Bijlage nota energiebesparingsplicht
Tekst van het document
40
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Aanvullende documentenanalyse
Begroting
•
In de programmabegroting 2022 en jaarrekening 2022 is aandacht voor de ontwikkelingen op het gebied van energietoezicht en de aanscherping van de energiebesparingsplicht. Relevante ontwikkelingen zijn: • Voor grote energieverbruikers wordt een onderzoeksplicht geïntroduceerd waarbij vierjaarlijks een onderzoek naar alle mogelijke maatregelen ter verduurzaming van het energiegebruik door de activiteiten van deze bedrijven moet worden verricht. Bedrijven en instellingen moeten uiterlijk 1 december 2023 aan hun informatie- en onderzoeksplicht voldoen via het eLoket bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). • Op basis van de nieuwe regelgeving (Besluit activiteit leefomgeving) wordt het toezicht op energiebesparingsplicht volledig overgedragen aan de omgevingsdienst. Om de capaciteit en kennis bij omgevingsdiensten te versterken is een SPUK-THE uitkering van €56 miljoen beschikbaar gesteld tussen 2022 en 2026 voor alle omgevingsdiensten. • Halverwege 2023 wordt de lijst met erkende energiebesparingsmaatregelen geactualiseerd en wordt een uniforme methodiek ontwikkeld voor het bepalen van de terugverdientijd van deze maatregelen.
Categorie Toelichting
Aanwezig? Omgevingsdienst ja Jaarrekening 2019-2022; Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 20232025
Begroting
ja
Opdracht
nee
Beleidstukken
ja
VTH-beleid 2023-2026 omgevingsrecht gemeente Heerlen
ja
Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) gemeente Heerlen 2023 incl. bijlagen
Voortgangs rapportage
nee
Als het hier het onderwerp ‘energie’ betreft dan maakt dit deel uit van de regulier integrale milieucontroles. De betreffende aantallen worden ieder jaar vermeld in de handhavingsjaarverslagen
Aanvullend
nee
Werkprogramma
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Toelichting De gemeente heeft een toelichting bijgevoegd over energietoezicht in de gemeente Heerlen.
41
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke reacties
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bijlagen
Factsheets
Brunssum
Heerlen
Landgraaf
Kerkrade
Sittard-Geleen
De bijdrage per deelnemer was in 2022 als volgt:
De volgende producten zijn in 2022 gerealiseerd wat betreft toezicht en handhaving:
Deelnemer
Tabel· Gerealiseerde aantallen producten Toezicht & Handhaving 2022 Gerealiseerde aantallen Toezicht en handhaving
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers
bijdrage 2022
Beek
¤ 396.665
Beekdaelen
¤ 543.494
Brunssum
¤ 113.150
Eijsden-Margraten
¤ 126.625
2018
2019
2020
2021
2022
930
985
844
793
689
Planmatige controles Brzo
40
39
35
34
37
Gulpen-Wittem
¤ 135.865
Planmatige controles Wm (Wabolmilieu)
800
876
744
733
652
Heerlen
¤ 601.865
Hercontroles (totaal bouwen/milieu)
280
368
348
313
253
Kerkrade
¤ 238.378
Adhoc controles
390
286
361
245
141
Landgraaf
¤ 223.736
12
9
5
9
12
Maastricht
¤ 1.177.875
1700
1438
1296
1615
1607
Meerssen
¤ 215.540
Meldingen ongewone voorvallen
90
99
85
101
103
Simpelveld
¤ 48.071
Bestuursrechtelijke handhaving
79
101
53
48
90
Sittard-Geleen
¤ 691.162
Handhavingsverzoeken
16
24
15
16
21
Stein
¤ 547.300
Bestuursrechteliike handhaving (voornemen, last)
45
38
27
17
50
Vaals
¤ 79.127
Bezwaar en beroepsprocedures
18
39
11
15
19
Valkenburg a/d Geul
¤ 55.675
3481
3286
2992
3124
2895
Voerendaal
¤ 120.114
Planmatige controles
Beoordeling (IVRén) Klachten
Totaal
Provincie Limburg
Totaal
42
¤ 7.863.276
¤ 13.177.918
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Beleidstukken
Zie onderstaand overzicht:
Het VTH-beleid 2023-2026 Omgevingsrecht Gemeente Heerlen geeft aan op welke wijze de gemeente Heerlen in de periode 2023 tot en met 2026 uitvoering geeft aan haar wettelijke taken op het vlak van het Omgevingsrecht. Onderdeel van het beleidsthema milieu is de energiebesparingsen informatieplicht. In de komende periode zet de gemeente Heerlen in op: • Het voorzetten van de huidige praktijk waarbij het thema energie deel uitmaakt van de reguliere controles en aspectcontroles, in afwachting van duidelijkheid over de voorgenomen wijziging van het basistakenpakket en de wijze waarop dit door de RUD Zuid-Limburg wordt opgepakt • Het nader invulling geven aan de toezicht- en handhavingstaak ten aanzien van de label-C verplichting • Het in beeld brengen van grootverbruikers
Het HUP 2023 is hieronder in één oogopslag uitgewerkt:
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Uitvoeringsprogramma’s In het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) 2023 voor de gemeente Heerlen zijn drie doelen met bijbehorende KPI’s afgesproken rondom het thema energie: • Toetsen in hoeverre wordt voldaan aan energielabel-C bij kantoorpanden op basis van percentage inrichtingen dat op 31 december 2023 voldoet. Hiervoor wordt 250 uur begroot. • Energiecontroles en aspectcontroles, training-on-the-job, opvolging controlerapporten (30 hercontroles in het kader van Palet2020 en 60 energiecontroles vanuit de VUE1 en 2). Hiervoor wordt 500 uur begroot. • Grootverbruikers selecteren bij branche bedrijven die qua milieucategorie onder type A vallen via een rapportage beoordelingen type-A inrichtingen. Hiervoor wordt 50 uur begroot.
43
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Factsheet gemeente Kerkrade Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Kerkrade op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg (regionale uitvoeringsdienst, RUD-ZL). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg en de gemeente Kerkrade.
Gemeente Kerkrade Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment niet volledig helder. Dit komt omdat het toezicht op energiebesparingsplicht nu een basistaak is die wordt uitgevoerd door de RUD-ZL. Het is nog niet helemaal duidelijk de of RUD-ZL dit ook uitvoert (of uitvoeren kan) voor de niet-basistaak mba’s (milieubelastende activiteiten). Daarmee verwacht de gemeente ook komende jaren nog een rol voor toezicht op energiebesparingsplicht en andere (kleinere) toezichtstaken op energie(besparing) voor de gemeente. Er is wel sprake van goede (werk)afspraken en constructief overleg met de RUD-ZL hierover. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is in de begroting opgenomen, onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’. De RUD maakt onderdeel uit van de begroting. De vastgestelde begroting vanuit de RUD wordt overgenomen in de begroting van de gemeente. Toezicht op energiebesparingsplicht is niet apart opgenomen aangezien dit voor de RUD nu gefinancierd wordt uit de SPUK-uitkering, die vanuit overheid rechtstreeks naar RUD gaat.
ment is nog geen aparte opdracht verleend vanuit de gemeente aan de RUD voor het uitvoeren van toezicht op energiebesparingsplicht. De RUD voert dit (vanuit de SPUK) wel voor de gemeente uit en bepaalt daarbij zelf het programma en de te controleren bedrijven. Op dit moment vindt er nog geen sturing op de opdracht plaats, anders dan ad-hoc overleg en het volgen van de voortgang via de toegestuurde documenten. Het inzicht in de bedrijven is ook nog niet optimaal, waardoor sturen bemoeilijkt wordt. Met de RUD moeten nog nadere afspraken gemaakt worden over de uitvoering van de werkzaamheden, monitoring en rapportage en daarmee dus ook sturingsinstrumenten. De gemeente geeft zelf ook invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Bij mba’s die vallen onder de niet-basistaken (en in de overgang ook nog inrichtingen die onder de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) en Wet Milieubeheer niet onder de basistaken vielen) houdt de gemeente (nog) zelf toezicht. Bij toezichtbezoeken wordt energie en energiebesparing meegenomen. Resultaten daarvan worden in de rapportages opgenomen en indien van toepassing wordt hierop ook op gehandhaafd.
Er is geen opdracht geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. De gemeente heeft afspraken met de RUD gemaakt over toezicht. In het kader van de VUE (versterkte uitvoering energiebesparing) tranche 1, 2, en 3 heeft de RUD toezicht uitgevoerd bij bedrijven in Kerkrade. Daarnaast is nog een project uitgevoerd in het kader van VUE in Parkstadverband (PALET). Daarnaast heeft gemeente Kerkrade ongeveer 150 uur in het werkprogramma RUD opgenomen. Op dit mo-
44
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Informatievoorziening Er zijn geen afspraken gemaakt afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. Er zijn ook geen KPI’s afgesproken met omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht. De gemeente ontvangt afschriften van controlerapporten en brieven naar aanleiding van toezicht en handhaving door RUD. Er moeten nog nadere afspraken gemaakt worden over de uitvoering, monitoring en rapportage. Op dit moment ontvangen we nog geen rapportages specifiek over de energiebesparingsplicht. Vanuit de gemeenteraad zijn er nooit vragen gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst. Over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit) zijn vanuit de gemeenteraad ook geen vragen/ opmerkingen geweest.
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg en gemeente Kerkrade Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment niet volledig helder. Dit komt omdat het toezicht op energiebesparingsplicht nu een basistaak is die wordt uitgevoerd door de RUD-ZL. Nog niet helemaal duidelijk is of RUD-ZL dit ook uitvoert (of uitvoeren kan) voor de niet-basistaak mba’s. Daarmee verwachten we ook komende jaren nog een rol voor toezicht op energiebesparingsplicht en andere (kleinere) toezichtstaken op energie(besparing) voor de gemeente. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) en het VTH-beleid met jaarlijks Uitvoeringsprogramma VTH.
Resultaat Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente.
45
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de omgevingsdienst niet bekend is met het energiegebruik van alle locaties in hun regio. Daardoor is het beeld onvolledig. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door een selectie te maken van adressen, op basis van de lijst van ‘Energypartners’, die mogelijk in aanmerking zouden komen voor de besparingsplicht. De reeds gemelde bedrijven werden daarvan uitgesloten. Deze maillijst heeft de omgevingsdienst een brief gestuurd met de vraag de omgevingsdienst te informeren over het energiegebruik middels een door ons hiervoor ingerichte website. Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO. nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat het beeld niet volledig is (zie voorgaande alinea). Er ontbreken nog steeds bedrijven die nog geen invulling hebben gegeven aan de informatieplicht en daardoor niet bij de omgevingsdienst bekend zijn.
De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door (zie antwoord vorige alinea). Er wordt per brief / e-mail, telefonisch en persoonlijk contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing.
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Landgraaf
Kerkrade
Organisatie van het toezicht
Kwantitatieve informatie
De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door algemene milieucontroles en specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst en door energiescans uit te voeren. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van het beschikbare budget (VUE gelden + SPUK THE (Specifieke uitkering toezicht en handhaving energiebesparingsplicht) + Individuele opdrachten). Het is onbekend hoe lang de omgevingsdienst nog nodig heeft vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht.
De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente.
De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven, namelijk op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en op basis van de rubricering die RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) toevoegt aan de informatieplicht rapportages.
Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023.
Jaar
Aantal bedrijven Ureninzet op jaarbasis gecontroleerd
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen. De gemeente Kerkrade heeft veel verschillende documenten aangeleverd, inclusief begrotingen, periodieke rapportages, jaarverslagen, uitvoeringsprogramma’s en jaarstukken voor de periode 2017-2024. Hieronder lichten we een aantal van deze documenten verder toe.
2019
7
149
Begroting
2020
16
149
2021
10
149
2022
6
185
2023
10
294
In de programmabegroting 2024 is aandacht voor de ontwikkelingen op het gebied van energietoezicht en de aanscherping van de energiebesparingsplicht. Relevante ontwikkelingen zijn: • Halverwege 2023 is de energiebesparingsplicht voor bedrijven en instellingen aangescherpt. Deze aanpassing verplicht bedrijven en instellingen met een energiegebruik van 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgasequivalent alle mogelijke energiebesparende maatregelen te treffen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Ook zal een verbreding plaatsvinden naar meer verduurzaming van het energiegebruik met CO2-reducerende maatregelen. Verder wordt de doelgroep die onder de verplichting valt uitgebreid naar grote energiegebruikers, inclusief bedrijven die deelnemen aan het EU-ETS. • Doordat de SPUK-THE is toegekend aan de RUD Zuid-Limburg is 3 fte extra ingepland in 2024 voor extra ondersteuning toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht.
De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023. De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023. In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een hersteltermijn opgelegd en/of is een vooraankondiging lasten onder dwangsom verstuurd. De omgevingsdienst heeft geen zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen en de totaal gerealiseerde energiebesparing.
46
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke reacties
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bijlagen
Factsheets
Brunssum
Heerlen
PALET eindrapportage
Tabel· Gerealiseerde aantallen producten Toezicht & Handhaving 2022 Gerealiseerde aantallen 2018
2019
2020
2021
2022
930
985
844
793
689
Planmatige controles Brzo
40
39
35
34
37
Planmatige controles Wm (Wabolmilieu)
800
876
744
733
652
Hercontroles (totaal bouwen/milieu)
280
368
348
313
253
Adhoc controles
390
286
361
245
141
12
9
5
9
12
1700
1438
1296
1615
1607
Meldingen ongewone voorvallen
90
99
85
101
103
Bestuursrechtelijke handhaving
79
101
53
48
90
Handhavingsverzoeken
16
24
15
16
21
Bestuursrechteliike handhaving (voornemen, last)
45
38
27
17
50
Bezwaar en beroepsprocedures
18
39
11
15
19
3481
3286
2992
3124
2895
Planmatige controles
Beoordeling (IVRén) Klachten
Totaal
47
Sittard-Geleen
Landgraaf
Kerkrade
De volgende producten zijn in 2022 gerealiseerd wat betreft toezicht en handhaving:
Toezicht en handhaving
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers
Sinds 2013 wordt er in Parkstad met het energietransitie-beleid PALET hard gewerkt om de energietransitie vorm te geven en in gang te zetten. In het kader van het regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0 heeft de Stadsregio Parkstad Limburg in 2017 besloten om een samenwerking met de regionale uitvoeringsdienst (RUD) Zuid-Limburg aan te gaan. In het kader van dit project zijn tussen 2018 en 2021 een groot aantal bedrijven en instellingen in de gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld en Voerendaal benaderd om ze helpen te voldoen aan de energiebesparingsverplichting. De volgende resultaten zijn binnen het project behaald: • T.a.v. energiebesparing: De bij aanvang van het project geschatte energiebesparing (547 TJ) (besparingspotentie) bleek later in het project aanzienlijk lager uit te vallen (96 TJ). Enerzijds doordat het energiegebruik van de bedrijven en instellingen in de praktijk lager bleek te liggen dan bij aanvang van het project op basis van de verbruikscijfers aangeleverd door ECN kon worden aangenomen. Anderzijds bleken de door autoriteiten (ECN) in eerste instantie opgegeven besparingspercentages, later lager uit te vallen. De focus van het project was in eerste instantie gericht op het verbeteren en stimuleren van naleefgedrag van bedrijven en instellingen tot het nemen van de verplichte energiebesparende maatregelen.
Het is lastig om veranderingen in het energiegebruik te herleiden tot genomen energiebesparende maatregelen. Een verandering in het energiegebruik kan zowel het gevolg zijn van interne aspecten (bijv. een toe- of afname in productie, innovaties in productieprocessen) of externe aspecten (bijv. koude winters, ontwikkelingen (wereld)economie). • T.a.v. naleefgedrag: Het Activiteitenbesluit milieubeheer verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. Dit is de energiebesparingsplicht. Hoewel bij enkele bezochte locaties alles op orde was, moesten per locatie gemiddeld nog 9,4 maatregelen worden uitgevoerd. De naleving blijft met name achter o drie onderdelen: bij faciliteiten (gemiddeld 3,5 maatregelen nog niet genomen)
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Landgraaf
Kerkrade
De bijdrage per deelnemer was in 2024 als volgt:
2023 na begrotingswijziging
2024 vanuit 2023 na begrotingswijziging
Nieuwe bodemtaken
Bijdrage incl nieuwe bodemtaken
Financiering nieuwe bodemtaken VNG/IPO
Te betalen per deelnemer
Beek
¤ 482.276
¤ 501.567.24
¤ 23.754,00
¤ 525.321,24
¤ -23.754,00
¤ 501.567,24
Beekdaelen
¤ 679.508
¤ 706.688,65
¤ 37,962.00
¤ 744.650,65
¤ -37.962,00
¤ 706.688,65
Brunssum
¤ 127.398
¤ 132.493,63
¤ 4.773,00
¤ 137.266,63
¤ -4.773,00
¤ 132.493,63
Eijsden-Margraten
¤ 162.772
¤ 169.283,35
¤ 237.540,00
¤ 406.823.35
¤ -237.540,00
¤ 169.283,35
Gulpen-Wittem
¤ 159.061
¤ 165.423,38
¤ 47.508,00
¤ 212931,38 •
¤ -47.508,00
¤ 165.423,38
Heerlen
¤ 677.052
¤ 704.134,41
¤ 39.627,00
¤ 743.761,41
¤ 39.627,00
¤ 743.761,41
Kerkrade
¤ 297.211
¤ 309.099,54
¤ 37.962.00
¤ 347.061,54
¤ -37.962,00
¤ 309.099,54
Landgraaf
¤ 272.297
¤ 283.188,45
¤ 18.981.00
¤ 302.169,45
¤ -18.981,00
¤ 283.188,45
Maastricht
¤ 1.336.994
¤ 1.390.474,24
¤ 184.926.00
¤ 1.575.400.24
¤ 184.926,00
¤ 1.575.400,24
Meerssen
¤ 273.110
¤ 28-4.034,34
¤ 23.754,00
¤ 307.788,34
¤ -23.754,00
¤ 284.034,34
Simpelveld
¤ 68.020
¤ 70.741,22
¤ 4.773,00
¤ 75.514,22
¤ -4.773,00
¤ 70.741,22
Sittard-Geleen
¤ 796.487
¤ 828.346,35
¤ 147.297.00
¤ 975.643,35
¤ -147.297,00
¤ 82B.346,35
Stein
¤ 645.027
¤ 670.828,02
¤ 23.754,00
¤ 694.582,02 ,
¤ -23.754,00
¤ 670.828,02
Vaals
¤ 124.934
¤ 129.931,54
¤ 4.773,00
¤ 134.704.54
¤ -4.773,00
¤ 129.931,54
Valkenbirg a/d Geul
¤ 63.827
¤ 66.380,54
¤ 42.735,00
¤ 109.115,54
¤ -42735,00
¤ 66.380,54
Voerendaal
¤ 145.266
¤ 151.076,72
¤ 12.987,00
¤ 164.063,72 •
¤ ·12.987,00
¤ 151.076,72
¤ 9.345.977
¤ 9.969.400,71
¤ 9.969.400,71
¤ 668.553,00
¤ 10.637.953,71
¤ 15.657.218,55
¤ 16.533.092,30
¤ 17 .426.198,30
¤-
¤ 17.426.198,30
Deelnemer
Provincie Limburg
Totaal
48
¤ 893.106,00
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
bij de verlichtingsinstallaties van (buiten)ruimtes (gemiddeld 3,1 maatregelen nog niet genomen) en het verwarmen van ruimtes (gemiddeld 1,4 maatregelen nog niet genomen). Locaties voldoen vrijwel nooit volledig aan de energiebesparingsverplichting. Mogelijke oorzaken zijn onbekendheid met (details van) de energiebesparingsverplichting, onverschilligheid over de consequenties van het niet voldoen aan de verplichting, conflicterende prioriteiten (bijvoorbeeld omdat de investering niet past in het meerjaren onderhoudsplan) of beperkte financiële investeringsruimte. De informatieplicht, waaronder bedrijven of instellingen moeten rapporteren welke energiebesparende maatregelen zij hebben uitgevoerd, blijkt over het algemeen niet goed ingevuld te worden. • T.a.v. duurzame energie: Naast energiebesparingsmaatregelen zijn tijdens locatiebezoeken ook de mogelijkheden voor duurzame opwekking aan de orde gesteld. Op basis van de locatiebezoeken is ook de potentiële opwek door zonnepanelen op het beschikbare dakoppervlak in beeld gebracht. In totaal kunnen in potentie ruim 137.000 panelen gelegd worden, met een totale potentiële opwek van 32 gigawattuur (GWh), 27% van het elektriciteitsverbruik. Slechts bij 8% van de locaties waren al zonnepanelen aanwezig. Daartegenover bestond er bij 81% van de bezochte locaties interesse om zonnepanelen toe te passen.
Daarbij bestaan echter nog vragen en/of problemen, o.a. ten aanzien van de verhouding tussen investeringen en terugverdientijden, brandveiligheid, en de geschiktheid van (bestaande) dakconstructies. • T.a.v. CO2-uitstoot: De CO2-uitstoot is per gemeente, per energiedrager (gas, elektriciteit), per locatie en per verbruikerscategorie in kaart gebracht. Driekwart van de totale uitstoot van broeikasgassen komt voor rekening van het stroomverbruik, met name omdat bij de productie van elektriciteit veel energie verloren gaat. Daarmee biedt met name de verduurzaming van de elektriciteitsvoorziening perspectief voor een reductie in de CO2-uitstoot. Een beperkt aantal bedrijven is verantwoordelijk voor het grootste deel van de totale uitstoot van broeikasgassen: ca. 11% van de bedrijven is verantwoordelijk voor 50% van de CO2-uitstoot (50/10), 31% van de
49
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
• 2-uitstoot (80/30). Een klein aantal grootverbruikers is verantwoordelijk voor een onevenredig aandeel in de uitstoot van broeikasgassen, zowel ten gevolge van het elektriciteitsverbruik als het gasverbruik. • T.a.v. bedrijfsbezoeken: Er is een groot verschil geconstateerd in hoe bedrijven en instellingen ‘in de wedstrijd zitten’. Dit komt tot uiting in de mate waarin bedrijven en instellingen bereid- of in staat zijn tot investeringen in energiebesparende maatregelen. Daarbij bestaat er begrip en respect voor het feit dat er door de toezichthouder gecontroleerd wordt op verplichte energiebesparende maatregelen. Tijdens de locatiebezoeken blijkt echter ook dat bij bedrijven en instellingen onzekerheid bestaat over de energietransitie, met name omtrent de nationale en lokale ontwikkelingen in beleid. Toezichthouders beschikken vaak over (te) weinig informatie waardoor ze vragen hierover van betreffende inrichtingshouders niet kunnen beantwoorden. In het verleden zijn in sommige gevallen afspraken gemaakt tussen gemeenten en instellingen waarbij zij zichzelf vrijwillig verplichtten om energiebesparende maatregelen te nemen. Uit de bedrijfsbezoeken bleken deze afspraken een zeer beperkt effect te hebben gehad. In een aantal situaties bleek tijdens het locatiebezoek het energiegebruik onverklaarbaar hoog.
In die situaties is de RUD Zuid-Limburg in overleg getreden met de betreffende gemeenten en is buiten het project om een energiebesparingsonderzoek (EBO) opgelegd. • T.a.v. de uitvoering: Bij de uitvoering van het project, pakten een aantal zaken in de praktijk anders uit dan op voorhand verwacht. Door de versnippering van de toezichtstaken over provincie, regionale uitvoeringsdienst en gemeenten ontstaat het risico dat locaties aan toezicht ontsnappen of een verkeerde mate van prioriteit krijgen. Het toezicht op een locatie, van voorbereiding tot afronding van de hercontrole nam langere tijd in beslag dan bij aanvang van het project was voorzien, wat – samen met Covid19 – heeft bijgedragen aan een langer dan verwachte doorlooptijd van het project. Ook het loslaten van een uniforme aanpak in 2020 heeft geleid tot vertraging in het project.
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Landgraaf
Conclusies t.a.v. energiebesparing: De bij aanvang van het project gestelde besparingsambities moesten aanzienlijk worden bijgesteld, o.a. als gevolg van een groot verschil tussen het op voorhand geschatte energiegebruik en het feitelijk geregistreerde energiegebruik. De erkende maatregelenlijsten lijken in de praktijk onvoldoende om tot de gestelde besparingen te komen. Wel heeft energiebesparing de afgelopen jaren meer aandacht gekregen – deels als gevolg van de stijgende energieprijzen – waardoor in de toekomst naar verwachting steeds meer bedrijven de verplichte rendabele energiebesparende maatregelen hebben genomen. Het effect van het project op het energiegebruik in de regio kon niet worden vastgesteld, deels omdat de focus van het project lag op de naleving van betreffende wetgeving door de bezochte bedrijven en niet op maximale energiebesparing. Aanbevolen wordt om bij toekomstige projecten beter inzicht te krijgen in de ontwikkeling van het energiegebruik, bijvoorbeeld door dit periodiek te registeren. Indien de absolute energiebesparing prioriteit heeft, is het aan te bevelen om locaties te selecteren met het oog op besparingspotentie en een hoger energiegebruik. Indien het energiegebruik of de uitstoot van broeikasgassen verder moet worden teruggedrongen, moeten meer ingrijpende maatregelen overwogen te worden, dergelijke maatregelen zijn (nog) niet verplicht.
Werkprogramma 2024 Voor de gemeente Kerkrade is door de RUD Zuid-Limburg in 2024 149 uur begroot om advies te geven over Energie. Dit betreft ook de beoordeling van energie-audits (EED), informatieplicht en energiebesparingsplicht. Totaal is hiervoor €14.900 begroot.
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Landgraaf
Factsheet gemeente Landgraaf Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Landgraaf op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg (regionale uitvoeringsdienst). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de gemeente Landgraaf, de omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg heeft de factsheet niet gevalideerd.
50
Gemeente Landgraaf Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. Het is onbekend of en op welke wijze de opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst in de begroting is opgenomen. Ook is het onbekend of een opdracht is geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. Het is onbekend op basis waarvan het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald. Om te sturen op de taak van de omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht vindt geen actie. De gemeente geeft zelf ook invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Bij de bedrijven die gecontroleerd worden door de gemeente zelf wordt de energiebesparingsplicht en informatieplicht meegenomen. Omdat er nog een overgangsfase is in 2023 tussen de Omgevingswet en de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) kan het zijn dat er nog bedrijven niet een basistaak zijn van de omgevingsdienst maar wel een energiebesparingsplicht en informatieplicht hebben.
De gemeente komt dan eerder bij deze bedrijven dan dat de RUD bij deze bedrijven controleert. Daarom neemt de gemeente deze taken dan mee in hun reguliere controle. Per 1 januari 2024 zullen deze bedrijven, mede door de activiteiten die in de Omgevingswet zijn opgenomen belegd zijn als basistaak bij de RUD.
Informatievoorziening Er zijn geen afspraken gemaakt afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. Er zijn ook geen KPI’s afgesproken met omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht. De gemeente ontvangt periodieke tussenrapportages en een jaarlijkse eindrapportage over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de omgevingsdienst. De rapportages die door de omgevingsdienst aan de gemeente worden verstrekt leveren adequate informatie over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht. De rapportages geven op sommige punten adequate informatie over de bereikte resultaten. In de jaarrapportage van 2023 ontbreken de aantallen wat betreft de hoeveelheid uitgevoerde controles op energiebesparingsplicht en informatieplicht en vervolgens ook het aantal overtredingen op energiebesparingsplicht en informatieplicht. In de tabel van het werkprogramma 2023 is wel bij 'advies energie' een aantal van 53 aangegeven. Echter is 'advies energie' een vrij breed spectrum. Hierin vallen namelijk ook adviezen over wijzigingen van energieregels en adviezen over energiebesparingsonderzoeken. Deze taakstelling 'advies energie' had iets beter gespecificeerd moeten worden.
Het is onbekend of er vanuit de gemeenteraad wel eens vragen zijn gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst en/of over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit).
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg en gemeente Landgraaf Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving).
Resultaat Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de omgevingsdienst niet bekend is met het energiegebruik van alle locaties in hun regio. Daardoor is het beeld onvolledig. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door een selectie te maken van adressen, op basis van de lijst van ‘Energypartners’, die mogelijk in aanmerking zouden komen voor de besparingsplicht. De reeds gemelde bedrijven werden daarvan uitgesloten. Deze maillijst heeft de omgevingsdienst een brief gestuurd met de vraag de omgevingsdienst te informeren over het energiegebruik middels een door ons hiervoor ingerichte website. Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO. nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen.
Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente.
51
Heerlen
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers
Bijlagen
Factsheets
Sittard-Geleen
Landgraaf
Kerkrade
De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat het beeld niet volledig is (zie voorgaande alinea). Er ontbreken nog steeds bedrijven die nog geen invulling hebben gegeven aan de informatieplicht en daardoor niet bij de omgevingsdienst bekend zijn. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door (zie antwoord vorige alinea). Er wordt per brief / e-mail, telefonisch en persoonlijk contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing.
Kwantitatieve informatie
Jaar
Aantal bedrijven gecontroleerd
Ureninzet op jaarbasis
Organisatie van het toezicht
2019
5
85
De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door algemene milieucontroles en specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst en door energiescans uit te voeren. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van het beschikbare budget (VUE gelden (Versterkte Uitvoering Energiebesparing) + SPUK THE (Specifieke uitkering toezicht en handhaving energiebesparingsplicht) + Individuele opdrachten). Het is onbekend hoe lang de omgevingsdienst nog nodig heeft vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven, namelijk op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en op basis van de rubricering die RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) toevoegt aan de informatieplicht rapportages. Het energiegebruik is het belangrijkste criterium voor de omgevingsdienst. Daarbij worden prioriteiten met de gemeente afgestemd. De wijze waarop meldingen werden ingevuld was vaak slecht, waardoor de rubriceringscodes voor de omgevingsdienst beperkte waarde hadden.
2020
3
85
2021
8
85
2022
4
121
2023
5
230
De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente. Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023.
De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023. Pas vanaf 1 juli 2023 is deze taak wettelijk belegd bij de omgevingsdienst. Van te voren lagen deze wettelijke taken bij de gemeente.
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Onderstaande tabel bevat per jaar informatie over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023.
Jaar
Vooraankondiging last onder dwangsom
Overige repressieve handhaving opgelegd
2019
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2020
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2021
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2022
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2023
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een hersteltermijn opgelegd en/of is een vooraankondiging lasten onder dwangsom verstuurd.
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen.
Aanvullende documentenanalyse Categorie Toelichting
Aanwezig? Omgevingsdienst nee Jaarrekening 2019-2022; Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025
Begroting
ja
Opdracht
nee
Beleidstukken
ja
Werkprogramma
nee
Voortgangsrapportage
ja
Jaarverslag Toezicht en Handhaving 2019-2021; VTH jaarverslag 2022
Aanvullend
ja
Energiecontroles bij grootverbruikers 20192023
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Begroting In de programmabegroting 2022 en jaarrekening 2022 is aandacht voor de ontwikkelingen op het gebied van energietoezicht en de aanscherping van de energiebesparingsplicht. Relevante ontwikkelingen zijn: • Voor grote energieverbruikers wordt een onderzoeksplicht geïntroduceerd waarbij vierjaarlijks een onderzoek naar alle mogelijke maatregelen ter verduurzaming van het energiegebruik door de activiteiten van deze bedrijven moet worden verricht. Bedrijven en instellingen moeten uiterlijk 1 december 2023 aan hun informatie- en onderzoeksplicht voldoen via het eLoket bij de RVO. • Op basis van de nieuwe regelgeving (Besluit activiteit leefomgeving) wordt het toezicht op energiebesparingsplicht volledig overgedragen aan de omgevingsdienst. Om de capaciteit en kennis bij omgevingsdiensten te versterken is een SPUK-THE uitkering van € 56 miljoen beschikbaar gesteld tussen 2022 en 2026 voor alle omgevingsdiensten. • Halverwege 2023 wordt de lijst met erkende energiebesparingsmaatregelen geactualiseerd en wordt een uniforme methodiek ontwikkeld voor het bepalen van de terugverdientijd van deze maatregelen.
De omgevingsdienst heeft geen zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen.
52
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke reacties
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bijlagen
Factsheets
Brunssum
Heerlen
Landgraaf
Kerkrade
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
De volgende producten zijn in 2022 gerealiseerd wat betreft toezicht en handhaving:
Tabel· Gerealiseerde aantallen producten Toezicht & Handhaving 2022
De bijdrage per deelnemer was in 2022 als volgt: Gerealiseerde aantallen
Toezicht en handhaving
Deelnemer
2018
2019
2020
2021
2022
930
985
844
793
Planmatige controles Brzo
40
39
35
Planmatige controles Wm (Wabolmilieu)
800
876
Hercontroles (totaal bouwen/milieu)
280
Adhoc controles
bijdrage 2022
Beek
¤ 396.665
689
Beekdaelen
¤ 543.494
34
37
Brunssum
¤ 113.150
744
733
652
Eijsden-Margraten
¤ 126.625
368
348
313
253
Gulpen-Wittem
¤ 135.865
390
286
361
245
141
Heerlen
¤ 601.865
12
9
5
9
12
Kerkrade
¤ 238.378
1700
1438
1296
1615
1607
Landgraaf
¤ 223.736
Meldingen ongewone voorvallen
90
99
85
101
103
Maastricht
¤ 1.177.875
Bestuursrechtelijke handhaving
79
101
53
48
90
Meerssen
¤ 215.540
Handhavingsverzoeken
16
24
15
16
21
Simpelveld
¤ 48.071
Bestuursrechteliike handhaving (voornemen, last)
45
38
27
17
50
Sittard-Geleen
¤ 691.162
Bezwaar en beroepsprocedures
18
39
11
15
19
Stein
¤ 547.300
3481
3286
2992
3124
2895
Vaals
¤ 79.127
Valkenburg a/d Geul
¤ 55.675
Voerendaal
¤ 120.114
Planmatige controles
Beoordeling (IVRén) Klachten
Totaal
Provincie Limburg
Totaal
53
¤ 7.863.276
¤ 13.177.918
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Voortgangsrapportages
Aanvullend
In 2020 was het plan om 7 bedrijven te bezoeken in Landgraaf. Dat is niet gebeurd vanwege de situatie rondom corona. In 2021 zijn 9 bedrijven gecontroleerd op de naleving van de energievoorschriften Wet milieubeheer. De controles zijn uitgevoerd door Bureau BRES ingehuurd met VUE 1 en 2 gelden. In 2022 zijn 4 bedrijven gecontroleerd op de naleving van de energievoorschriften Wet milieubeheer. De controles zijn uitgevoerd door Bureau BRES ingehuurd met VUE 1 en 2 gelden. In 2022-2023 worden deze bedrijven opnieuw gecontroleerd net als een aantal nieuwe bedrijven.
Bijgevoegd is een overzicht van energiecontroles bij grootverbruikers voor de periode 2019-2023. In Landgraaf is in 2022 het aantal bedrijven/inrichtingen met een groot energieverbruik geïnventariseerd op 65 stuks. Deze schatting is gemaakt op basis van de meldingen in het centrale e-loket van het RVO (informatieplicht) alsmede op basis van energie-verbruiksgegevens die de gemeente uit het eigen milieu-inrichtingen bestand hebben gehaald. De VUE 1, 2 en 3 – gelden zijn door de parkstad-gemeenten weggezet bij de RUD Zuid-Limburg voor de coördinatie van toezicht en uitvoering van controles op energiebesparing bij niet-basistaak bedrijven naar rato van inwonersaantal per gemeente. In 2019 en 2019 zijn binnen het PARKSTAD-PALET traject 7 inrichtingen bezocht voor de gemeente Landgraaf. In de periode 2020-2023 zijn nog eens 25 controles en 12 hercontroles uitgevoerd op de naleving energiebesparingsplicht.
54
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Landgraaf
Factsheet gemeente Sittard-Geleen Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Sittard-Geleen op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg (regionale uitvoeringsdienst). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is niet gevalideerd door de omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg en de gemeente Sittard-Geleen.
Gemeente Sittard-Geleen Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment niet helder. Op dit moment is wel al duidelijk dat de RUD Zuid-Limburg voor de gemeente het toezicht op- en de handhaving van de regels over dit onderwerp voor haar rekening neemt, maar hoe dit precies gaat gebeuren is nog niet helemaal duidelijk. Er moeten nog een aantal concrete werkafspraken worden gemaakt. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is wel in de begroting opgenomen, het is onbekend op welke manier. Ook is het onbekend of een opdracht is geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht.
Informatievoorziening Het is onbekend of afspraken zijn gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht en of er KPI’s zijn afgesproken. Het is onbekend of de gemeente informatie ontvangt over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de Omgevingsdienst en of deze informatie adequaat inzicht levert in de uitvoering en resultaten van het toezicht en de handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht. Het is onbekend of vanuit de gemeenteraad vragen zijn gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst of over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit).
Het is onbekend hoe het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald en of er door de gemeente wordt gestuurd op de taak van de omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht. Het is onbekend of de gemeente zelf invulling geeft aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023.
55
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Omgevingsdienst RUD Zuid-Limburg en gemeente Sittard-Geleen
Heerlen
De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment niet helder. Op dit moment is wel al duidelijk dat de RUD Zuid-Limburg voor de gemeente het toezicht op- en de handhaving van de regels over dit onderwerp voor haar rekening neemt, maar hoe dit precies gaat gebeuren is nog niet helemaal duidelijk. Er moeten nog een aantal concrete werkafspraken worden gemaakt. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving).
Resultaat
Organisatie van het toezicht
Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente.
De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door algemene milieucontroles en specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst en door energiescans uit te voeren. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van het beschikbare budget (VUE gelden (Versterkte Uitvoering Energiebesparing) + SPUK THE (Specifieke uitkering toezicht en handhaving energiebesparingsplicht) + Individuele opdrachten). Het is onbekend hoe lang de omgevingsdienst nog nodig heeft vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht.
De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de omgevingsdienst niet bekend is met het energiegebruik van alle locaties in hun regio. Daardoor is het beeld onvolledig. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door een selectie te maken van adressen, op basis van de lijst van ‘Energypartners’, die mogelijk in aanmerking zouden komen voor de besparingsplicht. De reeds gemelde bedrijven werden daarvan uitgesloten. Deze maillijst heeft de omgevingsdienst een brief gestuurd met de vraag de omgevingsdienst te informeren over het energiegebruik middels een door ons hiervoor ingerichte website.
56
De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven, namelijk op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en op basis van de rubricering die RVO toevoegt aan de informatieplicht rapportages. Het energiegebruik is het belangrijkste criterium voor de omgevingsdienst. Daarbij worden prioriteiten met de gemeente afgestemd. De wijze waarop meldingen werden ingevuld was
Sittard-Geleen
Landgraaf
Kerkrade
Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO. nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en is een deel van de informatie afkomstig van de gemeente. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat het beeld niet volledig is (zie voorgaande alinea). Er ontbreken nog steeds bedrijven die nog geen invulling hebben gegeven aan de informatieplicht en daardoor niet bij de omgevingsdienst bekend zijn. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door (zie antwoord vorige alinea). Er wordt per brief / e-mail, telefonisch en persoonlijk contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing.
Algemene informatie
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers
Bijlagen
Factsheets
vaak slecht waardoor de rubriceringscodes voor de omgevingsdienst beperkte waarde hadden.
Kwantitatieve informatie De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente.
Jaar
Aantal bedrijven gecontroleerd
Ureninzet op jaarbasis
2019
0
256
2020
13
256
2021
25
256
2022
12
311
2023
31
476
De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023.
Jaar
Aantal overtredingen
2019
Geen taak van de omgevingsdienst
2020
Geen taak van de omgevingsdienst
2021
Geen taak van de omgevingsdienst
2022
Geen taak van de omgevingsdienst
2023
Geen taak van de omgevingsdienst
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bestuurlijke reacties Brunssum
Onderstaande tabel bevat per jaar informatie over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023.
Bijlagen
Factsheets Heerlen
Kerkrade
In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen.
Aanvullende documentenanalyse Jaar
Vooraankondiging last onder dwangsom
Overige repressieve handhaving opgelegd
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2020
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2021
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2022
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2023
Geen taak van de omgevingsdienst
Geen taak van de omgevingsdienst
2019
In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een hersteltermijn opgelegd en/of is een vooraankondiging lasten onder dwangsom verstuurd.
Categorie
Aanwezig?
Toelichting
nee
Begroting
ja
Opdracht
nee
Beleidstukken
nee
Werkprogramma
nee
Voortgangsrapportage
nee
Aanvullend
nee
Omgevingsdienst
Jaarrekening 20192022; Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025
Landgraaf
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
Begroting In de programmabegroting 2022 en jaarrekening 2022 is aandacht voor de ontwikkelingen op het gebied van energietoezicht en de aanscherping van de energiebesparingsplicht. Relevante ontwikkelingen zijn: • Voor grote energieverbruikers wordt een onderzoeksplicht geïntroduceerd waarbij vierjaarlijks een onderzoek naar alle mogelijke maatregelen ter verduurzaming van het energiegebruik door de activiteiten van deze bedrijven moet worden verricht. Bedrijven en instellingen moeten uiterlijk 1 december 2023 aan hun informatie- en onderzoeksplicht voldoen via het eLoket bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). • Op basis van de nieuwe regelgeving (Besluit activiteit leefomgeving) wordt het toezicht op energiebesparingsplicht volledig overgedragen aan de omgevingsdienst. Om de capaciteit en kennis bij omgevingsdiensten te versterken is een SPUK-THE uitkering van € 56 miljoen beschikbaar gesteld tussen 2022 en 2026 voor alle omgevingsdiensten. • Halverwege 2023 wordt de lijst met erkende energiebesparingsmaatregelen geactualiseerd en wordt een uniforme methodiek ontwikkeld voor het bepalen van de terugverdientijd van deze maatregelen.
De omgevingsdienst heeft geen zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen.
57
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke reacties
Bestuurlijke nota Gezamenlijk
Bijlagen
Factsheets
Brunssum
Heerlen
Landgraaf
Kerkrade
Eindrapport van vereninging van Rekenkamers Sittard-Geleen
De volgende producten zijn in 2022 gerealiseerd wat betreft toezicht en handhaving:
Tabel· Gerealiseerde aantallen producten Toezicht & Handhaving 2022
De bijdrage per deelnemer was in 2022 als volgt: Gerealiseerde aantallen
Toezicht en handhaving
Deelnemer
2018
2019
2020
2021
2022
930
985
844
793
Planmatige controles Brzo
40
39
35
Planmatige controles Wm (Wabolmilieu)
800
876
Hercontroles (totaal bouwen/milieu)
280
Adhoc controles
bijdrage 2022
Beek
¤ 396.665
689
Beekdaelen
¤ 543.494
34
37
Brunssum
¤ 113.150
744
733
652
Eijsden-Margraten
¤ 126.625
368
348
313
253
Gulpen-Wittem
¤ 135.865
390
286
361
245
141
Heerlen
¤ 601.865
12
9
5
9
12
Kerkrade
¤ 238.378
1700
1438
1296
1615
1607
Landgraaf
¤ 223.736
Meldingen ongewone voorvallen
90
99
85
101
103
Maastricht
¤ 1.177.875
Bestuursrechtelijke handhaving
79
101
53
48
90
Meerssen
¤ 215.540
Handhavingsverzoeken
16
24
15
16
21
Simpelveld
¤ 48.071
Bestuursrechteliike handhaving (voornemen, last)
45
38
27
17
50
Sittard-Geleen
¤ 691.162
Bezwaar en beroepsprocedures
18
39
11
15
19
Stein
¤ 547.300
3481
3286
2992
3124
2895
Vaals
¤ 79.127
Valkenburg a/d Geul
¤ 55.675
Voerendaal
¤ 120.114
Planmatige controles
Beoordeling (IVRén) Klachten
Totaal
Provincie Limburg
Totaal
58
¤ 7.863.276
¤ 13.177.918
Energiebesparingsplicht | 2025
Bestuurlijke nota Bijlage 1: benchmark gemeenten
20%
Bestuurlijke reacties
4 - Dat weet ik niet
Benchmark gemeenten o.b.v. enquête Algemene informatie Algemene informatie
Ja (100) Nee of niet altijd (8) 7% 3% Dat weet ik niet (3) Ja (100) 90% Nee of niet (8) Dat weet ik altijd niet (3) Ja (100) Nee of niet altijd (8) 90% Nee of niet altijd: taakverdeling is nog niet helemaal ingeregeld. 90% Nee of niet altijd: taakverdeling is nog niet helemaal ingeregeld.
111 111
Is er door uw gemeente/provincie een opdracht geformuleerd de omgevingsdienst de Nee of niet altijd: voor taakverdeling is nog niet helemaal over ingeregeld. invulling van toezicht en handhaving op de Is er door uw gemeente/provincie een opdracht energiebesparingsplicht? Isgeformuleerd er door uw gemeente/provincie een opdracht voor de omgevingsdienst overgeformuleerd de Is erde door uw toezicht gemeente/provincie eenop opdracht invulling van en handhaving de toezicht en voor omgevingsdienst over de invulling van geformuleerd voor de omgevingsdienst over de energiebesparingsplicht? handhaving op de energiebesparingsplicht? 10% invulling van toezicht en handhaving op de 20% energiebesparingsplicht? Dat weet ik niet (11) Ja (78) Nee (22) 10% 20% Dat weet ik niet (11) Ja (78) 70% Nee (22) ik niet (11) Dat weet 111 Ja (78) Nee (22) 70% gemeenten geven aan dat dit onderdeel is van Geen opdracht geformuleerd: de basistaak van omgevingsdiensten en het niet nodig is een aanvullende 111 opdracht te formuleren. In andere gevallen is de rol- en taakverdeling (nog) 70% 111 niet duidelijk en moet de opdracht nog worden geformuleerd. Geen opdracht geformuleerd: gemeenten geven aan dat dit onderdeel is van de basistaak van omgevingsdiensten en het niet nodig is een aanvullende opdracht te formuleren.
In andere gevallen is deaan rol- dat en taakverdeling Geen opdracht geformuleerd: gemeenten geven dit onderdeel (nog) is van niet duidelijk en moet devoor opdracht de basistaak van omgevingsdiensten enworden het nietgeformuleerd. nodig is eenover aanvullende Hoe is de opdracht de nog omgevingsdienst de opdracht tevan formuleren. In andere gevallen is de op rol- en invulling toezicht en handhaving detaakverdeling (nog) niet duidelijk en moet de opdracht nog worden geformuleerd. 20%
10%
energiebesparingsplicht geformuleerd? (meer Hoe is de opdracht voor de omgevingsdienst over de antwoorden mogelijk) invulling van toezicht en handhaving op de Hoe is de5% opdracht voor de omgevingsdienst over de 59 energiebesparingsplicht geformuleerd? Anders, namelijk...(meer (45) invulling vanmogelijk) toezicht en handhaving op de antwoorden Dat week ik niet (4) 18% energiebesparingsplicht geformuleerd? (meer De werkzaamheden zijn benoemd in
111
sparingsplicht aanop detoezicht omgevingsdienst in de begroting Is de opdracht en handhaving van de van uwenergiebesparingsplicht gemeente opgenomen? aan de omgevingsdienst in de Is de opdracht op toezicht enopgenomen? handhaving van de begroting van uw gemeente Hoe is de opdracht voor de omgevingsdienst over de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst in de invulling van toezicht en handhaving op de 12% 11% begroting van uw gemeente opgenomen? energiebesparingsplicht geformuleerd? (meer antwoorden mogelijk) 12% 5% 12%
11%
11%
58% 5%
Dat weet ik niet (12)
Ja (86) Anders, namelijk... (45) Nee ik (13) Dat week niet (4)
Dat weet ik niet (12)
77%
Nee (13) ik niet (12) Dat weet Er is een gemeentschappelijke Jaopgesteld (86) regeling (volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen) (14) Nee (13) Er is een schriftelijke overeenkomst opgesteld (4)
77%
controle per object en de prijs per controle (kengetallen per omgevingsdienst).
78
39 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’
In anders namelijk: opdracht geformuleerd in jaarlijks uitvoeringsof 14geval - De energiebesparingsplicht is als onderdeel van een programma benoemd in de begroting werkprogramma. 13 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘milieu’
39 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’ 10 - Anders, namelijk... 14 - De energiebesparingsplicht is als onderdeel van een programma benoemd in de begroting 5 -39 De- energiebesparingsplicht als specifiek onderdeel benoemd in de begroting Onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’ Welke actie(s) heeftisuw gemeente/provincie richting de 13 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘milieu’ 5 Onder het overkoepelende onderwerp ‘VTH’ 14 De energiebesparingsplicht is als onderdeel van een in de begroting omgevingsdienst ondernomen om teprogramma sturen benoemd op de taak 10 - Anders, namelijk... 4 13 - Dat weet ik niet -de Onder het overkoepelende onderwerp ‘milieu’ van omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving 5 - De nergiebesparingsplicht is als specifiek onderdeel benoemd in de begroting 1 -10 Onder het overkoepelende onderwerp ‘energie’ en informatieplicht? van energiebesparings-de Anders, namelijk... 5 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘VTH’ 5 - De energiebesparingsplicht is als specifiek onderdeel benoemd in de begroting 111 4 - Dat weet ik niet 5 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘VTH’ Anders, namelijk... (16) 1 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘energie’
15% bepaald op basis van een inschatting van het Het budget wordt vaak 4 - Dat weet ik niet Dat week ik niet (5) aantal bedrijven dat aan5% de verplichtingen moet voldoen, wat vervolgens 111 Geen actie (16)dat nodig is voor de 1 - Onder het overkoepelende onderwerp ‘energie’ gecombineerd wordt met het geschatte aantal uren 41% 111 Periodiek overleg over voortgang controle per object de bepaald prijs perop controle (kengetallen perde omgevingsHet budget wordt en vaak basis van een inschatting van het (28) 15% dienst). aantal bedrijven dat aan de verplichtingen moet voldoen, wat vervolgens Periodiek evaluatie het werkende gecombineerd wordt met het geschatte aantal uren datvan nodig is voor Het budget wordt vaak bepaald op basis van een inschatting van het uitvoeringsprogramma op basis van controle per object en de prijs per controle (kengetallen per omgevingsaantal bedrijven dat aan de verplichtingen moet voldoen, wat voortgangsrapportages (45) vervolgens dienst). gecombineerd25% wordt met het geschatte aantal uren dat nodig is voor de 110 Wordt de opdracht in de praktijk ook uitgevoerd? controle per object en de prijs per controle (kengetallen per omgevingsdienst).