CConstaterende datHeerlen
Koppel je AI →
Document · PDF

MBP 2027-2030 Begroting 2027

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen Meerjarig Bestuurlijk Programma90.031 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 10

• Onvoldoende kwaliteit, beschikbaarheid of veilige uitwisseling van gegevens kan het gebruik van het Data Warehouse Wonen beperken. • Een hoge concentratie van kwetsbare woon- en zorgfuncties in bepaalde buurten kan de leefbaar- heid verder onder druk zetten als spreiding onvoldoende tot stand komt. 4. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) / begroting 2027: Wat gaat het programma VHROSV kosten?

114 Programma 8 - VHROSV Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -16.048 -11.912 -14.748 -15.588 -16.768 -17.716 Baten 8.320 4.216 3.370 3.473 3.643 3.373 Totaal saldo van baten en lasten -7.729 -7.696 -11.378 -12.115 -13.125 -14.343 Toevoeging reserves -2.320 -3.967 -744 -1.043 -1.042 -891 Onttrekking reserves 3.036 357 252 251 250 398 Resultaat -7.012 -11.306 -11.870 -12.908 -13.917 -14.836 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Ruimtelijke ordening -5.210 -4.592 -8.574 -8.448 -8.271 -8.694 Centrum -2.757 -3.033 -2.481 -3.346 -4.536 -5.333 Wonen 238 -70 -323 -321 -318 -316 Bestemming 716 -3.611 -492 -792 -792 -493 Totaal -7.012 -11.306 -11.870 -12.908 -13.917 -14.836 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 115 Kernthema Ruimtelijke ordening 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Ruimtelijke ordening? Heerlen wil een gezonde, kwalitatieve groei doormaken, en daarvoor is hoogwaardige ruimtelijke ontwikkeling onontbeerlijk.

We gebruiken ruimtelijke ontwikkeling dan ook om onze stad sterker en meer in balans te brengen: met meer en betere woningen, sterke en gemengde buurten, ruimte voor economie en voorzieningen en een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We benutten daarbij in de eerste plaats de ruimte binnen de bestaande stad en verdichten waar dat zorgvuldig kan. Tegelijk koesteren we wat Heerlen bijzonder maakt: onze mijnkoloniën en andere waardevolle gebouwen en gebieden, het landschap en het groen in en om de stad. De Omgevingsvisie Heerlen 2050 vormt de basis voor de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. De komende jaren werken we verder aan één omgevingsplan voor heel Heerlen. Met de Heerlense School 2.0 ontwikkelen we daarnaast een eigen Heerlense ontwerpfilosofie voor architectuur, ste- denbouw, landschap en openbare ruimte en verankeren we die in een nieuwe Nota Ruimtelijke Kwa- liteit. Bij nieuwe ontwikkelingen stellen we niet alleen eisen aan wat en hoeveel er wordt gebouwd, maar ook aan de kwaliteit van de omgeving die daarmee ontstaat. Natuur, water en klimaatadaptatie nemen we vanaf het begin mee in ruimtelijke plannen. De bestaande aanpak voor natuurinclusief verbreden we naar klimaatadaptief en energiepositief bouwen. Voor onze mijnkoloniën stellen we een eigen visie vast.

Met het Fonds Mijnkoloniën leggen we een financiële basis om ook daadwerkelijk in de toekomst van deze buurten te investeren. In 2027 starten we het fonds op met €200.000 ; vanaf 2028 is het onze inzet om gedurende tien jaar jaarlijks €500.000 beschikbaar te stellen, wat dus optelt tot ruim €5 miljoen in totaal. Een deel van het fonds willen we inzetten voor leningen aan woningcorporaties, waarbij terugbetaalde middelen opnieuw voor onze mijnkoloniën kunnen worden ingezet. Zo kan onze gemeentelijke bijdrage een veel grotere investeringsbeweging op gang brengen d an de jaarlijkse storting alleen. De precieze voorwaarden en het toetsingskader werken we, binnen de relevante landelijke en Europese kaders, samen met corporaties uit. Daarmee leggen we een basis waarop we samen met corporaties en andere partners verder kunnen bouwen aan het behoud en de toekomst van onze mijnkoloniën. We nemen de komende jaren ook meer publieke regie op de ontwikkeling van de stad. We revitali- seren het grondbedrijf en zetten actieve grondpolitiek nadrukkelijker in. Met een inpondbudget kun- nen we vastgoed tijdelijk en strategisch verwerven wanneer dat no dig is om gebieds- en vastgoed- ontwikkelingen mogelijk te maken.

Als onderdeel van de werkwijze Heerlen Maakt Ruimte en een stevige Ontwikkelimpuls voegen we bovendien capaciteit toe en veranderen we de behandeling van ruimtelijke initiatieven, zodat initiatiefnemers sneller duidelijkheid krijgen over de wenselijkheid en haalbaarheid van hun plannen en wenselijke initiatieven sneller tot besluitvorming kunnen komen. Met de ProbleemPandenPloeg pakken we panden aan die de leefbaarheid of ontwikkeling van een buurt in de weg staan. Daarbij combineren we waar nodig handhaving, verwerving en herontwikke- ling en kunnen we ook het Woonfonds inzetten om een nieuwe ontwikkeling mogelijk te maken. De verstedelijkingsstrategie Limburg Centraal vertalen we naar de ontwikkeling van Heerlen. We koppelen de regionale groeiopgave aan onze eigen keuzes over woningbouw, economie, bereikbaar- heid, voorzieningen en leefomgeving. Ook het Woningbouwoffensief krijgt daarmee ruimtelijk vorm: we maken ruimte voor een forse woningbouwproductie, maar sturen daarbij ook op de juiste wonin- gen op de juiste plekken en op sterke en gemengde buurten. Een belangrijk deel van die ontwikkeling vindt gebiedsgericht plaats. In Heerlen -Noord werken we onder meer aan de verdere ontwikkeling van Meezenbroek, onze focuswijken, Stadspark Oranje Nas- sau en het Groevengebied.

In andere delen van de stad werken we o nder meer aan de Kop van Heerlerbaan en verschillende grotere woningbouw- en gebiedsontwikkelingen. We onderzoeken daar- naast de ontwikkeling van een blauw -groene verbinding tussen het Maankwartier en de Brunssum- merheide en werken aan de ecologische en recreatieve transformatie van de Sibelcogroeve. 116 Hoensbroek-Centrum ontwikkelen we verder als het tweede stedelijke centrum van Heerlen. Op basis van het gebiedsperspectief maken we ruimte voor woningbouw, concentreren we winkels en voor- zieningen op kansrijke locaties en maken we herbestemming mogelijk waar winkelruimte niet langer toekomstbestendig is. We combineren dit met investeringen in de openbare ruimte en de aanpak Sociaal Veilig. Binnen de begroting beschikbare middelen voor Hoensbroek-Centrum Beschikbare middelen Krediet Hoensbroek centrum intensivering uit Begroting 2026 € 5.000.000 Inzet beschikbare rijksmiddelen voor wonen en leefomgeving € 2.000.000 Centrum Veiligheid, Leefbaarheid, Zorg & Recht – Aanvul- lende capaciteit per jaar € 125.000 WOKT 2.0 aanvraag inclusief cofinanciering € 5.360.000 Totaal € 12.485.000* * Niet uitputtend 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Ruim- telijke ordening? In 2027 werken we verder aan één omgevingsplan voor heel Heerlen.

We brengen wijzigingen van het omgevingsplan in procedure voor Heerlerheide -Centrum, Heerlen -Oost, Hoensbroek -Oost, Hoensbroek-Zuid en omgeving, Bedrijventerreinen Heerlen-Zuid en omgeving en Heerlerheide-Zuid- oost. Daarnaast doorlopen we de benodigde planologische procedures voor woning bouw en andere ontwikkelingen die we in Heerlen mogelijk willen maken. We stellen de verstedelijkingsagenda Limburg Centraal vast en bepalen wat deze betekent voor de ontwikkeling van Heerlen. We actualiseren de Nota Ruimtelijke Kwaliteit en werken daarin de Heer- lense School 2.0 uit tot een eigen Heerlense ontwerpfilosofie vo or architectuur, stedenbouw, land- schap en openbare ruimte. Ook stellen we de Visie Mijnkoloniën vast. Die gebruiken we vervolgens bij ruimtelijke ontwikkelingen in onze mijnkoloniën. In 2027 maken we € 4 miljoen beschikbaar als inpondbudget voor tijdelijke en strategische verwer- ving van vastgoed. We maken de ProbleemPandenPloeg operationeel en brengen daarin de gemeen- telijke instrumenten samen waarmee we probleempanden kunnen aanpakken. Per pand bepalen we wat nodig en mogelijk is: bijvoorbeeld handhaven, verwerven, herontwikkelen of met behulp van het Woonfonds een nieuwe ontwikkeling mogelijk maken.

Met de Ontwikkelimpuls voeren we vanaf 2027 de nieuwe werkwijze voor ruimtelijke initiatieven , Heerlen Maakt Ruimte, verder in en voegen we capaciteit toe om ruimtelijke plannen sneller en beter te behandelen. In Heerlen-Noord stellen we handelingsperspectieven op voor GMS, Hoofdstraat -West/Kasteelbuurt en Vrieheide, waarbij geldt dat handelingsperspectieven gemeentelijk in de regel verankerd worden in gebiedsvisies. Daarnaast werken we aan Stadspark Oranje Nassau en het Groevengebied in Tuin- stad-Noord. Verspreid over de stad werken we daarnaast aan een groot aantal concrete gebieds- en woningbouwontwikkelingen. Niet limitatief gaat het in 2027 onder meer om de Kasteelbuurt, DSM - Diepenbrockstraat in samenhang met de gebiedsvisie Eikenderveld, De Hees en het Willemskwartier. Voor Hoensbroek-Centrum werken we stedenbouwkundige kaders uit voor de verdere ontwikkeling van het centrum. 117 3.

Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Ruimtelijke ordening om dit te realiseren? • Provinciale Omgevingsvisie Limburg 2026; • Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL); • Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (SVWZL); • Beleidsregel Ruim baan voor Goede Woningplannen; • Omgevingsvisie Heerlen 2050; • Toekomstvisie Wonen, Welzijn en Zorg; • Visie- en ambitiedocument “Nieuw Heerlens Woonfundament”; • Beleidsregel minimale eisen woonkwaliteit; • Nota Grond- en Vastgoedbeleid 2025; • Nota Ruimtelijke Kwaliteit Heerlen; • Visie Waardevolle Buitenruimte; • Mobiliteitsvisie Heerlen; • Bedrijventerreinenvisie Heerlen; • Integraal Huisvestingsplan Heerlen voor primair en (voortgezet) speciaal onderwijs 2024-2040; • Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs 2021-2036. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? Begroting VTH-taken: De beschikbare formatiemiddelen voor VTH zijn structureel opgenomen in de gemeentelijke begro- ting. Eventueel ziekteverzuim en vacatureruimte worden binnen de beschikbare formatiemiddelen en de daarvoor in de begroting opgenomen middelen opgevangen. 5.

MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? KT Ruimtelijke ordening Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -11.453 -7.683 -11.842 -11.819 -11.811 -11.965 Baten 6.243 3.090 3.268 3.370 3.540 3.270 Totaal -5.210 -4.592 -8.574 -8.448 -8.271 -8.694 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming aantal fte Bedrag Formatie Handhaving en Toezicht 39,2 3.784 Formatie Vergunningverlening 26,9 2.434 Uitvoeringsbudget (incl. bijdrage ODZL) 1.055 Totaal 66 7.273 Bedragen x € 1.000 Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 Slakhorst OR 1.568 Veiligheidscentrum Heerlen-Noord meerkosten 450 Totaal 2.018 0 0 0 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 118 Kernthema Centrum 1. MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Centrum? We ontwikkelen het centrum verder als levendig en toekomstbestendig hart van Heerlen. Onderwijs, kennis, wonen, ondernemerschap, cultuur en een aantrekkelijke openbare ruimte versterken elkaar. Kwaliteit staat daarbij voorop. Het Ruimtelijk-Economisch Kompas vormt de leidraad voor deze ont- wikkeling. We versterken Heerlen als kennisstad. De komst van de Universiteit Maastricht naar Promenade I is daarbij een topprioriteit.

We versterken de positie van de RWTH Aachen University en vernieuwen we de samenwerking met Zuyd Hogeschool, VISTA college en de Open Universiteit. We verbinden onderwijs, onderzoek en ondernemerschap aan maatschappelijke opgaven en economische kansen. We benutten de Brightlands-campus als verbindende plek voor onderwijs, onderzoek, ondernemer- schap en arbeidsmarkt. Daarbij versterken we de verbinding tussen de campus en het centrum. We werken tevens aan een aantrekkelijk studentenklimaat, met aandacht voor wonen, voorzieningen en binding met de stad. Onderwijs blijft een belangrijke drager voor de ontwikkeling van het centrum. We ontwikkelen Pro- menade I verder met ruimte voor onderwijs, wonen, ondernemerschap en voorzieningen. Naast de komst van de Universiteit Maastricht werken we aan de verdere verankering van de RWTH Aachen University. Naast het onderwijs zal onderzoek en innovatie onderdeel gaan uitmaken van het eco- systeem. We versterken de stadseconomie. We geven ruimte aan culturele en economische initiatieven die zorgen voor vernieuwing en levendigheid. Daarbij denken we mee met nieuwe winkelconcepten en bieden we maatwerk als ontwikkelingen daarom vragen. Met stadspromotie en een herkenbaar ver- haal versterken we het imago en de aantrekkingskracht van Heerlen , waarbij Heerlen Partners een centrale rol vervult. We breiden de woningbouw in het centrum verder uit.

Ons perspectief is ongeveer 1.500 extra wo- ningen, gericht op de gewenste doelgroepen. Binnen de ambitie om Heerlen te laten groeien naar 100.000 inwoners richten we ons op 5.000 extra inwoners in het centrum. We werken hiervoor actief samen met ontwikkelende partijen. We geven vorm aan de gebiedsontwikkeling rond het Wilhelminaplein en De Klomp. Promenade I en het Wilhelminaplein vormen belangrijke dragers van de centrumontwikkeling. We verbinden deze gebieden aan de omliggende wijken en het centrum via een aantrekkelijke, beleefbare en klimaat- bestendige openbare ruimte. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Cen- trum? In 2027 geven we een stevige impuls aan Heerlen als kennisstad. We stellen hiervoor een visie en strategie vast, met een meerjarige uitvoerings- en investeringsagenda en een herkenbaar Heerlens profiel. De komst van de Universiteit Maastricht naar Promenad e I heeft prioriteit. We starten de sloop van een deel van Promenade I en de planologische procedures voor de nieuwbouw. We versterken onze samenwerking met kennispartners. Met Zuyd Hogeschool en VISTA college slui- ten we een strategische samenwerkingsovereenkomst en werken we aan een eerste aanwezigheid in de binnenstad. We verankeren de RWTH Aachen University duurzaam in de binnenstad met een strategische samenwerkingsovereenkomst.

Met de Brightlands -campus werken we aan nieuwe sa- menwerkingen en een duidelijke aanwezigheid in het centrum. Samen met kennispartners werken 119 we concrete onderzoeksopdrachten uit die aansluiten op gemeentelijke opgaven. We zetten in op meer studentenhuisvesting en versterken we de audiovisuele en media -activiteiten in het Audio- visueel (AV) kwartier. We zetten tegelijkertijd de ontwikkeling van het centrum voort. De woningbouw komt op meerdere locaties verder in uitvoering. In Schinkelkwadrant Noord en Zuid start de bouw. De tweede fase van de studentencampus aan de Putgraaf en de woningbouw aan de Klo mpstraat worden in gebruik genomen. Ook op andere locaties gaat de woningbouw verder. We investeren in een aantrekkelijke en goed bereikbare openbare ruimte. We werken onder meer aan de Schinkelstraat, het Schinkelkwadrant, de Uilestraat en realiseren nieuwe openbare fietsen- stallingen. We realiseren een buurtpunt in het centrum. Het Romeins Museum en de bijbehorende openbare ruimte ontwikkelen we verder als belangrijke cultuurdrager van de stad. We werken verder aan de gebiedsontwikkelingen Promenade I, het AV-kwartier en Wilhelminaplein. Voor Promenade I starten we de aanbesteding van de gebiedsontwikkeling en het ontwerp van de openbare ruimte richting De Klomp en het Wilhelminaplein.

In het AV -kwartier starten we onder meer met Royal-Rivoli en werken we verder aan het Stationsplein. Rond het Wilhelminaplein ronden we de herinrichting van het Schelmenhof en het Betaplein af en starten we de herontwikkeling van De Klomp. Tot slot stellen we een uitvoerings- en financieringsagenda voor Heerlen Centrum op als uitwerking van het Ruimtelijk-Economisch Kompas. Samen met Heerlen Partners versterken we de positionering en zichtbaarheid van Heerlen en het centrum met daarin een belangrijke rol voor de uitstraling van het centrum. Financiële rapportage programma Centrum & Onderwijs Tijdens de behandeling van de inhoudelijke voortgangsrapportage programma Centrum in de com- missie RO van november 2020 is afgesproken dat de raad twee keer per jaar (Begroting en Jaarver- antwoording) geïnformeerd wordt over de financiën van het programma. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Centrum om dit te reali- seren? • Bidboek Urban Heerlen; • Ambitiedocument Samen Maken Wij Het Centrum; • Richtinggevend Pionieren - Het kompas voor een krachtig Heerlen Centrum; • Hoogbouwnota Centrum; • Beleidsdocumenten bij kernthema’s; • Ambitiedocument Samen Maken Wij Het Centrum; • Richtinggevend Pionieren - Het kompas voor een krachtig Heerlen Centrum; • Raadsvoorstel investeringsagenda t.b.v.

‘Heerlen Kennisstad’; • Beleidsdocumenten bij kernthema’s. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? 120 5. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? KT Centrum Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -3.419 -3.606 -2.481 -3.346 -4.536 -5.333 Baten 663 572 0 0 0 0 Totaal -2.757 -3.033 -2.481 -3.346 -4.536 -5.333 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Omschrijving Begroting 2027 2028 2029 2030 Romeins Museum 5.900 1.928 Romeins Museum (installaties) 5.500 1.725 Verwerving Promenade I 5.225 225 Rijwielstalling Maankwartier/station 2.130 Rijwielstalling Station (installaties) 1.566 Herinrichten openbare ruimte Landsfort Herle 800 Voorbereidingskrediet SMWHC 800 832 Centrum Openbare Ruimte 663 Romeins Museum (inrichting) 500 1.500 Herinrichten RK Fase 2B Dr. Poelsstraat 61 Schinkelkwadrant Zd OR 50 100 883 100 Herinrichten or Promenade II 50 Herinrichten RK Fase 2A Raadhuisplein 23 23 Herinrichten RK Fase 3 Museumplein 100 539 100 Erfgoed projecten Centrum 4.588 Erfgoed projecten Centrum installaties 1.300 Totaal 23.267 6.433 1.422 6.088 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 121 Kernthema Wonen 1.

MBP meerjarig perspectief (2027-2030) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Wonen? Met het Heerlens Woningbouwoffensief zetten we de komende jaren in op de bouw van minimaal 7.000 extra woningen tot 2050. Daarbij gaat het niet alleen om méér woningen, maar vooral om woningen die Heerlen nu tekortkomt en die bijdragen aan sterkere en meer gemengde buurten. We zetten de Taskforce Woningbouw voort om samen met woningcorporaties, ontwikkelaars en maat- schappelijke initiatiefnemers projecten sneller van plan naar uitvoering te brengen. Tegelijk zetten we Heerlen nadrukkelijker op de kaart als aantrekkelijke woonstad. We sturen daarbij op wat buurten en de stad als geheel nodig hebben. We bouwen voort op het Woonfundament en onze drie woonpijlers: Investeren, Koesteren en Reguleren. We willen sterke en stabiele gemeenschappen en hanteren daarbij het principe van mengen zonder te verdringen. Het aandeel corporatiehuur in Heerlen blijft stabiel. We voegen gericht middenhuur, betaalbare koop en levensloopbestendige woningen toe en sturen met een vereveningsmechanisme op een betere sprei- ding van woonsegmenten over de stad. M et de starterslening houden we de stap naar een eerste koopwoning bereikbaar.

We werken nauw samen binnen Parkstad en benutten actief rijks-, provinciale en Europese middelen voor woningbouw en verbetering van de bestaande woningvoorraad. Met het Woonfonds ondersteu- nen we woningbouwprojecten die bijdragen aan de doelen van het Woonf undament met subsidies en garantstellingen. We bouwen het fonds verder uit tot een instrument waarin gemeentelijke mid- delen kunnen worden gecombineerd met geld van andere publieke en private partijen. We verbinden wonen nadrukkelijker met werk en onderwijs. Met woon -werkarrangementen combi- neren we huisvesting met werk, onderwijs en voorzieningen. Daarmee willen we mensen die in Heer- len of de regio kunnen werken ook verleiden en helpen om hier te komen wonen en een bestaan op te bouwen. We geven daarbij als gemeente zelf het goede voorbeeld. Voor studenten en kenniswer- kers zorgen we voor passende huisvesting die aansluit bij de ontwikkeling van Heerlen als kennisstad. Ook bij wonen, welzijn en zorg sturen we op meer balans in de stad. Met de Uitvoeringsagenda Wonen, Welzijn en Zorg werken we aan voldoende passende woningen en ondersteuning voor men- sen die dat nodig hebben. Tegelijk willen we de historische opeenstapelin g van kwetsbaarheid en armoede in kwetsbare buurten doorbreken. Daarom sluiten we AfstapelPacten met eigenaren en exploitanten van woonzorglocaties.

Daarin maken we afspraken om kwetsbare woonzorgfuncties in kwetsbare buurten waar mogelijk af te bouwen en nieuwe of verplaatste voorzieningen evenwichtiger over de stad te spreiden. Zo zorgen we voor passende huisvesting en zorg voor aandachtsgroepen én voor sterkere en meer gemengde buurten. Naast investeren en koesteren reguleren we waar dat nodig is. Met Grip op Wonen sturen we steviger op het gebruik en de bewoning van woningen. We voeren de Parkstadwet en de andere instrumenten van Grip op Wonen in samenhang uit. Met een Integraal Woonhand havingsteam brengen we de verschillende vormen van toezicht en handhaving rond wonen bij elkaar. Daarnaast zetten we de mogelijkheden van de Wet aanpak woonoverlast in om ernstige en herhaaldelijke overlast vanuit woningen gerichter aan te pakken. We beoor delen jaarlijks wat onze instrumenten opleveren en gebruiken het Data Warehouse Wonen om ontwikkelingen op de woningmarkt te volgen en onze aanpak waar nodig bij te stellen. Met woningcorporaties maken we scherpere prestatieafspraken over woningbouw, betaalbaarheid, verduurzaming, onderhoud, leefbaarheid en de huisvesting van aandachtsgroepen. Huurders moeten bovendien daadwerkelijk invloed hebben wanneer hun woning of buurt ingrijpend verandert. Daarom passen we het Heerlens Participatiekader toe bij sloop, renovatie en nieuwbouw.

Ook voeren we de regionale urgentieregeling in voor mensen die met voorrang passende huisvesting nodig hebben. 122 In het Volkshuisvestingsprogramma leggen we vast hoeveel en welke woningen Heerlen nodig heeft, hoe we de bestaande woningvoorraad willen verbeteren en hoe we sturen op betaalbaarheid, sprei- ding en passende huisvesting voor verschillende groepen. 2. Begroting 2027 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2027 te bereiken binnen het kernthema Wo- nen? In 2027 voeren we het Heerlens Woningbouwoffensief uit. In het eerste kwartaal stellen we de ont- wikkelkaart en de vernieuwde woningbouwprogrammering vast. Daarmee brengen we in beeld waar woningen worden toegevoegd, welke projecten prioriteit krijgen en welke projecten extra inzet nodig hebben om tot realisatie te komen. Ook lanceren we in het eerste kwartaal de we bsite van het Woningbouwoffensief en starten we de publieksgerichte positionering van Heerlen als woonstad. In het tweede kwartaal stellen we het Volkshuisvestingsprogramma vast. Daarin leggen we vast hoeveel en welke woningen we willen toevoegen, welke groepen we willen huisvesten en hoe we sturen op betaalbaarheid, de bestaande woningvoorraad en de samenstelli ng van buurten.

In het eerste kwartaal leggen we daarnaast een voorstel voor een vereveningsmechanisme voor sociale woningbouw voor, waarmee we sturen op een betere spreiding van woonsegmenten over de stad. Vanaf 2027 gebruiken we het eind 2026 geopende loket van het Woonfonds voor subsidies en ga- rantstellingen voor woningbouwprojecten die bijdragen aan onze volkshuisvestelijke doelen. We rich- ten de uitvoering en monitoring daarvan structureel in. In het derde kwartaal ontwikkelen en lance- ren we de volgende vorm van het Woonfonds, gericht op samenwerking met private investeerders. In het eerste kwartaal werken we de woon -werkarrangementen verder uit. We combineren daarin huisvesting met werk, onderwijs en voorzieningen en leggen de verbinding met de woon -werkroute voor statushouders. Ook werken we uit hoe de gemeente zelf woon -werkarrangementen kan toe- passen. In het eerste kwartaal stellen we de Uitvoeringsagenda Wonen, Welzijn en Zorg vast en starten we met de uitvoering. We werken verder aan woonzorgcirkels en maken met woningcorporaties, zorg - en welzijnspartners afspraken over passende huisvesting en onders teuning. Ook starten we met AfstapelPacten met eigenaren en exploitanten van woonzorglocaties.

Daarmee maken we afspraken over het afbouwen van kwetsbare woonzorgfuncties in buurten waar kwetsbaarheid zich al sterk concentreert en over een evenwichtigere spreiding van deze voorzieningen over de stad. In het eer- ste en tweede kwartaal stellen we de regionale urgentieregeling vast en bereiden we de uitvoering daarvan voor. We maken in 2027 nieuwe prestatieafspraken met woningcorporaties over woningbouw, betaalbaar- heid, verduurzaming, onderhoud, leefbaarheid en de huisvesting van aandachtsgroepen. Bij rele- vante sloop-, renovatie- en nieuwbouwprojecten passen we het eind 2026 vastgestelde Heerlens Participatiekader toe. In 2027 voeren we de Parkstadwet en de andere instrumenten van Grip op Wonen in samenhang uit en beoordelen we hun werking. We richten een Integraal Woonhandhavingsteam in, zodat signalen over ongewenste woonsituaties gezamenlijk kunnen worden opgepakt en beschikbare handhavings- instrumenten in samenhang kunnen worden ingezet. Ook zetten we de mogelijkheden van de Wet aanpak woonoverlast in bij ernstige en herhaaldelijke woonoverlast. Het Data Warehouse Wonen gebruiken we voor woningbouwprogrammering, monitoring, evaluatie en handhaving. De starterslening blijft in 2027 beschikbaar en brengen we actief onder de aandacht.

Daarnaast zoeken en benutten we rijks-, provinciale en Europese subsidies voor woningbouw, transformatie en verbetering van de bestaande woningvoorraad. 3. Begroting 2027 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Wonen om dit te realise- ren? 123 • Het Woonfundament en de Nieuwe Woonpijlers; • Het totaalpakket Grip op Wonen, inclusief de Parkstadwet en aanverwante vergunning-, toezicht- en handhavingsinstrumenten; • De Verordening Woonfonds en de daarop gebaseerde uitvoeringsregels en werkprocessen; • De gemeentelijke regeling Starterslening; • De prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties; • De regionale woonafspraken en samenwerking binnen Parkstad en Zuid-Limburg; • De Uitvoeringsagenda Wonen, Welzijn en Zorg en de beleidsmatige kaders voor wonen en zorg; • De Omgevingsvisie en overige ruimtelijke beleidskaders die de woningbouwprogrammering en gebiedsontwikkeling sturen. 4. MBP 2027-2030 / Begroting 2027 Wat gaat dat kosten? KT Wonen Rekening Bijgestelde begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten -1.176 -623 -425 -424 -421 -419 Baten 1.414 553 102 103 103 103 Totaal 238 -70 -323 -321 -318 -316 Bedragen x € 1.000 Meerjarenraming 124

125 2.2 Algemene dekkingsmiddelen Inleiding Hieronder wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Deze worden in de rest van dit hoofdstuk verder toegelicht. * In de tabel hierboven valt onder lokale heffingen de ozb en de ‘overige belastingen’, zijnde taakveld 0.61, 0.62 en 0.64. De parkeerbelasting en de toeristenbelasting (taakveld 0.63 en 3.4) vallen buiten deze totaaltelling. Algemene dekkingsmiddelen 2027 Begroting 2027 in % Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is 32.549 8 Algemene uitkeringen 370.558 93 Dividend 808 0 Saldo van de financieringsfunctie -4.908 -1 Overige algemene dekkingsmiddelen -1.000 0 398.008 100 Bedragen x € 1.000

126 2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de baten van de gemeente. De lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, bestaan uit de onroerendezaakbelastingen woningen en niet-woningen, precariobelasting, toeristenbelasting, parkeren en hondenbelasting. Meer informatie over de lokale heffingen, met een uitgebreid beeld van het gevoerde beleid, een overzicht van de diverse heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en het kwijtscheldings- beleid is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. 127 2.2.2 Gemeentefonds Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten, de ontwikkeling hiervan bepaalt in belangrijke mate onze financiële ruimte. Gemeenten ontvangen drie circulaires per jaar met infor- matie over de omvang en verdeling van het gemeentefonds. De mei circulaire is gebaseerd op de Voorjaarsnota, de septembercirculaire op de Miljoenennota en de decembercirculaire op basis van de Najaarsnota van het Rijk. Gemeenten bevinden zich nog steeds in een financieel onzekere tijd, er is een disbalans tussen taken, middelen en risico’s. Vanuit diverse gremia wordt ingezet op inzicht en herstel van de balans om tot een goede financiële uitgangspositie voor gemeenten te komen.

De cijfers van het gemeentefonds in deze begroting zijn evenals in voorgaande jaren gebaseerd op de meicirculaire, consistent beleid conform de richtlijn van de provincie; voor de begroting 2027 betreft dit de meicirculaire 2026. De begroting van het Gemeentefonds is als volgt: Algemene uitkering De algemene uitkering wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, mu- taties in verdeling/maatstaven en taakmutaties. Het gemeentefonds volgt de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp), de jaarlijkse toe- of afname wordt het accres genoemd. Jeugd Uitgangspunt van het Rijk is dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd vanaf 2028 het beoogde effect hebben, verdere versterking van de beheersmaatregelen is voorzien en uitwerking van aanvullende maatregelen. De haalbaarheid hiervan is onzeker. He t Rijk heeft een financieel voorschot genomen op nog te nemen maatregelen door een uitname uit het gemeentefonds voor sturen op trajectduur jeugdzorg en invoering eigen bijdrage jeugdzorg. Beide posten zijn in onze begroting conform de richtlijn van de provincie als financieel toezichthouder budgettair neutraal ver- werkt, omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verant- woordelijkheid van het Rijk valt.

De Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zal begin 2027 een uitspraak doen over de haalbaarheid van de besparingsmaatregelen en hoe om te gaan met het verschil tussen kosten en beschikbare middelen voor de jeugdzorg bij gemeenten. Wmo Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo wordt vanaf 2029 door het Rijk ge- schrapt met hieraan gekoppeld een uitname uit het gemeentefonds. Voor inwoners die niet in staat zijn de huishoudelijke hulp zelf te regelen blijft deze taak bij de gemeente en zijn middelen voor een vangnet toegevoegd. Het is nog onduidelijk hoe dit vangnet eruit komt te zien en wie hiervan gebruik kan maken. Als gevolg hiervan kunnen de daadwerkelijke financiële gevolgen van het nieuwe lande- lijke beleid nog niet inzichtelijk gemaakt worden. In lijn met de kaders van de provincie is voor de begroting 2027 een stelpost opgenomen voor de netto -uitname uit het gemeentefonds, hierdoor is deze maatregel budgetneutraal voor deze begroting. Jeugd en Wmo Rijk en VNG werken aan nieuwe financiële arrangementen voor Jeugdzorg en Wmo die (beter) aan- sluiten bij de (financieel) bestuurlijke verhoudingen en meer duidelijkheid en voorspelbaarheid bie- den. Vooralsnog is er geen inzicht in de (financiële) impact.

Bedragen * € 1.000 Omschrijving 2027 2028 2029 2030 Algemene Uitkering 285.551 282.967 285.658 298.751 Integratie- en decentralisatie-uitkeringen 85.007 79.329 76.291 75.177 Totaal 370.558 362.296 361.949 373.929 128 Verdeelmodel Vanaf 2027 was een herziening van de verdeling van het gemeentefonds voorzien. De voorstellen voor wijzigingen in het verdeelmodel vereisen echter vervolgonderzoek. Per 2027 zijn daarom voor- alsnog maar twee beperkte wijzigingen doorgevoerd. Rekening houdend met het benodigde vervolg- traject wordt in 2029 een volgende stap voorzien. Aanpassingen in het verdeelmodel kunnen tot aanzienlijke verschuivingen in de verdeling van middelen over gemeenten leiden. Integratie- en decentralisatie uitkeringen Deze uitkeringen maken net als de algemene uitkering deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling over de gemeenten. 129 2.2.3 Dividenden Enexis N.V. Na de verkoop en splitsing van Essent en de verkoop van andere voormalige Essent -onderdelen ontvangt de gemeente binnen deze deelneming alleen nog dividend van Enexis Holding N.V. We ramen het dividend op basis van het dividend over het voorgaande boekjaar. Daarbij houden we rekening met het dividendbeleid van Enexis. Vanaf boekjaar 2025 bedraagt de uitkering 50% van de nettowinst uit gewone bedrijfsvoering, met een maximum van € 100 miljoen.

Daarbij geldt als voor- waarde dat de uitkering de financiële positie en kredietwaardigheid van Enexis niet in gevaar brengt. Voor de meerjarenbegroting 2027-2030 rekenen we met € 0,67 dividend per aandeel. Dit betekent aan dividend bij 311.850 aandelen een bedrag van € 208.000. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) N.V. De gemeente Heerlen bezit 424.827 aandelen BNG Bank N.V. met een boekwaarde van € 1.062.000. BNG Bank keert jaarlijks dividend uit. Ook voor BNG Bank ramen we het dividend op basis van het dividend over het voorgaande boekjaar. Voor de meerjarenbegroting 2027-2030 rekenen we met € 1,41 dividend per aandeel. Dit betekent een geraamde dividendopbrengst van circa € 599.000 per jaar. 130 2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie Voor de toelichting op het saldo van de financieringsfunctie verwijzen we naar de paragraaf Finan- ciering. 131 2.3 Overzicht overhead Overzicht kosten overhead Rekening 2025 Bijgest. Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Overhead 50.936 46.140 44.356 48.328 48.225 48.254 Bedragen x € 1.000 132 2.4 Bedrag heffing vennoot- schapsbelasting De vennootschapsbelasting is een winstbelasting. Voor de Wet op de vennootschapsbelasting (Vpb) worden bepaalde activiteiten van een gemeente beschouwd als ondernemersactiviteiten.

Over de winsten behaald met deze activiteiten wordt vennootschapsbelasting geheven mits met die activiteit een positief resultaat wordt behaald én er geen vrijstelling van toepassing is. Van onze ondernemers- activiteiten is uitsluitend het cluster reclame winstgevend. Wij zijn van mening dat voor reclameactiviteiten geen vennootschapsbelasting is verschuldigd aan- gezien deze activiteiten onder de (overheidstaken)vrijstelling vallen of als normaal vermogensbeheer zijn te duiden, waardoor belastingheffing niet aan de orde is. De Belastingdienst is echter van mening dat de winsten uit reclameopbrengsten belastbaar zijn. Om hierover zekerheid te verkrijgen zijn in Nederland in samenwerking met de Belastingdienst enkele rechtszaken gepland om zekerheid te verkrijgen over de belast baarheid van de winsten die worden behaald met deze activiteiten. Voor boekjaar 2016 t/m 2023 heeft de Belastingdienst een naheffings- aanslag opgelegd, waarvoor bezwaar is aangetekend wachtend op de rechterlijke uitspraak. De uit- komst van het bezwaar en een eventuele rechtsprocedure is onzeker. Dit kan gevolgen hebben voor boekjaren vanaf 2016 tot en met 2023, waarbij het bedrag van de heffing jaarlijks circa € 20.000 per jaar zal bedragen.

Er is een doorberekening gemaakt met behulp van de QuickScan methode om te bepalen in welk boekjaar er mogelijk sprake is van een geobjectiveerd winstoogmerk bij het grondbedrijf. Deze door- berekening heeft geleerd dat er geen sprake is van enige belastingd ruk. We zullen dit blijven moni- toren om vast te stellen of en wanneer we in een winstsituatie komen en vennootschapsbelasting is verschuldigd. De verwachting is dat dit zeker de komende jaren nog niet aan de orde zal zijn. 133 2.5 Onvoorzien Om de begroting weerbaarder en robuuster te maken is een begrotingspost onvoorzien opgenomen in de begroting. Het budget onvoorzien wordt ingezet voor uitgaven die gedurende het jaar als on- uitstelbaar en/of onvermijdbaar worden aangemerkt en waarvoor in de begroting geen raming kon worden opgenomen. Indien de uitgave een structureel karakter heeft, dan worden de meerjarige consequenties als autonome ontwikkeling in de volgende begroting verwerkt. Deze post onvoorzien is verplicht vanuit het Besluit Begrotin g en Verantwoording (BBV) hoewel er geen verplichting is meegegeven hoe groot deze post moet zijn. In onze begroting is een structurele post onvoorzien verwerkt van € 1 miljoen in 2027 en vanaf 2028 € 1,5 miljoen. 134

135 3. Paragrafen 3.1 Lokale heffingen

136 1. De geraamde inkomsten In deze paragraaf zijn de lokale heffingen opgenomen waarvan de besteding zowel gebonden als niet gebonden is. Gebonden besteding betekent dat de baten alleen bestemd zijn voor het doel waarvoor zij geheven zijn. Niet gebonden besteding houdt in dat de bat en tot de algemene middelen van de gemeente behoren. In onderstaand overzicht zijn de verwachte inkomsten voor het jaar 2027 opgenomen. De verwachte inflatiestijging voor 2027 volgens het Centraal Plan Bureau (CPI juni 2026) betreft 2,1%. Daar waar tarieven met een hoger percentage verhoogd worden streven we naar (meer) kostendekkendheid. 2. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen De basis voor de gemeentelijke regelgeving inzake de heffing en invordering van heffingen wordt gevormd door diverse wetten: de Gemeentewet, de Wet Waardering Onroerende zaken, de Algemene wet inzake rijksbelastingen, de Wet Milieubeheer, de Invorderingswe t 1990 en de Algemene wet bestuursrecht. Binnen de kaders van deze wetten heeft de gemeente beleidsvrijheid over de hoogte van de heffingen. Kostendekking Het beleid hierbij is dat we streven naar kostendekkende tarieven. Waar van toepassing, sluiten we aan bij landelijk vastgestelde (maximum) tarieven. Voor tarieven waar we onder de kostendekkingsgraad zitten van 100% is dit een bewuste keuze om niet alle kosten door te berekenen.

Een toelichting hierover per product vindt u terug bij het onder- deel “overzichten kostendekkendheid” in deze paragraaf. Overhead In de kostendekkende tarieven wordt een opslag voor overhead meegenomen. In de verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Heerlen 2025 hebben we de methode voor de berekening van deze overheadopslag opgenomen. Niet gebonden heffingen A. Onroerende zaakbelasting 31.938.465 B. Hondenbelasting 611.000 C. Toeristenbelasting 592.798 D. Parkeren en fiscalisering parkeerboetes 2.452.550 Subtotaal 35.594.813 Gebonden heffingen E. Afvalstoffenheffing 16.302.802 F. Rioolheffing 10.291.075 Subtotaal 26.593.877 Overige heffingen G. Algemene dienstverlening burgerzaken 953.800 H. Omgevingsvergunningen 2.359.590 I. Horecavergunningen 40.408 J. Lijkbezorgingsrechten 527.953 K. Marktgelden 154.556 Subtotaal 4.036.307 Totaal 66.224.997 bedragen x € 1 Begroting 2027Heffing 137 Bij de toerekening van overhead aan de kostprijs van producten wordt uitgegaan van een aandeel in de totale overheadkosten ter grootte van de geraamde directe personele kosten. De hoogte van de opslag wordt jaarlijks bepaald bij vaststelling van de begroting en bedraagt voor 2027, 62,3%.

Omslagrente Bij heffingen waar we te maken hebben met investeringen (voornamelijk de rioolheffing) wordt naast de reguliere afschrijving op de investering een omslagrente (interne rekenrente) toegerekend. De berekeningswijze van deze omslagrente wordt voorgeschreven. De totaal doorberekende interne rente moet gelijk zijn aan de totale rentelasten, waardoor niet (of nauwelijks) sprake is van een renteresultaat. Doel is het bevorderen van een eenduidige handelwijze met betrekking tot rente door gemeenten (harmonisering), stimuleren dat gemeenten de (verwachte) werkelijke rentelasten op- nemen in de begroting en jaarstukken, en het eenduidig inzichtelijk maken van hoe de gemeenten met rente zijn omgegaan (transparantie). De nieuwe omslagrente voor 2027 wordt 1,5%. 3. Kwijtscheldingsbeleid Het gemeentelijk beleid ten aanzien van het verlenen van kwijtschelding van gemeentelijke belas- tingen is geëffectueerd op kwijtschelding op het gebruikersdeel van de rioolheffing en het vastrecht van de afvalstoffenheffing. Voor het variabele deel van de a fvalstoffenheffing (diftar o.b.v. het vo- lume/frequentiesysteem) geldt per jaar een gemaximeerd kwijtscheldingsbedrag. Voor de overige belastingen wordt geen kwijtschelding verleend. We hanteren de ruime kwijtscheldingsnorm van 100%, waardoor meer inwoners voor kwijtschelding in aanmerking komen.

Ook wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid die het Rijk biedt om de vermogensnorm voor de kwijtschelding met maximaal € 2.000 te verhogen. Dit betekent dat het vermogen van inwoners € 2.000 hoger mag zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Daarnaast is het ook als ondernemer (kleine ondernemers/zzp’ers) mogelijk om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Het totaalbedrag aan kwijtschelding voor de riool- en afvalstoffenheffing in de begroting 2027 bedraagt € 1.805.000. 4. Overzicht van de diverse heffingen A. Onroerende Zaak Belasting De OZB- opbrengst wordt met 5% verhoogd. Vanuit de extra opbrengst OZB niet -woningen wordt € 58.000 gereserveerd voor het Ondernemersfonds. Hiermee komt de totale omvang van het Onder- nemersfonds voor 2027 uit op € 1.213.000. De gemiddelde ontwikkeling in de woningwaarde voor 2027 wordt gecorrigeerd in de OZB- tarieven, zodat gemiddeld 5% extra aan OZB- lasten wordt betaald. Ten tijde van het opstellen van de begroting is bij BsGW het herwaarderings- proces van woningen en niet -woningen in de stad nog niet volledig afgerond. Voor de berekening van de OZB- tarieven gebruiken wij deze herwaarderings- gegevens. Omdat we willen uitgaan van zo actueel mogelijke herwaarderings- gegevens gaan wij de vaststelling van de nieuwe OZB - tarieven voorleggen aan de raad in december. B.

Hondenbelasting De afgelopen 2 jaar hebben we de tarieven voor de hondenbelasting bevroren, ook voor 2027 kiezen we ervoor om de tarieven gelijk te houden. C. Toeristenbelasting Het tarief voor de toeristenbelasting voor de periode 2027 t/m 2030 wordt vastgesteld op € 3,00 per overnachting. We hebben het oude tarief, €2,00 per € 31,94 mln OZB + 5 % 0 % € 611.000 50 % € 592.798

138 overnachting, voor een periode van 4 jaar geïndexeerd en daarnaast meer in lijn gebracht met vergelijkbare gemeentes. D. Parkeergelden en fiscalisering parkeerboetes ▪ Het uurtarief voor straatparkeren v erhogen we v an € 1,50 per uur naar € 2,25 per uur. De parkeer dagtarieven worden geïndexeerd. ▪ De kosten van een naheffingsaanslag wordt verhoogd naar € 84,30 (vastge- steld maximaal Rijkstarief), een stijging van 2,8% t.o.v. 2026. ▪ Het tarief voor het vergunning parkeren wordt conform inflatiecijfer verhoogd met 2,1%. We zetten de ontheffing voor parkeren binnen een blauwe zone om in een jaarontheffing (was voor onbepaalde tijd), voor de bestaande onthef- fingen wordt een overgangsregeling ingevoerd. E. Afvalstoffenheffing Het vaste tarief voor de afvalstoffenheffing stijgt met 5,1%. De stijging heeft te maken met de kostenstijging bij de uitvoeringsorganisatie RD4, de begroting hiervan is vastgesteld in de raadsvergadering van juni. Het resultaat van de RD4 uit de jaarrekening 2025 van € 572.000 hebben we hierbij ingezet om de tariefstijging te dempen. De ledigingstarieven voor restafval worden als volgt aangepast . De nieuwe ledigingstarieven voor 2027 worden voor een 30 liter zak € 1,00 (was € 0,90), voor een 60 liter zak € 2,00 (was €1,80), voor een 140 liter container € 7,80 (was € 7,10) en voor een 240 liter container € 10,80 (was € 9,80).

We voeren een ledigingstarief voor GFT in. Het ledigen van een 240 liter con- tainer wordt € 2,00, het ledigen van een 140 liter container wordt € 1,50. Aanlevering van GFT afval bij hoogbouw (de kleine bak) en bij milieuparken blijft gratis. Het zogenaamde nultarief voor PMD- afval (plastic, metaal en drankenkartons) en papier, blijven we handhaven. Uitgangspunt is dat huishoudens door goede afvalscheiding zelf een kostenverlaging in de hand hebben voor het variabele deel. F. Rioolheffing De tarieven voor de rioolheffing stijgen conform inflatie met 2,1%. Op dit mo- ment werken we aan de actualisatie van het Watertakenplan. Onderdeel van dit plan is een kostendekkingsplan waarin uitgewerkt wordt wat de uitvoering van rioolwerkzaamheden ons de komende jaren gaat kosten. De hoogte van de rioolheffing is gekoppeld aan de verwachte kosten uit dit plan. De verwach- ting is dat het nieuwe Watertakenplan begin 2027 wordt voorgelegd aan de raad. G. Algemene dienstverlening Voor 2027 worden de tarieven verhoogd conform inflatie met 2,1%. Bij tarie- ven die door het Rijk worden vastgesteld volgen we de landelijke maximumta- rieven. H. Omgevingsvergunningen Voor 2027 worden de tarieven verhoogd conform inflatie met 2,1%. € 2.291.344 € 553.514 + 2,8% € 256.411 + 2,1% € 1.642.625 50% € 16.302.802 Vastrecht +5,1% Diftar +31% + 2,1% € 10.291.075 + 2,1 % € 953.800 + 2,1 % € 2.359.590

139 I. Horeca Voor 2027 worden de tarieven verhoogd conform inflatie met 2,1%. J. Lijkbezorgingsrechten De tarieven van de lijkbezorgingsrechten zitten ver onder kostendekkend ni- veau, zie ook het overzicht verderop in deze paragraaf. We kiezen ervoor om hier een stukje inhaalslag in te maken en verhogen de tarieven met 5%. K. Marktgelden De marktgelden bevriezen we voor 2027. We willen de markt aantrekkelijk en levendig houden met diverse economische, sociale en culturele voordelen voor de stad. Overzichten kostendekkendheid Afval- en rioolheffing De tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffing zijn kostendekkend. Markten Voor de tarieven van de marktgelden is bewust gekozen voor een kostendekking kleiner dan 100%. Dit heeft te maken met de terugloop van het aantal marktkramen de afgelopen jaren. De animo is afgenomen en het is niet wenselijk om de kosten volledig toe te re kenen aan de nog resterende marktkraamhouders. Daarbij willen we de markt aantrekkelijk en levendig houden met diverse eco- nomische, sociale en culturele voordelen voor de stad.

Directe Lasten: Taakveld Afval € 12.313.236 Indirecte Lasten: Kwijtschelding € 1.295.000 Toerekening straatreiniging € 640.000 BTW € 2.626.566 Onttrekking voorziening -€ 572.000 Totaal lasten € 16.302.802 Directe baten: Taakveld Afval € 0 Baten uit de heffing: Afvalstoffenheffing- vast tarief € 12.241.050 Afvalstoffenheffing- variabel tarief € 4.061.752 Totaal opbrengsten € 16.302.802 kostendekkingspercentage 100% 2027AFVALSTOFFENHEFFING Directe Lasten: Taakveld Riolering € 2.653.415 Kapitaallasten € 2.117.415 Personeelskosten € 877.092 Indirecte Lasten: Overhead € 546.428 Kwijtschelding € 510.000 Toerekening straatreiniging € 590.000 Toerekening onkruidbestrijding € 375.000 BTW € 562.312 Dotatie voorziening € 2.591.303 Onttrekking voorziening -€ 531.890 Totaal lasten € 10.291.075 Directe baten: Taakveld Riolering € 40.000 Baten uit de heffing: Eigenarendeel € 4.766.824 Gebruikersdeel € 5.484.250 Totaal opbrengsten € 10.291.074 Kostendekkingspercentage 100% 2027RIOOLHEFFING + 2,1 % € 40.408 + 5 % € 527.953 0 % € 154.556

140 Lijkbezorgingsrechten De tarieven van lijkbezorgingsrechten zijn niet kostendekkend. De kostendekking is in de afgelopen jaren sterk teruggelopen dit heeft te maken met de terugloop van het aantal begravingen door stijging van het aantal crematies. Directe kosten Markten € 19.500 Personeelskosten € 126.599 Overhead € 78.858 Totaal lasten € 224.957 Marktgelden € 154.556 Totaal opbrengsten € 154.556 Kostendekkingspercentage 69% MARKTGELDEN 2027 Directe kosten Begraafplaatsen € 966.943 Kapitaallasten € 118.564 Personeelskosten € 487.275 Overhead € 303.572 Totaal lasten € 1.876.354 Lijkbezorgingsrechten € 527.953 Totaal opbrengsten € 527.953 Kostendekkingspercentage 28% LIJKBEZORGINGSRECHTEN 2027 141 Leges De legestarieven zijn voor 99% kostendekkend. In totaliteit mag de kostendekkendheid van de leges niet meer dan 100% zijn. Wel is het toegestaan om te schuiven (kruissubsidiering) binnen de legesverordening. Zo kan het dus zijn dat een bepaalde paragraaf meer dan 100% kostendekkend is en dit gecompenseerd wordt met een andere paragraaf met minder kostendekking. Naheffingsaanslag parkeren De naheffingsaanslagen zijn voor 95% kostendekkend. Door het Rijk wordt een maximumtarief vast- gesteld, voor 2027 is deze bepaald op € 84,30. De kosten per aanslag hierboven blijven voor rekening van de gemeente.

Personeelskosten € 252.391 Overhead (maximaal 50%) € 120.248 Interne verwerkingskosten € 55.000 Externe verwerkingskosten € 153.669 Totaal lasten € 581.308 Begroot aantal naheffinsaanslagen 6.566 Kosten per aanslag € 88,53 Opbrengst per aanslag (maximum Rijkstarief) € 84,30 Totaal opbrengsten € 553.514 Kostendekkingspercentage 95% NAHEFFINGSAANSLAG PARKEREN 2027 142 5. Een aanduiding voor de lokale lastendruk Om voor uw persoonlijke situatie de hoogte van de lokale lasten te berekenen kunt u kijken op de Lokale Lastenmeter via de volgende link: https://heerlen.lokalelastenmeter.nl/ Voor een indicatie van de gemiddelde woonlasten zie de overzichten hieronder. Woonlasten 2027 Heerlen In onderstaand tabel de woonlasten in Heerlen voor het jaar 2027 ten opzichte van 2026. In de grafieken op de volgende bladzijde wordt inzicht gegeven in het meerjarig verloop van de gemiddelde woonlasten en het meerjarige verloop in de woonlasten van eigenaren versus gebruikers. Woonlasten Heerlen 2026 2027 Verschil2027 vs 2026 Afval (variabel bedrag o.b.v.

gemiddeld aantal ledigingen) 1-persoons huishouden vast tarief 221,52 232,92 5,1% 1-persoons huishouden variabel tarief 28,40 37,20 31% Totaal afvaltarief 1 persoonshuishouden 249,92 270,12 8,1% 2-persoons huishouden vast tarief 275,28 289,44 5,1% 2-persoons huishouden variabel tarief 42,60 55,80 31% Totaal afvaltarief 2 persoonshuishouden 317,88 345,24 8,6% Meerpersoons huishouden vast tarief 327,60 344,40 5,1% Meerpersoons huishouden variabel tarief 68,60 89,60 31% Totaal afvaltarief meerpersoonshuishouden 396,2 434 9,5% Riool Eigenaar (vast bedrag) 100,05 102,12 2,1% Gebruikers (afhankelijk van m3 waterverbruik) 109,00 111,29 2,1% Totaal riooltarief 209,05 213,41 2,1% Totaaltarief riool +afval meerpersoonshuishouden 605,25 647,41 7,0% OZB (o.b.v. gemiddelde WOZ waarde) Eigenaar 354,48 372,20 5,0% 143 Verloop gemiddelde woonlasten periode 2024-2027 Verloop woonlasten eigenaren vs. huurders 2024-2027

144

145 3.2 Weerstandsvermogen en risi- cobeheersing Weerstandsvermogen Deze paragraaf geeft de actuele stand van het weerstandsvermogen en de risico’s van de gemeente Heerlen weer. Het weerstandsvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s (financiële tegenvallers) op te vang en zonder dat het beleid moet worden gewijzigd. Het geeft tevens inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de ge- meente. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de benodigde weerstandscapaciteit (de ingeschatte ri- sico’s) en de beschikbare weerstandscapaciteit (de middelen die beschikbaar zijn om eventuele te- genvallers op te vangen). Bij de begroting 202 7 zijn risico’s geactualiseerd, geïnventariseerd en zoveel mogelijk gekwalificeerd. Bij de (grotere) projecten van de gemeente Heerlen die projectmatig uitgevoerd worden, wordt de RISMAN-methode voor risicobeheersing toegepast. Dat wil zeggen dat regelmatig (1 x per kwartaal) op een gestructureerde wijze de mogelijke risico’s binnen een project geïnventariseerd worden, de beheersmaatregelen daarvoor geformuleerd worden en er een actor benoemd wordt die met de betreffende beheersmaatregel aan de slag gaat. Di t alles wordt vastge- legd in een risicoregister dat gedeeld wordt met en actueel gehouden wordt door het projectteam.

De belangrijkste invalshoeken voor de beheersing van een project zijn tijd, geld en kwaliteit van het project. De onderkende risico’s worden zoveel als mogelijk financieel gekwantificeerd. Daarbij wordt de link gelegd met de risicoreserve en de post onvoorzien binnen de opgestelde projectbegroting. De gekwantificeerde risico’s moeten opgevangen kunnen worden binnen deze posten risicoreserve en onvoorzien van het betreffende project. Onze weerstandcapaciteit is als volgt opgebouwd: Weerstandsvermogen is opgebouwd uit: Weerstandcapaciteit: Algemene reserve (01-01-2027) € 29,2 miljoen Post onvoorzien € 1,0 miljoen Verplichtingen die vanuit de algemene reserve worden afgedekt € - 8,3 miljoen Totaal: € 21,9 miljoen Risico simulatie is opgebouwd uit: Risico’s: Programma Economie € 5,9 miljoen Programma Sociaal Domein € 8,5 miljoen Programma VHROSV € 1,3 miljoen Programma Verkeer en vervoer € 0,5 miljoen Alle programma’s € 6,4 miljoen Totaal: € 22,6 miljoen Het weerstandsvermogen is als volgt berekend: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit (= max. of min. risicobedrag) Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit (algemene reserve) is de ratio: Begroting 2027 21,90 mln. (weerstandscapaciteit) / 22,65 mln.

(risicosimulatie) = 0,97 = 1 Beoordeling weerstandsvermogen Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen wordt gebruik gemaakt van onder- staande waarderingstabel die in samenwerking tussen NAR en de Universiteit Twente is opgesteld. Op basis van bovenstaande berekening wordt het weerstandsvermogen van de gemeente Heerlen gewaardeerd op voldoende. Ratio weerstandsver- | Waardering mogen > 2 | Uitstekend 1,4 < x < 2,0 | Ruim voldoende 1,0 < x < 1,4 | Voldoende 0,8 < x < 1,0 | Matig 0,6 < x < 0,8 | Onvoldoende < 0,6 | Ruim onvoldoende Ratio bandbreedte tussen 0,8 en 1,2 In de begroting 2027 voldoen wij aan het beleid/uitgangspunt een ratio weerstandsvermogen tussen 0,8 en 1,2. De ratio voor begroting 2027 is 1 en voldoen hiermee aan de norm. Bij de vaststelling van de begroting 2019 heeft uw raad een motie aangenomen over de ontwikkeling van een aanvullend kengetal voor de financiële weerbaarheid, oftewel het weerstandsvermogen. Dit nieuwe kengetal is in samenspraak met de werkgroep Financial Audit ontwikkeld. De weerstandscapaciteit wordt berekend door de omvang van de algemene reserve, inclusief de begrote post onvoorzien, te delen door het begrotingstotaal. Als norm wordt een percentage van 2% gehanteerd. Bij de jaarrekening 2025, het meest recente ijkmoment, | bedroeg de ratio 5,19%. Bij de samenstelling van de begroting 2027 daalt deze naar 4%.

Daarmee blijven we desondanks ruim- schoots boven de gestelde norm van 2%. De algemene reserve gecorrigeerd voor de | verplichtingen die vanuit de algemene reserve worden afgedekt, bedraagt per 01-01-2027 is € 29,2 miljoen, de post onvoorzien is begroot voor een bedrag van € 1 miljoen en wordt gecorrigeerd met de post verplichtingen die vanuit de algemene re- serve worden afgedekt, voor € 8,3 miljoen. De totale weerstandscapaciteit is € 21,9 miljoen voor 2027. Het begrotingstotaal voor 2027 is € 548,8 miljoen. Dit resulteert in een ratio van het nieuwe kengetal van: Totale weerstandscapaciteit 2027 kengetal weerstandscapaciteit = Begrotingstotaal 2027 € 21,9 miljoen (algemene reserve) - verplichtingen die vanuit de algemene reserve worden afge- dekt+ post onvoorzien) / € 548,8 miljoen begrotingstotaal) = 4% 146 147 Risico’s Claims “alle programma’s” (Incidenteel (I)) Bij de uitvoering van haar taken wordt de gemeente regelmatig geconfronteerd met claims van der- den die kunnen leiden tot juridische procedures. Deze claims kunnen onder andere betrekking heb- ben op aanbestedingen, (loonkosten)subsidies, planschade of eerder toegekende schadevergoedin- gen. Het merendeel van deze claims is niet verzekerd. Daarnaast is de uitkomst van juridische pro- cedures vooraf moeilijk in te schatten.

Hierdoor kunnen financiële risico's ontstaan die op voorhand niet altijd goed zijn te kwantificeren. Te nemen maatregel De mogelijke risico's worden actief gemonitord. Door tijdige signalering, zorgvuldige juridische be- oordeling en waar mogelijk preventieve maatregelen wordt ingezet op het voorkomen en beperken van juridische claims en de daarmee samenhangende financiële risico's. Economische activiteit programma “Economie” (Structureel (S)) Er is nog steeds sprake van een positieve ontwikkeling bij het aantrekken en vestigen van nieuwe bedrijven, maar vooral ook bij het uitbreiden van het reeds in Heerlen en de regio gevestigde be- drijfsleven. De algemene economische situatie, de actieve inzet van de gemeente en de beschikbaar- heid van aantrekkelijke bedrijfslocaties vormen belangrijke redenen voor deze ontwikkeling. Heerlen staat steeds meer op de kaart als aantrekkelijk vestigingsgebied. Ook investeerders in vastgoed zien Heerlen als een interessant gebied. Dit leidt onder andere tot herinvesteringen op bedrijventerreinen zoals De Beitel en De Koumen. Op de locaties Trilandis en Avantis zijn de resultaten positief. Dit betreft niet alleen de vestiging van nieuwe bedrijven, maar vooral ook de ui tbreiding van reeds gevestigde bedrijven. Hierdoor is met name bij grootschalige bedrijfslocaties schaarste ontstaan.

Voor de meer lokale en kleinschalige bedrijventerreinen Coriopolis, Autoboulevard en het Emmater- rein waren de uitgiftes in eerste instanti e minder voorspoedig. Door het afnemende aanbod van uitgeefbare gronden worden ook deze terreinen inmiddels door de markt herontdekt. Zowel op de Autoboulevard als op Coriopolis lopen concrete acquisitietrajecten die naar verwachting in 2026 wor- den afgerond. Daarnaast hebben meerdere partijen interesse in de herontwikkeling van het Emma- terrein. Deze terreinen zijn momenteel nog onvoldoende afgestemd op de actuele marktvraag. Voor deze locaties draagt de gemeente als grondeigenaar zelf het volledige risico b ij vertraging in de verkoop en uitgifte van de gronden. In algemene zin zijn er daarnaast verschillende externe risico's die van invloed zijn op de ontwikke- ling van bedrijventerreinen. Het gaat onder andere om schaarste op het elektriciteitsnet en de ar- beidsmarkt, stijgende energieprijzen en bouwkosten en de stikstofproblematiek. Deze factoren kun- nen een aanzienlijke invloed hebben op de vestiging, uitbreiding en ontwikkeling van bedrijven. Te nemen maatregelen Voor de lokale bedrijventerreinen wordt ingezet op een sterkere, meer marktgerichte profilering en intensievere acquisitie en accountmanagement.

Daarnaast worden de ontwikkel- en vestigingseisen voor de Autoboulevard aangepast, zodat deze beter aansluiten bij de wensen en behoeften van het MKB. Deze locaties blijven een risico voor de gemeente. Voor Trilandis, waarvan de gemeente enig aandeelhouder is, wordt op dit moment geen afzonderlijk risico voorzien. Avantis ontwikkelt zich eveneens positief; het risico voor de gemeente wordt hierbij als beperkt en beheersbaar beschouwd. Netcongestie alle programma’s (Structureel (S)) Een belangrijk risico voor het realiseren van nieuwe ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen is de beperkte beschikbaarheid van transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Door de toenemende vraag naar elektriciteit en de beperkte uitbreidingsmogelijkheden van het netwerk kan netcongestie ertoe leiden dat nieuwe ontwikkelingen niet, of niet tijdig, op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten. Dit kan gevolgen hebben voor de haalbaarheid en planning van woningbouw, bedrij- vigheid, maatschappelijke voorzieningen en de verduurzaming van de gemeente. Bij de voorberei- ding en beoordeling van nieuwe ontwikkelingen is het daarom van belang om tijdig inzicht te 148 verkrijgen in de beschikbare netcapaciteit en de mogelijkheden voor aansluiting, en waar nodig re- kening te houden met alternatieve of gefaseerde oplossingen.

Netcongestie vormt daarmee een con- creet risico voor de haalbaarheid, fasering en realisatietermijn van nieuwe ontwikkelingen binnen de gemeente. Te nemen maatregelen Netcapaciteit vroegtijdig meenemen bij nieuwe ontwikkelingen en hierover tijdig afstemmen met de netbeheerder. Mogelijkheden benutten voor fasering, energiebesparing, lokale opwek, energieopslag en slimme sturing van de energievraag. De beschikbare netcapaciteit en consequenties voor de ge- meentelijke ontwikkelagenda periodiek monitoren en de planning van projecten waar nodig hierop aanpassen. Verbonden Partijen “alle programma’s” (S) Verbonden partijen voeren veelal gemeentelijke taken uit die van groot politiek en maatschappelijk belang zijn. Zij leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan het realiseren van gemeentelijke maat- schappelijke doelstellingen. Deelname aan verbonden partij en biedt de gemeente kansen en voor- delen, maar brengt tegelijkertijd financiële en bestuurlijke risico's met zich mee. Te nemen maatregel: Het beleid conform de nota verbonden partijen uitvoeren. Om de voordelen van deelname optimaal te benutten en de risico's zoveel mogelijk te beheersen, blijft aandacht nodig voor een effectieve sturingsrelatie met verbonden partijen en voor de beheersing van de risico's binnen deze partijen. . Voor meer toelichting zie paragraaf 3.6 Verbonden partijen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerlen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/902f8456-ed12-499b-8b5e-189b9af8d860?agendaItemId=926ebeeb-0db9-4a12-bc14-d8aee7883908