Lokale inclusie en diversiteitsagenda BIJLAGEN

BIJLAGEN: A) Partnerinformatie B) Handige links C) Volledige bijdrage voorzitter comité voor gelijke rechten Zuid-Limburg D) Aantal discriminatiemeldingen gemeente Heerlen E) Stukken thema bijeenkomst 23 september 2023 F) Geraadpleegde bronnen

A) PARTNERINFORMATIE ORGANISATIE

WEBSITE

EMAILADRES

Inclusie Platform Heerlen

www.inclusieplatformheerlen.nl

info@inclusieplatformheerlen.nl

MO Adviesraad Heerlen

www.adviesraadmo.nl

info@adviesraadmo.nl

Comité voor gelijke rechten Zuid-Limburg

kmoesquit27@gmail.com

Queer Parkstad

www.queerparkstad.nl

info@queerparkstad.nl

COC Limburg

www.coclimburg.nl

info@coclimburg.nl

Black Lives Matter

www.linktr.ee/blm.parkstad

Anti Discriminatievoorziening Limburg

www.discriminatie.nl

limburg@discriminatie.nl

B) HANDIGE LINKS ORGANISATIE

WEBSITE

INFORMATIE

VNG Iedereen Doet Mee

vng.nl/rubrieken/onderwerpen/ VNG Iedereen Doet Mee iedereen-doet-mee landelijk contactpunt

Ieder(in)

www.iederin.nl

Info over inclusie samenleving, tips & adviezen

Sociaal Economische Raad

ser.nl/nl/thema/diversiteit inbedrijf/charter-diversiteit

Info over Charter Diversiteit

Movisie

www.movisie.nl

Kennis & Aanpak van sociale vraagstukken

Federatie Gehandicaptenorganisaties Limburg

www.fgl-limburg.nl

Kennisplatform, info, tips & adviezen

Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland

www.immaterieelerfgoed.nl

Kenniscentrum over o.a. Keti Koti

Pharos

www.pharos.nl

Info over inclusief onderzoek doen

Waar is mijn stemlokaal

www.waarismijnstemlokaal.nl

Stembureau locaties per gemeente

PBT Consult

www.pbtconsult.nl

Ontwerpen voor iedereen (Design for all) ITs

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/ 2024/02/09/kabinet-komt -met-nationale-strategie Info over nationale strategie -om-positie-van-mensen-met onbeperkt meedoen -een-beperking-flink-te -verbeteren

HandicapNL

www.handicap.nl

Kennisplatform, info, tips & advies

De Positieve Stad

www.depositievestad.nl

Expert op gebied van community development en persoonlijke ontwikkeling

Frisse Wind Heerlen

www.frissewindheerlen.nl

Organisatie voor burgerinitiatieven en subsidie

Iedereen Kan Sporten Zuid-Limburg

iedereenkansportenzuidlimburg.nl

Samenwerkingsverband aangepast sporten

Zuyd Hogeschool

www.zuyd.nl

Preventiecentrum, samenwerking

LFB

www.lfb.nu

Belangenorganisatie, STERKplaats Heerlen

Oogvereniging Limburg

www.oogvereniging.nl/groep/ oogvereniging-limburg

Belangenorganisatie, advies

Koninklijke Visio

www.visio.org

Belangenorganisatie, advies

Buurtteams Heerlen

www.buurtteamsheerlen.nl

Maatschappelijke ondersteuning

HogeNood

www.hogenood.nl

App voor vinden van opengestelde, openbare en of toegankelijke toiletten

Visit Zuid-Limburg

www.visitzuidlimburg.nl

Bureau voor toerisme

Musical Unlimited Schunck

schunck.nl/muziek-en-dans

Activiteiten voor jongeren met een beperking

Auti-Treff

facebook.com/p/ Auti-Treff-100080239016239

Ontmoetingsplek voor ouders, naasten, verwanten en mensen met autisme

Speeltuin netwerk Limburg

www.speeltuinwerklimburg.nl

Kennisplatform en advies rondom buitenspelen

College voor de Rechten van de Mens

www.mensenrechten.nl

Kennisplatform en advies

Sociaal en Cultureel Planbureau

www.scp.nl

Kennisplatform en onderzoek

Nationale Ombudsman

www.nationaleombudsman.nl

Kennisplatform en advies

Gemeente Heerlen

www.heerlen.nl

Informatie over zaken die via de gemeente lopen

Informatiepunt Digitale Overheid Heerlen

bibliotheekheerlen.nl/ informatiehuis/ informatiepunt-digitale -overheid

Informatieplatform en advies

GGD Zuid-Limburg

www.ggdzl.nl

Informatieplatform, kennisdeling en advies. Hier staat ook informatie over de Gezondheidsatlas Zuid-Limburg

Provinciaal Platform voor Diversiteit

www.ppdlimburg.nl

Kennisplatform en verbinden

Stichting Internationale vrouwengroep NOUR

Besloten Facebook groep, dus aanmelden voor deelname

Kennis delen, activiteiten en verbinden

C) VOLLEDIGE BIJDRAGE VOORZIT- TER COMITÉ VOOR GELIJKE RECHTEN ZUID-LIMBURG De motivatie voor het afsluiten van deze prachtige convenant inclusief uitgaan horeca Heerlen die ook gebruikt wordt in onder andere Rotterdam en Eindhoven en waarvan een concept op tafel is gelegd door de KHN die voor een gastvrije horeca voor ieder mens in Heerlen, Zuid-Limburg en heel Nederland zijn: - dat het super belangrijk is om te voorkomen / preventief dat alle groepen benoemd in artikel 1 van de Nederlandse grondwet niet meer onterecht de toegang tot de horeca in Heerlen geweigerd worden en dat veranderingen worden gedaan voor waar het kan voor mensen met een lichamelijke beperking. - dat de Nationaal Coördinator Discriminatie en Racisme dhr.Rabin Baldewsingh ook zoals ons comité pleit om daadwerkelijk voor een goede aanpak van discriminatie en racisme de gemeente moet werken om te voorkomen/preventief en meer moet doen dan alleen een meldpunt.

- dat de wet gemeentelijke Anti discriminatievoorziening (WGA) niet meer voldoet in deze tijdgeest daar de ADV Limburg alleen de bevoegdheid heeft om meldingen op te nemen, die trouwens de topje van de ijsberg zijn, daar 9 van de 10 slachtoffers geen meldingen doen en bovendien door de explosieve aantal meldingen van discriminatie door huidskleur en ras vanaf 2022 heeft de ADV Limburg niet voldoende personeel en krijg ook niet meer subsidie om ook nog met alle organisaties of burgers in gesprek te gaan om herhaling te voorkomen, dus het is een pleister op de wonden die blijven bloeden. Bovendien zijn Nederlanders met migratieachtergrond mondiger geworden na de ongekend onrecht met de toeslagschandaal. - met deze prachtige convenant wordt voorkomen / preventief dat onder ander Nederlanders met migratieachtergrond en ieder mens behoren aan de groep van artikel 1 van de Nederlandse grondwet die meer dan 20% van de Heerlense samenleving vormen en trouwens apart van inwoners van Heerlen, ook studenten, hoogopgeleide expats en toeristen niet meer onterecht de toegang tot de horeca in Heerlen geweigerd worden. Bovendien zijn de horecaondernemers ingaande 30 april 2024 verplicht: - een huisregelbord (die betaald wordt door de KHN) zichtbaar aan de buitenkant aan de muur van de horecazaak te zetten.

- ieder mens die geweigerd wordt zijn de beveiligers / horecaondernemers verplicht de slachtoffers naar de e-mailadres op de huisregelbord te wijzen waar ze hun melding kunnen doen en dus de ADV Limburg krijg meer meldingen en dus is het een win / win situatie. Met verbindende vriendelijke groet, Kenneth Moesquit Sr. Voorzitter comité voor gelijke rechten Zuid-Limburg

D) Discriminatiemeldingen gemeente Heerlen 2023

439 meldingen bij 439 Discriminatie.nl 439

meldingen Limburg in bij 2023 meldingen bij Discriminatie.nl Discriminatiemeldingen gemeente Heerlen 2023 Discriminatie.nl Limburg in 2023 meldingen Limburg in bij 2023 Discriminatiemeldingen gemeente Heerlen 2023 Discriminatie.nl van inwoners van gemeente Heerlen (0,59 per 2023 1000 inwoners) 51 meldingen Discriminatiemeldingen gemeente Heerlen Limburg in 2023 49 meldingen met plaats voorval Heerlen, (0,56 per 1000 inwoners)

439

inwoners van gemeenten ervaren discriminatie in Heerlen 10 meldingen vanandere inwoners van gemeente Heerlen (0,59 per 1000 inwoners) 51 Discriminatiemeldingen gemeente Heerlen 2023 inwoners van gemeente Heerlen ervaren discriminatie in hun gemeente 39meldingen inwoners van gemeente Heerlen (0,59 per 1000 inwoners) 51 meldingen met plaats voorval Heerlen, (0,56 per 1000 inwoners) 49

inwoners met van andere gemeente Heerlen ervaren discriminatie 12meldingen buiten hun gemeente plaats voorval Heerlen, (0,56 per 1000 inwoners) 49 inwoners van gemeenten ervaren discriminatie in Heerlen 10 inwoners gemeenten ervaren discriminatie in 10 inwonersvan gemeente Heerlen ervaren discriminatie inHeerlen hun gemeente 39meldingen vanandere inwoners van gemeente Heerlen (0,59 per 1000 inwoners) 51

inwoners Heerlen ervaren discriminatie hun gemeente 39 inwonersvan vangemeente gemeente Heerlen ervaren discriminatie 12meldingen buiten hun gemeente met plaats voorval Heerlen, (0,56 per 1000 in inwoners) 49 inwoners van van andere gemeente Heerlen ervaren 12 inwoners hun gemeente gemeenten ervarendiscriminatie discriminatiebuiten in Heerlen 10 Ten opzichte van 2022 is het aantal meldingen hun gemeente 39 inwoners van gemeente Heerlen ervaren discriminatie in

over discriminatie op grond van 12 inwoners van gemeente Heerlen ervaren discriminatie buiten hun gemeente Ten opzichte vanmet 2022 het herkomst gedaald 17%,is zowel aantal over vooropzichte in meldingen Heerlen ervaren Ten van 2022 is het discriminatie op grond van aantal meldingen als de over door herkomst gedaald met 17%, zowel discriminatie grond van inwoners van op Heerlen gemelde vooropzichte in Daarentegen Heerlen ervaren Ten van 2022 is het herkomst gedaald met 17%,zien zowel voorvallen. we aantal over discriminatie deervaren door voor in meldingen Heerlen een stijging bij als discriminatie op discriminatie op grond van inwoners vangeslacht Heerlen gemelde als de van door grond van 6% herkomst gedaald met 17%, zowel voorvallen. Daarentegen zien we inwoners van Heerlen gemelde (inwoner) en 5% (voorval). Deze voor in Daarentegen Heerlen ervaren een stijging bij discriminatie op voorvallen. zien we meldingen gaan bijvoorbeeld discriminatie als de door grond van geslacht van 6% een stijging bij discriminatie op over misgenderen, dus een trans inwoners van Heerlen gemelde (inwoner) en 5% (voorval). Deze grond geslacht van 6% vrouw van met ‘mijnheer’ aanspreken voorvallen. Daarentegen zien we meldingen gaan bijvoorbeeld (inwoner) 5% (voorval).

Deze of over en vacatures waarvoor een stijging bij discriminatie op over misgenderen, dus een trans meldingen gaan bijvoorbeeld alleen vrouwen worden grond van geslacht van 6% vrouw met ‘mijnheer’ aanspreken over misgenderen, dus een trans uitgenodigd te solliciteren. (inwoner) 5% (voorval). Deze of over vacatures waarvoor vrouw meten ‘mijnheer’ aanspreken meldingen gaan vrouwenbijvoorbeeld worden ofalleen over vacatures waarvoor over misgenderen, dus een trans uitgenodigd te solliciteren. alleen vrouwen worden vrouw met ‘mijnheer’ aanspreken uitgenodigd te solliciteren. Opvallend is de stijging van het of over vacatures waarvoor

uitgenodigd te solliciteren.

Opvallend is de stijging van het aantal meldingen over Opvallend is de stijging van het collectieve voorzieningen. aantal meldingen Namelijk van 19% en over 16% collectievein 2022voorzieningen. (inwoner) naar 29% en Namelijk van 19% en zijn 16% 35% (voorval) in 2023. Zo er (inwoner) in over 2022 discriminatie naar 29% en meldingen 35%LHBTIQ+’ers (voorval) in 2023. zijndie er van in eenZo azc, meldingen over discriminatie zich niet beschermd voelen door vanmedewerkers. LHBTIQ+’ers in azc, het die de Zijeen krijgen zich niet door advies opbeschermd hun kamer voelen te blijven. de medewerkers. Zij krijgen Het aantal voorvallen dat zichhet in advies op hun kamer te blijven. iemands woonbuurt afspeelt is Het of aantal dat zich in min meervoorvallen gelijk gebleven (10% iemands en 12%). woonbuurt afspeelt is min of meer gelijk gebleven (10% en 12%). Bij door inwoners van gemeente Heerlen gemelde discriminatie Bij doorhet inwoners van gemeente gaat bij 20% van de Heerlen gemelde discriminatie voorvallen om bedreiging. In gaat was hetdat bijnog20% 2022 12%. van de voorvallen om bedreiging. In Bij meldingen met plaats voorval 2022 was 12%. Heerlen is dat datnog 14% in 2023 en Bij meldingen 13% in 2022. met plaats voorval Heerlen is dat 14% 2023 en Mensen voelen zichin bedreigd 13% in 2022. door buren, op school of op het Mensen werk.

Dit voelen kan eenzich grotebedreigd impact door buren, op school of op het hebben. werk. Dit kan een grote impact Vijandige bejegening gaat vaak over herhaald discriminerend uitschelden hebben. van mensen vanwege hun seksuele gerichtheid, herkomst enzovoort. Zo wordt op het sportveld tegen een jongen met Vijandige bejegeninggeroepen gaat vaak herhaald discriminerend uitschelden van mensen vanwege migratieachtergrond “jijover achterlijke talibanstrijder, kankermongool”. Regelmatig vijandig hun seksuele gerichtheid, enzovoort. Zo ze wordt op hetminder sportveld tegen een jongen met bejegend worden, doet watherkomst met mensen. Het geeft het gevoel waard te zijn dan anderen. migratieachtergrond geroepen “jij achterlijke talibanstrijder, kankermongool”. Regelmatig vijandig bejegend worden, doet wat met mensen. Het geeft ze het gevoel minder waard te zijn dan anderen.

Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, herkomst, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid Allen die zich in Nederland bevinden, worden gelijke gelijk behandeld. Discriminatie wegens of op welke grondindan ook,gevallen is niet toegestaan. godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, herkomst, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid Art.1 van de Nederlandse Grondwet of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Art.1 van de Nederlandse Grondwet

E) STUKKEN THEMA BIJEENKOMST 23 SEPTEMBER 2023 THEMA ONDERWIJS EN ONTWIKKELING De centrale doelstelling van het passend onderwijs is het op weg zijn naar een inclusieve samenleving met inclusiever onderwijs. Deze is gericht op preventie. Dat betekent: dicht bij huis in goed georganiseerde peuteropvang en scholen (kindcentra). Belangrijk hierbij is voldoende ondersteuning vanuit jeugdhulp, jeugdgezondheidszorg, maatschappe-lijk werk en via intensieve interprofessionele samenwerking. Dit wordt onze gezamenlijke werkplaats. Het doel is dat alle kinderen en jongeren toegang hebben tot het onderwijs en een aanbod krijgen dat bij hen past. Ook ondersteuning en begeleiding die beter vindbaar is voor leerlingen en studenten is hierin belangrijk. Goed passend onderwijs kan hieraan bijdragen. We werken ook aan het verbeteren van de toegankelijkheid van scholen en brede maatschappelijke voorzieningen. Dat geldt zowel voor nieuwe als bestaande gebouwen.

Onderwerpen waar we verder aan werken: • Samen werken voor inclusiever onderwijs (4 x sticker) • Ontwikkeling en samenwerking STERKplaats Heerlen Meer bekendmaking STERKplaats Heerlen (LFB) > werving kandidaten (4 x sticker) • Project aanpak laaggeletterdheid Suggestie: in plaats van aanpak laaggeletterdheid kiezen voor positieve benaming: stimuleren geletterdheid Geletterdheid en preventie: taalontwikkeling start al vóór de geboorte en het fundament wordt in de eerste 2,5 jaar van het leven gelegd Het ondersteunen van laaggeletterde ouders is daarom belangrijk Kijk naar de mens en aanwezige competenties en niet alleen behaalde diploma’s (6 x sticker) • Kennis delen over diversiteit en inclusiviteit in het onderwijs Seksuele voorlichting (gender & sekse diversiteit) op scholen laten opnemen in curriculum (5 x sticker) - Door middel van voorlichting - Werken aan een positief schoolklimaat door het stimuleren GSA’s* en paarse vrijdag Gender and Sexuality Alliance

• Weerbaarheid (kwetsbare) jongeren tegen (cyber)criminaliteit - hoe bereiken we deze (1 x sticker) • Inzet ervaringsdeskundigen - bewustwording – meedenken – adviseren – toetsen Gastlessen / vooroordelen en discriminatie Thema cafés.

THEMA THUIS, WONEN WAAR JE WILT We vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen woning en vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Gemeenten op regionaal niveau werken samen met woningcorpora-ties, andere verhuurders en zorgpartijen. Investeerders en projectontwikkelaars doen dit met aanbieders en financiers van zorg via de Stadsregio. Ze samen werken om voor kwetsbare inwoners een passende woonoplossing te bieden. Het gaat om een sterk groeiende groep ouderen maar ook om aandachtsgroepen met een handicap of psychische kwetsbaarheid. Om tot een goede woonoplossing te komen is het cruciaal om wonen en zorg met elkaar te verbinden. In een woonvisie komen alle aspecten van het wonen aan bod: kwantiteit, kwaliteit, locaties, soorten woningen en woonvormen, woonruimteverdeling, doelgroepen, de rol van woningcorporaties. De woonvisie vormt de basis voor prestatieafspraken tussen gemeente, corporatie en huurdersorganisa-tie. We werken ook aan het verbeteren van de toegankelijkheid van woningen en gebouwen. Dat geldt zowel voor nieuwe als bestaande gebouwen.

Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Ontwikkeling en uitvoering woonzorgvisie en woonvisie regio Parkstad (1 x sticker) - Rekening houden met de grootte van gezinnen in het ontwikkelen van de woonvisie • Vereenvoudigen processen traject voor aanpassingen aan woning en woonomgeving Slimmer / duurzamer aanpassen. Zo aanpassen dat een volgende bewoner er ook iets mee kan Passende woonruimte voor iedereen (3 x sticker) • Innovatie mixen: onderzoeken techniek en zorg in het zelfstandig, levensloopbestendig wonen Combineer: mensen met een lichamelijke beperking kunnen wellicht nog ondersteunen in een woonkern Woonvorm gemengd: jong en oud, lichamelijk en geestelijk vrijwillig ondersteunen (4 x sticker)

• Inzet ervaringsdeskundigen - bewustwording – meedenken – adviseren toetsen Richtlijn toegankelijkheid bindend maken NEN9120 (11 x sticker)

THEMA WERK EN INKOMEN – MAATSCHAPPELIJKE BETEKENIS Het doel is om mensen met een arbeidsbeperking meer kansen te geven op een reguliere baan. Zo dragen we allemaal bij aan een inclusieve arbeidsmarkt. In Heerlen hebben we de ambitie om iedereen naar vermogen mee te laten doen. Dit geldt binnen de samenleving en waar mogelijk meedoen met werk. Sommige mensen hebben op meerdere gebieden in hun leven ondersteuning nodig voordat zij actief aan de arbeidsmarkt kunnen (blijven) deelnemen. Deze mensen hebben namelijk op andere leefgebieden dan werk en inkomen zulke grote problemen. Dit hindert dan hun werkcapaciteit of zij worden zelfs uitgesloten van de arbeidsmarkt. Wij richten ons er op om deze mensen de nodige ondersteuning te geven. Dit doen we op het terrein van maatschappelijke participatie. Het is een noodzakelijke voorwaarde om (verdere) stappen op of richting de arbeidsmarkt te kunnen zetten. Hierbij is een integrale aanpak en samenwerking met WMO belangrijk – waar we hard aan werken. Dit bereiken we via het creëren van banen en het organiseren van passende ondersteuning. Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Obstakels wegnemen in het vinden van het juiste (aangepaste) werk Mensen met een auto immuunziektes, fybromyalgie, chronische vermoeidheid syndroom etc. willen ook een kans en mogelijkheden m.b.t.

arbeidsmarkt krijgen Nico Woltes Therapie: de oplossing om meer Heerlenaren op de arbeidsmarkt te krijgen. Zij bereiden mensen meer mentaal en fysiek binnen 4 – 6 weken hierop voor Kijk niet alleen naar diploma’s maar ook naar competenties (4 x sticker) • Duidelijke en laagdrempelige informatieverstrekking over werk en regelingen • Maatschappelijke participatie en activering als opstap naar ontwikkeling en/of werk Kijken welke beroepen we nodig hebben en hierop inspelen > interessant maken voor jongeren > geen saai en stoffig project maar iets dat aansluit op beleefwereld van de jongeren Participeren kan niet / is moeilijker als iemand onvoldoende basisvaardigheden heeft (lezen / schrijven / digitale vaardigheden). De bibliotheek kan hiervoor een start zijn Proefbanen: laat mensen proberen waar hun kracht ligt. (vakschool) (5 x sticker) • Maatschappelijk rendement: inclusief werkgeverschap en maatschappelijk verantwoord ondernemen

• Inzet ervaringsdeskundigen bewustwording – meedenken – adviseren – toetsen Bewustwording op ieder vlak is van belang We hebben iedereen hard nodig op de arbeidsmarkt, versterk de basis(vaardigheden) (2 x sticker) Als gemeente: • spannen we ons in om als werkgever mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij ons te laten werken (maatschappelijk verantwoord Ondernemen, Social Return on Investment) • geven we invulling aan het Charter diversiteit. Daarbij wisselen ervaringen uit met andere partijen die het charter hebben ondertekend: Politie Limburg en GGD Zuid-Limburg. Hieron-der vallen in ieder geval wervings- en selectiebeleid. Werken aan ene positief inclusief werk-klimaat

THEMA VRIJE TIJD – KUNNEN DOEN WAT JE WILT Binnen het thema vrije tijd bieden we mensen met een beperking meer kansen om aan sport en culturele bijeenkomsten mee te doen. Mensen met een beperking dienen de mogelijkheden te krijgen zelfstandig te kunnen sporten en bewegen. Culturele- en vrijetijd activiteiten zelfstandig bezoeken passen hier bij. Ook vanuit diversiteit vinden wij dit belangrijk. Ongeacht wie je bent, wat je bent en hoe je bent. Iedereen dient zich welkom en veilig te voelen in een vereniging of club. Dat geldt ook voor het bezoeken van evenementen en of hier aan deel te nemen. Zoals binnen de andere thema’s geldt, vraagt dit om een integrale aanpak. We werken ook binnen de vrije tijd- en culturele sector verder aan de toegankelijkheid van locaties en activiteiten. Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Beweeg en aanbod inclusief sport verder uitbreiden en versterken En versterken > kwaliteit boven kwantiteit (uitbreiden op basis van behoefte en vraag). Sporthulpmiddelen toegankelijk voor iedereen! > mindset WMO en beleid (7 x sticker) • Verhogen en borgen aanbod toiletten in HogeNood app (1 x sticker) • We gaan aan de slag met een bewustwordingscampagne voor een goed toegankelijke stad met daarin speciale aandacht voor openbaar toegankelijke toiletten

• Inclusie meenemen in vergunningen- en subsidiebeleid evenementen en sporten Meer intrinsieke motivatie in plaats van financiële motivatie Promoten bij sportclubs / evenementen (beperkingen, LHBTIQA+, afkomst etc.) Laat financiën geen obstakel zijn voor deelname aan sport- en culturele activiteiten. Deze activiteiten zijn te belangrijk in kader van preventie (4 x sticker) • Uitbreiden cultureel- en evenementenaanbod op inclusie- en diversiteitsgebied Speciale filmvoorstellingen en kermisopenstelling voor mensen die behoefte hebben aan prikkelarm (minder volume) (actie) (2 x sticker) • Inclusieve speeltuinen: toegankelijkheid en samenspelen (4 x sticker) • We gaan ervoor zorgen dat kinderen met een handicap kunnen spelen in speeltuinen in Heerlen • Convenant inclusief uitgaan borgen en uitbreiden (1 x sticker) • Inzet van ervaringsdeskundigen – bewustwording – advisering – toetsen – schouwen Bied de mogelijkheid tot sporten aan via fysiotherapie. De drempel is kleiner (ervaring)

THEMA VERVOER – TOEGANKELIJKE OPENBARE RUIMTE EN (OPENBARE) GEBOUWEN Het is belangrijk dat mensen met een beperking steeds meer zelfstandig gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer en dat het doelgroepenvervoer verbetert. Dat vraagt onder meer om betrouwbare, duidelijke en toegankelijke informatievoorziening. Meer aansluiting en afstemming tussen openbaar vervoer en vormen van doelgroepenvervoer. We werken aan het toegankelijk(er) maken van onze algemene openbare (verblijfs)ruimte. Dat geldt ook voor de toegankelijkheid en bereikbaarheid van bestaande en nieuwe gebouwen. Openbare ruimte en (openbare) gebouwen raken elkaar. Intern en extern dienen we samen afspraken te maken hoe we dit willen realiseren. Het vraagt om een integrale aanpak.

Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Toegankelijke bus- en taxi haltes - stations – gehandicapten parkeerplaatsen algemeen - buurtbus opstapplaatsen Toegankelijkheid vervoer is ook: niet 45 minuten busjes te laat / te vroeg, handbike mee kunnen nemen in taxi, geleidehond mee mogen nemen (in plaats van geen plaats voor) Prijs OV toegankelijker maken voor de inwoners van Parkstad. Mensen met een laag inkomen > geen auto etc. Meer mogelijkheden Omnibuzz; gericht op de persoon in plaats van gemiddelde (2 x sticker) • Begrijpelijke communicatie en mogelijkheden openbaar- en doelgroepenvervoer (1 x sticker) • Actualiseren Handboek Openbare Ruimte Heerlen - toepassen in voorbereiding, uitvoering en realisatie Professionals vanaf het begin betrekken Landelijke richtlijnen bindend maken Al bij de eerste voorbereiding richtlijnen toepassen (6 x sticker) • Toegankelijkheid en bereikbaarheid bestaande en nieuwe gebouwen – van onderwijslocaties, locaties met maatschappelijke invulling, woningen, ondernemingen, culturele tot vrijetijdlocaties (5 x sticker) • Toegankelijke en bereikbare algemene openbare (verblijfs)ruimte is een uitgangspunt binnen projecten (3 x sticker) • Uitbreiden toegankelijke wandel- en beweegroutes (1 x sticker) • Inzet ervaringsdeskundigen bewustwording – meedenken – adviseren toetsen Ook inzetten van professionals, expertise

organisaties om professionaliteit / normen en richtlijnen te kunnen borgen. Een verkeerd ontwerp is vaak onbruikbaar > zonde geld Ervaringsdeskundige signaleert, professional adviseert Gouden driehoek: opdrachtgever – professional – ervaringsdeskundige (5 x sticker)

THEMA WELZIJN – GEZONDHEID EN ONDERSTEUNING Het doel is om een goede toegankelijkheid en kwaliteit van zorg en ondersteuning te waarborgen. Voor mensen met een levensbrede en levenslange beperking is dit een eerste randvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving.

In het sociale domein staan we als gemeente voor grote uitdagingen. Het deel van onze inwoners dat ondersteuning nodig heeft in het dagelijkse leven wordt steeds groter. Dit vraagt om een integrale aanpak waarbij professionele samenwerking zeer belangrijk is. Gezondheid (lichamelijk en psychisch) heeft raakpunten met vele andere thema’s zoals werken, wonen, zorg, vrije tijd en met de leefstijl van mensen, jongen en oud. Preventie en het ondersteunen van de informele zorg zijn ook punten om rekening mee te houden binnen dit thema. Integrale aanpak en of aanpak systeemfouten? Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Ontwikkeling en samenwerking partners maatschappelijke ondersteuning (2 x sticker) • Laagdrempelige en vindbare informatie over gebruik hulpmiddelen en voorzieningen • Hoe bereiken we samen onze doelgroep(en) ‘achter de voordeur’ (7 x sticker) • • Onderzoeken hoe techniek en zorg in dagelijkse ondersteuning kunnen bijdragen (2 x sticker) • Inzet ervaringsdeskundigen - bewustwording – meedenken – adviseren – toetsen Inzet cliëntenondersteuning Kennis van COC zorgloket – Queercare voor LHBTIQA+ georiënteerde vragen. Doorverwijzen indien nodig. (5 x sticker) - Waar nodig: specifiek aanbod ter ondersteuning doelgroepen, zoals bijvoorbeeld Queertalk - Empowerment door lotgenotencontact

THEMA BURGERSCHAP – POLITIEK EN MAATSCHAPPELIJK De overheid vraagt steeds meer van haar burgers. Zoveel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen is daar onderdeel van. Burgerbetrokkenheid is een voorwaarde voor een betere, effectievere en rechtvaardigere samenleving. De overheid denkt bij betrokkenheid van burgers vooral aan participatie. Meedenken en meepraten op uitnodiging. Voor een gemeente wordt het ook steeds belangrijker om voor ideeën en initiatieven van burgers open te staan. Welke ondersteuning kan een gemeente hierin leveren. Welke consequentie heeft beleid voor verschillende groepen als de gemeente het invoert en handhaaft. Het is daarom van toegevoegde waarde burgers tijdig te betrekken en mee te nemen in plannen, ontwikkeling en uitvoering. Zo voelen zij zich serieus genomen en betrokken bij de gemeente.

Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Verkiezingen: toegankelijke, bereikbare stembureaus en begrijpelijk communicatie • Inzet ervaringsdeskundigen: samenstelling afspiegeling van de Heerlense bevolking De inzet van ervaringsdeskundigen houdt, neem ik aan, dat deze groep automatisch divers is (10 x sticker) • Burgers met verschillende achtergronden betrekken bij maatschappelijke vraagstukken Nodig mensen actief uit. Niet alleen digitaal of via social media. Niet iedereen is namelijk digitaal (8 x sticker) • Inclusie- en diversiteitsproject in deel Hoensbroek – Heerlen Noord Zie de mens vooral als mens, dan zouden woorden als Inclusie en Diversiteit in deze samenleving niet nodig zijn (1 x sticker) • Informatiepunten Digitale Overheid: bekendheid geven en afstemming in samenwerken Beperk het aantal apps in plaats van uitbreiden Begrijpelijke informatie (1 x sticker)

THEMA DIVERSITEIT Heerlen is een zeer diverse stad. Diversiteit gaat over de verschillen die we met elkaar kunnen ervaren en dat kan van alles zijn. Die diversiteit kan zichtbaar zijn, bijvoorbeeld leeftijd of huidskleur, maar ook onzichtbaar, zoals religie, geaardheid, politieke overtuiging, of een mentale beperking. Diversiteit gaat over de mix van alle verschillen tussen mensen. Want gelukkig zijn we niet allemaal hetzelfde, wat zou de wereld anders saai zijn. We vinden het belangrijk dat iedereen zich veilig en geaccepteerd mag voelen, in onze stad en in onze organisatie. Iedereen dient gelijkwaardig behandeld te worden. Ook willen we iedereen de kans bieden om naar vermogen mee te doen. Om deze boodschap uit te dragen en uit te voeren, gaan we een nieuwe Lokale Inclusie en Diversiteits Agenda schrijven. We willen niet alleen beleid over onze stad maken, met het ook MET onze stad maken. Het is belangrijk om ervaringsdeskundigen met verschillende achtergronden te betrekken bij beleidsontwikkelingen. Daar worden we als stad beter van. De agenda zal lopen van 2024 tot en met 2027. Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Het realiseren van een multifunctionele locatie voor COC Limburg en Queer Parkstad (5 x sticker)

• We faciliteren de komst van een COC locatie naar Heerlen • Het uitbouwen en verstevigen van het netwerk binnen de thema’s diversiteit en inclusie PGB budget verhogen PGB aanvraag vergemakkelijken Speciale OV voor neurodiverse mensen die last hebben van oversensoring. OV is niet toegankelijk (3 x sticker) • Communicatie in begrijpelijke taal Cursus taal voor allemaal > echte aanrader. Specialisatie in begrijpelijke taal (9 x sticker) • De organisatie van een landelijke Roze Zaterdag in Heerlen In deze coalitieperiode komt de ‘Roze Zaterdag’ naar Heerlen • Het inzetten van ervaringsdeskundigen – bewustwording – meedenken – adviseren – toetsen Faciliteren en realiseren bijeenkomsten bi-culturelen en of Islamitische LHBTIQA+ en vluchtelingen, voor en door Intersectioneel beleid – leren integreren Ik mis hier de diversiteit in religie. Begrip voor elkaars cultuur en geloof (6 x sticker)

THEMA GEMEENTE ALS ORGANISATIE ZELF: GEBOUWEN – PERSONEEL – DIGITAAL – BELEID Wij streven naar een inclusieve samenleving. De overheid is hier onderdeel van. Een toegankelijke organisatie zijn, daar werkt de overheid al enige tijd aan. Het doel daarbij is te werken aan het verbeteren van de toegankelijkheid van de overheid als organisatie (werkgever en dienstverlener) voor mensen met een beperking. Denk onder meer aan fysieke toegang tot gebouwen en digitale toegang tot websites en systemen. Een werkgever die openstaat voor iedereen, met of zonder beperking die naar vermogen kan werken. Ongeacht wie je bent, je geaardheid, of je wel of niet gelovig bent, iedereen voelt zich thuis in onze organisatie. Technologische mogelijkheden kunnen medewerkers met een beperking faciliteren en ondersteunen in het werken. Medewerkers met en zonder een beperking die actief willen meedenken en meedoen zetten zich ook in voor een inclusieve organisatie. Inwoners helpen ons met het verbeteren van onze producten en informatieverstrekking. Denk hierbij aan het inzetten van ervaringsdeskundigen in een meeleespanel.

Onderwerpen waar we in periode 2024 – 2027 (verder) mee aan de slag gaan: • Ambtenaren trainen en opleiden – bewustwording en bejegening – omgang met mensen met een beperking Ervaringsmiddag voor ambtenaren om kennis te maken met organisaties / doelgroepen. Denk aan Anti Discriminatie Voorziening Limburg / COC etc. Ik wil graag vertellen wat ik van uw houding nodig heb als bondgenoot (4 x sticker) • Charter Diversiteit: uitdragen en borgen (2 x sticker) • Gemeentelijke websites en producten zijn toegankelijk voor onze inwoners en bezoekers Maak meer gebruik van het meeleespanel. Toegankelijkheid gemeentelijke online dienstverlening: gemeentelijk informatie punt en Informatie-punt Digitale Overheid in alle 4 de bibliotheken vestigingen • HRM: inclusief werving- en selectiebeleid – inclusiever personeelsbestand Vertrouwen geven aan mensen die echt willen (5 x sticker) • Lees- en schrijfniveau in onze interne en externe communicatie in begrijpelijke taal (6 x sticker) • Inzet ervaringsdeskundigen – bewustwording - adviseren - meedenken - toetsen – trainen Meer genderneutrale toiletten in openbare ruimte (1 x sticker)

F) Geraadpleegde bronnen • VN-verdrag Handicap | Rechten van mensen met een beperking | Rijksoverheid.nl • Kabinet komt met nationale strategie om positie van mensen met een beperking flink te verbeteren | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl • Handreiking Lokale Inclusie Agenda | VNG • Mensen met een beperking | College voor de Rechten van de Mens (mensenrechten.nl) • Gezondheidsatlas Zuid-Limburg - GGD Zuid Limburg (ggdzl.nl) • Homepage - Limburg (discriminatie.nl) • COC Limburg – De lhbti-organisatie van Limburg • Queer Parkstad • Eerlijk Gezegd Project – Een inclusieve en gelijkwaardige samenleving • Home | Movisie • inclusieplatformheerlen.nl • Adviesraad - Adviesraad MO • Comité voor gelijke rechten Zuid-Limburg • Coalitie akkoord UIT LIEFDE VOOR ONZE STAD (sim-cdn.nl) • Meerjarig Bestuurlijk Programma Gemeente Heerlen 2023 - 2026 • Lokale inclusie agenda ‘Iedereen voor Elkaar!’ gemeente Heerlen 2020 - 2023