- Jaarstukken 2020 versie 21-06-2021 DEF na commissie MF van 16 juni 2021.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
4
Inhoudsopgave Raadsvoorstel
7
Raadsbesluit
15
Leeswijzer
17
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders
19
Kerncijfers
23
1.
Bestuurssamenvatting
25
2.
Programmaverantwoording
31
2.1.0
Programma Bestuur en ondersteuning
31
Kernthema Bestuurskracht
33
Kernthema Dienstverlening
35
Kernthema Middelen en heffingen
38
2.1.1
Programma Veiligheid
41
Kernthema Crisisbeheer
43
Kernthema Veiligheid
45
2.1.2
Programma Verkeer en Vervoer
49
Kernthema Mobiliteit
51
Kernthema Wegen, straten en pleinen
53
2.1.3
Programma Economie
55
Kernthema Economie
58
Kernthema Economische promotie
60
2.1.4
Programma Onderwijs
Kernthema Onderwijs 2.1.5
Programma Sport, Cultuur en Recreatie
61 63 67
Kernthema Sport
70
Kernthema Cultuur
72
Kernthema Cultureel erfgoed
75
Kernthema Groen
77
2.1.6
Programma Sociaal Domein
79
Kernthema Sociale basisvoorzieningen
85
Kernthema Jeugd maatwerkvoorzieningen
91
Kernthema Volwassenen maatwerkvoorzieningen
94
Kernthema Arbeidsmarktbeleid
98
Kernthema Inkomensondersteuning
101
Kernthema Buurtgericht werken
109
Kernthema Integraal ouderenbeleid
111
2.1.7
Programma Volksgezondheid en Milieu
117
Kernthema Volksgezondheid
120
Kernthema Riool, afval en milieubeheer
121
Kernthema Begraafplaatsen
123
2.1.8
Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)125
Kernthema Ruimtelijke ordening
128
Kernthema Centrum
130
Kernthema Herstructurering
131
Kernthema Wonen
134
2.2 Overzicht algemene dekkingsmiddelen
135
2.2.1 Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is
136
2.2.2 Gemeentefonds
137
2.2.3 Dividenden
139
2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie
140
2.3 Overzicht overhead
141
2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting
143
2.5 Onvoorzien
145
3
Paragrafen
147
3.1 Lokale heffingen
147
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
153
3.3 Onderhoud kapitaalgoederen
163
3.4 Financiering
165
3.5 Bedrijfsvoering
171
3.6 Verbonden partijen
181
3.7 Grondbeleid
223
3.8 Demografische ontwikkelingen
231
3.9 Subsidies
233
3.10 IBA (Internationale Bau Ausstellung)
235
3.11 Bestuursprogramma’s
237
4
251
Jaarrekening
4.1 Balans per 31 december 2020
251
4.2 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het jaar 2020
255
4.3 Toelichting op de balans
259
4.4 Toelichting op het overzicht van baten en lasten
293
4.5 Financiële status en weerbaarheid
301
4.6 Single Information Single Audit
305
4.7 Bijlage baten en lasten per taakveld 2020
313
5
315
Bijlage restant investeringsbudgetten van 2020 naar 2021
6
Raadsvoorstel gemeenteraad
Onderwerp: Vaststellen van de jaarstukken 2020 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Voorstel: De raad voor te stellen:
1. De jaarrekening en het jaarverslag 2020 vast te stellen met een positief resultaat van € 9.827.000 2. Een bedrag ad. € 5.270.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning Programma 6. Sociaal Domein
€ 1.066.000 € 3.411.000
Programma 7. Volksgezondheid en milieu Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 150.000 € 643.000 € 5.270.000
3. De bestemmingsreserve corona te vormen en daarin een bedrag ad. € 2.874.000 in te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.915.000
Programma 6. Sociaal Domein
€ 425.000
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
€ 419.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 115.000 € 2.874.000
Zie het onderdeel argumenten binnen dit voorstel voor een overzicht en toelichting op de specifieke posten per programma. 4. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 1.683.000 te storten in de algemene reserve.
7
Voorstel gemeenteraad Heerlen,
Onderwerp Vaststellen van de jaarstukken 2020 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Inleiding/aanleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid en beheer van het afgelopen jaar. De informatie die deze verantwoording oplevert, heeft zijn weerslag op het lopende begrotingsjaar. Dit geldt ook voor toekomstige begrotingen. De inhoud van het document vormt daarom een belangrijk onderdeel bij de bespreking van de zomernota 2021 en de begroting 2022. In dit voorstel zijn, naast het vaststellen van de jaarrekening, een aantal beslispunten opgenomen. In het kader van transparantie hebben wij evenals vorig jaar de beslispunten die worden voorgelegd nog niet verwerkt in het boekwerk. Het gaat om financiële boekingen die voortvloeien uit eerdere besluiten van de gemeenteraad. Het gaat ofwel om verplichtingen die al zijn aangegaan die nog moeten worden betaald, of het doorschuiven van middelen voor projecten die over meerdere jaren gelijkmatig worden gefinancierd maar waarvan de uitvoering(kosten) begrijpelijkerwijs niet datzelfde gelijkmatig verloop hebben, of boekingen die niet zijn begroot maar wel plaats moeten vinden gezien het vastgestelde beleid c.q. uitgangspunten van de gemeenteraad.
De jaarrekening 2020 inclusief de voorstellen tot bestemming die wij nu aan u voorleggen, heeft een positief resultaat van € 1,7 miljoen. Dat wijkt af van de laatste tussenstand die wij met u als raad hebben gecommuniceerd in de novembernota. Deze nota, die gebaseerd was op de cijfers van de eerste 9 maanden van 2020, bevatte een prognose met een positief resultaat van € 2,8 miljoen. De afwijking ten opzichte van deze prognose is veroorzaakt door een aantal relatief kleine tegenvallers (o.a. decembercirculaire, generatiepact) én ook meevallers (o.a. jaarrekening WOZL/WSP) die pas op het einde van het begrotingsjaar dan wel bij de afsluiting van het begrotingsjaar zichtbaar en bekend werden. Het resultaat past binnen de afspraken die wij in het herstelplan met uw raad en de provincie overeengekomen zijn. Natuurlijk was het een jaar van aanpassen maar dat is niet wat blijft hangen als wij terugkijken naar 2020. Voor ons was het een jaar om trots op te zijn. Het was een jaar waarin niet alleen onze koers konden houden maar ook veel van onze ambities konden verwezenlijken. Het mag een sterk staaltje worden genoemd om de begroting, na een flinke dip, weer op orde te krijgen en tegelijkertijd weinig tot geen concessies te doen als het gaat om het verwezenlijken van plannen ten behoeve van de stad.
Sterker, we zijn in staat gebleken om naast het realiseren van bestaande plannen, nieuwe kansen en mogelijkheden op te pakken. Daar het IBA-expojaar binnenkort van start gaat en wij als stad de kans krijgen om ons positief (internationaal) te presenteren aan bezoekers en inwoners van onze stad, willen we een gedeelte van het positieve jaarrekeningresultaat hiervoor inzetten. We zien dit expojaar als een kans om onze stad op een
8
bijzondere manier te promoten en daarvoor willen we zorgdragen voor een aantrekkelijk stadscentrum dat straalt en waarvan de gastvrijheid afspat. Zeker nu er veel dynamische bouwactiviteit is in het centrum vinden wij het belangrijk het de aantrekkelijkheid van het centrum te accentueren. Dat betekent dat we het centrum ‘oppoetsen’ en ‘aankleden’ een IBA expojaar waardig. Om dit te betalen willen we een beroep doen op het positieve jaarrekeningresultaat. We komen hier voor het zomerreces op terug met een voorstel.
Kader Gemeentewet / Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Kernthema: Middelen en heffingen Bevoegdheid Raad Voorstel De raad voor te stellen: 1. De jaarrekening en het jaarverslag 2020 vast te stellen met een positief resultaat van € 9.827.000. 2. Een bedrag ad. € 5.270.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.066.000
Programma 6. Sociaal Domein Programma 7. Volksgezondheid en milieu
€ 3.411.000 € 150.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 643.000 € 5.270.000
3. De bestemmingsreserve corona te vormen en daarin een bedrag ad. € 2.874.000 in te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.915.000
Programma 6. Sociaal Domein
€ 425.000
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
€ 419.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 115.000 € 2.874.000
4. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 1.683.000 te storten in de algemene reserve.
Argumenten 1. In de jaarrekening en het jaarverslag wordt door het college verantwoording afgelegd over de prestaties in 2020. De in 2020 behaalde prestaties zijn in de programmaverantwoording
9
opgenomen. Daarnaast wordt in de paragrafen een dwarsdoorsnede gegeven van een aantal onderwerpen die een regulier karakter hebben en betrekking hebben op meerdere programma's zoals bedrijfsvoering, financiering en onderhoud kapitaalgoederen. 2. Het bedrag € 5.270.000 wordt gereserveerd voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2021 en eventuele volgende jaren. Zie onderstaand een overzicht van de posten per programma met aanvullend een toelichting per post. Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.066.000
a. Archief op Orde 2021-2023 b. De update en uitbreiding van softwarepakketten.
€ 543.000 € 49.000
c. Decentralisatie uitkering Vrouwenopvang Programma 6. Sociaal Domein
€ 474.000 € 3.411.000
d. Baankansen, perspectief op werk en versterking arbeidsmarkt regio's
€ 2.477.000
e. Dag- en nachtopvang frictiekosten f. Intensivering 2021/2022 LIA en ouderenbeleid
€ 200.000 € 174.000
g. Motie Bewindvoering begroting 2021 h. Visie Buurtgericht werken / Pilots
€ 520.000 € 40.000
Programma 7. Volksgezondheid en milieu i. Klimaatadaptatie
€ 150.000 € 150.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing
€ 643.000
j. Afdekking Projecturen k. Omgevingswet
€ 500.000 € 60.000
l. Spoorsingel TOTAAL
€ 83.000 € 5.270.000
a. Archief op Orde: in 2020 is het archiefbewerkingsplan “Archief op orde 2024” opgesteld. Op basis hiervan starten de daadwerkelijke werkzaamheden voor het project Archief op Orde door het archiefbewerkingsteam in 2021. Via de RNUTVW wordt een bedrag gereserveerd voor de uitvoering in de jaren 2021 tot en met 2023. b. De update en uitbreiding van softwarepakketten: de noodzakelijke update en uitbreiding van softwarepakketten is door afhankelijkheden van leveranciers en ICT-dienstverleners deels doorgeschoven naar 2021. c. Decentralisatie uitkering Vrouwenopvang. Het betreft extra rijksmiddelen als gevolg van de toename van meldingen huiselijk geweld en kindermishandeling. De extra middelen die Veilig Thuis afgelopen jaren nodig heeft gehad om haar taken uit te voeren hebben in alle gemeenten geleid tot de inzet van reguliere gemeentelijke middelen. Deze extra rijksmiddelen evenals de middelen die zijn toegekend in de decembercirculaire dienen dan ook ten gunste te komen van de Parkstadgemeenten. NB. Heerlen heeft haar bijdrage al ten gunste gebracht van de algemene middelen in 2020. d. Baankansen, Perspectief op werk en Versterking Arbeidsmarktregio’s: de gemeente Heerlen ontvangt de gelden voor de Arbeidsmarkt Zuid-Limburg. Deze bijdragen maken onderdeel uit van een totaalpakket aan middelen die ontvangen worden ter versterking van de Arbeidsmarkt Zuid Limburg. e.
Dag- en nachtopvang frictiekosten: omdat de realisatie van de nieuwe opvang in de Gasthuisstraat niet in 2020 gereed was zijn de eenmalige middelen voor frictiekosten niet
10
geheel uitgegeven. Deze zijn in 2021 nodig om de verhuiskosten te betalen, maar ook om De Klomp weer casco te kunnen opleveren. f. Intensivering 2021/2022 Lokale Inclusie Agenda (LIA) en ouderenbeleid: in 2021 en 2022 gaan wij verder uitvoering geven aan alle voorgenomen activiteiten in het kader van de ontwikkelagenda ouderenbeleid 2020-2023 en de lokale inclusieagenda 2020-2023 “Iedereen voor elkaar”. De uitvoering van de vele activiteiten die op basis van de beide agenda’s gepland zijn, vergen extra capaciteit. Voor deze 2 jaar durende intensivering is het nodig om het budget van € 104.000 over te hevelen (2021 € 52.000 en 2022 € 52.000). En voor de oprichting van het Informatiepunt Digitale Overheid in de vier bibliotheken binnen onze gemeente € 70.000. g. Motie bewindvoering begroting 2021: in de motie van de gemeenteraad van 5 november 2020 is opgedragen een voorgenomen beleidswijziging inzake bijzondere bijstand en bewind aan te passen en te bekostigen uit het resultaat 2020. h. Buurtgericht werken: eind vorig jaar zijn we gestart met de nieuwe visie buurtgericht werken, hier wordt in 2021 verder gevolg aan gegeven. Parallel hieraan zetten we de lopende pilots nieuwe structuren voort in 2021. i. Klimaatadaptatie: van het Rijk heeft de gemeente Heerlen als kassier € 150.000 in 2020
ontvangen. Deze middelen komen ten gunste van Parkstad ter uitvoering van de afgesproken maatregelen inzake klimaatadaptatie. j. Afdekking Projecturen: er is onvoldoende budget in 2021 beschikbaar om de inzet van projectleidersuren af te dekken binnen het programma Centrum. k. Omgevingswet: als gevolg van het opschuiven van de invoeringsdatum van de Omgevingswet zijn bepaalde implementatiemaatregelen niet al in 2020 uitgevoerd, doch worden deze in 2021 uitgevoerd. De daarvoor beschikbare middelen ad. € 60.000 worden daarom ook doorgeschoven. l. Spoorsingel: als gevolg van diverse omstandigheden is er vertraging opgelopen in de uitvoering van de deelprojecten van de gebiedsontwikkeling Spoorsingel. Het daarvoor beschikbare budget in 2020 ad. € 83.000 dient daardoor doorgeschoven te worden naar 2021. 3. Een bedrag van € 2.874.000 wordt toegevoegd aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve corona. Voor specifieke acties/uitvoering naar aanleiding van de corona pandemie wordt een bedrag gereserveerd van € 1.176.000. Daarnaast wordt ook het corona resultaat 2021 van € 1.698.000 toegevoegd aan deze reserve. Zie onderstaand een overzicht van de posten per programma met aanvullend een toelichting per post. Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.915.000
a. Resultaat corona 2020
€ 1.698.000
b. Extra kosten verkiezingen 2021
€ 53.000
c. Gemeenschapshuizen
€ 40.000
d. Gemeentelijk schuldenbeleid
€ 124.000
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
€ 419.000
e. Cultuurmiddelen
€ 419.000
Programma 6. Sociaal Domein
€ 425.000
f. Crisisdienstverlening (voor de bestrijding van de werkloosheid)
€ 425.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing g. Centrum evenementen
€ 115.000
TOTAAL
11
€ 115.000 € 2.874.000
a. Resultaat corona 2020: in 2020 waren de coronakosten lager dan de ontvangen steunpakketten vanuit het Rijk. Hierdoor ontstaat een voordelig saldo van € 1.698.000. Gezien de toekomstige onzekerheden inzake corona wordt voorgesteld deze geldmiddelen over te hevelen naar een bestemmingsreserve. b. Extra kosten verkiezingen 2021: in verband met de coronapandemie zijn er in 2020 extra middelen ontvangen voor het organiseren van de verkiezingen in 2021. c. Gemeenschapshuizen: voor coronasteun aan gemeenschapshuizen wordt voor 2021 een bedrag van € 40.000 gereserveerd. d. Gemeentelijk schuldenbeleid: in verband met de coronapandemie zijn er in 2020 extra middelen ontvangen voor de verwachte toename van schuldenproblematiek. Deze middelen gaan we vanaf 2021 inzetten. e. Cultuurmiddelen: de rijksmiddelen die de gemeente in 2020 ontvangen heeft voor de cultuursector gaan we in 2021 inzetten voor deze zwaar getroffen sector. f. Crisisdienstverlening (voor de bestrijding van de werkloosheid): de gemeente Heerlen ontvangt de gelden voor de Arbeidsmarkt Zuid-Limburg. Deze bijdragen maken onderdeel uit van een totaalpakket aan middelen die ontvangen worden ter versterking van de Arbeidsmarkt Zuid Limburg. g. Centrum evenementen: als gevolg van de Covid-19 maatregelen zijn evenementen in 2020 niet doorgegaan. De middelen die hiervoor bedoeld waren reserveren we voor evenementen in 2021.
4. Door het positieve rekeningresultaat ten bate van de algemene reserve te brengen verhogen we het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s (financiële tegenvallers) op te vangen zonder dat het beleid moet worden gewijzigd. Het geeft tevens inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Tegenargumenten en risico’s N.v.t. Kosten en dekking N.v.t.
Algemene reserve Beginstand
€ 827.000
Mutaties tot voorstel Verplichtingen
€ 0 € 0
Saldo Voorstel
€ 827.000 € 1.683.000
Eindsaldo Reserveringen
€ 2.510.000 € 0
Communicatie Persconferentie Persbericht (Stads)krant
12
Evaluatie N.v.t.
Planning, procedure en uitvoering Behandeling in de commissie Maatschappij en Financiën van 16 juni 2021 Behandeling in de raadsvergadering van 23 juni 2021 Bijlagen Jaarstukken 2020
Burgemeester en wethouders van Heerlen,
de gemeentesecretaris a.i. L. Schouterden
de burgemeester, drs. R. Wever
13
14
Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1. De jaarrekening en het jaarverslag 2020 vast te stellen met een positief resultaat van € 9.827.000 2. Een bedrag ad. € 5.270.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.066.000
Programma 6. Sociaal Domein Programma 7. Volksgezondheid en milieu
€ 3.411.000 € 150.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 643.000 € 5.270.000
3. De bestemmingsreserve corona te vormen en daarin een bedrag ad. € 2.874.000 in te storten: Programma 0. Bestuur & Ondersteuning
€ 1.915.000
Programma 6. Sociaal Domein
€ 425.000
Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie
€ 419.000
Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Totaal
€ 115.000 € 2.874.000
Zie het onderdeel argumenten binnen dit voorstel voor een overzicht en toelichting op de specifieke posten per programma. 4. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 1.683.000 te storten in de algemene reserve.
15
Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van
de griffier,
de voorzitter,
drs. T.W. Zwemmer
drs. R. Wever
16
Leeswijzer Met deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende resultaten in het begrotingsjaar 2020. Het verslag is in eerste instantie bedoeld voor de gemeenteraad. Daarnaast is het een middel om andere belangstellenden te informeren over het gevoerde gemeentelijke beleid van het afgelopen jaar. Achter deze leeswijzer in dit boekwerk hebben wij de kerncijfers opgenomen. Vervolgens geven we in de “programmaverantwoording’ op hoofdlijnen een overzicht van de resultaten, zoals deze in 2020, binnen de programma’s van het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2019-2022 zijn benoemd. In dit hoofdstuk is tevens het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen, de kosten van overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. Deze verantwoording is, net als de begroting 2020, volgens een vast stramien opgebouwd rond de diverse kernthema’s binnen elk programma. De kaders die gelden bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de ‘paragrafen’. Hier lichten wij toe hoe de bedrijfsvoering heeft gefunctioneerd en op welke manier invulling is gegeven aan het grondbeleid en de lokale heffingen.
Daarnaast bestaat het onderdeel paragrafen uit een toelichting op het weerstandsvermogen en de risico’s, het onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, verbonden partijen, demografische ontwikkelingen, subsidies, IBA en de bestuursprogramma’s. De financiële gegevens zijn opgenomen in het onderdeel ‘jaarrekening’. Op die plek geven we aan met welk gevoerd financieel beleid we de resultaten van het afgelopen jaar hebben bereikt. De jaarrekening bestaat vervolgens uit de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Alle cijfers in dit onderdeel presenteren we in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan in de totaaltellingen en de saldi. In de tabellen is het per definitie zo dat de lasten worden gepresenteerd met een -/- en de baten met een +. Als er een -/- bij baten staat, betekent dit minder baten, dus een nadeel. Evenals voorgaande jaren zijn in deze jaarstukken de adviezen van de Werkgroep Financial Audit verwerkt.
17
18
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de Gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: de raad controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: taak om alle belangen mee te nemen en de belanghebbenden te betrekken bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45 raadsleden. De gemeenteraad van Heerlen heeft 37 raadsleden. De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP) 10 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH) 6 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA) 4 zetels • Hart-Leers (HL) 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB) 3 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD)2 zetels • Stadspartij (SPH) 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 2 zetels • Democraten 66 (D66) 2 zetels • Fractie Tijdeman (GL) 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA) 1 zetel • Fractie Diederen (OPH) 1 zetel
De gemeenteraad heeft vier commissies ingesteld: • Commissie Maatschappij en Financiën (MF) • Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling (RO) • Commissie Leefomgeving (LO) • Commissie Economische Stimulering (ES) In de commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Maatschappij en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. Met de voorbereiding van dit advies wordt de Werkgroep Financial Audit belast. College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en zes wethouders: Peter van Zutphen, Loek Damen, Martin de Beer, Adriane Keulen, Jordy Clemens en Charles Claessens. De wethouders behandelen ieder een bepaald aantal zaken. Die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. De gemeentesecretaris Lieve Schouterden staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.
19
Roel Wever Burgemeester • Veiligheid en openbare orde • (Inter-)nationale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Krimp • Parkstad • Communicatie • Stadsmarketing Peter van Zutphen (SP) Wethouder Welzijn, Armoedebestrijding en Centrumontwikkeling • Welzijn • WMO • Volksgezondheid • Armoedebestrijding • Centrumontwikkeling • Locoburgemeester • Buurtwethouder van Maria-Gewanden, Molenberg en Zeswegen-Nieuw Husken Loek Damen (OPH) Wethouder Middelen, Ruimtelijke Ordening en Herstructurering • Middelen • Ruimtelijke Ordening (inclusief IBA) • Herstructurering Omgevingswet • Buurtwethouder van GMS, Heerlerbaan en Hoensbroek Centrum-De Dem Adriane Keulen (OPH) Wethouder Integraal Ouderenbeleid, Buurtgericht Werken, Publieke Informatisering • Integraal Ouderenbeleid • Buurtgericht Werken • Publieke Dienstverlening • Informatiemanagement • Buurtwethouder van Caumerveld-Douve Weien, Heksenberg en Mariarade
Dienstverlening
Martin de Beer (VVD/D66) Wethouder Economie, Arbeidsmarkt en Sport • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Buurtwethouder van Aarveld- Bekkerveld, Nieuw-Lotbroek en Welten-Benzenrade
20
en
Jordy Clemens (SP) Wethouder Onderwijs, Jeugd, Cultuur, Erfgoed en Wonen • Onderwijs • Jeugd • Cultuur • Erfgoed • Wonen (inclusief wijkvoorzieningen) • Buurtwethouder van Vrieheide-De Stack, Heerlen-Centrum en Beersdal-Rennemig
Charles Claessens (CDA) Wethouder Beheer en Onderhoud, Mobiliteit, Duurzaamheid & Milieu • Beheer en Onderhoud • Mobiliteit • Duurzaamheid & Milieu • Afval • Dierenwelzijn • Buurtwethouder van Eikenderveld, Heerlerheide-Passart en MSP
21
22
Kerncijfers Kerngegevens per 31 december
omschrijving A. Sociale structuur Aantal inwoners: waarvan: 0 t/m 14 jaar 15 t/m 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal uitkeringsdossiers Participatiewet
2016
2017
2018
2019
2020
87.223
86.764
86.836
87.087
86.926
11.201 56.855 19.167
11.134 56.198 19.432
11.084 55.962 19.790
11.040 55.860 20.187
11.074 55.389 20.463
4.434
4.287
3.969
3.808
3.907
Bron: BRP, gemeente Heerlen bewerkt door bureau Onderzoek & Statistiek
Kerngegevens per 31 december
omschrijving
2016
2017
2018
2019
2020
B. Fysieke structuur Aantal woningen
45.619
45.758
45.834
45.976
45.982
45.520
45.520
45.520
45.520
45.520
100
100
100
100
100
Oppervlakte van wegen x 1.000 m : waarvan: -wegen en straten in verkeersgebieden en verblijfsgebieden -fietspaden -trottoirs
5.074
5.169
5.263
5.318
5.358
3.183
3.081
3.139
3.177
3.937
277 1.614
298 1.790
310 1.814
332 1.809
337 1.861
Aantal x 1.000 m2 openbaar groen
6.160
6.157
6.191
6.214
6.187
Oppervlakte gemeente x 1.000 m2 waarvan -binnenwater 2
Bron: Grootschalige basiskaart gemeente Heerlen De cijfers van de fysieke structuur zijn overgenomen uit de zogenaamde grootschalige basiskaart die in de gemeente Heerlen wordt gebruikt. De grootschalige basiskaart is ingevoerd om binnen de gemeente uniforme informatie te presenteren. Het is echter mogelijk dat het systeem informatie bevat die niet geheel actueel is waardoor er verschillen ontstaan met voorgaande jaren. Deze verschillen ontstaan als bijvoorbeeld een project in een bepaald jaar wel is uitgevoerd maar nog niet is overgedragen aan domein Ruimte. Een jaar later zal de oppervlakte dan sterker stijgen dan normaal. Een ander voorbeeld is dat er grootschalige projecten plaatsvinden waarbij wél het aantal m² wegen toenemen maar het aantal m² fietspaden daalt omdat het fietspad plaats heeft moeten maken voor een fietsstrook. Ook is het mogelijk dat er correcties moeten plaatsvinden nadat een project gereed is.
23
Kerngegevens per 31 december
omschrijving
2016
2017
2018
2019
2020
439.671
449.349
425.959
438.992
450.303
Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
47.280
46.255
48.381
49.025
49.742
24.216 19.735 3.329
23.872 19.711 2.672
27.305 17.894 3.182
28.421 17.864 2.740
27.201 19.095 3.446
Gemeentefonds
242.712
237.299
242.677
257.682
276.419
Vaste schuld: waarvan voor woningbouw
196.760 260
217.431 0
237.736 0
279.792 0
256.125 0
Aantal inwoners
87.223
86.764
86.636
87.087
86.926
Gewone uitgaven Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
5,04 0,54
5,18 0,53
4,92 0,56
5,04 0,56
5,18 0,57
0,28 0,23 0,04
0,28 0,23 0,03
0,32 0,21 0,04
0,33 0,21 0,03
0,31 0,22 0,04
Gemeentefonds
2,78
2,73
2,80
2,96
3,18
Vaste schuld: waarvan voor woningbouw
2,26 0,00
2,51 0,00
2,74 0,00
3,21 0,00
2,95 0,00
C. Financiële structuur (x € 1.000) Gewone uitgaven
Per inwoner:
24
1. Bestuurssamenvatting Voor u ligt de jaarrekening over het jaar 2020. Vlak na carnaval kregen we te maken met de coronapandemie. Een thema dat tot op de dag van vandaag al onze aandacht beheerst. We willen in deze jaarrekening vooral laten zien wat we voor elkaar hebben gekregen in de stad samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, ondanks de pandemie. Was het feit dat de grote optocht op carnavalszondag niet door kon gaan door langdurige regen en windstoten al een voorbode van wat er zou komen in de rest van het jaar? Hoe dan ook, het college wil iedereen in de stad een hart onder de riem steken. En of het nu gaat om onze jeugd die niet naar school kon gaan, of de ondernemer die verplicht thuiszat en moest leven van zijn spaargeld, of mensen die eenzamer en eenzamer werden, we willen u allemaal moed inspreken. Wij zitten allemaal in hetzelfde schuitje waarbij het offer voor de een groter is dan de ander, maar weet dat wij als gemeentebestuur aan u denken, u waar we kunnen steunen en samen met u hopen dat er snel een einde komt aan deze ellende. Voor onszelf was het een jaar van aanpassen. Zo kon de gemeenteraad in de maand april niet plaatsvinden en sloten ook de deuren van het gemeentehuis voor een ingrijpende verbouwing.
U vond als gemeenteraad in eerste instantie een vergaderplek in de Brightlands Smart Services Campus om op het einde van het jaar te verhuizen naar de Bernardinuskapel. En net zoals iedereen moest u als raad ook wennen aan volstrekt nieuwe communicatiemiddelen die uiteindelijk blijken te functioneren. Natuurlijk ontberen wij het fysieke contact maar als het anders moet dan blijkt dat ook te kunnen. Natuurlijk was het een jaar van aanpassen maar dat is niet wat blijft hangen als wij terugkijken naar 2020. Voor ons was het een jaar om trots op te zijn. Het was een jaar waarin we niet alleen onze koers konden houden maar ook veel van onze ambities konden verwezenlijken. Het mag een sterk staaltje worden genoemd om de begroting, na een flinke dip, weer op orde te krijgen en tegelijkertijd weinig tot geen concessies te doen als het gaat om het verwezenlijken van plannen ten behoeve van de stad. Sterker, we zijn in staat gebleken om naast het realiseren van bestaande plannen, nieuwe kansen en mogelijkheden op te pakken. Wij moesten, zoals velen, onze teleurstelling verbijten toen de officiële opening van het Maankwartier niet door kon gaan. En ook toen Cultura Nova uitgesteld moest worden en zelfs maanden later, in de winter, niet door kon gaan. Ook moest het expojaar van de IBA uitgesteld worden met een jaar.
En dat zijn maar een paar voorbeelden van honderden teleurstellingen die we met z’n allen in de stad moesten verwerken. Maar we zagen ook hoe de Regiodeal op stoom raakte. Nadat we een toezegging kregen ten behoeve van het centrum (Romeins Kwartier en Schinkel Zuid) in de eerste tranche, deden we voor de tweede tranche binnen het thema wonen en leefbaarheid twee aanvragen in GMS en Hoensbroek en kwam er een aanvraag binnen het thema Sociaal Economische Structuurversterking. Binnen het thema Sociaal Economische Structuurversterking zetten we vooral in op de projecten ‘gezonde basisschool van de toekomst’ en ‘kansrijke start’. Ook hebben we de aanvragen voor de derde tranche voorbereid in 2020. Een aanvraag bij het ministerie in het kader van de woningbouwimpuls ten behoeve van het centrumprogramma ‘urban wonen’ werd afgewezen in de eerste tranche maar zou in de tweede tranche worden toegewezen. De grootste opsteker in 2020 was het feit dat Heerlen Noord werd aangewezen als een stedelijk vernieuwingsgebied. Uit een onderzoek, aangevraagd door de Tweede Kamer, en uitgevoerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken, bleek dat op het gebied van leefbaarheid en veiligheid Heerlen Noord samen met 15 andere gebieden in Nederland een flinke impuls nodig heeft. In 2020 is een start gemaakt, samen met het ministerie, om een plan van aanpak op te stellen. We gaan er
25
van uit dat deze stedelijke vernieuwingsaanpak wordt opgepikt in het coalitieakkoord van de nieuwe regering in 2021. Heerlen heeft samen met de gemeenten in Zuid-Limburg een gooi gedaan om NOVI (Nationale Omgevingsvisie) gebied te worden. Het kabinet heeft een aantal voorlopige NOVI-gebieden uitgekozen in 2020. Zuid-Limburg was een van die gebieden. Inmiddels weten we dat deze status definitief is. Het Rijk is van plan om hier samen met de regio, met aandacht voor de brede ruimtelijk-fysieke opgaven, een extra impuls te geven aan grote transities, passend bij de NOVIprioriteiten. En het Rijk wil extra steun geven aan de aanpak van grote, integrale fysieke opgaven, die heel belangrijk zijn voor Nederland. De stedelijke grensligging van Zuid-Limburg was de belangrijkste factor waarom Zuid-Limburg hiervoor werd uitgekozen. NOVI-gebieden zijn, voortbouwend op bestaande interbestuurlijke samenwerkingstrajecten, instrumenten waarbij overheden meerdere jaren verbonden zijn en toewerken naar de echte gezamenlijke uitvoering van de verschillende opgaven. Deze gebieden zijn onderdeel van de Omgevingsagenda’s die per landsdeel worden opgesteld. Bij de NOVI-gebieden zoomen we met prioriteit in op de relatief concrete transities in de uitverkoren gebieden. In financiële zin kunnen we deze jaarrekening niet los zien van de voorgaande jaren en de komende jaren.
Immers in 2018 kozen wij er als college voor om hard in te grijpen in onze financiën. We kregen in dat eerste jaar van deze coalitieperiode te maken met forse tegenvallers. Op de eerste plaats was er het grote tekort in het jaarresultaat 2017. Maar ook de prognoses over het lopende begrotingsjaar en de voorspellingen voor het begrotingsjaar 2019 vielen tegen. Samen met onze toezichthouder, de provincie, en samen met u als raad hebben wij toen ingegrepen. Dat hebben we stevig, methodisch en langjarig gedaan met een herstelplan. Een plan dat erop gericht is om weer de gezonde financiële basis te krijgen die bij een ambitieuze stad als de onze hoort. Hiermee werd het verwezenlijken van het herstelplan een speerpunt binnen deze coalitie. In de praktijk betekende dit dat we jaarlijks een bedrag vanuit de begroting in de algemene reserve moesten storten. Tegelijkertijd werd de ruimte om nieuwe dingen te doen heel beperkt en was het zaak om nieuwe tekorten te voorkomen. Afspraak was om de algemene reserve op 31 december 2019 op minus € 4,7 miljoen te brengen en op 31 december 2020 op € 0,5 miljoen. Op 31 december 2021 moet dat leiden tot een positief saldo van € 6,3 miljoen. Bij deze stand van de algemene reserve op 31 december 2021 kunnen we beschikken over een weerstandsratio van 1,4 en dat is ruim binnen de door u als raad vastgestelde kaders.
We zijn er trots op dat we met deze jaarrekening op koers blijven en hopelijk op het einde van 2021, vlak voor de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen, weer over een gezond vermogen mogen beschikken. Het begrotingsjaar verliep niet gemakkelijk. Nog voor en tijdens het zomerreces moesten wij als college ingrijpen in het lopende begrotingsproces, gezien het grote tekort waarmee wij te maken kregen. Deze ingrepen bestonden uit een aantal beheersmaatregelen en het toepassen van bezuinigingen. Een belangrijke beheersmaatregel was het ‘bevriezen’ van de posten waar we een overschot konden voorspellen. Het betrof een bedrag ter hoogte van € 4 miljoen. Vervolgens hebben wij ook in de lopende begroting naar bezuinigingsmaatregelen gezocht. Die vonden wij ter hoogte van een bedrag van € 5,9 miljoen totaal. Naast deze ingrepen konden wij profiteren van enkele ontwikkelingen die zich buiten onze invloedssfeer afspelen. Het betrof in eerste instantie een flinke meevaller in de meicirculaire van
26
ruim € 2 miljoen en in de BUIG-circulaire ter hoogte van € 3,5 miljoen. Ook mochten wij profiteren van een positieve financiële ontwikkeling binnen het WOZL. Naast enkele tegenvallers leidde dit al met al tot een positieve prognose in de novembernota ter hoogte van € 2,8 miljoen. Nu kunnen wij u het definitieve resultaat over 2020 presenteren. De jaarrekening 2020 inclusief de voorstellen tot bestemming die wij nu aan u voorleggen, heeft een positief resultaat van € 1,7 miljoen. Dat wijkt af van de laatste tussenstand die wij met u als raad hebben gecommuniceerd in de novembernota. Deze nota, die gebaseerd was op de cijfers van de eerste 9 maanden van 2020, bevatte een prognose met een positief resultaat van € 2,8 miljoen. De afwijking ten opzichte van deze prognose is veroorzaakt door een aantal relatief kleine tegenvallers (o.a. decembercirculaire, generatiepact) én ook meevallers (o.a. jaarrekening WOZL/WSP) die pas op het einde van het begrotingsjaar danwel bij de afsluiting van het begrotingsjaar zichtbaar en bekend werden. Het resultaat past binnen de afspraken die wij in het herstelplan met uw raad en de provincie overeengekomen zijn. De stand van de algemene reserve komt door het jaarrekeningresultaat op € 2,5 miljoen. In algemene zin kunnen we niet anders dan vaststellen dat we als gemeente de afgelopen jaren steeds weer de touwtjes aan elkaar moeten knopen.
Het idee zou kunnen zijn dat er iets aan de hand is met de manier waarop wij als gemeente onze begroting samenstellen. Mogelijk doen wij dat bijvoorbeeld te optimistisch. Dat is niet het geval. De belangrijkste inkomstenbron van de gemeente, het gemeentefonds, laat regelmatig een zeer grillig en onvoorspelbaar verloop zien. Daarnaast is er in 2020 vanuit allerlei kanten een krachtige lobby gevoerd richting Den Haag over het volume van dat fonds. Dat volume is te gering. Deze lobby wordt gevoerd vanuit stedelijke netwerken als de G40 en de VNG. Maar ook de burgemeesters hebben collectief in Den Haag laten weten ‘not amused’ te zijn met het gemeentefonds. We zien overigens dat de herijking van dit fonds ook ongunstig uit gaat pakken voor ons en de andere stedelijke regiogemeenten.
Belangrijke thema’s in 2020 Intercity naar Aken Mochten wij als gemeente een wensenlijst hebben dan zou daar al heel lang en heel hoog, de intercityverbinding met Aken staan. Dit project dat wij alleen samen met het Rijk kunnen verwezenlijken zou een enorme opsteker zijn voor onze stad en onze regio. De lobby die we daarvoor voeren is al oud en kent vele toppen en dalen. Onze insteek is om ‘niet los te laten’ en elk succes, hoe klein ook, te vieren. In 2020 hebben we weer stappen gemaakt. Zo was er in september de brief aan het kabinet van Den Haag, Rotterdam, Breda, Tilburg, Eindhoven en Aken om wederom te pleiten voor deze verbinding. En zo was er in november de bijeenkomst voor Kamerleden met bestuurders uit o.a. de gemeenten hierboven genoemd, de provincie Limburg, Noordrijn Westfalen, de RWTH, de Zuyd Hogeschool en de Erasmus Universiteit. Gesproken werd o.a. over belang van verbinding van innovatie en het belang van een kennisas. Lokale Inclusie Agenda In Heerlen werken we al een aantal jaren aan inclusieve maatregelen onder de noemer ‘Heerlen Inclusieve Stad’. Hierbij wordt gewerkt aan met name de fysieke toegankelijkheid van openbare gebouwen en de openbare ruimte. Er is enerzijds behoefte om op dit thema een nieuwe grotere stap te nemen en bovendien moest het thema ook uitgebreid worden met het verbeteren van de digitale toegankelijkheid.
De nieuwe Lokale Inclusie Agenda biedt die mogelijkheid.
27
Investeringskredieten In 2020 stelde u als raad twee belangrijke investeringskredieten ter beschikking waarmee tot de fase van uitvoering kan worden overgegaan. Ten behoeve van de renovatie van het zwembad Otterveurdt stelde u een krediet ter hoogte van € 7,5 miljoen ter beschikking en ten behoeve van de huisvesting van de archiefbewaarplaats in de Christus Koningkerk verhoogde u het investeringsbudget van € 5,6 miljoen naar € 10,95 miljoen. BMV Heerlerbaan In 2020 heeft u als raad het besluit genomen om een nieuwe Brede Maatschappelijke Voorziening (BMV) in de wijk Heerlerbaan te gaan bouwen. Deze moet over ruim een jaar gerealiseerd zijn op de plek van het huidige schoolgebouw van OBS de Tovercirkel aan de Vullingsweg. Het wordt een ontmoetingsplek waar allerlei maatschappelijke activiteiten kunnen plaatsvinden. In de BMV Heerlerbaan komen in ieder geval twee scholen onder één dak: de hoofdlocatie van OBS de Tovercirkel en van R.K. basisschool de Windwijzer. Daarnaast trekken er ook nog andere kindfuncties in, zoals de peuteropvang en de buitenschoolse opvang. Nieuwe opvang van zorgmijders We konden in 2020 bekend maken dat wij samen met het Leger des Heils een nieuwe opvang voor zorgmijders openen in een voormalig klooster aan de Gasthuisstraat 35. De nieuwe opvang, het Gasthuis, is bedoeld voor maximaal 30 personen die nu nog in De Klomp verblijven.
Dit zijn niet alleen mensen met een verslaving, maar ook mensen met psychische problemen. In de nieuwe locatie krijgen ze een eigen kamer en de hulp en ondersteuning die ze nodig hebben. Nieuwe Nor In juni zijn we gestart met de uitbreiding van de Nieuwe Nor. In de nieuwe grote zaal is straks plaats voor 650 bezoekers, een verdrievoudiging van de huidige capaciteit. Heerlen krijgt daarmee een zogenaamde ‘middenzaal’ waarmee een completer muziekaanbod kan worden gerealiseerd. De uitbreiding biedt bovendien kansen om het programma te verbreden en grotere evenementen te organiseren. De oplevering staat gepland voor het najaar van 2021. Ouderenbeleid Nog voor het reces konden wij de uitwerkingsagenda voor het nieuwe integrale ouderenbeleid vaststellen. Onder de noemer ‘Ouder worden met toekomst!’ richten we ons speciaal op alle burgers in Heerlen vanaf 55 jaar. We worden in Nederland steeds ouder en ook in Heerlen wordt deze groep steeds groter en belangrijker. Dat vraagt om extra aandacht voor ouderen. De acties die nu zijn opgesteld zijn vooral gericht op vitaliteit en zelfredzaamheid. Bij de uitvoering van het ouderenbeleid worden, naast de oudere burgers zelf, ook vrijwilligers, verenigingen zoals de buurtorganisaties, instellingen en bedrijven, betrokken. Eenzaamheid Door de impact van het coronavirus zagen wij dat meer mensen te maken hebben met eenzaamheidsgevoelens.
Wij vinden het als college belangrijk om eenzaamheid bespreekbaar te maken en daarnaast de handen uit de mouwen te steken. Begin juli openden wij daarom het Meldpunt Eenzaamheid. Het meldpunt is er voor iedereen die eenzaam is. En voor iedereen die mensen wil helpen die eenzaam zijn. Frisse wind Met een online event werd op 25 september een nieuw initiatief in Heerlen gelanceerd: Frisse Wind. Wij zijn als gemeente de grondlegger van dit initiatief dat vervolgens volledig werd vormgegeven en uitgevoerd door Heerlenaren. Frisse Wind zoekt in Heerlen naar kansrijke, grensverleggende en waardevolle ideeën voor de stad. Het project ondersteunt Heerlenaren bij het tot stand brengen van nieuwe initiatieven voor stad en buurt. Frisse wind is een initiatief van de Stichting Samen Heerlen. Het wordt mogelijk gemaakt door de City Boost-donatieregeling van VSBfonds.
28
Woonwijzerwinkel In september openden wij de non-profit woonwijzerwinkel voor inwoners van Parkstad. Het is een Parkstad-initiatief waar alle inwoners van Heerlen (en Parkstad) terecht kunnen voor gratis advies over de beste duurzame oplossing voor de eigen woning. De woonwijzerwinkel is ingericht aan de Roda JC Ring in Kerkrade. Hennep Aanpak Parkstad Vanaf 1 september sloten alle Parkstad gemeenten aan bij het project HAP (Hennep Aanpak Parkstad) om de georganiseerde criminaliteit, en meer specifiek de illegale hennepteelt, te bestrijden. Heerlen en Kerkrade startten in 2019 al samen dit project, waarbij op grote schaal loodsen, containers, bedrijfsgebouwen en opslagplaatsen gecontroleerd worden. Ook Beekdaelen, Brunssum, Landgraaf, Simpelveld en Voerendaal zijn vanaf september aangesloten bij dit project. Via Traiana Wij weten dat we bovenop de Romeinse stad Coriovallum leven, maar toch is het altijd weer een cadeau wanneer een stukje van die oeroude stad aan de oppervlakte komt. Bij archeologisch onderzoek in augustus werd op de Coriovallumstraat in Heerlen een gedeelte van de ‘Via Traiana’, de Romeinse weg van Xanten naar Trier aangetroffen. Het stukje Via Traiana werd ontdekt toen we in de stad een Mijnwater-netwerk aan het aanleggen waren.
Regiodeal In september hebben wij samen met de woningcoöperaties Wonen Limburg, Weller, Vincio Wonen, Wonen Zuid en Stadsregio Parkstad Limburg een intentieovereenkomst getekend om samen aan de leefbaarheid van de wijk GMS te gaan werken. Hiermee kiezen wij ervoor om de komende jaren te investeren in de wijk GMS. Met deze impuls willen we onder meer overlastsituaties bestrijden en de buurtveiligheid vergroten. De aanpak maakt onderdeel uit van de Regiodeal. Credohuis Samen met Kerkrade hebben wij een zgn. Credohuis gerealiseerd en gevestigd in Kerkrade. Dit is een opvanghuis voor zwerfjongeren. De komst van een Credohuis naar Parkstad is het resultaat van de samenwerking tussen Credo, de provincie Limburg en de gemeenten Kerkrade en Heerlen. Fietspad Parkstad Heuvelland In juni hebben Gulpen-Wittem, Heerlen en Voerendaal, het Waterschap Limburg en Provincie Limburg een overeenkomst getekend voor het project ‘Fietsverbinding en watermaatregelen Heuvelland-Parkstad’. Hiermee wordt binnen twee jaar een mooi en veilig fietspad tussen Parkstad en het Heuvelland gerealiseerd en zijn we tevens in staat om wateroverlast beter te bestrijden. Samenstelling college Eind januari hebben wij afscheid genomen van gemeentesecretaris directeur Noud Bex. Op 6 februari werd als waarnemend gemeentesecretaris / algemeen directeur Lieve Schouterden benoemd.
In september hebben wij afscheid genomen van burgemeester Emile Roemer. Op 28 september werd hij opgevolgd door Roel Wever. In november namen wij ook afscheid van wethouder Frank Simons. De nieuwe Wethouder Middelen, Ruimtelijke Ordening en Herstructurering werd Loek Damen. Slakhorst Om recht te doen aan de historische waarde van de mijnwerkerskolonie Slakhorst is in december aan twee architecten gevraagd om hun visie voor de wijk uit te werken. Beide bureaus hebben ervaring met mijnwerkerskoloniën van Jan Stuyt. Als basis gelden de uitgangspunten die ook terugkomen in het waardestellend onderzoek dat de gemeente eerder heeft laten uitvoeren. Zo
29
moet het ontwerp dezelfde tuindorpfilosofie weerspiegelen en moet het Jan Stuyt-ontwerp zichtbaar terugkomen. Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 Per 1 december 2020 is de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 ingegaan. In deze nieuwe wet staat welke maatregelen de overheid neemt om de coronacrisis te bestrijden. De wet blijft sowieso tot 1 maart 2021 van kracht en kan telkens met drie maanden verlengd worden. Door de nieuwe wet komt er een eind aan de noodverordeningen die vanaf maart werden vastgesteld door Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De rol van de veiligheidsregio verandert en als gemeente krijgen we meer bevoegdheden. Door de nieuwe wet verschuift een aantal bevoegdheden van de voorzitter veiligheidsregio naar de burgemeesters. Zo kan de voorzitter van de veiligheidsregio, in veel gevallen, geen ontheffing meer verlenen of overgaan tot sluiting van een bedrijf. Onze burgemeester kan dat wél, waardoor hij de mogelijkheid krijgt om de gemeenteraad uit te leggen welke keuzes hij maakt. Extra middelen voor cultuursector Eind 2020 konden wij bekend maken dat er € 1,9 miljoen extra vrijgemaakt wordt voor de cultuursector in Heerlen. Deze extra middelen worden ingezet om de culturele infrastructuur in stand te houden. Ook worden amateurkunstenverenigingen en culturele instellingen gecompenseerd voor de in 2020 geleden schade.
Van het beschikbare bedrag komt € 1,5 miljoen van het ministerie van OCW en de rest van het ministerie van BZK. In de besteding van de gelden zijn gemeenten vrij, maar Heerlen heeft besloten deze middelen ook daadwerkelijk in cultuur te investeren en de culturele sector op deze manier een steun in de rug te geven. Begin 2021 wordt in overleg met de cultuursector gekeken hoe de middelen precies worden ingezet. City Deal In december tekenden wij samen met 50 partijen de City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’. Digitalisering en technologisering veranderen de komende jaren regio’s, steden en dorpen in de hele wereld en dus ook in Nederland. Om antwoord te geven op deze transitie, ondertekenden staatssecretaris Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) samen met minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (JenV) de City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’. Dit doen zij samen met bestuurders van 16 gemeenten en 2 provincies, een waterschap, 15 bedrijven en 14 maatschappelijke organisaties. Aanpak voortijdig schoolverlaten In Zuid-Limburgs verband slaan wij de handen ineen om het aantal voortijdig schoolverlaters te verminderen.
In het nieuwe regionaal programma aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024 staat wat het onderwijs en de gemeenten gaan doen om het aantal voortijdig schoolverlaters te verminderen. In Zuid-Limburg verlaten relatief veel jongeren het onderwijs zonder startkwalificatie of zicht op werk. Professionele zorg en/of begeleiding moet ervoor zorgen dat jongeren op school blijven, terug naar school gaan of gaan werken. Het ministerie van OCW heeft besloten om hiervoor wederom subsidie te verlenen. Het gaat om een bedrag van ruim € 5 miljoen voor 4 schooljaren.
30
2. Programmaverantwoording 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning
Portefeuillehouders: Roel Wever, Loek Damen, Adriane Keulen
Wat hebben we bereikt? Vanuit het kernthema bestuurskracht werd gewerkt aan het samen met andere kernthema’s creëren en onderhouden van de ideale randvoorwaarden voor de ontwikkeling van onze samenwerkingskracht, uitvoeringskracht en organisatiekracht. Belangrijke onderdeel waar we aan gewerkt hebben in 2020 is de takendiscussie in regionaal verband en de rol van de gemeente Heerlen als centrumgemeente daarin. De uiteindelijke resultaten van deze discussie zullen in 2021 aan de gemeenteraad worden voorgelegd en geconcretiseerd. Immers, van een sterke centrumgemeente profiteert de hele (Eu)regio. Parkstad, Zuid-Limburg en zelfs Aken en de provincie Limburg zijn er bij gebaat dat de stem van Heerlen in (bijvoorbeeld) Den Haag beter wordt gehoord. Belangrijk is ook de lobby ten behoeve van het gebied Zuid-Limburg als NOVI-gebied. In 2021 zal Zuid-Limburg ook daadwerkelijk de status van NOVI-gebied gaan krijgen. Natuurlijk is er de permanente lobby voor de intercity-verbinding naar Aken en mogen we concluderen dat we succes hebben gehad met onze lobby in het kader van de sociaal-fysiek-economische achterstanden in het verlengde van de Regiodeal. Immers, via het Rijk kregen we de melding dat Heerlen-Noord is uitgekozen tot een van de 16 stedelijke vernieuwingsgebieden in Nederland. We hebben de dienstverlening aan de burger verder geïnnoveerd.
De live chat is ingezet als definitief kanaal en nog meer producten zijn digitaal. Het aanvragen van deze producten is eenvoudig en het verwerken is gemakkelijk en laagdrempelig. We spelen zoveel mogelijk in op de individuele behoefte van de klant.
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Bestuur en Ondersteuning, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 0:
Baten
Lasten
Saldo
Bestuur en Ondersteuning
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 KT Bestuurskracht (C ommunicatie en regionale 3 3 0 -9.350 -9.040 -9.562 -9.347 -9.037 -9.562 Samenwerking) KT Dienstverlening
Resultaat 2020
-525
1.416
1.439
1.223
-1.897
-1.837
-1.601
-481
-398
-379
19
KT Middelen en heffingen
309.589
314.337
325.271
-63.375
-70.774
-62.568
246.214
243.563
262.703
19.141
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
311.008
315.779
326.494
-74.622
-81.651
-73.731
236.386
234.128
252.763
18.635
607
2.648
2.648
-5.217
-5.289
-5.289
-4.611
-2.641
-2.641
0
Gerealiseerde resultaat
311.615
318.427
329.142
-79.839
-86.940
-79.021
231.776
231.486
250.122
18.635
Bedragen x € 1.000
31
V
De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Programma 0: Bestuur en Ondersteuning -5.289
-9.562
KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale Samenwerking)
-1.601
KT Dienstverlening
KT Middelen en heffingen
Bestemming -62.568
Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator
Eenheid
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
Heerlen 10,39
2020
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
10,05
2020
Apparaatskosten
Kosten (€) per inwoner
907
2020
Externe inhuur (aangepast)
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
8,5
2020
Overhead
% van totale lasten
11,49
2020
32
Nederland Jaartal
Kernthema Bestuurskracht
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Lobby Heerlen Noord Voor een aantal prioriteiten in de begroting heeft de gemeente Heerlen lobby acties uitgezet. Zo is Heerlen Noord aangewezen, als een van de weinigen buiten de Randstad als een van de 16 stadsdelen in Nederland die een wijkgerichte aanpak krijgen voor kwetsbare bewoners. Hiermee krijgt Heerlen erkenning voor de complexe problematiek en langdurige samenwerking met het Rijk. NOVI (Nationale Omgevingsvisie) Ook is de concept Novi-status verworven. Dit betekent dat geheel Zuid-Limburg in de spotlights staat als grensoverschrijdende regio. Samen met het Rijk en Provincie werken wij aan wat dit kan betekenen voor Zuid-Limburg. Intercity Er is flink ingezet op de lobby voor een intercity. Nu de vervoerders zelf deze verbinding zien zitten is het zaak voor de staatssecretaris om een keuze te maken. Er is bijvoorbeeld met de gemeenten langs de lijn Den Haag - Aken een brief geschreven aan staatssecretaris Van Veldhoven over het belang van het verbinden van deze kennis-as. Deze brief heeft geleid tot de belofte van een versnelling van het onderzoek hiernaar. Ook is er een bijeenkomst georganiseerd met Den Haag, Rotterdam, Breda, Tilburg, Eindhoven en Aken voor Tweede Kamerleden. Ook de Provincie Limburg, het Land NRW en enkele onderwijsinstellingen langs deze lijn waren hierbij aanwezig.
Tijdens deze bijeenkomst werd duidelijk gemaakt hoe belangrijk een nationale verbinding Randstad-Aken per intercity is. Kamerleden hebben input gebruikt voor de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) bijeenkomst eind 2020. Dit heeft geleid tot een uitspraak van de Staatssecretaris dat ze uiterlijk voorjaar 2021 een besluit neemt over de IC naar Aken. Netwerk/(Eu)regionale samenwerking Parkstad Op 16 november 2018 schreef Minister Schouten een brief aan de Tweede Kamer waarin ze bekend maakte dat voor de Regio Deal Parkstad Limburg het maximum bedrag van € 40 miljoen gereserveerd was. In de Kamerbrief is opgenomen dat er bij de uitwerking van deze Deal aandacht moet zijn voor versterking van de regionale samenwerking en uitvoeringskracht. Drie dagen later ontvingen het college van GS en de colleges van B&W van 6 Parkstad-gemeenten een brief van Minister Ollongren over ‘versterking van de bestuurskracht van Parkstad Limburg’. Daarin stelt zij dat zij ruimte biedt voor voorstellen vanuit de gemeenten zelf om dit te realiseren en dat daarin geen voorstel past voor bestuurlijke herindeling, maar ‘dat de urgentie van versterking van de bestuurskracht, in het bijzonder nu uitwerking van een Regio Deal aan de orde is, betekent dat dit geen vrijblijvend proces kan zijn.’ Vanuit het DB Parkstad is onder leiding van burgemeester Vlecken aan een antwoord gewerkt.
Dit antwoord is op 27 januari 2020 naar de Minister gestuurd. Daarin staat te lezen, dat ‘de verkenning zich vooral heeft toegespitst op de praktische en realistisch haalbare ontwikkelingen die in gang zijn gezet en waarvoor wij gezamenlijk tekenen. In het bijzonder gaat het hier om drie beleidsterreinen: duurzaamheid & energietransitie, grensoverschrijdende samenwerking en sociaaleconomische structuurversterking.’ Bij de uitwerking van de takendiscussie is de ‘brief Vlecken’ nadrukkelijk als uitgangspunt genomen. Een en ander zal in 2021 leiden tot een actualisatie van de strategische regionale agenda uit 2015 en een hernieuwde blik op de taken en bevoegdheden van de Stadsregio en daarmee een aanpassing van de Gemeenschappelijke Regeling.
33
Euregionaal Heerlen is ook vertegenwoordigd in verschillende Euregionale netwerkverbanden. Ondanks corona maatregelen heeft men elkaar toch ook Euregionaal digitaal opgezocht. Onder andere is Heerlen nu beter aangesloten op de Euregio Maas Rijn. Via MAHHL (samenwerkingsverband tussen universiteitssteden Maastricht, Aken, Hasselt, Heerlen, Luik) en Charlemagne zijn we daar nu beter aangehaakt. Voordeel is dat we meer zicht hebben op subsidies als het Interreg Programma. Verder heeft Heerlen ingestemd met een nieuwe vorm voor de Charlemagne samenwerking. Doel is nog meer een netwerksamenwerking te vormen met de focus op concrete projecten. Ook bij MAHHL+ is een opstart gemaakt met uitvoering van het jaarprogramma. Om de agenda die Heerlen en Aken hebben opgesteld verder vorm te geven heeft er een kennismaking plaatsgevonden tussen beide burgemeesters. Er is inhoudelijke focus aangebracht in de agenda die Aken en Heerlen samen hebben. Dit jaar werden er een aantal projecten uitgevoerd, voor een groot deel onder de Regiodeal Parkstad. Er is bij een aantal door corona vertraging opgetreden.
Projecten zijn onder andere: het uitwerken van het idee om een eerste gezamenlijke grensoverschrijdende blockchain structuur te vormen, uitwisseling van scholieren, marketing cultureel aanbod van Heerlen in Aken, uitbreiding Akens Velocity deelfietssysteem netwerk naar Heerlen, kennisuitwisseling op het gebied van inclusie, ontwikkelingen op Avantis. Tevens is er Europese subsidie toegekend voor een project om juridische belemmeringen om een drone tussen de ziekenhuizen van Aken en Heerlen te laten vliegen te onderzoeken. Dit maakt onderdeel uit van meerdere grensoverschrijdende projecten over luchtmobiliteit.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Bestuurskracht wordt hieronder weergegeven: Programma 0:
Baten
Bestuur en Ondersteuning
KT Bestuurskracht
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 3 3 0 -9.350 -9.040 -9.562 -9.347 -9.037 -9.562
Resultaat 2020
-525
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Bestuurskracht Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door: Shared Service Center Afrekening liquidatie Shared Service C enter (SSC ), deze hogere lasten worden gecompenseerd via hogere baten huurinkomsten SSC binnen kernthema middelen en heffingen.
Baten
-80
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
Uitgaven raadsvergoeding en onkostenvergoeding zijn toegenomen in verband met verhoging van de uitkering.
-80
S
N
Een verplichte verhoging van de pensioenvoorziening als gevolg van een lagere rekenrente leidt tot een hogere pensioenvoorziening voor wethouders.
-300
S
N
In verband met het tijdelijk nog niet invullen van een vacature bij de Griffie is er incidentele onderuitputting op salarissen.
37
I
V
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
-80
I
N
-2
5
I
V
-2
-498 I
N
Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten
Extra uitgaven vergaderruimte raadsvergaderingen tijdens corona.
I/S
-25
-500
Subtotaal corona afwijkingen
0
-25
-25
Totaal kernthema Bestuurskracht
-2
-523
-525
Bedragen x € 1.000
34
Kernthema Dienstverlening
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Wij bieden onze dienstverlening conform onze wettelijke taken aan bij onze inwoners. Ook willen wij onze inwoners meer betrekken bij onze dienstverlening en begrijpelijk informeren. Onze baliemedewerkers zijn getraind in het herkennen van en omgaan met inwoners met dementie, licht verstandelijke beperkingen en niet-aangeboren hersenletsel. Veel diensten bieden wij digitaal aan. Voor de mensen die niet mee kunnen in de digitale transitie bieden wij extra hulp in de vorm van persoonlijk contact of maatwerk. Onder het project Slim digitaal samenwerken zijn we gestart met de basis op orde te krijgen. Het project heeft als eerste doel het opnieuw inrichten van processen ten behoeve van wet- en regelgeving (AVG (Algemene verordening gegevensbescherming), BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en Archiefwet). Hiermee leggen we het fundament om onze dienstverlening verder te verbeteren. Het tweede doel, dat hier nauw mee samenhangt, is het nieuwe zaaksysteem voor de hele organisatie welke wij in gebruik gaan nemen. Hiervoor controleren wij inhoudelijk de werkprocessen van Burgerzaken, passen deze waar mogelijk aan, zodat deze actueel zijn. Verbetering vergunning dienstverlening De uitvoering van de motie verbetering vergunning dienstverlening is opgepakt.
Verbeterpunten zijn benoemd en verschillende verbeteringen zijn doorgevoerd. Door de coronacrisis heeft het digitaal werken een sprong vooruit gemaakt. Overleggen via Microsoft Team is gemeengoed geworden. Het behandelen van de meeste vergunningen vindt volledig digitaal plaats, inclusief het plaatsen van een digitale handtekening. Op deze manier kunnen we plaats onafhankelijk werken. Het spreekuur ‘Wegwijs in bouwen voor burgers’ kan er toe bijdragen dat een burger toch op de voor hem beste manier contact kan leggen met de gemeente. Een pilot om dit te testen staat klaar. Verkiezingen Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer hebben de coronamaatregelen een grote impact. Een aantal stemlokalen zijn niet beschikbaar. Hiervoor hebben wij alternatieven gevonden, zodat inwoners toch kunnen stemmen. Daarbij is de toegankelijkheid als belangrijkste aandachtspunt meegenomen. Evenementen Het aantal evenementen dat in 2020 vergund is met een prévergunning is door corona beperkt tot de vergunning voor carnaval. Vanaf maart 2020 zijn evenementen geschrapt door landelijke coronamaatregelen. Vóór de tweede lockdown zijn evenementen aanvankelijk een aantal malen doorgeschoven, en uiteindelijk geannuleerd of aangepast aan coronamaatregelen.