MBP 2023-2026 Begroting 2023

Hiervoor ontwikkelen wij een multimediastrategie, samen met onze Parkstadburen, waarbij traditionele communicatievormen worden gecombineerd met innovatieve communicatiekanalen.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Economische promotie? De middelen voor economische promotie zijn deels al aanwezig. Een van de middelen is het genereren van free publicity. De incentives om dit te stimuleren, het prikkelen van de nieuwsgierigheid, worden uitgebouwd. Daar waar mogelijk wordt gericht ingezet op betaalde media die voldoende bereik onder het juiste publiek hebben. Ook wordt ingezet op het creëren van een ambassadeursnetwerk voor Heerlen. Met behulp van verhalen van lokale ondernemers wordt het economische verhaal van Heerlen onderbouwd. De leidraad voor het economisch verhaal van Heerlen zijn de aanwezige successen en de ontwikkelingspotentie op het gebied van arbeidsmarkt, onderwijs, ruimtelijke mogelijkheden en de ligging in de euregio. In het Ondernemershuis zal voor de drie economische speerpunten een profileringsstrategie worden uitgewerkt. Samen met de aanwezige ondernemers zal het verhaal van Heerlen in beeld worden gebracht en uitgedragen. Daarvoor zal gebruik worden gemaakt van sectorspecifieke netwerken, beurzen en media. Daarnaast stellen wij een promotieplan op voor de positionering van het Ondernemershuis en de promotie van het vestigingsklimaat in Heerlen. We haken ook aan op het programma Vestigingsklimaat dat binnen ESZL wordt opgezet.

Een krachtige gezamenlijke positionering van de economische kracht van Zuid-Limburg en een heldere profilering van de Heerlense speerpuntsectoren kan de impact van de economische promotie versterken.

68

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Economische promotie om dit te realiseren? • •

Stadsmarketing; Overig gelijk aan de begroting 2023 economie.

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Economische promotie Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -476 256 -220

2022 -981 317 -664

Bedragen x € 1.000

69

2023 -1.074 343 -731

Meerjarenraming

2024 -1.066 343 -724

2025 -1.060 343 -717

2026 -1.059 343 -716

70

2.1.4

Programma Onderwijs

Portefeuillehouders: Jordy Clemens 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Onderwijs? Wij gaan samen met onze partners maximale onderwijskansen creëren voor alle kinderen en jongeren, in een veilige en gezonde schoolomgeving en in de buurt. Dit doen wij door talentontwikkeling te stimuleren, achterstanden te bestrijden en ondersteuning te bieden daar waar nodig. Hiermee starten wij op een zo jong mogelijke leeftijd, in een zo’n vroeg mogelijk stadium en bij voorkeur op school en in de eigen buurt. Ook willen wij dat jongeren hun schoolperiode succesvol afronden en er minder jongeren voortijdig de school verlaten. Wij willen bereiken dat jongeren volwaardig, zelfbewust, zelfstandig en in goed welbevinden kunnen deelnemen in de samenleving. Dit willen we ook voor volwassenen. Volwassenen met beperkte basisvaardigheden bieden wij opleidingskansen waardoor zij volwaardig economisch en maatschappelijk zelfstandig kunnen functioneren in goed welbevinden.

2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Onderwijs? (indicatoren)

Onderwijs NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

71

3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Onderwijs gedurende deze bestuursperiode? • • • • •

Vaak geen directe sturing op resultaten; Rijksbudget volwasseneducatie/taalvaardigheid; Aanbestedingen die niet passen binnen de beschikbare budgetten; Stijgende bouwkosten door hogere prijzen van de bouwmaterialen en langere levertijden; Planningen die niet haalbaar blijken waardoor vertragingskosten ontstaan.

4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Onderwijs kosten?

Programma 4 - Onderwijs Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2021 -23.070 13.831 -9.239 -379 510 -9.108

2022 -24.290 13.381 -10.908 -1.359 996 -11.271

2023 -20.580 7.082 -13.498 -1.378 1.019 -13.858

Meerjarenraming

2024 -21.981 6.416 -15.564 -2.068 1.015 -16.618

2025 -20.277 5.684 -14.593 -596 1.011 -14.177

2026 -20.231 5.684 -14.547 -590 1.008 -14.129

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Onderwijs Bestemming Totaal

2021 -9.239 131 -9.108

2022 -10.908 -363 -11.271

Bedragen x € 1.000

72

2023 -13.498 -359 -13.858

Meerjarenraming

2024 -15.564 -1.053 -16.618

2025 -14.593 416 -14.177

2026 -14.547 417 -14.129

Kernthema Onderwijs 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Onderwijs? Onderwijs gaat over een fundament onder onze ambities. Onderwijs gaat over het bieden van gelijke kansen aan kinderen en jongeren, over het ontwikkelen van talenten en het bestrijden van achterstanden. Ons uitgangspunt is: starten op een zo jong mogelijke leeftijd, in een zo’n vroeg mogelijk stadium en bij voorkeur op school en in de eigen buurt. Hiermee willen wij bereiken dat zij op volwassen leeftijd economisch en maatschappelijk zelfstandig kunnen functioneren. Voor een deel van de kinderen en jongeren is gezond en veilig opgroeien echter niet vanzelfsprekend. Deze jeugdigen krijgen ondersteuning. De voorschoolse voorzieningen en scholen zijn belangrijke plaatsen om deze problemen in een vroeg stadium te signaleren en op te lossen. We zetten ons er sterk voor in dat jongeren hun schoolperiode succesvol afronden waardoor hun kansen op een duurzame plek op de arbeidsmarkt vergroot worden. De brede talentontwikkeling in het basisonderwijs, de doorontwikkeling van rijke schooldagen en de voorbereiding en aansluiting op de arbeidsmarkt in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs is van belang.

Voor alle doelgroepen die onderwijs nodig hebben is een goede samenhang tussen onderwijs, zorg, bedrijfsleven en overheid nodig. Met het onderwijs denken wij mee over de ontwikkeling van beroepsonderwijs vmbo-mbo-hbo en stimuleren wij dat jeugdigen opgeleid worden met een duurzaam perspectief op de (euregionale) arbeidsmarkt. De clusters bouw, techniek en zorg willen wij versterken. Daarnaast zetten we ons in voor volwassenen met beperkte basisvaardigheden. We werken samen met bibliotheken, welzijnswerk en bedrijfsleven om volwassenen die moeite hebben met de basisvaardigheden (taal, rekenen, computervaardigheden) op te sporen en te motiveren om hiervoor scholing te volgen. Samen met onderwijs en bedrijfsleven zorgen we voor een passend aanbod voor deze volwassenen. Voor het laagdrempelige scholingsaanbod in de wijken is subsidie beschikbaar. Gemeente Heerlen treedt hierbij op als centrumgemeente voor Zuid-Limburg. De taalambassadeurs bepalen mee wie er subsidie krijgt. Als ervaringsdeskundige op het gebied van laaggeletterdheid weten zij als geen ander wat werkt. Tenslotte zijn er ontwikkelingen in de wijze waarop en waar jeugdigen onderwijs volgen. Dit heeft gevolgen voor de huisvesting.

Wij zorgen ervoor dat de schoolgebouwen ten behoeve van zowel het primair- en voortgezet onderwijs niet alleen een duurzame, gezonde en veilige omgeving zijn, maar ook geschikt voor het faciliteren van de eisen die modern en hedendaags onderwijs aan schoolgebouwen stelt. Het flexibel en multifunctioneel gebruik van de schoolgebouwen speelt hierin een belangrijke rol.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Onderwijs? Een goede start: taalstimulering bij het jonge kind Op alle peuterspeelzalen en de meeste basisscholen doen de peuters en kleuters mee aan een taalprogramma. Het bereik en de resultaten van VVE (voor- en vroegschoolse educatie) volgen we met behulp van een monitor. Wij houden toezicht op de kinderopvang en handhaven als de voorziening niet voldoet. Ouders worden bij de ontwikkeling van het kind betrokken door de inzet van VVE Thuis en de voorleesexpres van SCHUNCK Bibliotheek. Op de basisschool kunnen kinderen met een taalachterstand in de groepen 3 t/m 8 deelnemen aan een schakelklas of verlengde schooldag.

73

Inclusief onderwijs: iedereen doet mee We willen dat elk kind zoveel mogelijk in de eigen buurt naar de (voor)school kan gaan. Hierover maken wij afspraken met de samenwerkingsverbanden, het onderwijs en de maatschappelijke partners. Uitgangspunten zijn: regulier als het kan en speciaal als het moet, vindplaats is werkplaats en niet over, maar met ouders. Dit realiseren we onder meer door de doorontwikkeling van de knooppunten op elke (voor)school. Het knooppunt is een werkvorm waarbij ouders samen met de school en kernpartners (schoolmaatschappelijk werk, jeugdhulp, jeugdarts en/of leerplichtambtenaar) overleg hebben over het best passende antwoord op de gesignaleerde ondersteuningsbehoeften van een kind. Zorgpartners, en met name de schoolmaatschappelijk werkers, zijn sinds het voorjaar 2022 meer uren op de (voor)scholen aanwezig op grond van het project versterking knooppunten. Dit project heeft tot doel achterstanden op sociaal-emotioneel gebied bij kinderen en jongeren, die zijn ontstaan door de coronamaatregelen, in te halen. We gaan het project, dat ondersteund is vanuit het Nationaal Programma Onderwijs, evalueren en eventueel voortzetten. Daarnaast zetten we de plusgroepen in de kinderopvang en startklassen op vier basisscholen voort. In het speciaal onderwijs worden de doelgroeparrangementen, een collectief zorgaanbod, voortgezet en doorontwikkeld.

Ook starten we op een aantal basisscholen met een zogenaamde familieschool. Dit is een plek waar kind en gezin op een laagdrempelige manier (praktisch) worden geholpen en ondersteund daar waar nodig is. Het betreft een combinatie van onderwijs, jeugdhulp, WMO en armoedebestrijding. De pilot overstap van de basisschool naar de middelbare school, die gestart is vanuit de Gelijke Kansen Alliantie, gaan we evalueren en eventueel voortzetten. In deze pilot worden kinderen en gezinnen die zich in een kwetsbare situatie bevinden, een jaar begeleid door de welzijnsorganisatie. Het doel is dat kinderen een succesvolle en soepele overstap kunnen maken naar de middelbare school. Talenten ontwikkelen en benutten Op alle scholen stimuleren we activiteiten om de talenten van kinderen en jongeren te ontwikkelen en te benutten. In de aandachtbuurten willen wij het aantal scholen met een rijke schooldag uitbreiden. Hierover zijn wij in overleg met het onderwijs en maatschappelijke partners. Een rijke schooldag houdt in dat een school in een verlengde schooldag extra tijd besteedt aan basisvakken, gezondheid, sport- en bewegen en de brede talentontwikkeling, al dan niet aangevuld met een gezond ontbijt of gezonde lunch. Twee basisscholen zijn hier al mee gestart en zetten dit voort. In 2023 gaan drie nieuwe basisscholen van start (met de voorbereiding).

Verder gaan wij als Alliantie Heerlen-Noord deelnemen aan het landelijke Voorlopers traject Rijke Schooldag. Rijke schooldagen is ook een thema in de Regiodeal Parkstad. Het ambitiedocument onderwijs Parkstad gaan wij verder uitwerken en uitvoeren. De hierin opgenomen visie en strategische opgaven maken onderdeel uit van de nog op stellen nieuwe Regiodeal Parkstad. Verder ondersteunen wij op basisscholen en in het voortgezet onderwijs in minder kansrijke buurten de beroepenoriëntatie en talentontdekking via het programma IMC basis en JINC. Ook willen wij ervoor zorgen dat jongeren in de (Eur)regio blijven. Hiervoor gaan wij met scholen in gesprek over een aanbod van Duits en Frans op de basisscholen. Tot slot gaan wij de Lokaal Educatieve Agenda 2022-2023 uitvoeren. Tegengaan thuiszitten en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) Om thuiszitten en voortijdig schoolverlaten van kinderen en jongeren tot 23 jaar te voorkomen en te bestrijden, werken we met en via bureau VSV Parkstad samen met het onderwijs, zorgpartners en de sociale dienst. We kiezen ook voor preventieve maatregelen, zoals de aanwezigheid van consulenten op school. Daarnaast voeren wij als contactgemeente voor VSV samen met de contactschool (VISTA) regie op de uitvoering van het regionaal programma VSV Zuid-Limburg 2020-2024.

Wij geven verdere uitvoering aan het programma, waarbij de realisatie van een plusvoorziening wordt doorgevoerd en borging van de consulent kwetsbare jongeren en de mbo-coaches prioriteit krijgt.

74

Opleiden voor de arbeidsmarkt Wij maken met het onderwijs en andere partners afspraken over het opleiden van jongeren en volwassenen voor de (euregionale) arbeidsmarkt. In de sterk gewijzigde arbeidsmarkt als gevolg van de coronamaatregelen, worden de meest kwetsbare groepen het hardst getroffen door verdringing op de arbeidsmarkt. We zetten in op ketensamenwerking tussen onderwijs, VSV en het WSP. Mensen met een taalachterstand bieden we een scholingstraject waarin het leren van de taal wordt gecombineerd met het opdoen van werknemersvaardigheden en praktijkervaring. Dit wordt afgesloten met een MBO-praktijkverklaring wat als opstap dient voor instroom in het onderwijs of als CV-verrijking dient bij een sollicitatie. De aanpak van achterstand in de basisvaardigheden taal, rekenen en computervaardigheden bij volwassenen krijgt een impuls. We gaan mensen in het sociaal domein opsporen en verwijzen naar het volwassenenonderwijs. Het bereik en resultaat van het volwassenenonderwijs gaan we monitoren. Zo meten we het maatschappelijk effect voor de deelnemers. Onderwijshuisvesting • De renovatieprojecten van de basisschool Gerardus Majella en basisschool Mijn Spoor en de uitbreiding van de dislocatie van de openbare basisschool de Tovercirkel worden verder opgepakt. Daarnaast werken we aan de realisatie van BMV Heerlerbaan en de nieuwbouw van het Sint Janscollege.

• Voor de groei van de sbo de Griffel, de Vrijeschool Helianthus, de Taalschool en het Sintermeertencollege zal planvoorbereiding/realisatie plaatsvinden. • Voor de basisschool Windekind en de Broederschool zal de huidige tijdelijke huisvesting middels noodlokalen worden verwijderd en hiervoor in de plaats zal een structurele oplossing gerealiseerd worden. • Vanwege de bestendiging en continuering van het onderwijs aan de Oekraïense leerlingen wordt het schoolgebouw aan de Celsusstraat geschikt gemaakt. • In het kader van verduurzaming van de schoolgebouwen (energietransitie) zal een start worden gemaakt met het verduurzamen van het Bernardinuscollege als zijnde eerste pilot. • In overleg met de schoolbesturen voor primair onderwijs zal een nieuw “Integraal Huisvestingsplan” voor de komende jaren worden uitgewerkt. • Ten behoeve van het vergroenen van de speelplaatsen zal, conform het coalitieakkoord, in overleg met de schoolbesturen worden gewerkt aan het zo veel als mogelijk vergroenen van schoolpleinen. • Vanwege de uitbreiding van de wettelijke taak alsmede autonoom beleid in het beschikbaar stellen van uren bewegingsonderwijs zal een onderzoek plaatsvinden naar de toereikendheid van de huidige accommodaties bewegingsonderwijs.

De sportaccommodaties moeten voldoende capaciteit bieden aan de amateursport, ook bij toenemende bezetting vanuit het onderwijs (als gevolg van ‘tweede gym-uur’ en ‘rijke schooldag). • Invulling zal worden gegeven aan het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs 2021-2036 waarbij o.a. voor het Herlecollege en de combinatie Grotiuscollege/Vrijeschool Parkstad, na votering van het benodigde krediet, een start zal worden gemaakt ten behoeve van de verdere voorbereiding en realisatie van de vervangende huisvesting. • Ter overbrugging wordt de Vrijeschool Parkstad tijdelijk ondergebracht in het schoolgebouw van het Grotiuscollege aan de Akerstraat. • Het onderhoud van scholen moet op orde zijn. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de ventilatie in de leslokalen. • We hebben aandacht voor de architectonische schoonheid, met nadrukkelijk respect voor de locatie(geschiedenis) van schoolgebouwen. • In elke buurt dient een school te zijn. Mocht een school met voortbestaan bedreigd worden dan gaan we er alles aan doen om de school voor de buurt te behouden.

75

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Onderwijs om dit te realiseren? • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Convenant VVE; Ambtelijke notitie Onderwijsachterstandenbeleid Parkstad; Beleidsregels gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang Gemeente Heerlen 2022; Beleidsregel extra leertijd; Agenda passend onderwijs-basishulp jeugd; Lokaal Educatieve Agenda Heerlen 2-12 jarigen 2022-2023; Projectplan “Ruimte voor ontwikkeling voor kinderen en jongeren die vertraging hebben opgelopen door de coronamaatregelen, in kader van NPO 2021-2023”; Bestuursovereenkomst 2020 inzake samenwerking uitvoering Leerplichtwet en RMC; GKA-agenda (Gelijke Kansen Alliantie) 2021-2023 OCW-Heerlen; Projectplan “succesvolle overstap po-vo in kader van GKA 2021-2023”; Regiodeal Parkstad; Regionaal programma VSV Zuid-Limburg 2020-2024; Productovereenkomst Vistacollege Volwasseneneducatie; Verordening leerlingenvervoer; Integraal Huisvestingplan Primair Onderwijs; De verordening voorzieningen huisvesting onderwijs; Subsidieregels Volwassenenonderwijs Zuid-Limburg; De wet OKE (Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie); De Wet Kinderopvang; De Leerplichtwet en de RMC-regelgeving; Wet Passend Onderwijs; Wet Educatie en Beroepsonderwijs; Participatiewet; Inburgeringswet; Jeugdwet.

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Onderwijs Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -23.070 13.831 -9.239

2022 -24.290 13.381 -10.908

Bedragen x € 1.000

76

2023 -20.580 7.082 -13.498

Meerjarenraming

2024 -21.981 6.416 -15.564

2025 -20.277 5.684 -14.593

2026 -20.231 5.684 -14.547

5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen?

Omschrijving

Begroting 2023

Meerjarenraming 2024

BMV Heerlerbaan

9.923

St Janscollege renovatie

7.672

Uitbreiding Sintermeertencollege

4.200

Renovatie BS Mijn Spoor

1.105

Div OHV marktwerking

500

Nieuwbouw KC Tarcisius

500

Vergroening schoolpleinen

500

Uitbreiding De Tovercirkel

414

Ingebruikname/verbouwing Disclotatie SBO de Griffel

375

Tijdelijke huisvesting Vrijeschool Parkstad in gebouw Grotiuscollege

165

Kozijnen hoofdgevel Gerardus Majella

145

Noodz aanp. OR Tovercirkel Uitbreiding Vrijeschool Helianthus (grove schatting) Totaal

72

2025

2026

63 25.634

Bedragen x € 1.000

77

0

0

0

78

2.1.5

Programma Sport, Cultuur en Recreatie

Portefeuillehouders: Martin de Beer, Jordy Clemens, Marco Peters 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Sport, Cultuur en Recreatie? Sport We willen dat zoveel mogelijk inwoners gaan en blijven sporten. Het faciliteren van een gevarieerde, uitnodigende en veilige sportinfrastructuur zien we als een kerntaak. Daarbij blijven we ons maximaal inzetten om drempels te verlagen om te sporten. Het belangrijkste motief dat mensen hebben om te blijven sporten is plezier. De sport heeft daarnaast nog veel meer te bieden. Het draagt bij aan een gezonde leefstijl en is dé plek waar mensen met de meest uiteenlopende achtergronden samenkomen en dé plek die hun bindt door een gezamenlijke passie. De manieren waarop men sport zien we veranderen. Sporters kiezen vaker voor sportvormen buiten de context van een reguliere sportvereniging zoals (outdoor) fitness, fietsen en wandelen. Om sportdeelname te stimuleren moeten we zorgen dat sport- en beweegfaciliteiten aansluiten bij de behoeften van de inwoners. Het inrichten van een beweegvriendelijke ruimte is daar een steeds belangrijker onderdeel van. Het vrijwilligerstekort bij sportverenigingen neemt toe, terwijl het besturen van een vereniging steeds complexer wordt.

We zullen zuinig moeten zijn op de sportverenigingsstructuur en daar waar mogelijk ondersteuning bieden in het vergroten van hun maatschappelijke waarden. Dat geldt ook voor Heerlense sportondernemers. Cultuur en erfgoed Cultuur en erfgoed laten Heerlen bruisen. Het zijn de aanjagers die zorgen voor levendigheid en saamhorigheid. Hierdoor is onze stad altijd in beweging. In Heerlen is er ruimte voor experiment. We zijn een stad waar subculturen en tegenstellingen juist de kracht zijn, die ons de durf geeft om te pionieren. De komende periode blijven we ons inzetten voor een kwalitatief en artistiek hoogwaardig, pluriform en breed toegankelijk cultureel aanbod. We versterken de mogelijkheden om kunst te maken en ondersteunen talentontwikkeling. We investeren in amateurkunst en gaan de rol van verenigingen versterken. We stimuleren en ondersteunen (nieuwe) evenementen en activiteiten in de stad. We versterken cultuureducatie en -participatie in alle Heerlense wijken. Ook blijven we investeren in een stevige culturele basis, samen met onze grote en kleinere culturele partners. Want de komende jaren willen we onze positie en uitstraling als cultuurstad blijven handhaven, tot ver buiten de gemeentegrenzen. Dat Heerlen een stad is met een rijke en lange geschiedenis, daarvan getuigt ons unieke en karakteristieke erfgoedaanbod.

De verhalen van deze regio zichtbaar, voelbaar en beleefbaar maken, is dan ook onze prioriteit. Ze vormen de basis voor onze identiteit en voor de trots van Heerlenaren op hun stad. Bovendien maakt het onze stad ook toeristisch aantrekkelijk. Daarom vinden we het belangrijk om onze historische musea met een steeds duidelijker profiel te presenteren aan de stad en daarbuiten. Kasteel Hoensbroek is het visitekaartje van de stad. Het Nederlands Mijnmuseum is ons symbool van trots en identiteit. Het Thermenmuseum wordt het eerste Romeins museum in Nederland met een internationale uitstraling. In het centrum brengen we het middeleeuws karakter van het Landsfort Herle weer terug door het middeleeuws erfgoed te beschermen, conserveren en waar mogelijk toegankelijk te maken. De lijst met gemeentelijke monumenten breiden we de komende jaren verder uit. De kers op de taart wordt 2025, dan bestaat Landsfort Herle 800 jaar. Dat vieren we groots, met Het Jaar van het Heerlens Erfgoed.

79

2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Sport, Cultuur en Recreatie? (indicatoren)

Sport, Cultuur en Recreatie NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

Bezoekers culturele voorzieningen:

3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Sport, Cultuur en Recreatie gedurende deze bestuursperiode? • •

Niet indexeren van subsidies terwijl lonen, prijzen en huren wel stijgen. Culturele organisatie geven aan dat ze gebukt gaan onder financiële druk. Meer culturele ambitie en ondernemerschap dan beschikbaar gemeentelijk budget: dit vraagt om heldere keuzes.

80

• • • • •

Veranderingen in de vrijetijdsbesteding van mensen zorgt voor verschuiving en culturele afname. We zien dit met name in de amateurkunst en bij verenigingen. Afhankelijk van landelijke fondsen, Ministerie OCW en Raad voor Cultuur als het gaat over ondersteuning van Heerlens initiatief. Beperkte ambtelijke capaciteit. Na corona zijn enkele belangrijke culturele initiatiefnemers en stichtingen gestopt. Het risico bestaat dat er te weinig enthousiastelingen opstaan om leuke culturele initiatieven te realiseren. Energiecrisis en inflatie hebben niet alleen een negatief effect op betaalbaarheid van eigen sportaccommodaties maar vormen ook een risico op het voortbestaan van sportaanbieders.

4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Sport, Cultuur en Recreatie kosten?

Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2021 -33.023 3.937 -29.087 -447 41 -29.493

2022 -34.494 4.093 -30.400 -499 73 -30.827

Bedragen x € 1.000

81

2023 -38.856 4.439 -34.417 -9 38 -34.388

Meerjarenraming

2024 -38.982 4.856 -34.126 -9 40 -34.095

2025 -38.968 4.846 -34.122 -9 40 -34.091

2026 -39.465 4.846 -34.619 -8 39 -34.588

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Sport Cultuur Cultureel erfgoed Groen Bestemming Totaal

2021 -3.986 -14.446 -5.188 -5.466 -406 -29.493

2022 -4.380 -13.667 -5.652 -6.701 -427 -30.827

Bedragen x € 1.000

82

2023 -5.564 -15.080 -6.415 -7.357 29 -34.388

Meerjarenraming

2024 -5.692 -15.132 -6.016 -7.287 31 -34.095

2025 -5.581 -15.154 -6.046 -7.340 31 -34.091

2026 -6.005 -15.168 -6.068 -7.378 31 -34.588

Kernthema Sport 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Sport? Sportaccommodaties en beweegvriendelijke buitenruimte In de afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in de kwaliteit en clustering van buiten- en binnensportaccommodaties. Die lijn zetten we voort, onder andere bij de beoogde verplaatsing van AVON naar sportcomplex Varenbeuk. We inventariseren knelpunten die ontstaan bij een toenemende behoefte aan (binnen)sportaccommodaties en lossen die in samenspraak met de gebruikers (onderwijs en sportaanbieders) op en doen daarbij een beroep op de creativiteit en flexibiliteit van de gebruikers bij bepaalde piekmomenten. Daarnaast zetten we stappen in het verduurzamen van sportaccommodaties. Het vervangen van traditionele verlichting door ledverlichting bij buitensportcomplexen is daar onderdeel van. Naast de gebruikelijke sportaccommodaties zien we steeds meer (bewoners)initiatieven gericht op een andersoortig sportaanbod zoals: een grootschalige openbare skatevoorziening nabij het Centrum, een Cruijff Court en fiets- en hardloop parcoursen. In dat kader zien we ook kansen voor het realiseren van sportieve en recreatieve voorzieningen rondom de Zuidplas.

We omarmen externe initiatieven voor nieuwe sportfaciliteiten en spannen ons maximaal in om deze voorzieningen, mits ze voldoen aan wet- en regelgeving en blijkt dat daar voldoende animo voor is, samen met de initiatiefnemers mogelijk te maken. De komende jaren willen we een (outdoor) skatepark realiseren dat complementair is aan de skatehal en voorziet in de toenemende vraag van urban buitensport. De toekomst van de skatehal beoordelen we aan de hand van deze complementariteit en het gebruik in relatie tot de exploitatiekosten en (benodigde) investeringen. Sportstimulering en ondersteuning van sportaanbieders Het wegnemen van drempels om te sporten en bewegen blijven we beschouwen als een essentiële gemeentelijke taak. Het is niet vanzelfsprekend dat alle kinderen van thuis uit gestimuleerd worden om te gaan sporten. Daarom blijven we alle kinderen in Heerlen via school een breed aanbod van sport- en beweegactiviteiten aanbieden. Denk daarbij aan subsidiering van programma’s als Heel Heerlen Beweegt, Iedereen Kan Sporten Parkstad, schoolzwemmen (dat we willen uitbreiden), Lokaal Sportakkoord en Jeugdfonds Sport. In samenspraak met het programma Heerlen-Noord intensiveren we deze inzet via programma’s als de Rijke Schooldag, Gezonde Bassischool.

We continueren de inzet van de verenigingsondersteuner en stimuleren sportaanbieders in het traject om stappen te zetten in het gezonder maken van de sportomgeving (rookvrij en gezonder aanbod in sportkantines). In het kader van (burger)participatie zetten we naast het faciliteren van de eerder genoemde externe initiatieven, vanuit sport ook in op verschillende participatiemogelijkheden. Denk daarbij aan het gevraagd en ongevraagd adviseren van de Sportraad Heerlen, uitvoeren van Lokaal Sportakkoord, het voeren van gesprekken met belangenorganisaties zoals de sectie voetbal en het uitvoeren van behoefte- en klanttevredenheidonderzoeken. De sport is een interessant werkveld van de Bovengrondse Vakschool (BVS). De doelgroep van de BVS kan werkervaring opdoen met betrekking tot onderhoud en toezicht, waarmee we tegelijkertijd sportaanbieders kunnen ontlasten. Ook sport- en beweegprogramma’s om de doelgroep werkfit te krijgen is een goed voorbeeld van deze samenwerking en willen we verder uitbouwen.

83

Sportevenementen We stimuleren en faciliteren sportevenementen op alle mogelijke plekken in de stad. We omarmen nieuwe initiatieven, maar zetten vooral in op kwaliteit en diversiteit.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Sport? • • • • • • •

We continueren het sportbeleid op het gebied van accommodaties, (verenigings)ondersteuning en sportstimulering; We voeren een capaciteitsonderzoek uit op het gebied van gemeentelijke binnensportaccommodaties in relatie tot onderwijs en sportgebruik; We realiseren het eerste Cruyff Court in Heerlen; We ronden de renovatie van zwembad Hoensbroek af en bereiden de realisatie van het Centrumbad voor; Als de raad eind 2022 instemt met het verplaatsingsplan van AVON naar Varenbeuk, wordt de realisatie van het plan in 2023 in gang gezet; In samenspraak met sportclubs zoeken we naar mogelijkheden om de maatschappelijke impact beter inzichtelijk te maken en uit te bouwen; We inventariseren (nieuwe) buitenruimtes die geschikt zijn (te maken) voor een sportieve invulling of beweegvriendelijke omgeving.

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Sport om dit te realiseren? • • • • • •

Beleidsregel Subsidiëring Amateursportverenigingen; Beleidsregel Subsidiëring Evenementen; Herstructurering Buitensport; Beleidsnotitie Binnensportaccommodaties Heerlen 2015-2020; IMAH 2018-2022; Sportakkoord Heerlen.

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Sport Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -6.561 2.575 -3.986

2022 -6.503 2.123 -4.380

Bedragen x € 1.000

84

2023 -8.295 2.731 -5.564

Meerjarenraming

2024 -8.597 2.905 -5.692

2025 -8.486 2.905 -5.581

2026 -8.910 2.905 -6.005

5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen?

Omschrijving

Begroting 2023

Renovatie Zwembad Hoensbroek

Meerjarenraming 2024

2025

2026

4.500

Buitensportaccommodaties

688

715

787

Centrumbad

400

2.350

3.300

Verduurzamen diverse panden

225

225

225

225

Ledverlichting sportvelden

200 3.290

4.312

225

Johan Cruyff Court Totaal

0

170 6.183

Bedragen x € 1.000

85

Kernthema Cultuur 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Cultuur? De cultuursector in Heerlen heeft een enorme vlucht genomen, het is het cultureel kloppend hart van de regio. En we zijn nog steeds volop in ontwikkeling! • We laten de stad bruisen door het stimuleren, faciliteren en versterken of toevoegen van bestaande en nieuwe evenementen, passend bij het profiel van de stad. • We versterken het productieklimaat en bieden alle kansen aan talentontwikkeling, met name op het gebied van popmuziek, podiumkansen, de audiovisuele sector en het urban platform. • We creëren een plek in het centrum voor cultuurmakers, een culturele hub, een ontmoetingsplaats en broedplaats voor creatief talent. • De oude glorie van de Rivoli/Royal wordt in ere hersteld zodat de historie tot z’n recht komt. Daaraan wordt de kwaliteit toegevoegd van een hedendaags filmcomplex: een centrum voor Beeld en Geluid met uiteenlopende functies en programmering gericht op film, media en presentatie en een broedplaatsfunctie voor de audiovisuele sector. • We investeren in de doorontwikkeling van onze culturele basisinfrastructuur.

Samen met onze grotere vaste culturele partijen (Parkstad Limburg Theaters, SCHUNCK, Cultura Nova, Nieuwe Nor, Filmhuis, Cinesud en Cultuurhuis en de diverse culturele organisaties en evenementen waaronder The Notorious IBE en het Dutch Mountain Film Festival) maken we afspraken over wat zij doen om onze doelstellingen te behalen en we zetten in op samenwerking. We onderzoeken of de hoogte en de periodiek van de subsidies van de instellingen nog passend zijn bij de ontwikkelingen van de instellingen en stellen zo nodig aanpassingen voor. • We blijven ons beleid kunst in de openbare ruimte door ontwikkelen, met de nadruk op streetart, het beheer, behoud (waar relevant), onderhoud en toevoegen van bijzondere straatkunstwerken in onze openbare ruimte en het bieden van kansen aan (jong) regionaal talent. • We versterken en verstevigen cultuureducatie en –participatie. Via onder meer het programma Cultuureducatie met Kwaliteit, streven we ernaar om alle Heerlense kinderen kennis te laten maken met de regionale musea en met diverse disciplines van kunst en cultuur. • We ondersteunen het Jeugdfonds Cultuur en stimuleren projecten in de diverse buurten om verbindingen te zoeken tussen cultuur en het sociaal domein. • We werken samen in de Stedelijke Cultuurregio Zuid. Heerlen stelt zich kandidaat als Culturele Hoofdstad van Europa 2033, met steun van Maastricht en Sittard-Geleen.

• We investeren in amateurkunst en gaan de rol van verenigingen versterken door met hen het gesprek aan te gaan en hen de ondersteuning te bieden die ze nodig hebben. • We gaan data verzamelen in de stad om erachter te komen waar de mensen in de stad precies behoefte aan hebben op cultureel gebied. Meten is weten, we starten een pilot met het in kaart brengen van bezoekersinformatie binnen de cultuursector om erachter te komen waar de bezoekers vandaan komen en wat hen beweegt.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Cultuur? • • •

We stimuleren en faciliteren evenementen en actualiseren het evenementenbeleid. We ondersteunen het productieklimaat en talentontwikkeling, met name op het gebied van popmuziek, podiumkunsten, de audiovisuele sector en het Urban Platform. We bereiden de realisatie voor van een culturele broedplaats voor creatieve (jonge) makers in het centrum.

86

• •

• •

•

•

De verbouwingen van Royal/Rivoli worden voorbereid en uitgevoerd en we sturen aan op een organisatieontwikkeling die passend is bij de ambitie. We investeren in de doorontwikkeling van onze culturele basisinfrastructuur, maken afspraken over hun bijdrage aan het realiseren van onze ambities en over meerjarige subsidiering. In overleg met de sector gaan we na hoe we ons beleid kunst in openbare ruimte kunnen verbeteren en actualiseren het. We ondersteunen het Jeugdfonds Cultuur en zetten stevig in op cultuureducatie en – participatie en laten zo veel mogelijk Heerlense kinderen kennismaken met de regionale musea en met diverse disciplines van kunst en cultuur. Heerlen stelt zich kandidaat als Culturele Hoofdstad van Europa 2033, met steun van Maastricht en Sittard-Geleen. We tuigen een projectorganisatie op en stellen een projectleider aan. We gaan met verenigingen in gesprek om helder te krijgen hoe we hen de ondersteuning kunnen bieden die ze nodig hebben, en bereiden een actualisatie voor van het amateurkunstenbeleid.

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Cultuur om dit te realiseren? • • • •

Culturele Agenda 2022-2024 (verlengd tot 2026); Coalitieakkoord 2022-2026; Evenementenbeleid 2014-2017; Beleidskader voor kunst in de openbare ruimte van Heerlen, 2014–2018.

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Cultuur Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -15.233 787 -14.446

2022 -14.360 693 -13.667

Bedragen x € 1.000

87

2023 -15.646 566 -15.080

Meerjarenraming

2024 -15.697 566 -15.132

2025 -15.720 566 -15.154

2026 -15.734 566 -15.168

Kernthema Cultureel erfgoed 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Cultureel erfgoed? Heerlen is een stad met een rijke en lange geschiedenis, en daar zijn we trots op. Het zichtbaar en beleefbaar maken van ons erfgoed en het vertellen van het Verhaal van Heerlen blijft de kern van het erfgoedbeleid in de periode 2023-2026. • Het in stand houden van ons erfgoed is onze prioriteit. We behouden, beheren en beschermen het optimaal en maken het (verborgen) erfgoed zoveel mogelijk zichtbaar en toegankelijk. • De lijst van gemeentelijke monumenten breiden we uit en we stellen een regeling op waarop eigenaren van gemeentelijke monumenten een beroep kunnen doen. We maken een inventarisatie van de erfgoedwaarde van onze mijnwerkerskoloniën en de onderhoudstoestand daarvan. Afhankelijk van de uitkomsten gaan we in gesprek met de eigenaren en overwegen we de beschermingsstatus (beschermd stadsgezicht). • We maken zichtbaar waar cultuurhistorisch erfgoed en vondsten liggen door middel van een archeologische beleidskaart en een erfgoedkaart, waarbij we voor de erfgoedkaart op interactieve wijze een lijst opstellen met potentiële monumenten.

• We spannen ons maximaal in om de historische musea in staat te stellen om ons rijke erfgoed naar behoren te beheren en behouden en nog meer mensen euregionaal en nationaal het Verhaal van Heerlen op een aansprekende manier te laten beleven. We onderzoeken of de hoogte en de periodiek van de subsidies van de instellingen nog passend zijn bij de ontwikkelingen van de instellingen en stellen zo nodig aanpassingen voor. Kasteel Hoensbroek blijft een dynamische plek met volop activiteiten, evenementen en ondernemerschap in een goed onderhouden omgeving. Het Nederlands Mijnmuseum heeft een nationaal profiel en is voor ons een symbool van trots en identiteit. En het Thermenmuseum wordt het eerste Romeins museum in Nederland met een internationale uitstraling. • Om het verhaal van het Romeins verleden van de regio te ontsluiten voor een zo breed mogelijk publiek, gaan we de samenwerking aan met partners waaronder de Vondst. Met de provincie Limburg en zeven andere Zuid-Limburgse gemeenten wordt de samenwerking in de Via Belgica convenantgroep voortgezet met als belangrijk doel de toeristische positie van Romeins Heerlen binnen Zuid-Limburg te verbeteren. • Het middeleeuws karakter van het Landsfort Herle brengen we terug.

We zorgen dat mensen het verleden kunnen zien en beleven door cultuurhistorisch erfgoed boven en onder de grond toegankelijk te maken en de openbare ruimte opnieuw in te richten. • In 2025 bestaat het Landsfort Herle 800 jaar. Daarom dopen we 2025 om tot Het Jaar van het Heerlens Erfgoed en dat gaan we groots vieren. • We brengen het Heerlens dialect onder de aandacht, als onderdeel van ons erfgoed. • Samen met de regioarcheoloog en de Parkstadgemeenten zorgen we voor een optimaal beheer, behoud, bescherming en ontsluiting van het archeologisch erfgoed in Parkstad.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Cultureel erfgoed? • • • •

De lijst van gemeentelijke monumenten breiden we uit. We stellen een regeling op waarop eigenaren van gemeentelijke monumenten een beroep kunnen doen. We inventariseren de erfgoedwaarde van de mijnwerkerskoloniën. We ontwikkelen een archeologische beleidskaart en een erfgoedkaart.

88

• •

• • • •

We onderzoeken of de hoogte en de periodiek van de subsidies van de instellingen nog passend zijn bij de ontwikkelingen van de instellingen en stellen zo nodig aanpassingen voor. We blijven deelnemen aan de convenantgroep Via Belgica en blijven samenwerking opzoeken met andere relevante partners om het verhaal van ons erfgoed zo goed mogelijk te kunnen vertellen en presenteren. We treffen de nodige voorbereidingen om het middeleeuws karakter van Landsfort Herle terug te brengen en het erfgoed te beschermen en toegankelijk te maken. De plannen voor Het Jaar van het Heerlens Erfgoed 2025 werken we samen uit in overleg met partners in het culturele- en erfgoedveld. We stimuleren initiatieven die het Heerlens dialect onder de aandacht brengen. Samen met de regioarcheoloog en de Parkstadgemeenten borgen we de uitvoering van onze wettelijke taken betreffende archeologie, en de groeiende ambitie om ons archeologisch erfgoed zichtbaar en toegankelijk te maken.

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Cultureel erfgoed om dit te realiseren? • • • • •

Culturele Agenda 2022-2024 (verlengd tot 2026); Erfgoedwet 2016; Omgevingswet (2023); Beleidsnota archeologie (2018); Archeologische beleids- en verwachtingenkaart (2013).

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Cultureel erfgoed Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -5.607 418 -5.188

2022 -6.894 1.242 -5.652

2023 -7.521 1.105 -6.415

Meerjarenraming

2024 -7.364 1.349 -6.016

2025 -7.386 1.340 -6.046

Bedragen x € 1.000

5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen?

Omschrijving

Begroting 2023

Meerjarenraming 2024

2025

Nieuwbouw Filmhuis Royal fase 2

300

2.000

867

Totaal

300

2.000

867

Bedragen x € 1.000

89

2026 0

2026 -7.407 1.340 -6.068

Kernthema Groen 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Groen? Er wordt uitvoering gegeven aan de radicale vergroeningsopgave van onze wijken, de wijkcentra en Heerlen-Centrum met als doel meer groen in de openbare ruimte toe te voegen. Daarbij wordt de Nieuwe wAarde aanpak gehanteerd. De Nieuwe wAarde is een aanpak gericht op het anders inrichten en beheren van de openbare ruimte om klimaatadaptatie, het versterken van de biodiversiteit en het verbeteren van de lichamelijke en psychische gezondheid van mensen tegelijkertijd aan te pakken. Deze integrale aanpak wordt samen met onze partners en inwoners van onze stad opgepakt. Deze aanpak hanteren we bij alle uitvoeringstrajecten binnen programma Heerlen-Noord. Het actieplan hittebestendige stad geeft voor het onderdeel klimaat de komende jaren aan waar we welke acties moeten uitvoeren om hittestress te verminderen. Het actieplan wordt verder uitgewerkt naar concrete maatregelen zoals het planten van meer bomen op locaties waar dat het meeste effect heeft. We beschermen ons groen en met name onze bomen beter. Ecologisch beheer wordt verder uitgebreid om de biodiversiteit te vergroten. Over deze onderwerpen gaan we duidelijker communiceren met onze inwoners.

Op die manier krijgt de flora maar ook fauna meer kans in onze stad. Het beheer en onderhoud van het groen in de openbare ruimte wordt verbeterd. Het kwaliteitsniveau in de wijken gaat omhoog. Een schone en goed onderhouden openbare ruimte draagt bij aan een prettige leefomgeving en het veiligheidsgevoel in onze wijken. Samen met onze partners zoals Werk voor Heerlen en RD4 wordt er onderzocht hoe we de controle en regie op onderhoudswerkzaamheden met betrekking tot groen het beste kunnen inrichten en verbeteren. Dit om een fundamentele kwaliteitsverbetering van het onderhoud in het groen te bewerkstelligen. Burgerparticipatie met betrekking tot het inrichten en onderhouden van de openbare ruimte wordt verder door ontwikkeld. Naast het initiëren van buurtdeals en klussen in het kader van het Heerlens Heitje worden burgers actief betrokken bij hun eigen leefomgeving.

2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Groen? • •

•

•

Het hitteplan wordt verder uitgewerkt naar concrete maatregelen die direct toegepast kunnen worden. Nieuwe projecten met betrekking tot de inrichting van de openbare ruimte worden uitgewerkt volgens de Nieuwe wAarde aanpak. In Heerlen-Noord zal er als eerste worden gewerkt met deze integrale benadering. Om de biodiversiteit verder te vergroten stellen we een natuurwaarden- en kansenkaart op en vertalen deze naar concrete beheermaatregelen. We gaan verder met het opstellen van het soortenmanagementplan om soortenbescherming te waarborgen bij gemeentelijke gebiedsontwikkelingen. Er wordt een bosbeheerplan opgesteld waarbij onze bosgebieden en het benodigd onderhoud daarvan in kaart worden gebracht.

90

•

Er vinden veel omvormingen en aanleg van nieuwe groenvoorzieningen plaats, met name in Heerlen-Noord omdat deze daar vaak verouderd zijn. Ook bij deze inrichtingen wordt de benadering van de nieuwe wAarde als richtlijn gehanteerd.

3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Groen om dit te realiseren? • • • •

Groenbeleidsplan 2013; Bomenbeleidsplan 2007; Visie waardevolle openbare ruimte 2022; Noodzakelijke Buitenkans, Visie op beheer & onderhoud van de fysieke leefomgeving in de gemeente Heerlen 2016-2023.

4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Groen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2021 -5.623 157 -5.466

2022 -6.737 36 -6.701

2023 -7.394 36 -7.357

Meerjarenraming

2024 -7.323 36 -7.287

2025 -7.376 36 -7.340

Bedragen x € 1.000

5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Vervangingsbudget groen

500

350

350

350

Herplanten bomen

206

210

210

231

Openbare speelvoorzieningen

116

116

128

116

Herinrichting opslag Imstenrade

50

Totaal

822

Bedragen x € 1.000

91

676

688

747

2026 -7.415 36 -7.378

92

2.1.6

Programma Sociaal Domein

Portefeuillehouders: Peter van Zutphen, Martin de Beer, Roel Wever, Marco Peters 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Sociaal Domein? Wij leven in een zeer turbulente tijd. Ondanks de kennis over en de hoge vaccinatiegraad tegen COVID-19, zorgt corona nog steeds voor o.a. achterstanden in de zorg(verlening) en een hoge mate van onzekerheid over de nabije toekomst (bijv. wel/ geen preventieve maatregelen voor de maatschappij). Ook heeft COVID-19 de kloof in onze maatschappij verdiept: corona heeft vooral de toch al kwetsbare inwoners het meest geraakt waardoor de in te halen achterstand op sociaaleconomisch maar ook op gezondheidsgebied, nog meer is vergroot. Sinds februari jl. heeft zich een nieuwe crisis aangediend die het komende jaar nog zijn impact zal hebben binnen het Sociaal Domein: de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Inmiddels heeft een aantal Oekraïense bewoners zich tijdelijk gevestigd in Heerlen in Huize de Berg. Vanuit het Sociaal Domein zal hier in 2023 nog veel aandacht voor zijn, ook vanuit onze (gecontracteerde) ketenpartners. Intussen is ook de asielcrisis in Nederland weer aangewakkerd waarbij veel druk wordt gelegd op gemeenten om meer opvangplekken voor asielzoekers in te richten en meer statushouders te plaatsen.

Daarnaast kampt Nederland, maar ook de rest van Europa met een gigantische inflatie die zich thans het meest vertaald in stijgende energieprijzen en duurder wordende dagelijkse boodschappen. Ook hier zien wij dat onze meest kwetsbare burgers het hardst worden getroffen. De impact daarvan baart ons zeer grote zorgen, omdat juist de mensen met de laagste inkomens in de slechtst geïsoleerde huizen wonen. Zij hebben vaak de minste mogelijkheden het energiegebruik te beperken, en moeten het meeste uitgeven aan energie. En de kosten daarvan, en de fors duurdere boodschappen maken ook een groter deel uit van hun uitgaven. Buffers in de vorm van vrij besteedbaar inkomen of spaargeld zijn niet of nauwelijks aanwezig. Maar ook de inkomens (net) boven de minimumgrens hebben het vaak zwaar te verduren. Werkenden met een niet al te hoog salaris, mensen met een klein pensioen of uitkering: zij vallen vaak buiten het toeslagensysteem en hebben daardoor hoge kosten. De veel duurdere energie en boodschappen kunnen ook zij vaak niet opvangen. We weten uit ervaring dat zulke omstandigheden niet alleen financiële gevolgen hebben maar ook een negatieve impact hebben op veel andere aspecten van het leven van onze inwoners.

Wij volgen de turbulente ontwikkelingen op de voet en zullen daar waar nodig binnen onze mogelijkheden handelen om de getroffenen die ondersteuning nodig hebben, deze (deels) te kunnen bieden. Midterm Vanwege bovengeschetste ontwikkelingen is het moeilijk om nu al vier jaar vooruit te kijken en vast te leggen welke acties wij moeten uitvoeren om onze ambities binnen het Sociaal Domein waar te maken; dat hebben de verschillende crises ons geleerd. We willen dan ook graag de spreekwoordelijke slag om de arm houden door op de helft van onze termijn een midterm/ evaluatiemoment in te plannen om te bekijken of en waar onze voorgenomen activiteiten een bijstelling behoeven om onze ambities te behalen.

93

Wat willen we bereiken Onze ambitie is om zoveel mogelijk burgers te laten participeren in de maatschappij op basis van hun eigen kwaliteiten. Het is bij de kwetsbare burger de uitdaging om hem van zijn kwaliteiten bewust te maken en in zijn kracht te zetten. Hiervoor hebben wij veel beleidsinstrumenten tot onze beschikking die integraal, op elkaar afgestemd, kunnen worden ingezet. De komende jaren willen wij ons richten op een verbetering in de samenhang van beleid om tot nog meer passende oplossingen te komen. Wij zien nog steeds een groeiende vraag naar ondersteuning en hulp en wij zetten ons in om deze met onze partners op te vangen. Dit is een uitdaging voor iedereen, dit maakt dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen en dat wij als gemeente (nog) meer moeten loslaten en vertrouwen op onze partners; maar ook aanspreken op elkaars verantwoordelijkheid. Vernieuwing en transformatie blijven wenselijk; echter wij moeten niet uit het oog verliezen dat stabiliteit en continuïteit nodig zijn om langdurige effecten te bereiken. Wij willen ook de burger nadrukkelijker betrekken bij de totstandkoming van ons sociaal beleid om hetgeen in de maatschappij leeft explicieter mee te nemen en te benoemen.

Onze inzet op het gebied van jeugd moet bijdragen aan het opgroeien van onze kinderen en jongeren in een veilige en gezonde omgeving, waarin zij zich optimaal kunnen ontplooien tot actieve en volwaardige burgers en de bescherming en zorg krijgen die nodig is. We zetten het kind op 1 en richten ons daarmee ook op de volgende generatie. We willen de groep kinderen in Heerlen waar het goed mee gaat vergroten. Om dit te bereiken zetten we breed in; door de algemene voorzieningen op orde te hebben, door gezond opgroeien te bevorderen, door onderwijs, jeugdhulp en armoedebestrijding nauw met elkaar te verbinden, door veiligheid binnen gezinnen te bevorderen, door de hulpvraag integraal en samen met ouders en jeugdige in beeld te brengen en op te pakken, en door snel voldoende en effectieve hulp te bieden als die nodig is. We starten al vóór de geboorte door kwetsbare kinderen (en hun ouders) zo jong mogelijk in beeld te hebben, en lopen mee in alle levensfasen van een kind. Als ondersteuning of hulp nodig is, wordt deze snel en op maat geboden, bij voorkeur ambulant, integraal en dicht bij huis, zo kortdurend en licht als mogelijk en zo langdurig en zwaar als noodzakelijk. Vroegtijdige adequate hulp blijft het uitgangspunt; als zwaardere hulp nodig is, wordt deze snel geboden. Als hulp nodig is, bieden we die ook, financiën zijn daarbij niet leidend.

De hulp moet zo effectief en efficiënt mogelijk worden uitgevoerd en tot duurzame oplossingen leiden. We bieden bestaanszekerheid, het zogenoemde “brood op de plank” en schuldenrust. Dat zijn voorwaarden voor mensen om weer vooruit te kunnen kijken. Om te kunnen dromen. Om zichzelf te ontwikkelen, naar school te gaan of (meer) te gaan werken. En om kinderen in een stabiele omgeving te laten opgroeien. Daarom blijven we investeren in armoedebestrijding. We stellen in ons armoedebeleid het kind structureel centraal en bouwen voort op onderstaande keuzes die we in de afgelopen jaren gemaakt hebben. Als het gaat om het inperken van de gevolgen van de dure energie en boodschappen doen we wat we met de beschikbare middelen kunnen. Maar we zijn ons er pijnlijk van bewust dat deze middelen naar verhouding beperkt zijn. Het is dan ook dringend gewenst dat de rijksoverheid snel forse maatregelen neemt om iets aan de koopkracht-problematiek van de lage en middeninkomens te doen. Als nadrukkelijk onderdeel van het armoedebeleid hanteren wij bij opdrachtverlening het uitgangspunt om het uurtarief van € 14 als voorwaarde op te nemen. Bij opdrachtverlening binnen het Sociaal Domein, maar ook in de samenwerking met onze ketenpartners, gaan wij uit van vertrouwen in de kundigheid van de zorgaanbieders en de professionals. Dit vertrouwen spreken wij uit en tonen wij ook.

Op deze wijze hebben hulpverleners

94

de ruimte om de benodigde interventies goed en naar eigen deskundigheid en inzicht in te richten en daarbij zogenoemd “indekgedrag” te voorkomen. Een risico dat wij lopen is de huidige krapte op de arbeidsmarkt waardoor de kwantiteit en kwaliteit van onze dienstverlening mogelijk gevaar loopt en de dienstverlening aan onze burgers onder druk kan komen en bijvoorbeeld wachttijden bij de aanvragen van WMO-voorzieningen kunnen oplopen. Aanpak Heerlen-Noord: in één generatie naar het landelijke gemiddelde. Grote en structurele veranderingen vragen om een lange adem en een meer omvattende integrale aanpak waarbij aandacht is voor vijf pijlers, te weten: werk, onderwijs, gezondheid, wonen en leefbaarheid & veiligheid. Deze aanpak is in 2021 vastgelegd in de Routekaart voor Heerlen-Noord.

2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Sociaal Domein? (indicatoren)

Sociaal Domein NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

95

96

3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Sociaal Domein gedurende deze bestuursperiode?

• Stijging kosten jeugdhulp in relatie tot onvoldoende middelen die door het Rijk beschikbaar •

•

•

•

•

• •

•

•

• •

worden gesteld. De krapte op de arbeidsmarkt heeft gevolgen voor de jeugdhulp en WMO-zorg zoals langere doorlooptijden en langere wachttijden, waardoor problemen voor jeugdigen en hun gezin of voor volwassenen groter kunnen worden en daarmee kostenverhogend. Afgelopen jaren hebben we gezien dat corona tot extra kosten jeugdhulp heeft geleid, als gevolg van een grotere vraag naar (intensievere) jeugdhulp en een grotere noodzaak tot het verlengen van geïndiceerde hulp. Mogelijk krijgen we te maken met naijleffecten van corona. Ook een nieuwe opleving van het virus zal mogelijk tot een kostenstijging leiden. Door inflatie en daarmee kans op een loon-/ prijsspiraal kan verschil ontstaan tussen raming en realisatie. De krapte op de arbeidsmarkt draagt hier mogelijk ook aan bij. Als dat het geval is verwachten wij (deels) compensatie van het Rijk. Langdurige inflatie vraagt veel van huishoudens, als de inflatie aanhoudt zoals DNB verwacht, zal het aantal huishoudens dat moeite heeft met rondkomen stijgen; dit kan betekenen dat het beroep op gemeentelijke voorzieningen ook stijgt. Stijgende kosten voor WMO-voorzieningen die worden toegekend en gefinancierd vanuit een open-einde regeling, o.a. door de aanzuigende werking van het abonnementstarief en door vergrijzing.

Afgelopen jaren zien we een toename van het aantal aanvragen en indicaties voor leerlingenvervoer en bijbehorende kosten. Corona is een risico voor actieve burgerbetrokkenheid. Dat is ook duidelijk voelbaar voor het ouderenbeleid en de lokale inclusie agenda. Afgelopen twee jaar is gebleken dat fysieke bijeenkomsten een stevige basis vormen voor succesvolle burgerbetrokkenheid. Het met elkaar discussiëren en samen activiteiten organiseren geeft meer kans op succesvolle initiatieven. Het risico op annuleren van bijeenkomsten werkt voor burgers (en vrijwilligers) demotiverend. Een van de nieuwe leerroutes uit de inburgering is de onderwijsroute. Dit is een intensief fulltime traject om middel- en hoogopgeleide statushouders voor te bereiden op een vervolgopleiding op MBO 2-3-4, HBO of WO niveau. De onderwijsroute is vanwege de complexiteit duurder dan de andere leerroutes in de inburgering. Het rijk verstrekt weliswaar extra financiering voor de onderwijsroute, maar het is nog niet duidelijk of deze financiering voldoende is om de complete route te bekostigen. Of dat zo is, hangt mede af van de hoogte van de instroom in de onderwijsroute. Gebruikelijk is deze niet hoog, zo’n 10% van alle inburgeraars. Het risico ontstaat vooral als de instroom in de onderwijsroute hoger is dan gemiddeld.

Door scherp in te kopen op de andere leerroutes, is geprobeerd het risico zo klein mogelijk te houden. De vluchtelingencrisis bestaat uit zowel de opvang van Oekraïense vluchtelingen als de instroom/ extra opvang van asielzoekers als de knelpunten in de uitstroom vanuit de AZC’s van statushouders. Dit legt een grote druk op de gemeentelijke capaciteit voor wat betreft het Sociaal Domein (de teams Toegang, Inkomen, Beleid). Ontwikkeling van schuldhulpvragen en -dienstverlening naar aanleiding van de fors gestegen (energie)prijzen is onzeker. Het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp WMO vanaf 2025 met een taakstellende besparing van € 95 miljoen. Het kabinet gaat ervan uit dat dit budgettair neutraal verloopt voor de gemeentes, omdat er inkomsten uit de eigen bijdrages tegenover staan. Er is een risico dat nieuwe regeling voor onze gemeente niet budgettair neutraal zal zijn.

97

4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Sociaal Domein kosten?

Programma 6 - Sociaal Domein Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2021 -239.053 78.004 -161.048 -3.270 4.058 -160.260

Meerjarenraming

2022 2023 2024 2025 2026 -238.192 -240.027 -241.129 -239.045 -241.608 73.128 64.464 64.243 64.905 64.925 -165.064 -175.563 -176.886 -174.140 -176.683 -8 -10 -10 -9 -9 28 30 29 29 29 -165.044 -175.543 -176.866 -174.120 -176.663

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Sociale basisvoorzieningen Jeugd maatwerkvoorzieningen Volwassenen maatwerkvoorzieningen Arbeidsmarktbeleid Inkomensondersteuning Buurtgericht werken Integraal ouderenbeleid Bestemming Totaal

2021 -4.377 -47.142 -65.236 -39.298 -3.762 -538 -695 788 -160.260

Meerjarenraming

2022 2023 2024 2025 2026 -4.541 -4.992 -4.981 -4.974 -4.992 -46.140 -51.500 -52.120 -49.798 -51.277 -65.920 -70.391 -72.274 -73.081 -74.486 -37.048 -37.670 -36.545 -35.360 -35.006 -9.783 -9.858 -9.814 -9.774 -9.770 -911 -807 -807 -807 -807 -722 -345 -345 -345 -345 20 20 20 20 20 -165.044 -175.543 -176.866 -174.120 -176.663

Bedragen x € 1.000

98

Kernthema Sociale basisvoorzieningen 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Sociale basisvoorzieningen? Speeltuinen Het doel van ons speeltuinbeleid is het bieden van veilige en attractieve speeltuinen voor kinderen in de leeftijd tot en met twaalf jaar. Ons speeltuinbeleid is op dit moment op orde. Ons speerpunt voor de komende jaren is dat alle kinderen met een beperking kunnen spelen in de speeltuinen van Heerlen. Scouting Met ons scoutingbeleid ondersteunen we de scoutingorganisaties in Heerlen om hun leden een plezierig, uitdagend en leerzaam programma aan te bieden. We continueren ons vereenvoudigde subsidiebeleid. We sturen minder inhoudelijk maar laten de autonome groepen zelf bepalen hoe zij de scoutingactiviteiten vorm willen geven. Dit beleid zetten we de komende jaren voort, eventueel bij te stellen aan de hand van een evaluatie. Jeugd- en jongerenwerk Jeugd- en jongerenwerk is een onmisbare schakel in de voorzieningen voor jeugdigen. Het biedt recreatieve en preventieve activiteiten aan, vangt signalen op en is een belangrijke partner in de verbinding met jeugdhulp en met veiligheid.

Het jeugd- en jongerenwerk blijft de komende jaren onderdeel uitmaken van de opdracht Basishulp Jeugd, waarbij preventie, vroegtijdige signalering, vraaggericht werken en innovatie sleutelbegrippen zijn. Programma’s gericht op digitale weerbaarheid en social-mediatrainingen worden de komende jaren gecontinueerd en uitgebreid naar het primair onderwijs. Heerlen heeft in ieder stadsdeel een jongerencentrum waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten en aan activiteiten kunnen deelnemen. De komende jaren wordt, op verzoek van de jongeren, ook meer wijkgericht jeugd- en jongerenwerk aangeboden. Jeugdparticipatie Met jeugdparticipatie willen we bereiken dat kinderen en jongeren in Heerlen steeds meer actief meedoen, meepraten en meebeslissen bij zaken die voor hen belangrijk zijn en op plekken waar zij zelf deel van uitmaken. De komende jaren wordt het beleid gecontinueerd om jongeren actief uit te dagen om te participeren in de buurt. Zo is een speerpunt in het jeugd- en jongerenwerk dat jongeren zelf hun activiteitenprogramma in de jongerenaccommodaties bepalen. Hiermee wordt participatie gestimuleerd en ontstaat een zinvolle vrijetijdsbesteding. Het Heerlens Kindercollege blijft ook de komende jaren actief. Jaarlijks worden uit geïnteresseerde kinderen uit de laatste twee jaren van de basisschool kinderburgemeesters gekozen die de kinderen van Heerlen tot 12 jaar vertegenwoordigen.