Jaarstukken 2020 versie 18-05-2021
Tekst van het document
Meldingsysteem In 2020 hebben we nog geen nieuw meldingssysteem geïntroduceerd, maar zijn we een onderzoek gestart of het nieuwe meldingssysteem geïntegreerd kan worden in het nieuwe zaaksysteem. Video’s in begrijpelijke taal Om het aanvragen van producten eenvoudiger te maken, zijn we in 2020 gestart met het tonen van korte instructiefilmpjes (1 - 1,5 minuten) op onze website of middels een “teaser” (circa 30 seconden) op social media. De “teasers” zijn kort en krachtig en vooral interessant voor jongeren. De video’s zijn er met name voor onze laaggeletterde inwoners (>16%).
35
Redigeren brieven Alle brieven rondom het controleren van de inschrijving van inwoners (adresonderzoek) in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn herschreven in begrijpelijke taal. Hierdoor is de informatie voor deze doelgroep beter te begrijpen. Ook hebben wij onze expertise, rondom het opbouwen en beheren van de Productendienstencatalogus (PDC/ website) en de bijbehorende Vraag en antwoord combinaties (VAC/ kennisbank) aangeboden bij de gemeente Valkenburg aan de Geul. Samen met hun hebben wij de PDC en VAC ingericht. Live chat In januari 2020 hebben wij, na een pilot van een half jaar (2019), de Live Chat definitief als kanaal ingezet voor onze inwoners van Heerlen. Met Live Chat kunnen bezoekers op onze website, iedere werkdag van 9.00 tot 16.00 uur, direct een vraag stellen. Digitale geboorteaangifte Voor het aangeven van de geboorte van een kind hebben wij begin 2020 het webformulier aangifte geboorte online gezet. Veel inwoners geven digitaal de geboorte van hun kind door. Steeds minder inwoners komen nog fysiek naar de balie voor het aangeven van hun kind. Robotisering digitale verhuizing Sinds maart 2020 is het verwerken van de digitale verhuizingen voor een deel overgenomen door een computerprogramma. Het proces verloopt hierdoor voor de inwoners veel sneller, omdat wij de verhuisaangiftes sneller verwerken.
Ongeveer de helft van de verhuisaangiftes van gemeente Heerlen handelen we nu zonder tussenkomst van een medewerker af. Digitale parkeervergunning De digitalisering van aanvragen voor de parkeervergunningen in vergunningsgebieden is getest en gereed voor invoering in 2021. Vanwege corona is de invoering verschoven. Informatiepunt Digitale Overheid (IDO)/Gemeentelijk servicepunt Wij hebben samen met de bibliotheek gekeken naar hoe wij kunnen aansluiten bij het Informatiepunt Digitale Overheid. Inwoners kunnen op een laagdrempelige en logische plek, namelijk de vier vestigingen van de bibliotheek, terecht met vragen over bijvoorbeeld de (digitale) overheid of hulp vragen voor het vinden van informatie over bepaalde zaken (bijv. cursussen, huurtoeslag, werk, uitkering etc.) Door het aansluiten bij de IDO vergroten we onze dienstverlening. Voorlichting identiteitsfraude Door de coronamaatregelen hebben wij afgelopen jaar helaas geen voorlichting over identiteitsfraude kunnen geven. Horecaterrassen en -overkappingen Om te helpen het omzetverlies te minimaliseren, is in het voorjaar meegewerkt aan de behoefte om de terrassen tijdelijk te verruimen. Er is daarvoor extra openbare ruimte ingericht. Toen de coronamaatregelen ook bleven gelden in het slecht-weerseizoen, is het mogelijk gemaakt om zonder vergunningen op verantwoorde wijze terrasoverkappingen te maken.
Beide maatregelen zijn opgesteld in nauw overleg met ondernemers, met een niet-bureaucratische insteek en nauwelijks tot geen papieren belasting voor ondernemers. Samenwerking partners als Zuyd Hogeschool en Parkstad Limburg Theater De samenwerking met Zuyd Hogeschool bouwen wij verder uit. De focus van de onderzoeken (door studenten) ligt op de invulling van gastheerschap en dienstverlening binnen de gemeente.
36
Door de renovatie van het Stadhuis hebben wij de publieksbalie tijdelijk gehuisvest in het Parkstad Limburg Theater. Hiermee garanderen wij de continuïteit van onze diensten aan onze inwoners.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Dienstverlening wordt hieronder weergegeven: Programma 0:
Baten
Bestuur en Ondersteuning
KT Dienstverlening
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 1.416 1.439 1.223 -1.897 -1.837 -1.601 -481 -398 -379
Resultaat 2020
19
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Dienstverlening Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Meer opbrengsten doordat dit jaar de speelhalautomaten zijn vergund.
Lasten
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
69
I
V
I
V
I
N
I
N
51
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen.
I/S
12
8
Subtotaal reguliere afwijkingen
63
77
C orona afwijkingen
De inkomsten van Registratie van niet ingezetenen (RNI) zijn door de corona pandemie afgenomen. Als gevolg van de reisbeperkingen is de toestroom van arbeidsmigranten afgenomen.
-70
Burgers stelden de aanschaf / vervanging van o.a. rijbewijzen, papoorten en IDbewijzen uit. Voorgaande is onder andere te verklaren door minder reisbewegingen en door een daling van het aantal afgenomen rijexamens. Een deel van de leges moeten worden afgedragen aan het Rijk. Door de lagere baten van ontvangen leges is ook de afdracht (lasten) aan het Rijk lager.
-209
158
Subtotaal corona afwijkingen
-279
158
-121
Totaal kernthema Dienstverlening
-216
235
19
Bedragen x € 1.000
37
140
Kernthema Middelen en heffingen
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Financiering Onder de financieringsfunctie verstaan we alle activiteiten die voorzien in de vermogensbehoefte van de gemeente. Naast het aantrekken van geldleningen en het uitzetten van geldmiddelen valt hieronder het beheersen van de financiële risico’s die gepaard gaan met de geldstromen, de financiële posities en de vermogenswaarden. De financieringsfunctie moet ervoor zorgen dat er altijd voldoende geld beschikbaar is om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen. Uitkeringen moeten op tijd worden betaald, evenals subsidies, salarissen en facturen van derden. Hiervoor worden op maandbasis kortlopende geldleningen aangetrokken. Om investeringen in de stad mogelijk te maken, worden langlopende geldleningen aangetrokken. Treasury van de gemeente Heerlen dient uitsluitend de lokale publieke taak en voert een zo prudent mogelijk beleid binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (FIDO). Heerlen heeft structureel deelgenomen aan het periodieke overleg van treasurers van 100.000+ gemeenten. Tevens zijn wij als gemeente Heerlen lid van de Dutch Association of Corporate Treasurers (DACT). Voorts is vanuit treasury gedurende 2020 intensief contact onderhouden met geldverstrekkende en bemiddelende partijen op de geld- en kapitaalmarkten.
Deze contacten waren gericht op ontwikkelingen op de financiële markten (bijv. renteniveaus en kredietwaardigheden van tegenpartijen). Overige onderwerpen Het kernthema middelen en heffingen gaat ook over diverse overige onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. Wij kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in één keer geheel uit te werken onder de paragrafen. Hieronder staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf. Onderwerp
Paragraaf
Financiën (inclusief Planning & Control)
Financiering
Coördinatie deelnemingen
Verbonden partijen
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
Burgerzaken, belastingen en heffingen
Lokale heffingen
Onderhoud kapitaalgoederen
Onderhoud Kapitaalgoederen
Vastgoed, gronden en beheer
Grondbeleid
Grondexploitatie
Grondbeleid
Subsidies
Subsidies
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Middelen en heffingen wordt hieronder weergegeven: Programma 0: Bestuur en Ondersteuning
KT Middelen en heffingen
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 309.589 314.337 325.271 -63.375 -70.774 -62.568 246.214 243.563 262.703
Bedragen x € 1.000
38
Resultaat 2020
19.141
V
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Afwijkingen worden veroorzaakt door: Middelen en heffingen Reguliere afwijkingen De dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten is in 2020 lager dan verwacht. De lagere dividenduitkering is het gevolg van een lagere nettowinst in 2019. Over 2019 realiseerde de Bank Nederlandse Gemeenten een nettowinst na belastingen van € 163 miljoen (2018: € 337 miljoen).
Baten
Lasten
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
I
V
S
N
-147
I
N
-9
I
V
In 2020 is het archiefbewerkingsplan “Archief op orde 2024” opgesteld. Op basis hiervan starten de daadwerkelijke werkzaamheden voor het project Archief op Orde door het archiefbewerkingsteam in 2021. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om deze middelen over te hevelen naar 2021 middels de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
543
I
V
De noodzakelijke update en uitbreiding van softwarepakketten is door afhankelijkheden van leveranciers en IC T-dienstverleners deels doorgeschoven naar 2021. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om deze middelen over te hevelen naar 2021 via de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
49
I
V
I
N
Om activiteiten en projecten te financieren trekt de gemeente geld aan in de vorm van leningen. Door de huidige lage c.q. negatieve rentestand krijgen wij geld uitbetaald op kortlopende leningen. De huidige rentestand in combinatie met een hoge positie aan kortlopende leningen in 2020 zorgt voor een incidenteel voordeel (€ 113.000). In 2020 zijn a.g.v. corona en in overleg met de provincie geen langlopende leningen aangetrokken. Vandaar een voordeel op de rentelast op langlopende leningen (€ 141.000). Er is tevens een voordeel op de renteontvangsten verstrekte leningen (€ 107.000), dit betreft het zonnepanelenproject en renteontvangsten bedrijventerreinen. De rente die wordt toegevoegd aan de voorziening is conform regelgeving BBV in zowel baten als lasten opgenomen. Daarnaast heeft er onder andere een correctie plaatsgevonden op een te hoog ingeschatte ontvangst van derden (€ 146.000).
787
De verstrekte bruglening van de gemeente aan Enexis is inmiddels volledig afgelost. In de begroting was de te ontvangen rente met betrekking tot deze lening nog opgenomen.
-159
Met de Belastingdienst is een vaststellingsovereenkomst gesloten met betrekking tot de omzetbelasting voor sportonderwijs. Ambtenarenhuisvesting: Hogere huurkosten (€ 151.000), maar anderzijds ook hogere baten door een hogere doorberekening van kosten (€ 133.000). Daarnaast is er een voordeel op de onderhouds- en exploitatiekosten van € 142.000. Met het oog op de aanstaande verhuizing naar de nieuwe huisvesting is alleen het strikt noodzakelijke onderhoud uitgevoerd.
133
Het bedrijfsonderdeel Onderzoek en Statistiek voert voor interne en externe opdrachtgevers onderzoeken uit. Dit betreft bijvoorbeeld burgeronderzoeken en de Parkstadmonitor. De vraag naar dienstverlening was te hoog begroot.
-83
De kosten van Parkstad-IT zijn hoger dan begroot, maar hier tegenover staat ook een hogere doorberekening aan de deelnemers.
324
Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept WOZ waardes. De BsGW is op dat moment nog niet klaar met het hele waarderingsproces rondom de WOZ. Doordat er bij de definitieve waardering meer leegstand is geconstateerd bij de niet-woningen en door o.a. bezwaren gedurende het jaar die zijn toegekend, hebben we een minderopbrengst op de OZB inkomsten.
-685
Op basis van een ouderdomsanalyse zijn de openstaande debiteuren vorderingen bekeken. Voorgaande heeft geleid tot een ophoging van de voorziening dubieuze debiteuren. De geplande langparkeerplaatsen aan de C BS-weg konden nog niet worden gerealiseerd, waardoor € 100.000 minder baten gerealiseerd zijn dan begroot. Verwachting is dat deze uiterlijk in 2021 gereed zullen zijn. Daarnaast werd op de parkeerplaats Nieuw-Eyckholt € 20.000 minder aan baten gerealiseerd dan begroot.
I/S
-535
-561
-324
-140
-120
I
I
N
I
N
I
N
Projectfinanciering salarissen: Er kunnen minder uren uit projectbudget gefinancierd worden doordat er minder productieve uren op projecten geboekt worden dan geraamd.
-332
S
N
Ambitie tot verminderen leegstand(kosten) niet gerealiseerd: hierdoor onstaat een overschrijding van de begrote onderhoudskosten.
-91
I
N
82
I
V
-177
I
V
Vervanging leaseauto's enkele maanden uitgesteld. Bij overige gebouwen (niet zijnde ambternarenhuisvesting) zijn hogere opbrengsten van huisvestingskosten doorberekend aan de gebruiker, hier staan ook hogere kosten voor energie, ozb en onderhoud van gebouwen tegenover.
258
Huurinkomsten 2021 als gevolg van liquidatie Shared Service C enter. C ompensatie voor tekort binnen kernthema Bestuurskracht betreffende SSC .
80
I
V
In de circulaires van het Gemeentefonds zijn de nieuwe of bijgestelde decentralisatieuitkeringen en taakmutaties verwerkt. Een andere belangrijke factor betreft de wijzigingen in de aantallen van diverse maatstaven van de algemene uitkering. Voor een uitgebreide toelichting zie de paragraaf Gemeentefonds. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om een deel van deze middelen over te hevelen naar 2021 via de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
779
I
V
39
Kernthema Afwijkingen worden veroorzaakt door: Middelen en heffingen
Baten
I/S
V(oordeel)+ / N(adeel)-
I
V
920
I
V
10.180
I
V
71
I
V
Hogere lasten door continuering deelname van het Trainee programma "RichtingZuid".
-37
S
N
Extra uitgaven i.v.m. overdracht medewerkers aan RHC L en subsidies Historisch Goud.
-179
I
N
Op basis van een risicoanalyse is de hoogte van de voorziening belastingdebiteuren opnieuw bepaald. Dit vereist een ophoging van de voorziening.
-88
I
N
1.677
-1.336
I
V
97
9
I
V
4.009
8.433 I
N
I
V
-31
I
N
In de circulaires van het Gemeentefonds zijn de coronasteunpakketten van het Rijk verwerkt.
6.499
I
V
In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om een deel van het corona steunpakket over te hevelen naar 2021 via de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
1.062
I
V
-51
I
N
Extra uitgaven aan communicatie i.v.m. corona.
-69
I
N
Extra thuiswerkvergoeding aan medewerkers in vebrand met corona.
-133
I
N
-19
I
N
In de meicirculaire 2020 van het gemeentefonds hebben we loonprijscompensatie ontvangen voor Beschermd Wonen, dit levert een incidenteel voordeel op.
Lasten
1.305
Door het later realiseren van investeringen schuiven de geraamde kapitaallasten op in de tijd. Hierdoor ontstaat in 2020 een incidenteel voordeel. Op basis van het verwachte tekort blijkende uit de forecast (Zomernota) zijn acties ingezet om het verwachte financiële tekort terug te brengen. Voor een goede borging van deze posten zijn deze voor centrale bewaking in het kernthema middelen en heffingen opgenomen (begroot), waardoor hier een voordeel ontstaat. De realisatie hiervan is terug te vinden in de verschillende kernthema’s.
151
Minder schades waarbij de middelen voor het eigen risico moesten worden aangesproken.
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Vanwege corona en als gevolg van het ingevoerde 1e uur gratis parkeren blijven de parkeerinkomsten achter bij de begroting.
-605
Door de coronacrisis minder uitgaven voor reis- en verblijfkosten (€ 36.000), koffie/cateringfaciliteiten (€ 36.000) en portokosten (€ 40.000). Anderzijds hogere kosten als gevolg van extra schoonmaakwerkzaamheden (€ 44.000) en extra uitgaven IC T-kosten (€ 22.000). In de maanden waarin de horeca wegens Rijksmaatregelen verplicht moest sluiten hebben we voor de terrassen geen precariobelasting geïnd, deze zijn kwijtgescholden. Hierdoor hebben we een minderopbrengst van € 31.000.
46
Vanwege de verwachte toestroom van burgers met schuldenproblematiek door de corona pandemie is er extra ondersteuning voor aanvragen schuldhulpverlening ingezet.
Diverse afwijkingen. Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Middelen en heffingen Bedragen x € 1.000
40
12.442
6.925
-226
6.699
10.934
8.207
19.141
2.1.1 Programma Veiligheid
Portefeuillehouder: Roel Wever
Wat hebben we bereikt? Het jaar 2020 stond ook voor het programma veiligheid grotendeels in het teken van het COVID-19 virus. Zowel voor de interne organisatie, maar ook voor de inwoners en ondernemers van Heerlen waren en zijn de gevolgen ingrijpend. Door vanaf het eerste moment (begin maart) een crisisstructuur op te tuigen, zijn we erin geslaagd de effecten te managen en tegelijkertijd het reguliere werk voort te zetten. Beleidsmatig stond de voorbereiding van de nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2021-2022 centraal. Hiervoor hebben we een uitgebreide veiligheidsanalyse uitgevoerd waarbij de veiligheidscijfers voor diverse veiligheidsthema’s en voor alle buurten zijn geanalyseerd. Op basis van de uitkomsten zijn we gestart met het schrijven van de nieuwe Kadernota en de onderliggende buurtveiligheidsplannen. In algemene zien we dat de leefbaarheid en veiligheid in de buurten steeds verder onder druk komt te staan. Zware casuïstiek neemt hierbij toe. Steeds meer individuen en gezinnen hebben te maken met diverse vormen van ernstige problematiek. Dit vraagt veel inzet van ons Expertiseteam/Lokale Toegang en het Veiligheidshuis. In veruit de meeste gevallen slagen we erin deze problemen tijdig op te lossen. Een belangrijke succesfactor hierbij is de verbinding tussen het sociaal/zorg domein en het veiligheidsdomein. In een enkel geval is een casus toch geëscaleerd.
De burenruzie in Heerlerheide in december was hiervan een voorbeeld. Door de invloed van (social)media kreeg deze situatie landelijke aandacht en dreigden openbare orde problemen. Door de juiste acties te ondernemen zijn we erin geslaagd de rust binnen enkele dagen terug te laten keren. Ook zien we een toename van verwarde personen. Dit heeft een negatief effect op het veiligheidsgevoel van mensen. Door een persoonsgerichte aanpak zetten we in op het beheersbaar houden van deze problematiek. Een zorgpunt blijft het capaciteitsprobleem bij de politie. Dit is een landelijk probleem waar we weinig invloed op hebben. Door een goede samenwerking en afstemming hebben we de politiecapaciteit daar ingezet waar deze op dat moment het hardste nodig was. Een voorbeeld hiervan was de aanpak van een ernstig overlast gevende jeugdgroep in de omgeving Heerlerheide. Samen met de politie en andere partners is deze overlast inmiddels sterk verminderd. Verder was de aanpak van criminaliteit en ondermijning wederom een speerpunt.
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Veiligheid, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 1: Veiligheid
KT C risisbeheer
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 0 390 410 -6.458 -6.458 -6.523 -6.458 -6.068 -6.113
Resultaat 2020
-45
KT Veiligheid
79
892
888
-5.062
-6.113
-5.901
-4.984
-5.221
-5.012
209
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
79
1.282
1.299
-11.521
-12.571
-12.424
-11.442
-11.289
-11.125
164
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Gerealiseerde resultaat
79
1.282
1.299
-11.521
-12.571
-12.424
-11.442
-11.289
-11.125
164
Bedragen x € 1.000
41
V
De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s Onverwachte gebeurtenissen lokaal of elders die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers; Toename ernstige zorg- en veiligheid casuïstiek Toename polarisatie; Ontwikkelingen COVID-19 virus; Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM); Onvoldoende capaciteit en budget; Europese wetgeving die gaat wijzigen kan tot gevolg hebben dat vrijwilligers meer loon gaan krijgen. Brandweer bestaat voor 80% uit vrijwilligers.
Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator
Eenheid
Heerlen 2017
2018
Nederland
2019
2020
2019
2020
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
202
207
172
x
132
x
Winkeldiefstal
Aantal per 1.000 inwoners
3,2
4
3,1
3,3
2,3
2
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
6,7
7
6,9
5,9
4,8
4,6
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
4,5
4
3,5
2,3
2,3
1,8
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
9,9
8,4
9,4
9,2
5,9
6,2
*de cijfers over 2019 en 2020 zijn nog niet definitief vastgesteld. De cijfers HALT 2020 zijn nog niet beschikbaar.
Toelichting: In 2020 was sprake van een afname van high impact crimes, zoals geweldmisdrijven en diefstallen uit woningen. Deze positieve ontwikkeling past in het landelijke beeld. De daling van het aantal diefstallen uit woningen valt te verklaren doordat meer mensen thuis werkten als gevolg van de coronamaatregelen. Dit in combinatie met preventieve acties, waaronder het organiseren van voorlichtingsavonden woninginbraken en meer toezicht door politie.
42
Kernthema Crisisbeheer
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) COVID-19 In 2020 stond de aanpak van het COVID-19 virus centraal. Deze aanpak werd op regionale schaal gecoördineerd vanuit de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). De crisisorganisatie werd enkele maanden lang opgeschaald tot het hoogste niveau (GRIP4). Tevens werd een regionale noodverordening afgekondigd. Dit heeft veel inzet gevraagd van de betrokken partners. Dagelijks zijn teams aan de slag geweest om te adviseren over de door de Rijksoverheid opgelegde coronamaatregelen. Ook wij hebben hiervoor extra personele capaciteit en deskundigheid geleverd aan de VRZL. De gemeenten waren verantwoordelijk voor het toezien op het nakomen van de maatregelen. Dit heeft veel capaciteit gevraagd van onze BOA’s. Ook kregen we veel vragen van burgers en ondernemers. Beleid Het Meerjarenbeleidsplan 2020-2023 van de VRZL is in 2020 opgeleverd. Hierin staan de voornemens voor de komende jaren verwoord. Onderhouden crisisorganisatie Onze medewerkers volgen opleidingen en trainingen voor hun taken in de lokale crisisorganisatie en we leveren medewerkers voor diverse harde piketfuncties in de regionale crisisorganisatie. Inzet crisisorganisatie In 2020 is de crisisorganisatie voor ruim 60 incidenten ingezet. Meestal waren dit kleine inzetten, zoals woningbranden, gaslekken en dumpingen van drugsafval.
Een aantal van de incidenten hadden een grote impact op de betrokkenen, zoals een grote brand in een zorgcomplex en diverse gevallen van stormschade aan woningen. De vondst en vernietiging van twee zware vliegtuigbommen op Trilandis heeft met name financieel en qua capaciteit in 2020 een grote impact gehad op de gemeentelijke organisatie. Verder zien we een toename van ernstige sociale calamiteiten. Dit ziin calamiteiten waarbij sprake is van onrust onder de bevolking met een risico op spanningen en confrontaties met grote maatschappelijke impact. De geëscaleerde burenruzie in Heerlerheide in december is hiervan een voorbeeld. Bij dergelijke calamiteiten ligt de regie lokaal.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Crisisbeheer wordt hieronder weergegeven: Programma 1: Veiligheid
KT C risisbeheer
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 0 390 410 -6.458 -6.458 -6.523 -6.458 -6.068 -6.113
Bedragen x € 1.000
43
Resultaat 2020
-45
N
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Crisisbeheer Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten -89
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
20
24
I
V
20
-65
Rampenplan: Er zijn onvoorziene kosten gemaakt vanwege het ontruimen van twee bommen en de onderzoeken die hieromtrent hebben plaatsgevoinden. In de forecast van de novembernota is deze afwijking grotendeels gemeld.
I/S
-45
N.v.t.
Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Crisisbeheer
20
-65
-45
Bedragen x € 1.000
44
Kernthema Veiligheid Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Experiment Gesloten Coffeeshopketen Per 1 juli 2020 is per wet vastgelegd dat gemeente Heerlen één van de 10 deelnemende gemeenten is in het experiment gesloten coffeeshopketen. Direct daarna is gestart met de juridische en beleidsmatige voorbereidingen met het oog op een start van het experiment eind 2021. Buurtveiligheidsaanpak In 2020 hebben we de opzet van de buurtveiligheidsplannen geëvalueerd. Omdat burgers en partners aangeven dat de plannen lastig zijn te lezen, is de format aangepast. Voor elke buurt zijn de cijfers ten aanzien van leefbaarheid en veiligheid in kaart gebracht en geanalyseerd. Hierdoor weten we welke problematiek in welke buurt aan de orde is. Deze cijfers zijn aan u gepresenteerd als onderdeel van de veiligheidsanalyse. Deze veiligheidsanalyse vormt de basis voor de nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid. Met het oog op een verdere doorontwikkeling van de buurtveiligheidsaanpak is in Heerlen-Zuid een pilot gestart. De samenwerkingspartners komen samen in een nieuwe overlegstructuur. Doel hiervan is de verbindingen te versterken, afstemming te bevorderen, waardoor problemen snel in beeld komen en aangepakt worden. Handhaving overlast In 2020 hebben we samen met onze externe partners overlast in het Maankwartier aangepakt.
Door een gebiedsgerichte integrale aanpak, gebaseerd op Hartslag 2.0 methodiek, werken we aan schoon, heel en veilig. Om de overlast van verslaafden en verwarden in het centrum, de Klompstraat en het Aambos tegen te gaan, is de persoonsgerichte integrale aanpak voortgezet. Aanpak Woonoverlast Beleidsmatig zijn nieuwe instrumenten onderzocht om overlast vanuit kamerverhuur tegen te gaan. Voorbeelden hiervan zijn een keurmerk en een vergunningstelsel. Dit onderzoek loopt nog. In 2020 hebben een aantal acute gevallen van ernstige (woon)overlast plaatsgevonden waarbij de openbare orde in het geding was. Deze hebben wij samen met onze externe partners op integrale wijze aangepakt en opgelost. Jeugdoverlast Ook in 2020 hebben we fors geïnvesteerd in de aanpak van jeugdoverlast. Hierbij hebben we intensief samengewerkt met de politie, het Openbaar Ministerie, HALT, de jeugdwerkers en straatcoaches. Op gemeenteniveau kunnen we constateren dat er geen sprake is van ernstige jeugdoverlast. Uitschieter in negatieve zin is een jeugdgroep in Heerlerheide en omgeving. De integrale aanpak die al in 2019 is gestart, is in 2020 voortgezet. Hierbij hebben we zowel op de groep geïnvesteerd, maar ook op individuen. Aan vier jeugdigen is een gebiedsverbod opgelegd. Inzake de aanpak van vuurwerkoverlast hebben we Boa’s ingezet ter versterking van het jaarlijkse vuurwerkproject van de politie.
Binnen deze preventieve en repressieve aanpak zijn boetes opgelegd en zijn jeugdigen naar HALT verwezen. Evenementen veiligheid en leefbaarheid Tijdens een groot deel van 2020 waren evenementen en samenkomsten verboden als gevolg van COVID-19. De beschikbare capaciteit is ingezet om te adviseren over de mogelijkheden voor het veilig exploiteren van winkels, markten, horeca en kleinschalige bijzondere bijeenkomsten.
45
Digitaal Opkopers Register (DOR) In 2020 hebben wij een aanvang gemaakt met de aansluiting op het Digitaal Opkopers Loket (DOL) waarmee handelaren zich eenvoudig kunnen aanmelden bij het DOR. In het DOR worden opgekochte en verkochte goederen geregistreerd met als doel heling tegen te gaan. Verbinding Zorg- en Veiligheid In 2020 is een verkenning gestart om het Veiligheidshuis Parkstad (VHP) door te ontwikkelen tot een Zorg- en Veiligheidshuis. Hiermee wordt de landelijke lijn gevolgd. De praktijk laat zien dat de casuïstiek van het veiligheidshuis grotendeels betrekking heeft op een combinatie van het veiligheids- en sociaal/zorg domein. De organisatie dient hier in de uitvoering, maar ook in de aansturing op te worden aangepast. Hennep Aanpak Parkstad (HAP) Het HAP project is ook in 2020 voortgezet. We hebben weer veel bedrijfspanden gecontroleerd op de aanwezigheid van een hennepplantage of drugslab. Na in 2019 te zijn gestart in Heerlen en Kerkrade, zijn met ingang van 1 september 2020 de overige Parkstadgemeenten aangehaakt. In totaal zijn vanaf de start tot heden zo’n 3600 bedrijfspanden gecontroleerd in Parkstad. In een tiental panden zijn daadwerkelijk hennep gerelateerde activiteiten geconstateerd en is hier bestuurlijk tegen opgetreden. Verder heeft het project een sterke preventieve werking.
Informatieknooppunt Een goed veiligheidsbeleid is alleen mogelijk als de juiste informatie beschikbaar is. Het in 2019 ingerichte informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid is in 2020 verder doorontwikkeld. Door cijfers en andere informatie centraal te verzamelen en te analyseren, worden ontwikkelingen en trends eerder zichtbaar. Hierdoor kunnen we sneller ingrijpen en beter onderzoek doen naar (mogelijke) problemen. Ook kunnen we interne en externe partners beter informeren. Ondermijning Ook in 2020 hebben we de Wet Bibob toegepast. Hiermee toetsen we of een aanvrager van een vergunning te goeder trouw handelt. Verder hebben we integrale controles uitgevoerd om mogelijke criminele activiteiten op te sporen. Als we signalen ontvangen van ondermijning, verzamelen we aanvullende informatie en bespreken we dit met de partners. Waar nodig wordt opgetreden. Prostitutie controles in het kader van mensenhandel/uitbuiting In 2020 hebben we meerdere grote prostitutiecontroles uitgevoerd. Dit doen we samen met het Openbaar Ministerie, de politie en andere partners. Achter de illegale prostitutie branche gaat zware criminaliteit, waaronder mensenhandel, schuil. Bij de controles worden regelmatig sekswerkers met een Zuid-Amerikaanse achtergrond aangetroffen. We krijgen steeds meer zicht op de complexe criminele netwerken.
Radicalisering We hebben zowel preventief als repressief inzet geleverd om radicalisering te voorkomen of tegen te gaan. Het gaat hierbij om verschillende vormen van extremisme. Voor professionals die in aanraking kunnen komen met deze doelgroep, organiseren we trainingen. Signalen van extremisme of radicalisering worden hierdoor sneller herkend. Toezicht op kamerverhuurbedrijven en openbare inrichtingen In 2020 hebben we toezicht uitgevoerd op kamerverhuurpanden en openbare inrichtingen (zoals coffeeshops en seksinrichtingen).
46
Bestuursrechtelijke maatregelen Door middel van juridische procedures hebben we handhavend opgetreden in het geval van productie of handel in verdovende middelen, illegale prostitutie en overtredingen binnen horecainrichtingen. Beleidsmatig is een nieuwe procedure ingericht om met forse dwangsommen bestuursrechtelijk op te kunnen treden tegen straatdealers en personen die met inbrekerswerktuig worden aangetroffen. Project Sociale Veiligheid Vrieheide- de Stack Ondanks dat het project eind 2019 formeel is beëindigd, hebben we de overleg- en afstemmingsstructuur met de partners op minimaal niveau in stand gehouden. Dit omdat de problematiek in de wijk om extra inzet blijft vragen, maar ook met het oog op een mogelijke toekomstige herstart van het project. Week van de veiligheid In 2020 hebben we deelgenomen aan de landelijke Week van de Veiligheid (week 41). Het thema daarbij was ‘Strijd samen met ons tegen criminaliteit’. We hebben diverse activiteiten georganiseerd om inwoners en ondernemers bewust te maken van vormen van criminaliteit en wat ze hier zelf tegen kunnen doen. Daarnaast heeft de politie op initiatief van Heerlen een regionale wapeninleveractie gehouden. Burgernet We hebben diverse acties ondernomen om Burgernet onder de aandacht te brengen. Een voorbeeld hiervan is een oproep voor deelname via alle buurtpreventie whatsapp groepen.
Toezicht en handhaving (gemeentelijk blauw) In 2020 zijn de reguliere toezichtstaken uitgevoerd. Daarnaast heeft het toezien op naleving van de coronamaatregelen veel capaciteit gevraagd. Waar mogelijk zijn deze werkzaamheden gecombineerd. Verder heeft de aanpak van illegale afvaldumpingen extra aandacht gekregen. Hierbij hebben we een proef uitgevoerd met het plaatsen van mobiele camera’s bij een tweetal milieuperrons. Uit een eerste evaluatie blijkt een positief effect. De resultaten van de naheffingen betaald parkeren zijn ruim hoger uitgevallen. Er is voor € 500.906 aan naheffingen opgelegd, terwijl het doel voor 2020 € 400.000 betrof. Dit is bereikt door een zestal toezichthouders meer specifiek in te plannen voor die taak. De voor het Maankwartier beoogde uitbreiding met 6 cameraposities is in 2020 gestart en deels operationeel. Toezicht en handhaving bouwen, ruimtelijke ordening, milieu, horeca en evenementen In april 2021 leggen we in gedetailleerde vorm verantwoording af over de uitvoering van de toezicht- en handhavingswerkzaamheden, middels het handhavingsjaarverslag. Kort samengevat: wij hielden op een minimaal uitvoeringsniveau toezicht op verleende vergunningen van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Het soort werkzaamheden en de realisatie daarvan werd in 2020 sterk beïnvloed door COVID-19.
Door de sluiting van de horeca en het zeer lage aantal evenementen in 2020 heeft er een verschuiving van de werkzaamheden plaatsgevonden. We ondersteunden bij het toezicht op de naleving van de COVID-19-voorschriften. Verder controleerden we periodiek bedrijven in het kader van de milieuwetgeving en handelden we klachten en verzoeken om handhaving af. Daarnaast controleerden we geprioriteerde grote gebouwen waar grote groepen mensen verblijven die verminderd zelfredzaam zijn. In maart/april werd ondersteuning geboden bij het opsporen en vernietigen van niet-gesprongen explosieven op Trilandis.
47
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Veiligheid wordt hieronder weergegeven: Programma 1:
Baten
Veiligheid
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 79 892 888 -5.062 -6.113 -5.901 -4.984 -5.221 -5.012
KT Veiligheid
Resultaat 2020
209
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Veiligheid Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door: Huiselijk geweld: In 2020 hebben we rijksmiddelen ontvangen voor vrouwenopvang. Deze middelen zullen in 2021 worden besteed. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om deze middelen over te hevelen naar 2021 middels de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
Baten
384
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
-206
I
N
-3
34
I
V
-3
212
Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten
I/S
209
N.v.t.
Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Veiligheid
-3
212
209
Bedragen x € 1.000
48
2.1.2 Programma Verkeer en Vervoer Portefeuillehouder: Charles Claessens
Wat hebben we bereikt? Er zijn in 2020 belangrijke stappen gezet om de functionaliteit, kwaliteit en uitstraling van de openbare ruimte te verbeteren, maar we hadden ook tegenslagen door de uitbraak van corona. Vooral tijdens de eerste lockdown hebben we niet altijd de gewenste kwaliteit kunnen leveren. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte wordt voor een deel uitgevoerd door medewerkers van Werk voor Heerlen. Veel medewerkers konden aanvankelijk niet werken, omdat ze in een kwetsbare doelgroep vallen. Dit had bijvoorbeeld tot gevolg dat de afvalbakken overvol zaten. Gaandeweg 2020 hebben we dit grotendeels hersteld. Daarnaast zagen we dat het aantal dumpingen vanaf de eerste lockdown nabij milieuperrons flink toenemen. Dankzij extra inzet van handhaving en een succesvolle proef met cameratoezicht op belangrijke hotspots, hebben we dit in het najaar weten terug te dringen. Dankzij de extra financiële onderhoudsmiddelen (€ 400.000) op basis van de Motie groen op orde hebben wij de uitstraling van de openbare ruimte in de loop van 2020 verder verbeterd. Enerzijds door de extra inzet op het verwijderen van onkruid op verhardingen. Anderzijds heeft het college besloten om op druk bezochte en in het oog springende locaties het onderhoudsniveau te verhogen van B- naar A. Hierbij kunt u denken aan de buurtwinkelcentra, de omgeving van Kasteel Hoensbroek en de rotondes.
In de Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ staat het samen leven in een groene en gezonde stad centraal. Mobiliteit is één van de puzzelstukjes om dit te bereiken. In het Programma Mobiliteit 2020 hebben we de visie uitgewerkt in een concreet uitvoeringsprogramma waarin we – op basis van een drietal programmadoelen (verschuiven van de vervoerswijzekeuze van inwoners en bezoekers van Heerlen van “vervuilend” naar duurzaam en gezond; streven naar 0 ernstige verkeersslachtoffers per jaar en een daling van het energiegebruik voor verkeer en vervoer in 2040 tot max. 1.695 TJ) en met behulp van verschillende beleidslijnen en actielijnen – de acties voor 2020 hebben benoemd met een doorkijk voor de komende jaren. Voor wat betreft de acties was het jaar 2020 vooral een onderzoeksjaar waarbij we aan de hand van pilots en quick scans op gebied van fiets en openbaar vervoer voor de komende periode een nauwkeurige invulling kunnen geven aan de opgaven vanuit de Mobiliteitsvisie en het coalitieakkoord. Samen met de provincie Limburg en de stadsregio Parkstad hebben we de ‘Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg’ (reeds vastgesteld) en de ‘Visie Op Mobiliteit Parkstad’ opgesteld. We hebben een mobiliteitsplatform opgesteld dat de komende jaren ingezet zal worden om de bewoners en bezoekers van de stad bij de uitwerking van de mobiliteitsvisie te blijven betrekken.
In alle lopende plannen in en rond het centrum zijn de uitgangspunten uit de mobiliteitsvisie vast opgenomen.
49
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Verkeer en Vervoer, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 2:
Baten
Verkeer en Vervoer
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 0 0 0 -21 -21 -23 -21 -21 -23
KT Mobiliteit
Resultaat 2020
-3
KT Wegen, straten en pleinen
3.169
3.169
3.094
-11.344
-10.734
-10.948
-8.175
-7.565
-7.855
-289
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
3.169
3.169
3.094
-11.364
-10.755
-10.972
-8.195
-7.586
-7.878
-292
27
254
254
0
0
0
27
254
254
0
Gerealiseerde resultaat
3.196
3.423
3.348
-11.364
-10.755
-10.972
-8.169
-7.332
-7.624
-292
N
Bedragen x € 1.000
De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Programma 2: Verkeer en Vervoer 0 -23
KT Mobiliteit KT Wegen, straten en pleinen Bestemming
-10.948
Risico’s De beheersbaarheid van onkruid in de openbare ruimte. Beperkte groei fietsgebruik en toename energiegebruik als gevolg van stijging van het autogebruik. Ontevredenheid burgers met betrekking tot de fysieke inrichting van wegen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Onderschatting van de verkeersveiligheid. Langere doorlooptijden en uitbreiding gemeentelijke werkzaamheden in de transitiefase van de mobiliteitsvisie en als gevolg van de nieuwe manier van werken. Langdurige invloed op het gebruik van openbaar vervoer als gevolg van de coronamaatregelen.
Beleidsindicatoren Overige indicatoren Indicator
Eenheid
Heerlen
Nederland Jaartal
Aantal ongevallen met dodelijke afloop en/of ziekenhuisgewonden
Aantallen doden (d) en ziekenhuisgewonden (zgw)
1 d; 55 zgw
2020
Aantal klachten en meldingen over verkeersonveiligheid in de buurt
Aantallen
174
2019
Parkeerbezetting in Centrum en diverse woongebieden
Percentage
74% (centrum)
2019
50
Kernthema Mobiliteit
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Actielijn 1: Basis op orde Samen met de provincie Limburg en de Stadsregio Parkstad hebben we gewerkt aan een gezamenlijke regionale uitvoeringsagenda op het gebied van verkeersveiligheid voor Zuid-Limburg. In het kader van de ‘Top-10 aanpak verkeersknelpunten’ zijn in het afgelopen jaar de Nieuwstraat, Kampstraat, Amstenraderweg, Onderste Wehr en Verlengde Wilhelminastraat aangepakt. In het kader van de ‘Aanpak grijze wegen’ is de voorbereiding voor de uitvoering van de Klinkertstraat en ML Kingstraat gerealiseerd. Er zijn quick scans op gebied van optimalisatie van het fietsnetwerk en de OV-netwerken gerealiseerd. Met betrekking tot de realisatie van de bewaakte fietsenstalling in het Maankwartier zijn er stappen gezet in de voorbereidingsfase (ontwerp). Ten behoeve van de realisatie van het fietspad aan de Daelsweg – als onderdeel van de fietsverbinding Heuvelland-Parkstad – zijn de benodigde ruimtelijke onderzoeken/maatregelen (o.a. natuurcompensatie, bestemmingsplan) afgerond. Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de gewenste aansluiting van het Mijnmuseumpad op het fietspad langs de Looierstraat. Het proces rondom de Leisure Lane is het afgelopen jaar weer hervat, nadat het bij de provincie een tijdje ‘on hold’ heeft gestaan omwille van de financiering.
Samen met alle MAHHL-partners is er gewerkt aan grensoverschrijdende e-mobiliteit. De ‘Mobiliteitsvisie Zuid Limburg’ is vorig jaar vastgesteld en de mobiliteitsvisie van Parkstad (SUMP Parkstad) is gereed voor besluitvorming. Actielijn 2: Stadsaanpak Het project ‘Digitaliseren parkeren’ vordert gestaag, maar heeft vertraging opgelopen als gevolg van de coronacrisis. Als gevolg hiervan, maar ook als gevolg van het gecompliceerde digitaliseringstraject, is de uitgifte van parkeervergunningen een aantal keren op de oude wijze verlengd. De verdere uitwerking van de parkeernota op gebied van tariefdifferentiatie is aangepast aan de bijzondere coronasituatie. De tarieven zijn hierbij niet op basis van afstand tot het centrum heroverwogen, maar op basis van de specifieke omstandigheden. De samenwerkende gemeenten aan de Stadsregio Parkstad Limburg hebben vorig jaar ingestemd met de uitrol van het deelfietssysteem Velocity. Samen met o.a. provincie Limburg en Zuid-Limburg Bereikbaar wordt nog steeds campagne gevoerd om het fietsen in geheel Zuid-Limburg te stimuleren. Zo heeft o.a. de online challenge ‘Ga mee, Op de Pedalen’ plaatsgevonden waarin Limburgers uitgedaagd zijn om de fiets te pakken.
De nadere uitwerking van aantrekkelijk openbaar vervoer heeft geresulteerd in de “Aanpak OV” waarin we inzetten op een aanpak middels een viertal pakketten waarin activiteiten zijn opgenomen die de gemeente concreet kan uitvoeren om het OV en het gebruik hiervan te verbeteren. Naar aanleiding van de aangenomen motie in de Tweede Kamer hebben meerdere (bestuurlijke) overleggen plaatsgevonden met afvaardigingen van o.a. het ministerie en NS ten behoeve van een Intercityverbinding Randstad-Heerlen-Aachen. In het dossier van de realisatie van de spoorverdubbeling Heerlen-Landgraaf is o.a. de procedure omtrent het Provinciaal Inpassingsplan doorlopen. Actielijn 3: Buurtaanpak De pilot ‘Verkeersveiligheid scholen BS De Regenboog’ is, behoudens de realisatie van enkele verkeersmaatregelen, succesvol afgerond.
51
De voorbereidingen voor de parkeerpilot Eikenderveld zijn afgerond, maar de invoering van het systeem is uitgesteld in verband met corona. De verkeerscirculatie in Heerlen-centrum en in Hoensbroek wordt niet als apart plan opgepakt, maar is integraal bij de lopende centrumplannen betrokken. In het kader van de parkeerproblematiek op en rondom de Onderwijsboulevard zijn gesprekken gevoerd met verschillende stakeholders om allerlei informatie te verzamelen. Deze informatie is essentieel om in het vervolgtraject oplossingsrichtingen te bepalen. Actielijn 4: Hoe laat jij Heerlen bewegen Het online mobiliteitsplatform is in basis gereed, maar de “live-gang” met bijbehorende (buurt)acties en campagnes is als gevolg van corona uitgesteld. N.B. De actielijnen 4: ‘Bewustwording’ en 5: ‘Hoe laat jij Heerlen bewegen’ zijn samengevoegd.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Mobiliteit wordt hieronder weergegeven: Programma 2:
Baten
Verkeer en Vervoer
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 0 0 0 -21 -21 -23 -21 -21 -23
KT Mobiliteit
Resultaat 2020
-3
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Mobiliteit Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten
Diverse afwijkingen.
I/S -3
V(oordeel) / N(adeel) N
Subtotaal reguliere afwijkingen
0
Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Mobiliteit
0
-3
-3
Bedragen x € 1.000
52
-3
I
-3
Kernthema Wegen, straten en pleinen
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Stedelijk plan schoonhouden Door corona is de schoonmaakestafette ‘de gouden grijper’, waarbij vrijwel alle scholen meedoen aan het opruimen van zwerfafval, vlak na de start, moeten stoppen. Door handhaving is ingezet op het terugdringen van illegale dumpingen nabij afvalclusters. Hierbij hebben we een succesvolle proef uitgevoerd met cameratoezicht. Tenslotte hebben we met Werk voor Heerlen de voorbereidingen getroffen om overvolle afvalbakken tegen te gaan. In plaats van het ledigen op vullingsgraad gaan we over op het ledigen van afvalbakken met een vaste frequentie. Hierbij wordt de personele capaciteit voor het ledigen van afvalbakken uitgebreid. Afsluiten binnenstad In de centra van Heerlen, Heerlerheide en Hoensbroek wordt alleen tussen 7.30 uur en 12.00 uur gemotoriseerd verkeer toegestaan. De centra zijn afgesloten met (deels automatisch) verzinkbare palen. De stadsafsluitingen in het centrum van Heerlen en in het centrum van Heerlerheide zijn in 2020 uitgerust met een moderner systeem met kentekenherkenning en camerabewaking. De achterliggende software moet nog worden ingeregeld, waardoor het systeem in 2020 nog niet operationeel was. In het centrum van Hoensbroek bleef de situatie (vooralsnog) ongewijzigd.
Duurzame openbare verlichting Heerlen loopt landelijk gezien voorop als het gaat om het verduurzamen van de openbare verlichting. We hebben in 2020 bereikt dat 79 procent van de lichtmasten is voorzien van LEDverlichting. Uit de Landelijk monitor openbare verlichting kwam naar voren dat dit percentage slechts bij 10 procent van de grotere gemeenten wordt gehaald. Meldingen openbare ruimte In 2020 hebben we nog geen nieuw meldingssysteem geïntroduceerd, maar zijn we een onderzoek gestart of het nieuwe meldingssysteem geïntegreerd kan worden met het nieuwe zaaksysteem.
53
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Wegen, straten en pleinen wordt hieronder weergegeven: Programma 2:
Baten
Verkeer en Vervoer
KT Wegen, straten en pleinen
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 3.169 3.169 3.094 -11.344 -10.734 -10.948 -8.175 -7.565 -7.855
Resultaat 2020
-289
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Wegen, straten en pleinen Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten
We doen jaarlijks een bijdrage van € 115.000 aan Avantis ten behoeve van het onderhoud van het bedrijventerrein. De werkelijke uitgaven blijken echter lager uit te vallen. De bijdrage voor 2020 kan daardoor vervallen, aangezien de werkelijke kosten afgedekt kunnen worden uit een voorziening die Trilandis hiervoor opgebouwd heeft. De bezuiniging van € 200.000 op het onderhoud van de kwaliteit van wegen kan pas op termijn volledig worden gerealiseerd. De onderhoudsachterstand op klein onderhoud wordt vanaf 2016 gefaseerd over 10 jaar weggewerkt, hierdoor zijn er in de beginjaren nog aflopende tekorten.
-17
Minder inkomsten parkeervergunningen door pilot Eikenderveld.
-18
I/S
V(oordeel)+ / N(adeel)-
115
I
V
-131
I
N
I
N
Uitbreiding openingstijden parkeergarage Heerlerheide sinds 2019.
-76
I
N
Door het uitstel van de vervanging van de automatische afsluiting in de binnenstad, wordt dit nog handmatig afgesloten. De kosten hiervan zijn niet voorzien in de begroting.
-28
I
N
Hogere opbrengsten, en hiermee samenhangend hogere lasten bij kabel en leidingwerkzaamheden tbv nutsbedrijven.
23
-77
I
N
Subsidie afvalfonds niet aangevraagd, aangezien de hierop betrekking hebbende additionele kosten ook niet gemaakt werden.
-73
100
I
V
Wegmeubilair beschadigd door derden veroorzaakt hogere kosten. Dit wordt verhaald op de veroorzaker of het waarborgfonds, wat leidt tot meer inkomsten.
42
-42
I
V/N
-96
I
N
11
20
I
V
Subtotaal reguliere afwijkingen
-32
-215
C orona afwijkingen
-42
I
N
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen.
Gederfde opbrengsten reclame openbare ruimte.
-247
Subtotaal corona afwijkingen
-42
0
-42
Totaal kernthema Wegen, straten en pleinen
-74
-215
-289
Bedragen x € 1.000
54
2.1.3 Programma Economie
Portefeuillehouder: Martin de Beer
Wat hebben we bereikt? De coronapandemie heeft in 2020 een groot effect gehad op de economie. Ondanks alle steunmaatregelen hebben veel bedrijven, winkels en consumentendienstverleners het zwaar. Het is nog te vroeg om conclusies te kunnen trekken over de langetermijneffecten op de economie in Heerlen. We staan in nauw contact met ondernemers en ondernemerscollectieven en denken mee en handelen waar we kunnen. We hebben dan ook ons steentje bijgedragen aan het overeind houden van de ondernemers tijdens de crisis. Het Ondernemershuis was hierin een goed vindbaar aanspreekpunt. Hierdoor hebben we ondernemers de weg kunnen wijzen in alle landelijke maatregelen en regelingen. Doel van deze maatregelen is om de bestaande werkgelegenheid zo veel mogelijk te behouden. De pandemie en de lockdown vallen echter buiten elk normaal ondernemersrisico. De langetermijngevolgen kunnen we nog niet overzien. Intussen zijn de reguliere activiteiten ter versterking van de economische clusters ook doorgegaan. Bij de Medtech is nieuwbouw van de uitbreiding van Trilandis bijna gereed; hierin zal zich in een gedeelte een nieuw Medtech bedrijf vestigen in het eerste kwartaal 2021. De rest van de hal zal in 2021 in gebruik worden genomen door een bestaande partij.
Verder zijn in 2020 onderhandelingen gestart voor de verkoop van een perceel van 5,5 hectare aan een medische partij, verkoop ervan wordt verwacht medio 2021. In 2020 heeft de Brightlands Smart Services Campus (BSSC) een ‘strategische reset’ doorgemaakt en is er een nieuwe directeur aangetreden. Hier worden nu de landelijke en regionale lijnen nadrukkelijker aangehaald en is de Campus ook zichtbaarder voor het MKB. De ‘smart services en digitaliseringsector’ hebben elkaar vorig jaar beter gevonden wat geleid heeft tot onder meer een toegekende landelijke RIF (Regeling regionaal investeringsfonds mbo) aanvraag (digiwise) door het mbo waarin de samenwerking met bedrijfsleven en ESZL gezocht is. Het gesubsidieerde project Beslist Beter van SVOPL in het VO wordt uitgevoerd. Dit project richt zich op het inzicht geven in de carrière- en studiemogelijkheden van de nieuwe generatie en het binden van deze scholieren voor de werkgevers in de regio Zuid-Limburg. Gedurende de coronabeperkingen is vooral gewerkt aan de borging van dit project en het uitbreiden en verbeteren van het netwerk. De economische doelen zijn versneld in het programma centrum.
Dit wordt apart verantwoord in deze jaarrekening maar toch noemen we hier een aantal economische resultaten: met NSI is een convenant afgesloten over een gezamenlijk onderzoek naar transformatie van winkelcentrum ’t Loon; de eerste fase van een verkenning naar de werkwijze van de outlet in Bad Münstereifel heeft plaatsgevonden, evenals een digitaal werkbezoek met geïnteresseerden uit Heerlen, Corio Center heeft een nieuwe eigenaar gekregen die wil investeren, bij Schinkel Zuid zijn retail meters uit de markt gehaald en we zijn structureel in overleg met onze vastgoedondernemers in de Regiegroep vastgoed waar onder meer gesproken wordt over de aanpak van leegstand. Ondanks deze resultaten heeft toch ook de binnenstad te kampen met de zware gevolgen van de coronapandemie. De supermarkten en boodschappenclusters bleven economisch redelijk doordraaien ondanks de coronapandemie. Zij hebben enorme piekdruktes goed opgevangen. Intussen zijn we doorgegaan met het opstellen van kaders en haalbaarheidsonderzoeken voor de boodschappenclusters. Op deze manier hebben we verder gewerkt aan het versterken van deze clusters als belangrijke voorziening in de wijken.
55
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Economie, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 3: Economie
KT Economie
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 633 1.291 970 -3.766 -3.725 -3.473 -3.133 -2.434
Rekening 2020
Resultaat 2020
-2.503
-69
KT Economische promotie
277
277
188
-700
-730
-730
-423
-453
-542
-89
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
911
1.568
1.158
-4.466
-4.455
-4.203
-3.556
-2.887
-3.045
-158
Gerealiseerde resultaat
200
200
249
200
-634
-634
400
-434
-385
49
1.111
1.768
1.407
-4.266
-5.089
-4.837
-3.156
-3.321
-3.430
-109
V
Bedragen x € 1.000
De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s Gevolgen van de coronapandemie op het gehele programma economie. Dit betreft zowel de ambitie versterken van de economische structuur als de ambitie om meer banen te realiseren.
Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator
Eenheid
Functiemenging
Percentage
Heerlen 54,4
53,2
2019
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
116,5
151,6
2019
56
Nederland Jaartal
Overige indicatoren Indicator
Eenheid
Totaal aantal arbeidsplaatsen
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
Heerlen 47.565
Nederland Jaartal 2020
Aantal bedrijfsvestigingen: smart services
Aantal
1.161
2020
Aantal arbeidsplaatsen: smart services
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
8.566
2020
Aantal bedrijfsvestigingen: detailhandel
Aantal
512
2020
Aantal arbeidsplaatsen: detailhandel
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
3.222
2020
Aantal bedrijfsvestigingen: medische logistiek
Aantal
8
2020
Aantal arbeidsplaatsen: medische logistiek
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
Werkloosheidspercentage
Percentage
4,3
Ondernemerstevredenheid over gemeentelijke dienstverlening
Rapportcijfer
6,4
2.606
2020 3,4
2019 2019
De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Ontrekking FES reserve ter afdekking verstrekte subsidies.
Subtotaal reguliere afwijkingen
Lasten
I/S
49
I
V(oordeel) / N(adeel) V
49
0
N.v.t. Subtotaal corona afwijkingen
49
0
0
0
Totaal kernthema Bestemming
49
0
49
C orona afwijkingen
Bedragen x € 1.000
57
Kernthema Economie
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Inzake de coronacrisis hebben wij de Tozo-regeling uitgevoerd om zelfstandige ondernemers noodsteun te bieden. Via het Ondernemershuis vonden ondernemers hun weg naar het team inkomen. Daarnaast hebben we de gemeentelijke belastingen uitgesteld. De subsidies voor Ruimte voor Ondernemerschap zijn versneld uitbetaald. Ook zijn ad hoc de winkeltijden verruimd om de koopstromen meer in de tijd te spreiden. De mogelijkheden voor de horeca zijn gedurende corona verruimd, door terrasuitbreidingen en verkoop / afhalen op het terras. Verder zijn we coulant omgegaan met subsidies die samenwerkingspartijen in 2020 ontvangen hebben. Via het FES (Fonds Economische Structuurversterking) hebben 3 bedrijven (Palte, Solid en Zuyver), verenigd in één gebouw, en samenwerkingsverband Mijnwerk, een bijdrage gekregen van € 110.000. Hiermee zijn 200 fte gemoeid met een (pre-corona) groeiverwachting van 50 fte. Stichting Sprinc heeft een FES-bijdrage van € 113.155 gekregen voor het samenwerkingsproject Sprincplanc, waarbij maatschappelijk betrokken ondernemers en werkzoekenden kennis met elkaar maken. FES is in 2020 voorzien van een ‘derde toekenningsspoor’ voor versterking van SVREZLclusters. Er is een toekenning gedaan als cofinanciering voor Regiodealsubsidie voor Heerlerbaan en Mijnspoorweg.
Voor bedrijventerreinen wordt ingezet op het revitaliseren en verduurzamen van bestaande terreinen; voorbeeld is het begeleiden van de ontwikkeling Beitel 80. Verder onderzoeken wij verdere uitbreidingsmogelijkheden in Heerlen en Parkstad. We blijven investeren in, alsmede faciliteren van de ‘smart services en digitaliseringsector’. Dit doen we door subsidiëring en samenwerking met de BSSC, onderzoek naar een Expo- en Experience center, deelname aan de RIF digiwise, Citydeal: een Slimme Stad zo doe je dat en het traineeshipproject Train4SmartServices, dat succesvol afgerond is. De Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg is vastgesteld. Er is gestart met het wandelroutesysteem Knopen Lopen, Romeins Kwartier, Land van Kalk, Leisure Ring en Leisure Lane. In 2020 is de basis gelegd voor Visit Zuid-Limburg Heerlen-Parkstad experience dat zich in 2021 in het Maankwartier zal vestigen. De Stratenaanpak uit het Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad is ingediend voor de regiodeal. Onderdeel hiervan is de inzet van een transitiecoach, die in aangewezen gebieden binnen de 5 deelnemende gemeenten aan de slag gaat. Voor Heerlen is dat de Heerlerbaan. We hebben onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van de warenmarkten. Door de coronacrises is zowel de uitwerking van de toekomstvariant als het experiment verplaatsing dinsdagmarkt uitgesteld.
We hebben een Vlekkenplan retailstructuur Heerlen-Zuid/Kerkrade-West opgesteld. Ondanks de lockdown hebben we samen met belanghebbenden een op maat gesneden kader voor ontwikkelingen geformuleerd. Voor wijkwinkelcentrum Heerlerbaan hebben we onderzoek gedaan naar een haalbaar en gedragen plan in verschillende varianten. Diverse gesprekken, debatten, werksessies en een bewonersenquête hebben nuttige inbreng opgeleverd. De eerste helft 2021 zal een plan worden opgeleverd. Voor de overige boodschappenclusters zijn we in gesprek gebleven met supermarkten. In ’t Loon is de Aldi-vestiging geopend. Ook in 2020 hebben we regelmatig overleg gehad met de ondernemerscollectieven Ondernemersfonds, Heerlen Mijn Stad, Bedrijventerreinenmanagement en MKB-Parkstad, om snel te kunnen
58
schakelen bij vragen of problemen (veelal coronagerelateerd). Dit is positief verlopen; het Ondernemersfonds en Heerlen Mijn Stad willen nu structureel effectiever samenwerken. De ondernemers in Heerlerheide-centrum hebben ervoor gekozen hun BIZ (Bedrijveninvesteringszone) te verlengen met 5 jaar, dit hebben wij gefaciliteerd. We hebben actief initiatieven ondersteund voor een betere aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Voorbeelden hiervan zijn: Sprincplank en het project Beslist Beter van SVOPL. Daarnaast is samen met ESZL gewerkt aan sectorale ondersteuning en versterking.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economie wordt hieronder weergegeven: Programma 3:
Baten
Economie
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 633 1.291 970 -3.766 -3.725 -3.473 -3.133 -2.434 -2.503
KT Economie
Resultaat 2020
-69
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Economie Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
137
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
-9
I
N
2
29
I
V
Subtotaal reguliere afwijkingen
-73
157
C orona afwijkingen
-248
199
I
N
-104
I
N
Nieuwe financierings systemathiek Stg Limburg economic Development.
Lasten
-75
Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen.
Per saldo minder inkomsten-uitgaven door geen doorgang van de kermissen, jaarmarkt en een beperktere doorgang van de reguliere markt. Inhuur t.b.v. de afhandeling van de Tozo regelingen.
I/S
84
Subtotaal corona afwijkingen