit streven. De uitwerking van de landelijke klimaatopgave wordt in belangrijke mate op het regionaal en lokaal niveau belegd (zie kader). Zowel het Rijk als de samenleving verwacht van gemeenten en provincies dat zij hierin de regie pakken. De aanpak van Heerlen op gebied van duurzaamheid sluit aan bij de koers van de landelijke en Europese wetgeving, de vastgestelde Regionale Energiestrategie (RES) en Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET). We hanteren als zichtjaar 2050. Uiterlijk dan w illen wij ernaar streven dat deze veranderingen dan plaats hebben gevonden. Deze veelomvattende ambitie wordt gedragen door de hele gemeentelijke organisatie. Daarnaast werkt Heerlen samen met andere gemeenten binnen Stadsregio Parkstad en de RES-regio Zuid-Limburg.

Wat zijn de risico’s De realisatie van deze projecten leunt op participatie van burgers, bedrijven, (maatschappelijke) organisaties en verenigingen. De mate waarin we erin slagen om dit te stimuleren bepaalt het succes. Hierin wordt samengewerkt met programma’s Burgerbetrokkenheid en lokale demografie, Centrum, Volkshuisvestingfonds, Onderwijs en Arbeidsmarkt en Nationaal Programma Heerlen-Noord. Inzicht door de klimaatbegroting 2027 Deze klimaatbegroting geeft inzicht in de kosten en baten van de te ondernemen acties in het jaar 2027 en biedt inzicht in de voortgang ten aanzien van de uitstoot van broeikasgassen, met een lokale CO2eq-dashboard. Dit dashboard wordt in punt 2 weergegeven. In punt 3 worden de duurzaamheids- opgaven van Heerlen weergegeven aan de hand van drie thema’s; energietransitie, circulariteit en Kader – Huidige nationale klimaatdoelen Nederland De nationale klimaatdoelen zijn onderverdeel in: 1. 2030: -55% broeikasgasemissies t.o.v. 1990 • Wettelijk vastgelegd in de herziene Klimaatwet (juli 2023) • De overheid streeft, om extra zekerheid te creëren dat het -55% resultaat haalbaar is, zelfs naar een -60% reductie in 2030. 2. 2040: ~-90% broeikasgasemissies • Gezien in de Klimaatplannen en voorgesteld als “logische tussenstap” naar klimaatneutrali- teit. • Plan Bureau voor de Leefomgeving bevestigt dat ~90% reductie tegen 2040 haalbaar en rechtvaardig is.

3. 2050: klimaatneutraal (netto‑nul) • In 2050 is Nederland wettelijk verplicht klimaatneutraal te zijn; resterende emissies moe- ten worden gecompenseerd (negatieve emissies) • Europees kader: EU‑breed streven naar klimaatneutraliteit in 2050 Bronnen: Klimaatwet (2020, herzien 2023), Klimaatplan (stappenplan per 10 jaar), Klimaat- en Energieverkenningen (KEV), Klimaatnota's (jaarlijks). 218 klimaatadaptatie. De klimaatbegroting met de begrote kosten en de dekking ervan is in punt 4 te lezen. 2. Reductie uitstoot broeikassen De voortgang in zake de verduurzamingsopgave van Heerlen meten we aan de hand van de vooruit- gang in de reductie van de uitstoot van broeikasgassen (CO 2 equivalent). Dit doen we door middel van het klimaatdashboard van ClimateView met de klimaatmonitor als voornaamste databron. Het klimaatdashboard In de periode april t/m juli 2025 heeft de gemeente Heerlen deelgenomen aan de landelijke pilot Klimaatdashboarding, georganiseerd binnen het zogeheten DMI-ecosysteem (Digitale Mobiliteit en Infrastructuur). Dit samenwerkingsverband bestaat uit overheden, bedrijven en kennisinstellingen en wordt ondersteund door de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Volkshuisves- ting en Ruimtelijke Ordening (VRO) .

De pilot had als doel om gemeenten te ondersteunen bij het opzetten van betrouwbare en gestandaardiseerde dashboards om klimaatdoelen te monitoren en te sturen. In samenwerking met het Energiebureau is voor Heerlen een digitaal klimaatdashboard ontwikkeld met de software ClimateView. Dit dashboard kan inzicht bieden in de voortgang richting de klimaat- doelen en helpt bij het prioriteren van maatregelen op basis van data. Het dashboard geeft inzicht in CO 2-reductie van 2023 t/m 2050 en ondersteunt vier functies die integraal onderdeel vormen van het CO2-beleid van de gemeente Heerlen: • Monitoring: Inzicht in lokale voortgang van de CO2 equivalent reductie en Klimaatwetdoelen; • Vooruitkijken: Kwantificatie van de verwachte autonome toekomstige CO2equivalent reductie; • Eigen impact: Berekening van de verwachte bijdrage van additioneel lokaal beleid; • Sturingsinformatie: inzicht in hoe groot de resterende opgave is en waar kansen liggen om een verdere bijdrage te leveren aan het realiseren van de ambities. Het dashboard is gebaseerd op de meest recente IPCC-rapportagestandaarden (AR6) en mitigatie - opties van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), waarmee consistentie met nati- onale en internationale klimaatdoelstellingen wordt gewaarborgd.

Voor de historische emissiedata (tot en met 2022) is gebruikgemaakt van de Regionale Klimaatmonitor, aangevuld met openbare bronnen van het CBS, RVO en emissiefactoren zoals vastgesteld door de Rijksoverheid. De emissies zijn gestructureerd in vier sectoren, in lijn met het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid: 1. Gebouwde omgeving; 2. Industrie; 3. Mobiliteit; 4. Landbouw en landgebruik. De broeikasgassen die worden veroorzaakt door de opwek van elektriciteit en warmte (Energievoor- ziening) worden doorberekend in de sectoren waar de hulpbronnen worden verbruikt. Huidige situatie (voortgang tot 2024) De gemeente Heerlen heeft in de afgelopen decennia een aanzienlijke daling gerealiseerd in de uit- stoot van broeikasgassen. Hiermee loopt Heerlen voor op het landelijke gemiddelde. Voortgang Heerlen De herziene Klimaatwet (juli 2023) stelt dat Nederland in 2030 minstens 55% minder broeikasgase- missies moet uitstoten ten opzichte van 1990. Om extra zekerheid te creëren dat dit doel wordt gehaald, streeft het Rijk zelfs naar een reductie van 60% in 2030. In Heerlen is de uitstoot van broeikasgassen (uitgedrukt in CO₂ -equivalenten) sterker relatief ge- daald dan landelijk. In 1990 bedroeg de totale uitstoot in Heerlen 947 kton CO₂, terwijl deze in 2024 was gedaald tot 3 30,2 kton.

Dat betekent een reductie van 6 5,1% ten opzichte van 1990 , waarbij de landelijke streefwaarde voor 2030 al behaald lijkt te zijn . Houd er rekening mee dat cijfers van voorgaande jaren jaarlijks worden bijgesteld zodra de nauwkeurigheid verbetert. Jaar | CO₂- | Verandering emissie | t.o.v. 1990 (kton) 1990 | 947 | – 2010 | 643 | –32,1% 2015 | 579 | –38,9% 2020 | 406 | –57,1% 2023 | 344,3 | –63,6% 2024 | 330,2 | -65,1% Tabel 1: Ontwikkeling van de totale CO₂-uitstoot in Heerlen tussen 1990 en 2024, bron klimaatmonitor. De reductie is niet in elke sector gelijkmatig verlopen. Onderstaande cijfers laten de uitstoot per sector zien, uitgedrukt in kiloton CO₂ | -equivalenten. De emissie van energieopwekking is berekend in de sector waar deze wordt verbruikt. De onderstaande tabel laat zien dat de gebouwde omgeving achterblijft bij andere sectoren in procentuele reductie ten opzichte van 1990. Hier ligt dan ook momenteel de voornaamste focus.

Sector | 1990 | 2023 | 2024 | Verandering | Verandering (kton) | (kton) | (kton) | 2023-2024 | 1990-2024 (%) | (%) Industrie | 420 | 56 | 53 | -5,4% | –87,4% Mobiliteit | 237 | 116 | 112 | -3,4% | –52,7% Gebouwde omgeving | 270 | 172 | 165 | -4,1% | –38,9% Landbouw en landge- | 20 | 0,3 | 0,2 | -33,3% | –99,0% bruik Totaal | 947 | 344,3 | 330,2 | -4,1% | –65,1,6% Tabel 2: Sectorale verdeling van CO₂-uitstoot in Heerlen in 1990-2023, bron klimaatmonitor Grafiek 1: Broeikasgasuitstoot (in kton CO2eq) gemeente Heerlen 1990-2024 per sector, bron klimaatmonitor. Nationale context Op nationaal niveau is de broeikasgasuitstoot afgenomen van 163,2 Mton CO₂-eq in 1995 naar 91,5 Mton in 2024 – een daling van 44%. Per capita komt dit neer op een daling van 10,96 ton CO₂-eq in 1990 naar 5,1 ton CO₂-eq in 2024. Dat Heerlen vooruitloopt op de landelijke trend, is gevisualiseerd in de onderstaande grafiek. Deze vergelijkt de uitstoot per capita van Nederland met die van Heerlen. Tot 2000 was de relatieve 219 220 uitstoot van Nederland en Heerlen vrijwel gelijk. Echter in de laatste 20 jaar heeft Heerlen een ster- kere daling doorgemaakt in vergelijking tot Nederland.

Een mogelijke verklaring voor deze versnelde daling in Heerlen is de grootschalige afbouw van industriële productie in de regio, onder andere de sluiting en uitplaatsing van milieubelastende fabrieken zoals de Philips-vestiging voor radiobuizen en beeldbuizen. Deze productieprocessen waren relatief energie -intensief en maakten gebruik van zware metalen en chemische processen, waardoor hun beëindiging een direct meetbare reductie in de CO₂-equivalente uitstoot opleverde. Daarnaast zijn deze bedrijven veelal vervangen door mo- derne, meer energiezuinige bedrijven in sectoren zoals logistiek, dienstverlening en lichte industrie, die aanzienlijk minder energie verbruiken per vierkante meter bedrijfsoppervlak. Naast deze structurele veranderingen zet Heerlen stevig in op verduurzaming. Zo werken we onder andere aan het verduurzamen van de gebouwde omgeving, het stimuleren van duurzame mobiliteit en de uitbreiding van hernieuwbare energieopwekking (warmte + elekt riciteit). Deze inspanningen lijken hun vruchten af te werpen: de dalende trend in de uitstoot zet door en bevestigt dat Heerlen op de goede weg is. Grafiek 2: Broeikasgasuitstoot per capita (in ton CO2eq) van 1990-2024 gemeente Heerlen en Nederland, bron klimaatmonitor. In vergelijking met de absolute broeikasgasuitstoot van gemeenten met vergelijkbare inwonersaan- tallen (82.000-91.000 inwoners) scoort Heerlen gemiddeld.

221 Grafiek 3: Broeikasuitstoot (in kton CO2eq) in 2024 in Gemeenten met oplopend aantal inwoners van links naar rechts met 82.000-91.000 inwoners, bron klimaatmonitor. Prognose 2030, 2040 en 2050 Op basis van het Climateview dashboard zijn vooruitberekeningen gemaakt voor de ontwikkeling van de CO₂-uitstoot in Heerlen tot het jaar 2050. Hierbij is rekening gehouden met zowel autonome trends als de verwachte effecten van gemeentelijk, provinciaal en nationaal beleid. Totale uitstootontwikkeling Volgens de huidige prognose daalt de totale CO₂ -uitstoot van Heerlen van 330,2 kton in 2024 naar 258 kton in 2030 en vervolgens naar 157 kton in 2040 en 63 kton in 2050. Dit betekent dat er mogelijk in 2050 een reductie van circa 81% ten opzichte van 2024 en 93% ten opzichte van het referentiejaar 1990 heeft plaatsgevonden. De prognose is dat het klimaatdoel in de klimaatwet van een 60% reductie in 2030 t.o.v. 1990 met een momenteel gerealiseerde reductie van 65% ruim- schoots in zicht is. De getallen laten echter zien dat er bovenop de huidige inzet nog aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om de 2050 -doelstelling van klimaatneutraliteit volledig te behalen, aangezien de huidige prognose uitkomt op 93% reductie waar minimaal 95% vereist is, plus com- pensatie van de resterende uitstoot.

Jaar | Totale uitstoot (kton CO₂) 2030 | 258 2040 | 157 2050 | 63 Tabel 3: Totale prognose CO₂-uitstoot in Heerlen tot 2050 Sectorale prognose Onderstaande tabel laat de verwachte ontwikkeling per sector zien, zoals gemodelleerd in Climate- View. Sector | 2030 | 2040 | 2050 Mobiliteit | 75 | 46 | 17 Gebouwde omgeving | 130 | 68 | 34 Industrie | 53 | 43 | 12 Landbouw/landgebruik | 0 | 0 | 0 Tabel 4: Prognose van de sectorale verdeling van CO₂-uitstoot in Heerlen tot 2050. Grafiek 4: Prognose broeikasgasuitstoot (in kton CO2eq) 2024-2050 gemeente Heerlen per sector Duurzame energieopwekking De opwekking van hernieuwbare elektriciteit in Heerlen vindt momenteel uitsluitend plaats via zon- nestroom. De groei hiervan is de afgelopen jaren opmerkelijk sterk geweest. Waar in 2010 nog geen enkele terajoule (TJ) aan zonnestroom werd geproduceerd, steeg dit naar 14 TJ in 2015 en 118 TJ in 2020. In 2024 bedroeg de productie reeds 266 TJ. Deze ontwikkeling laat zien dat zonne-energie in Heerlen zich in korte tijd heeft ontwikkeld tot een belangrijke pijler in de verduurzaming van de energievoorziening. De verwachting is dat de verdere uitrol van zonnepanelen in de komende jaren een nog grotere bijdrage zal leveren aan de reductie van CO₂-uitstoot in de gemeente. Daarnaast was er op bedrijventerrein De Beitel één windmolen operationeel tot 2020.

Na onderhoudswerkzaam- heden is deze in 2025 weer in gebruik genomen. 222 223 Grafiek 5: Bekende opwek hernieuwbare elektriciteit (in TJ) 2010-2024 gemeente Heerlen, bron klimaatmonitor. Conclusie De gemeente Heerlen heeft in de afgelopen drie decennia aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de reductie van broeikasgasemissies. Met een daling van 6 5,1% ten opzichte van 1990 loopt de stad voor op de nationale doelstellingen voor 2030. De prognoses geven aan dat Heerlen in de komende decennia verder op weg is naar een substantiële reductie, met een verwachte daling tot 6 3 kton in 2050. Dit toont aan dat de ingezette maatregelen effectief zijn, maar benadrukt ook de noodzaak om beleidsmatig en technologisch te blijven innoveren en stimuleren om volledige klimaatneutraliteit te realiseren. 3 Overzicht duurzaamheidsopgave Heerlen 2027 Duurzaamheid is onderverdeeld in drie thema’s; energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie. Ieder thema heeft zijn eigen ambities en is onderverdeeld in diverse opgaven. In het overzicht hier- onder zijn de thema’s met de ambities en de daaronder vallende opgaven in beeld gebracht. Energietransitie Circulariteit Klimaatadaptatie Heerlen is een energierecht- vaardige stad zonder ener- giearmoede. De samenleving in Heerlen woont en werkt energieneu- traal. Heerlen heeft een volledig circulaire economie Heerlen is een hittebesten- dige stad

224 Warmte-transi- tie Energie-sys- teem (opwek- king & netcon- gestie) Circulair bou- wen en slopen Vermindering huishoudelijk afval & herge- bruik grond- stoffen Hittestress Meer groen Verduurzaming en energie- rechtvaardig- heid Mobiliteit Maatschappe- lijk verant- woord inkopen Deelplatfor- men Droge voeten & opvangen droogte Vastgoed Hieronder wordt per opgave kort weergegeven welke acties we in 2027 uitvoeren. Warmtetransitie: Het regisseren van de lokale warmtetransitie en het daarmee aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving door het on- derzoeken van de haalbaarheid van lokale warmtenetten en het ontwikkelen van de wijkaanpakken voor onder andere Hoensbroek-Centrum, Versiliënbosch en Douve Weijen . Ver- der valt het ontwikkelen van een aanpak voor het verbeteren van particuliere woonruimte met fysieke aanpassingen vanuit het Volkshuisvestingsfonds en het verbeteren van particuliere woonruimte in Vrieheide, Eikenerveld, Beersdal en Schaes- bergerveld onder dit thema. Energiesysteem (opwek- king & netcongestie): Als gemeente dragen we bij aan het energiesysteem van de toekomst en werken hierbij nauw samen met andere gemeen- ten en partijen aan onder andere de aanpak van zonne-ener- gie op daken en restgronden, windenergie , lokaal energiebe- drijf, energiehubs, waterstof backbonen en innovaties op ge- bied van het tegengaan van netcongestie.

Verduurzaming en ener- gierechtvaardigheid: Het is onze rol om onze meest kwetsbare inwoners actief te ondersteunen en de minst geïsoleerde woningen de komende jaren te verduurzamen. Dit doen we onder andere door uit- voering te geven aan het lokale Isolatie en Verduurzamings- programma, door bewustwording en kennis te leveren via het informatieplatform www.parkstadverduurzaamt.nl en de inzet van de WoonWijzerWinkel Limburg. En werken we aan een gemeente brede ontheffing inzake beschermde diersoorten. Mobiliteit: De mobiliteitsdoelstellingen van Heerlen dragen bij aan de doelen en ambities uit het klimaatakkoord en maken daardoor integraal deel uit van de gemeentelijke duurzaamheidsdoelen. Vastgoed: Binnen de onderhoudsplannen van het gemeentelijk vastgoed is in het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) verduurzaming van eigen vastgoed integraal opgenomen.

225 Circulair bouwen en slo- pen: Het doel is om de transitie naar circulair bouwen en slopen in de maatschappij te stimuleren door onder andere implemen- teren van routekaarten voor bouw en infraprojecten, het be- vorderen van circulaire ecosystemen en meer hergebruik en uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma Parkstad Cir- culair. Vermindering huishoude- lijk afval & hergebruik grondstoffen: Bij de verwerking van de verschillende huishoudelijke afval- stromen wordt extra aandacht gegeven aan communicatie en aanvalsplan dumpingen. Maatschappelijk verant- woord inkopen: Het toepassen van circulaire aanbestedingsstrategieën bij o.a. het materialendepot Imstenraderweg. Deelplatformen: Het participeren in projecten op gebied van circulaire deelplat- vormen zoals het Europees Centrum voor Circulaire Bouw en Transformatie. Hittestress: Het voorkomen van hittestress door onderzoek te doen naar beleving van inwoners op gebied van hittestress en het imple- menteren van maatregelen hiertegen. Meer groen: Het vergroenen door nieuwe aanplant en stimuleren van meer biodiversiteit bij diverse projecten in de openbare ruimte.

Droge voeten & opvan- gen droogte: Het klimaatbestendig maken door onder andere de uitwerking van een gebiedsgerichte oplossing voor de afvoer van hemel- water, inzet op lopende projecten zoals Operatie Steenbreek en de stimuleringsregelingen en de actualisatie van het ba- sisrioleringsplan en het watertakenplan.

226 4.Klimaatbegroting 2027 Bedragen x 1000 Begrote kosten omvatten geen personeelslasten * verduurzaming van eigen vastgoed maakt integraal onderdeel uit van het MJOP en zijn hierin niet opgenomen. ** vergroening maakt integraal onderdeel uit van inrichting en herinrichting van de openbare ruimte.

227 3.11 Ontwikkelagenda Heerlen 2027–2030 De Ontwikkelagenda De Ontwikkelagenda vertaalt onze bestuurlijke ambities voor Heerlen naar een overzichtelijke en wend- bare agenda voor uitvoering. Zij maakt zichtbaar welke concrete ontwikkelingen we in deze bestuursperi- ode in gang zetten, welke stappen we in 2027 willen zetten en waar we richting 2030 naartoe werken. De agenda is hoofdzakelijk opgebouwd uit concrete acties uit het coalitieakkoord . Met de indeling naar de drieslag Zaaien, Groeien en Oogsten zetten we deze prioriteiten bewust in de tijd. Zo ontstaat niet al- leen zicht op wat we willen bereiken, maar ook op wat daarvoor eerst moet worden voorbereid, wat ver- volgens daadwerkelijk in uitvoering komt en waar concrete resultaten kunnen worden opgeleverd. De Ontwikkelagenda helpt bestuurlijke prioriteiten te ordenen, keuzes zichtbaar te maken en de voortgang gedurende de bestuursperiode te volgen. Tegelijkertijd is het noodzakelijk om nadrukkelijk te onderstrepen wat deze agenda niet is. Het is geen statische of limitatieve opsomming van alles wat de gemeente doet, geen financieel uitvoeringsprogramma, en zeker geen vervanging van de reguliere gemeentelijke bedrijfs- voering.

Tal van lopende werkzaamheden, wettelijke taken, beheer- en uitvoeringsverantwoordelijkheden, uitvoeringsprocessen en doorlopende samenwerkingstrajecten maken onderdeel uit van het dagelijks han- delen van de gemeente, maar zijn niet afzonderlijk in deze agenda opgenomen. Dat geldt evenzeer voor structurele lobby, belangenbehartiging en andere doorlopende inspanningen die op uiteenlopende dossiers permanent plaatsvinden zonder dat zij telkens als aparte ontwikkelactie worden benoemd. Ook de fasering in deze agenda moet in het juiste perspectief worden gezien. Zaaien, Groeien en Oogsten geven de beoogde ontwikkelfase aan, maar vormen geen hard afgebakend tijdschema. De indeling is rich- tinggevend, niet absoluut. Waar mogelijkheden ontstaan om sneller te realiseren, moeten die worden be- nut. Tegelijk is het onvermijdelijk dat sommige ontwikkelingen op onvoorziene wijze worden beïnvloed door sterk veranderende marktomstandigheden of de afhankelijkheid van andere overheden, instellingen en marktpartijen. Daardoor kunnen vertragingen ontstaan of verschuivingen in de planning optreden. Daar- naast geldt dat nieuwe kansen, opgaven en bestuurlijke prioriteiten zich gedurende de bestuursperiode kunnen aandienen en nu nog niet volledig zijn te voorzie n.

De Ontwikkelagenda moet dan ook gezien worden als indicatief strategisch kader, niet als wet van Meden en Perzen: koersvast in ambitie, wendbaar in uitvoering. Belangrijk is dat deze agenda een strategisch perspectief betreft en geen financieel geautoriseerd uitvoe- ringsprogramma. Opname in de Ontwikkelagenda betekent niet automatisch dat financiële middelen reeds beschikbaar zijn gesteld of dat investeringsbesluiten zijn genomen. Zaaien, Groeien en Oogsten Fase Betekenis Zaaien We creëren de voorwaarden om tot concrete uit- voering te komen. Bijvoorbeeld door onderzoek en verkenning, beleids- of visievorming, financie- ring, locatiekeuzes, samenwerking met partners, ontwerp, besluitvorming of het organiseren van uitvoeringscapaciteit. Groeien De ontwikkeling is concreet in uitvoering. Bijvoor- beeld door aanbesteding, vergunningverlening, verwerving, het sluiten van overeenkomsten, openstelling van regelingen, pilots, bouw of reno- vatie en andere aantoonbare uitvoeringsstappen. 228 Oogsten Het beoogde resultaat wordt daadwerkelijk gerea- liseerd of in werking gebracht. Bijvoorbeeld door oplevering van woningen of voorzieningen, ope- ning van een locatie, ingebruikname van een sys- teem of het behalen van een afgesproken uitvoe- ringsresultaat. Toelichting: De kwalificatie heeft steeds betrekking op de ontwikkeling zelf.

Zaaien, Groeien en Oogsten zijn dus geen maatstaf voor het bestuurlijke belang van een actie. Een ontwikkeling kan een hoge prioriteit hebben en toch nog in de fase Zaaien verkeren. Ook hoeft Oogsten niet altijd binnen deze bestuursperiode plaats te vinden : bij langjarige ontwikkelingen kan het juist een betekenisvol resultaat zijn dat richting 2030 de stap van voorbereiding naar daadwerkelijke uitvoering is gezet. Voorbeeld: BIZ Heerlerheide Zaaien: samen met ondernemers de mogelijkheden voor een Bedrijveninvesteringszone verkennen, draag- vlak organiseren, het gebied en de gezamenlijke ambities bepalen en de benodigde besluitvorming voor- bereiden. Groeien: de BIZ formeel instellen en samen met ondernemers de afgesproken activiteiten en investeringen in Heerlerheide uitvoeren. Oogsten: een functionerende BIZ waarin ondernemers structureel samenwerken en gezamenlijk investe- ren in de kwaliteit en aantrekkelijkheid van Heerlerheide. De fasering beschrijft daarmee niet simpelweg het begin, midden en einde van de bestuursperiode, maar de ontwikkelfase waarin een actie zich bevindt: van het creëren van de voorwaarden, via daadwerkelijke uitvoering, naar een concreet gerealiseerd resultaat. 229 Totaalschema Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 1.

Sociaal, veilig en gezond Regie voeren op behoud volwaardige zieken- huiszorg via Ziekenhuisalliantie en andere ka- nalen Groeien: Nadere invulling en uitvoering geven aan zowel de assertieve als constructieve aspecten van de Ziekenhuisstra- tegie, in samenwerking met de Ziekenhuisalliantie en andere partners. De 2 lijnen van de ziekenhuisstrategie steeds verder opbouwen, met vol- waardig behoud van onze ziekenhuiszorg als blijvend doel. Dit blijft naar verwachting een doorlopende opgave. Groeien Preventieve aanpakken zoals valpreventie uit- breiden en stimuleringsplan gezonde voeding ontwikkelen Zaaien: Voorwaarden, ontwerp/besluitvorming en partners organiseren rond preventieve aanpakken zoals valpreventie uitbreiden en stimuleringsplan gezonde voeding ontwikke- len. Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- leveren. Oogsten Doorbraakmethode uitbouwen, structurele ba- ten in beeld brengen en collectieve inzet daar- van met partners bespreken Zaaien: Aanpak en randvoorwaarden voor doorbraakme- thode uitbouwen, structurele baten in beeld brengen en col- lectieve inzet daarvan met partners bespreken uitwerken.

Daarna concrete uitvoering starten, opschalen en aantoonbare voortgang boeken richting 2030, waarbij we op projectbasis van partners verwachten dat ze verwachte baten/besparingen van de Doorbraakmethode aanwenden als investering in gezamenlijke inzet. Groeien AfstapelPacten realiseren Zaaien: Afspraken over spreiding, locaties, instrumenten en samenwerking vertalen naar eerste AfstapelPacten en de uit- voering daarvan starten. Gesloten pacten daadwerkelijk uitvoeren en de beoogde spreiding realise- ren; naar verwachting blijft evenwichtige spreiding van aandachtsgroepen huisvesting evenwel een meerjarige uitdaging. Oogsten Lessen uit innovaties en pilots zoals Hulp in de Huishouding vertalen naar structureel beleid Groeien: Lessen uit innovaties en pilots zoals Hulp in de Huishouding vertalen naar structureel beleid. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren. Oogsten Uitvoeringsprogramma Zekerheid als Vertrek- punt ontwikkelen Zaaien:Het uitvoeringsprogramma uitwerken en bestuurlijk vaststellen, met verbindingen naar onderwijs, werk en zorg. Daarna de maatregelen uitvoeren en richting 2030 de afgesproken resulta- ten realiseren.

Oogsten Communicatie over regelingen verbeteren en integrale toegang tot het sociaal domein ont- wikkelen Zaaien: voorwaarden, ontwerp/besluitvorming en partners committeren op het doel van integrale toegang tot ons soci- aal domein. Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- leveren. Oogsten Schuldhulpverlening innoveren met pilot naar voorbeelden als het Arnhems Model Zaaien: Pilot voor schuldhulpverlening naar voorbeelden als het Arnhems Model voorbereiden en richting uitvoering brengen. . Pilot uitvoeren, opbrengst evalueren en richting 2030 conclusies structureel verankeren in beleid. Oogsten Afwegingskader ontwikkelen voor ondersteu- ning dierenartskosten voor minima Zaaien:Voorwaarden, ontwerp/besluitvorming en partners organiseren rond afwegingskader voor ondersteuning die- renartskosten voor minima. Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- leveren. Oogsten 230 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 Financiële weerbaarheid vergroten via voor- lichting over schulden, online aankopen en koop-nu-betaal-later Groeien: Concrete uitvoeringsstappen zetten voor financiële weerbaarheid vergroten via voorlichting over schulden, on- line aankopen en koop-nu-betaal-later. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren.

Oogsten Voorkeur geven aan kleinschalige woonvor- men en alternatieven voor voorzieningen zo- als Skaeve Huse onderzoeken Zaaien: Aanpak en randvoorwaarden voor kleinschalige woonvormen en alternatieven voor voorzieningen zoals Skaeve Huse uitwerken. Daarna concrete uitvoering starten, opschalen en aantoonbare voortgang boeken richting 2030. Groeien Heerlens Ouderenakkoord uitwerken tot Uit- voeringsprogramma Ouderenbeleid Zaaien: Het Uitvoeringsprogramma Ouderenbeleid uitwer- ken met maatregelen, planning, verantwoordelijkheden, dekking en monitoring. Daarin ook de inzet van kennis en ervaring van ouderen, onder meer via Se- niorenacademie en Buurtteams, verankeren. Daarna uitvoeren richting 2030. Oogsten Beweegprogramma’s voor ouderen verder ontwikkelen gericht op fitheid, zelfredzaam- heid en ontmoeting Zaaien: Voorwaarden, ontwerp/besluitvorming en partners organiseren rond beweegprogramma’s voor ouderen ontwik- kelen gericht op fitheid, zelfredzaamheid en ontmoeting. Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- leveren. Oogsten Integraal programma jeugd-, jongeren- en studentenbeleid ontwikkelen met samenhang, uitvoering en meetbare resultaten Zaaien: We ontwikkelen een integraal programma jeugd-, jongeren- en studentenbeleid met samenhang, uitvoering en meetbare resultaten..

Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- leveren. Oogsten Kindercollege nieuw leven inblazen Zaaien: Voorbereidingen treffen om om kindercollege nieuw leven in te kunnen blazen. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren. Oogsten Financiële inrichting jeugdzorg optimaliseren op rechtvaardigheid, effectiviteit, doelmatig- heid en bijsturing Groeien: Concrete uitvoeringsstappen zetten voor financiële inrichting jeugdzorg optimaliseren op rechtvaardigheid, ef- fectiviteit, doelmatigheid en bijsturing. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren. Oogsten Wet Bibob vaker benutten tegen ondermijning Groeien: Wet Bibob vaker benutten tegen ondermijning zichtbaar intensiveren of uitvoeren. verder opschalen, verbeteren en structureel verankeren; dit blijft een door- lopende opgave. Groeien Cameratoezicht gerichter inzetten Groeien: Cameratoezicht gericht inzetten tegen o.a. straat- intimidatie en ernstige overlast. straatintimidatie en ernstige overlast zichtbaar intensiveren of uitvoeren. Richting 2030 verder opschalen, verbeteren en structureel verankeren; dit blijft een doorlopende opgave.

Groeien Gelijkwaardige participatie bevorderen en ver- talen naar een nieuwe Lokale Inclusie Agenda Groeien: Concrete uitvoeringsstappen zetten voor gelijk- waardige participatie bevorderen en vertalen naar een nieuwe Lokale Inclusie Agenda. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren. Oogsten Publiek eerbetoon aan zwarte soldaten die bij- droegen aan bevrijding verkennen Zaaien: Aanpak en randvoorwaarden voor publiek eerbe- toon aan zwarte soldaten die bijdroegen aan bevrijding ver- kennen en uitwerken. Daarna concrete uitvoering starten, opschalen en aantoonbare voortgang boeken richting 2030. Oogsten 231 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 2. Bloeiend, vernieuwend en verbonden Vestiging Universiteit Maastricht aan de Pro- menade realiseren Groeien: Via een spoedprogramma huisvesten we de facul- teit FSE met haar Heerlense activiteiten. Daarnaast sluiten we met de UM en partners de samenwerkings- en realise- ringsovereenkomst voor Promenade I, stellen het pro- gramma van eisen vast, starten de selectie van een ontwik- kelende marktpartij en brengen de wijziging van het omge- vingsplan in procedure. Richting 2030 is de faculteit FSE zichtbaar aanwezig in Heerlen en is de ver- dere realisatie van Promenade I in voorbereiding of uitvoering.

Welk deel vóór 2030 wordt gerealiseerd, is afhankelijk van de planning. Oogsten RWTH Aachen duurzaam in Heerlen veranke- ren Groeien: We sluiten een samenwerkingsovereenkomst met RWTH Aachen met een meerjarig onderwijs- en onderzoeks- programma in Heerlen en bouwen de samenwerking uit in kennisstad, economie en centrumontwikkeling. Richting 2030 is RWTH Aachen op basis van een meerjarige overeenkomst structureel met onderwijs en onderzoek in Heerlen-Centrum aanwezig, bij voorkeur in samenhang met Promenade I Oogsten Realisatie Onderwijshuisvesting Groeien: We pakken door op het gebied van onderwijshuis- vesting; zo reserveren we de benodigde investeringen voor het nieuwe Herle College en starten we de nieuwbouw van basisschool Windekind, en actualiseren we het IOHP. Alleen projecten die vóór 2030 worden opgeleverd kwalificeren als Oogsten. Groeien per pro- ject Uitvoeringsprogramma Heerlen Kennisstad Groeien: We stellen, in het verlengde van de door de raad vastgestelde investeringsagenda, in nauwe samenwerking met kennispartners een Uitvoeringsprogramma Heerlen Ken- nisstad op en vast. Richting 2030 zijn de eerste resultaten van de investeringsagenda meetbaar (bv, groei studenten- en stafaantallen) en is de realisatie van de definitieve huisvesting op Promenade I gestart.

Groeien Uitstroom naar werk vanuit participatie- en re-integratietrajecten vergroten en resultaat- gerichtheid bewaken Groeien: Uitstroom naar werk vanuit participatie- en re-in- tegratietrajecten vergroten en resultaatgerichtheid bewaken zichtbaar intensiveren of uitvoeren. Verder opschalen, verbeteren en structureel verankeren; dit blijft een door- lopende opgave. Groeien Bovengrondse Vakschool versterken Zaaien: De Bovengrondse Vakschool inhoudelijk en organi- satorisch versterken rond duurzaam werk in onder meer zorg, techniek, bouw, verduurzaming en digitalisering. Aanbod bereik en resultaat verder uitbouwen richting 2030. Oogsten Extra aandacht voor jongeren, langdurig werkzoekenden, statushouders, taalachter- standen en mensen zonder startkwalificatie via stages/leerwerk/omscholing Groeien: Concrete uitvoeringsstappen zetten voor extra aandacht voor jongeren, langdurig werkzoekenden, status- houders, taalachterstanden en mensen zonder startkwalifi- catie via stages/leerwerk/omscholing. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren.

Oogsten 232 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 MKB versterken Zaaien: In de te actualiseren nota Economie rekening hou- den met het faciliteren en verstevigen van het midden- en kleinbedrijf, inclusief centrumondernemers en valorisatie rond de kennisinstellingen. Op grond van de uitgangspunten van de nota Economie concrete uitvoering geven aan de versterking van het MKB. Groeien Heerlens Woningbouwoffensief Groeien: De woningbouwprogrammering actualiseren, prio- ritaire projecten versnellen en de Taskforce Woningbouw doorontwikkelen. Voor projectvoorbeelden verwijzen we naar de periodiek geactualiseerde woningbouwprogramme- ring. Aantoonbare versnelling van woningbouw en een actuele, uitvoerbare pro- grammering die in lijn ligt met de langjarige groeiambitie; jaarlijks rapporte- ren op start bouw, oplevering en planhardheid. Oogsten Ontwikkelimpuls Ruimte Groeien: Met een stevige, structurele Ontwikkelimpuls zor- gen we dat de houding "open for business" voor initiatiefne- mers voelbaar wordt Richting 2030 zorgen meer duidelijkheid, meer capaciteit en voorspelbaar- dere processen, gemeten aan doorlooptijden en vervulde formatie, voor méér ruimtelijk resultaat en vooral ook méér woningbouw in Heerlen.

Groeien Heerlen positief positioneren als woonstad Groeien: We brengen het groeiende Heerlense woningaan- bod in samenhang met ons rijke voorzieningenniveau en ba- nenaanbod met focus en trots onder de aandacht. Verder opschalen, verbeteren en structureel verankeren; dit blijft een door- lopende opgave. Groeien Vereveningsmechanisme introduceren voor spreiding woonsegmenten Groeien: We bereiden de implementatie van een vereve- ningsmechanisme voor en leggen dit ter vaststelling voor. Het vereveningsmechanisme draagt bij aan mengen-zonder-te-verdringen via sturing op de aard van woningbouwinitiatieven Oogsten Integraal Woonhandhavingsteam opzetten Groeien: Om de uitvoering van het beleid Grip op Wonen te versterken stellen we een Integraal Woonhandhavingsteam in. Het Integraal Woonhandhavingsteam vergroot richting 2030 de naleving en dus de impact van het beleid Grip op Wonen. Hierbij zetten we ook expliciet in op de Wet aanpak Woonoverlast zoals vastgelegd in de APV. Oogsten Woonfonds doorontwikkelen Groeien: We zetten het Woonfonds 1.0 in om wenselijke woningbouwinitiatieven te bevorderen die bijdragen aan het doelen van het Woonfundament. Ook werken we met part- ners aan een gelaagd Woonfonds 2.0. Richting 2030 maakt Woonfonds 1.0 concrete initiatieven mogelijk en wordt Woonfonds 2.0 gerealiseerd.

Oogsten Woon-werk-arrangementen Groeien: We standaardiseren Woonwerkarrangementen en verrijken ze met onderwijsaanbod en voorzieningen. We ge- ven als gemeente als eerste het goede voorbeeld door in- bedding in onze eigen bedrijfsvoering en bouwen pilots uit. Uitvoeren, evalueren en waar nodig bijstellen; dit blijft een doorlopende op- gave. Groeien Heerlens Participatiekader Groeien: We stellen het Heerlens Participatiekader vast en monitoren via de Prestatieafspraken de uitvoering. We volgen de toepassing van het kader en voorzien richting 2030 in een evaluatie. Dit blijft een doorlopende opgave. Groeien 233 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 ProbleemPandenPloeg Zaaien: We pakken probleempanden integraal aan en zet- ten daarbij instrumenten als Grip op Wonen in, maar ook ontwikkelkansen m.b.v. het Woonfonds. We creëren een re- volverend budget voor strategische verwerving. De ProbleemPandenPloeg is operationeel en versterkt buurten door een ste- vige, integrale aanpak van probleempanden. Oogsten Transformatie Sibelcogroeve Zaaien: Breed gedragen randvoorwaardelijk kader voor de ecologische en recreatieve transformatie van de Sibelco- groeve. Daarna doorpakken richting daadwerkelijke realisatie. Oogsten Gebiedsontwikkelingen Groeien: Per prioritaire gebiedsontwikkeling de eerstvol- gende bestuurlijke en uitvoeringsmijlpaal vastleggen.

In ie- der geval worden de ontwikkelingen ON-Park, Willemskwar- tier, De Hees, Groevegebied/Versiliënbosch en prioritaire ge- bieden in Heerlen-Noord in samenhang geprogrammeerd. Ook brengen we samenhang aan in de ruimtelijke en maat- schappelijke initiatieven in Meezenbroek, Eikenderveld, en de Kop van Heerlerbaan, en werken we samen met partners aan ontwikkelrichtingen voor de blauw-groene corridor Maankwartier-Brunssummerheide. Voor het totaaloverzicht wordt verwezen naar een periodiek geactualiseerde gebied- sprogrammering, die we toevoegen aan de bestaande perio- dieke woningbouwprogrammering-updates. Per gebied de afgesproken fase en mijlpalen realiseren. Niet alle gebiedsont- wikkelingen hoeven in 2030 voltooid te zijn; de agenda stuurt op aantoon- bare voortgang, dekking en uitvoeringsrijpheid. Groeien Visie Mijnkoloniёn Oogsten: We stellen in 2027 een Visie Mijnkoloniёn op. We toetsen ontwikkelingen in onze mijnkolonien aan de visie Mijnkoloniёn. Oogsten Mijnkoloniefonds Zaaien: We richting een Mijnkoloniefonds in en bereiden de openstelling ervan voor. We bevorderen de toekomstbestendigheid van onze Mijnkoloniёn met het Mijnkoloniefonds. Oogsten Nota Welstand vernieuwen rond Heerlense School 2.0 Groeien: We werken aan een nieuwe Nota Omgevingskwali- teit o.b.v. een eigen Heerlense ontwerpfilosofie en bijbeho- rende governancestructuur.

We stellen de nieuwe Nota vast en implementeren de daarin opgeno- men/daarmee verband houdende regels en sturing Oogsten Natuurinclusief Bouwen doorontwikkelen Groeien: De bestaande aanpak Natuurinclusief Bouwen ver- der toepassen en aanscherpen. De aanpak doorontwikkelen naar Klimaatadaptief en Energiepositief Bouwen en als zodanig structureel verankeren. Oogsten Grondbedrijf revitaliseren en actieve grondpo- litiek prominenter inzetten Groeien: Grondbedrijf revitaliseren en actieve grondpolitiek prominenter inzetten zichtbaar intensiveren of uitvoeren. Verder opschalen, verbeteren en structureel verankeren; dit blijft een door- lopende opgave. Groeien Ontwikkelactie | In 2027 | Beweging richting 2030 | Richting 2030 Gebiedsvisie Heerlen-Centrum | Zaaien: We ontwikkelen de nota Richtinggevend Pionieren | Richting 2030 zijn sleutelprojecten uit de uitvoeringsagenda met meerjarige | Groeien door tot een Gebiedsvisie Heerlen-Centrum met uitvoerings- | dekking in uitvoering. agenda en leggen deze uiterlijk eind 2027 ter vaststelling voor aan de raad, in samenhang met de planvorming voor Promenade I.

Streven naar BIZ-model Heerlerheide in Heer- | Zaaien: We verkennen de introductie van het BIZ-model | Bij concensus onder parners realiseren we uiterlijk in 2030 het BIZ-Model in | Oogsten len-Centrum | Heerlerheide in Heerlen-Centrum | Heerlen-Centrum Fietsenstalling station | Zaaien: We bereiden de realisatie van de fietsenstalling na- | Ingebruikname voor 2030 gerealiseerd. | Oogsten bij het station voor. Buurtsteunpunt in Heerlen-Centrum toevoe- | Zaaien: Voorwaarden, ontwerp/besluitvorming en partners | Daarna uitvoeren en het afgesproken eindresultaat uiterlijk richting 2030 op- | Oogsten gen | organiseren rond buurtsteunpunt in Heerlen-Centrum toe- | leveren. voegen. Romeins Museum realiseren | Groeien: De bouw en inrichting van het Romeins Museum | Het Romeins Museum is in 2028 geopend (opening voorzien 1 juli 2028) en | Oogsten zijn in uitvoering, met oplevering voorzien op 1 april 2028. | ontwikkelt zich richting 2030 tot publiekstrekker in het centrum. Royal / Royal Studios realiseren | Groeien: Pp basis van het besluit over de dekking van het | Richting 2030 is Royal-Rivoli geopend als centrum voor film | - en beeldcultuur | Oogsten tekort (in 2026, grotendeels uit subsidies) brengen we de | met een sluitende exploitatie. restauratie van Royal en de nieuwbouw van Rivoli in uitvoe- ring.

Synagoge restaureren en ontsluiten als LEV | Groeien: Na verwerving koppelen we bescherming aan res- | Uiterlijk in 2030 is naast de restauratie en ontsluiting ook een duurzame ex- | Oogsten tauratie, ontsluiting en een exploitatieplan. | ploitatie van de synagoge gerealiseerd Doelgroepenbad: opties herijken | Zaaien: We gaan terug naar de tekentafel en zetten een | We nemen uiterlijk in 2030 een GO/NO GO besluit over het doelgroepenbad | Groeien proces op om vóór einde bestuursperiode een GO/NO GO | in het centrum. besluit te kunnen nemen Sportpark Overbroek ( Nieuw Lotbroek) clus- | Oogsten: We verplaatsen de tennisvereniging LTC naar het | We faciliteren de verenigingen in hun ambitie en eigen initiatief om naast | Oogsten ter opwaarderen. | sportpark Overbroek door in 2027 de benodigde tennisbanen | tennis op het sportpark ook functies zoals Padel toe te voegen, op het park te realiseren. Centrumplan Hoensbroek uitvoeren als inte- | Groeien: Het integrale uitvoeringsprogramma actualiseren | Vooraf benoemde deelresultaten zijn gerealiseerd en overige onderdelen zijn | Groeien/Oogsten graal programma met prioriteiten, fasering, | met concrete deelprojecten, mijlpalen, capaciteit, investe- | aantoonbaar in uitvoering. Het centrumprogramma als geheel blijft meerja- communicatie en programmasturing | rings- en exploitatielasten, communicatie en programma- | rig.

sturing; lopende deelprojecten doorzetten. Uitvoeringspro- gramma opstellen 2027-2034. 234 235 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 Zorg- en Veiligheidshuis in Hoensbroek-Cen- trum realiseren en openen Groeien/Oogsten: De realisatie afronden en de opening voorbereiden, inclusief structurele afspraken over samen- werking, beheer en exploitative Het Zorg- en Veiligheidshuis is operationeel en de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners is structureel geborgd. Oogsten Toekomstbestendige Hoensbroekse voorzie- ning voor cultuur en verenigingen onder- zoeken en voorbereiden Zaaien: Behoefte, programma van eisen, locatievarianten, samenwerkingsmodel, investerings- en exploitatielasten en financiële haalbaarheid uitwerken. Een bestuurlijk vastgesteld en financieel onderbouwd besluit met uitvoe- ringsrijp vervolgpad. Realisatie van de voorziening wordt alleen als resultaat opgenomen wanneer dekking en planning dit dragen. Oogsten Kasteel Hoensbroek inzetten als tijdelijk on- derkomen voor verenigingen en aandacht voor duurzaamheidsmaatregelen Groeien/Oogsten: Behoefte ophalen bij verenigingen en huisvesting faciliteren. Bestaande huisvesting faciliteren. Duurzaamheidsonderzoek uitvoeren voor doorontwikkeling kasteel. Bestaande huisvesting faciliteren. Duurzaamheidsmaatregelen toepassen.

Groeien Woon-winkelcluster Giesen-Bautsch realiseren als duurzaam hart Heerlerbaan Groeien: Aan de hand van vastgestelde planuitwerking, overeenkomsten, vergunningen, grond-/vastgoedafspraken, financiering en fasering met initiatiefnemers concretiseren. Oplevering woon-winkel cluster Giesen-Bautsch. Oogsten Vernieuwd cluster rond Lidl Molenberg realise- ren voor voorzieningen, wonen en ontmoeting Groeien: Concrete uitvoeringsstappen zetten voor ver- nieuwd cluster rond Lidl Molenberg realiseren voor voorzie- ningen, wonen en ontmoeting. Daarna doorpakken, knelpunten oplossen en het afgesproken resultaat rich- ting 2030 daadwerkelijk opleveren. Oogsten Visie en uitvoeringsprogramma Mooie Buurten opstellen en in drie focuswijken Schoon-Heel- Veilig integraal uitvoeren Zaaien: We stellen een visie Mooie Buurten én een uitvoe- ringsprogramma Mooie Buurten op waarmee we de drieslag Schoon-Heel-Veilig zichtbaar verbeteren in de drie focuswij- ken van Heerlen-Noord. We voeren het programma richting 2030 uit. Oogsten Cultuursubsidiekader herijken Zaaien: Nieuw cultuursubsidiekader uitwerken met heldere keuzes tussen structurele subsidies, projectsubsidies en inci- dentele ondersteuning.

Nieuw kader vaststellen en toepassen, met toetsing op maatschappelijke waarde, publieksbereik, spreiding, samenwerking en financiële noodzaak Oogsten Kansen Europese Culturele Hoofdstad Heer- len-Parkstad verder brengen onder voor- waarde van breed Parkstad-commitment en commitment van Provincie. Groeien: Onder voorwaarde van Parkstad-breed (financieel) commitment van zowel buurgemeenten als de Brede Maat- schappelijke Coalitie en Provincie stellen we een bidbook op om mee te dingen naar Culturele Hoofdstad. Richting 2030 worden we al dan niet aangewezen als Culturele Hoofdstad 2034. Groeien Sportpark De Varenbeuk uitwerken als priori- taire integrale gebiedsontwikkeling Groeien: Op basis van een verdieping in scenario’s en draagvlakonderzoek werken aan een integrale multifunctio- nele gebiedsontwikkeling van Sportpark Varenbeuk. Richting 2030 is de uitvoering al dan niet gefaseerd gestart in lijn met ver- diepende scenario’s en het commitment van relevante stakeholders waaron- der de gemeenteraad.

Groeien Integraal Huisvestingsprogramma Sport met doorkijk 2040 opstellen Zaaien: Integraal Huisvestingsprogramma Sport met door- kijk 2040 voorbereiden We stellen het IHPS vast en brengen het richting 2030 in uitvoering Oogsten 236 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 Urban Sports Park realiseren Groeien: Ontwerp, ruimtelijke inpassing, vergunningen, in- vesteringsdekking, beheer en koppeling met de gebiedsont- wikkeling ON-Park/onderwijs uitwerken en realisatie starten zodra de randvoorwaarden zijn vervuld. Oogsten: Urban Sports Park in gebruik en structureel beheer en programme- ring geregeld. Oogsten Fiets- en OV-vriendelijkheid impuls Zaaien: We verwerken de gewenste impuls in het ontwik- kelperspectief Verbonden Stad, met oog voor verbindingen naar zowel woongebieden als economische clusters en na- tuur We stellen het Ontwikkelperspectief Verbonden Stad vast en geven (in ieder geval) op die manier invulling aan de gewenste impuls.

Oogsten Fietsbeperkingen binnenstad gerichter vorm- geven Oogsten: Fietsverbod herzien en een gerichtere regeling in- voeren, met oog voor verkeersveiligheid én bereikbaarheid Effecten van de nieuwe regeling monitoren en waar nodig bijstellen, in sa- menhang met de verdere ontwikkeling van een aantrekkelijke en goed be- reikbare binnenstad Oogsten Parkeerbeleid evalueren op praktische effec- ten en verantwoord maatwerk bieden Groeien: We evalueren het parkeerbeleid en inventariseren verbeterpunten die in nieuw beleid en/of via maatwerk ge- stalte kunnen krijgen. We introduceren nieuw parkeerbeleid en passen in relatie daartoe maatwerk toe. Oogsten Deelmobiliteit omarmen Zaaien: We brengen de mogelijkheden voor uitgebreidere inzet van deelmobiliteit, vooral in/rond het centrum, in kaart. Op basis van de inventarisatie brengen we geinventariseerde mogelijkheden richting realisatie, met concrete resultaten uiterlijk in 2030. Oogsten 3. Duurzaam, groen en schoon Heerlens Verduurzamingsoffensief intensive- ren Groeien: We intensiveren het Offensief met onder andere eerste uitvoeringsstappen in Eikenderveld, verdere verduur- zaming in Vrieheide en het opschalen van Verduurzaming op Recept We halen de targets van de Lokale Aanpak Isolatie vóór 2030, en breiden de buurtgerichte aanpak verder uit.

Groeien/Oogsten BronsGroen uitbouwen tot publiek-coöperatief energiebedrijf met coöperaties, ondernemers en bedrijven Zaaien: Door concrete voortgang op de ingezette lijnen bouwen we BronsGroen uit in samenwerking met inwoners, medeoverheden, coöperaties, en bedrijven. We benutten de coöperatieve vereniging BronsGroen om meer duurzame op- wek te genereren en zoveel mogelijk energie(winst) voor en door onze buur- ten te behouden en zorgen dat ons eigen vastgoed minder afhankelijk wordt van de energiemarkt. Groeien Minimaal één energietuin richting realisatie brengen, met focus OER-perceel Avantis Zaaien: Binnen en parallel aan het OER-traject bereiden we ontwikkeling van een energietuin bij Avantis voor, waarbij windenergie in aanvulling op zonne-energie afhankelijk is van provinciaal beleid. We brengen, afhankelijk van Rijk en Provincie als we zijn, de energietuin deze periode zo dicht mogelijk bij realisatie. Groeien 237 Ontwikkelactie In 2027 Beweging richting 2030 Richting 2030 Aanvalsplan Netcongestie ontwikkelen en mid- delen/capaciteit vrijmaken Groeien: We stellen een Aanvalsplan Netcongestie op en maken middelen vrij voor capaciteit en instrumenten voor uitvoering. Uitvoeren van netcongestieverzachtende maatregelen, aanvalsplan evalue- ren en waar nodig bijstellen; dit blijft een doorlopende opgave.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerlen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/902f8456-ed12-499b-8b5e-189b9af8d860?agendaItemId=926ebeeb-0db9-4a12-bc14-d8aee7883908