Document · PDF

Bijlage: Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

Raadsvergadering . (video) 28 juni 2023, gemeente HeerlenBij agendapunt: Het verkorten van de aflosperiode van minnelijke schuldregelingen in het beleidsplan 2022-2025 Armoede & Schulden10.450 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Voor minima moet de gemeente de kosten vergoeden vanuit de bijzondere bijstand. Net als in andere gemeenten zijn de kosten de afgelopen jaren toegenomen. Heerlen heeft in 2019 met bewindvoerders een convenant gesloten. Daarin staat hoe gemeente en bewindvoerders samenwerken rond schuldregeling en het versterken van de zelfredzaamheid van hun klanten. Daarnaast gaat Heerlen systematischer de plannen van aanpak van bewindvoerders toetsen en gebruikmaken van het adviesrecht bij de procedure rond beschermingsbewind. De verwachting is dat hierdoor malafide en slecht presterende bewindvoerders geen kans meer krijgen. Stabilisatie Stabilisatie is bedoeld om rust te brengen in de thuissituatie en de inkomsten en uitgaven in balans te brengen. De situatie rond bijvoorbeeld een echtscheiding, woningverkoop, afbouw onderneming, verslaving of baanverlies moet voldoende stabiel zijn om een schuldregeling te kunnen treffen. Budgetbeheer, borging van de beslagvrije voet en het regelen van een uitkering zijn vaak een onderdeel van stabilisatie. Budgetbegeleiding of budgetcoaching Dit is gericht op verandering van gedrag en vaardigheden. Dit gebeurt individueel en/of groepsgericht. Schuldregeling Schuldregeling is het belangrijkste onderdeel van de curatieve schuldhulpverlening. Hierbij worden de schulden opgelost. Na 3 jaar is men schuldenvrij.

De Wgs (art 2 lid 4 sub e) schrijft voor dat het beleidsplan aangeeft hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven.

Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

Figuur 2 Schuldregeling Totale schuld

Inkomen en vermogen

Kwijtgescholden door schuldeisers

Afloscapaciteit Aflossen in

Beslagvrije voet

3 jaar

Een schuldregeling is er in twee vormen: • Schuldbemiddeling. De schuldenaar spaart maandelijks geld voor de schuldeisers. Periodiek wordt het gespaarde geld overgemaakt naar de schuldeisers. Na drie jaar wordt het restant van de schulden kwijtgescholden. Bij wisselende inkomsten is van tevoren niet duidelijk hoeveel schuldeisers uiteindelijk betaald krijgen. • Saneringskrediet. Met een saneringskrediet wordt een deel van de schulden direct afgekocht. De rest wordt door de schuldeisers kwijtgescholden. De schuldenaar betaalt in drie jaar het krediet terug. Vaker saneringskredieten Het saneringskrediet heeft veel voordelen voor zowel schuldenaar, schuldeisers als de gemeente: de schuldenaar heeft nog maar één schuldeiser, mag bijverdienen en weet precies hoeveel hij drie jaar lang moet betalen. Dat geeft veel rust. Schuldeisers krijgen direct geld en kunnen de boeken sluiten. De gemeente bespaart op de uitvoeringskosten. Kredietbank Limburg gaat daarom namens Heerlen vaker saneringskredieten inzetten. Ruim 95% van de saneringskredieten wordt volledig terugbetaald, dus het risico is klein en weegt niet op tegen de besparing op uitvoeringskosten. Preferente en concurrente schuldeisers Schuldeisers krijgen hetzelfde percentage van hun vordering aangeboden, met uitzondering van preferente schuldeisers; zij krijgen het dubbele percentage. Dit is wettelijk bepaald.

De meest voorkomende preferente schuldeisers zijn de Belastingdienst en uitkeringsinstanties waaronder de gemeente. Efficiënter schuldregelen We gaan met de grootste schuldeisers collectief schuldregelen. Dat betekent dat niet meer per klant met de afzonderlijke schuldeisers onderhandeld hoeft te worden. De schuldeisers krijgen periodiek een overzicht van nieuwe klanten, hun openstaande schulden en een schuldregelingsvoorstel. De schuldeisers verifiëren het schuldenoverzicht en gaan in de meeste gevallen direct akkoord met het voorstel. Dit scheelt veel (doorloop)tijd. Kredietbank Limburg werkt conform de gedragscodes en convenanten van de NVVK, vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren. Dat betekent dat onder meer UWV, CJIB, SVB, CAK, DUO en de Belastingdienst in principe altijd akkoord gaan met onze voorstellen. Ook met een aantal wateren energiebedrijven, telecombedrijven, NS, Thuiswinkel.org, zorgverzekeraars, deurwaarders en andere grote schuldeisers zijn afspraken gemaakt om snel tot een schuldregeling te komen.

Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

Team Schuldhulpverlening en Kredietbank Limburg sluiten aan op het landelijke Schuldenknooppunt. Via dit portaal communiceren schuldhulpverleners snel en uniform met schuldeisers. Dit scheelt enorm veel brieven, mails en telefoontjes. De consulenten debiteuren Participatiewet binnen Team Schuldhulpverlening en Kredietbank Limburg sluiten ook aan bij het Beslagregister. Deurwaarders checken daar of er andere beslagleggers zijn en of de schuldenaar is aangemeld bij schuldhulpverlening. Als dat laatste het geval is treedt de deurwaarder in gesprek met de schuldhulpverlener. Niet regelbare schulden Niet alle schulden zijn regelbaar. Denk bijvoorbeeld aan te veel ontvangen bijstand, fraudeschulden en boetes. Daarbij geldt vaak dat deze volgens de wet volledig moeten worden (terug)betaald.13 In dit soort gevallen probeert de schuldhulpverlening wel een regeling te treffen voor de overige schulden. En om te voorkomen dat de inwoner niet meer kan rondkomen, wordt gecheckt of de beslagvrije voet goed wordt nageleefd door de schuldeisers. Daarnaast wordt budgetbeheer, beschermingsbewind en langdurige (budget)begeleiding geboden indien nodig. Niet verzuipen in details Veel tijd gaat verloren aan relatief kleine schulden en schuldeisers die niet reageren op verzoeken. 80% van de tijd gaat zitten in het in kaart brengen van 20% van de schulden.

Om de vaart erin te houden en zo snel mogelijk te beginnen met aflossing zullen we binnen de wet- en regelgeving maximaal gebruikmaken van de mogelijkheid om schulden te ‘schatten of te schrappen’. Als later blijkt dat de feitelijke schuld iets hoger is dan vastgesteld, is de rekening voor de betreffende schuldeiser of de gemeente en niet voor de schuldenaar. De rekening van een volledig nieuwe schuldregeling is vele malen hoger en kost bovendien veel (doorloop)tijd en gedoe met de overige schuldeisers. Ook als de feitelijke schuld veel hoger blijkt (wat bijna nooit voorkomt) wordt alles op alles gezet om de schuldregeling te continueren. Tot slot, het (demissionaire) kabinet onderzoekt of het mogelijk is om af te spreken dat als er met schuldeisers afspraken zijn gemaakt over 75% van de totale schuld, de overige schuldeisers automatisch ook akkoord gaan. 14 Kredietbank Limburg zal gebruikmaken van deze mogelijkheid als deze zich aandient. Als er na een akkoord met de schuldeisers nieuwe schulden ontstaan, kan dat aanleiding zijn voor beëindiging van de schuldbemiddeling. De schuldhulpverlener zal echter altijd beoordelen of de schuldenaar iets te verwijten valt en of de nieuwe schuld op een of andere manier kan worden betaald, zodat de schuldhulpverlening kan worden voortgezet.

Ook hier geldt dat de kosten van beëindiging voor de gemeente, schuldeisers en samenleving meestal groter zijn dan de kosten van een interventie. Moratorium Via de rechter kan worden afgedwongen dat schuldeisers een half jaar geen incassomaatregelen mogen nemen. Schuldhulpverleners kunnen tijdens deze adempauze een schuldregeling voorbereiden. Dwangakkoord Wanneer een enkele schuldeiser niet meewerkt aan een schuldregeling - terwijl andere schuldeisers dat wel doen - kan de gemeente de rechter verzoeken om de betreffende schuldeiser te dwingen om mee te werken. Als de gemeente zelf de schuldeiser is en vanwege wettelijke beperkingen niet mag meewerken aan een schuldregeling, wordt ook een dwangakkoord gevraagd.

Zoals in de inleiding is vermeld, staat de fraudewet stevig ter discussie in de Tweede Kamer. Er liggen al wijzigingsvoorstellen in de Eerste Kamer. 14 Bron: brief staatssecretaris Van ’t Wout, nov. 2020, Kamerstuk 24 515.

Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (Wsnp) Als een schuldregeling niet mogelijk blijkt, wordt verwezen naar de Wsnp. De rechter beoordeelt onder andere of de schuldenaar ‘te goeder trouw’ is geweest. De schulden worden gesaneerd, wat betekent dat de schuldeisers in één keer een gedeelte van hun vordering krijgen en de rest moeten kwijtschelden. Onder toezicht van een Wsnp-bewindvoerder betaalt de schuldenaar in drie jaar de resterende schuld terug. De schuldenaar heeft daarna een ‘schone lei’. De doorstroom vanuit de gemeentelijke minnelijke schuldhulpverlening naar de Wsnp heeft momenteel de landelijke aandacht.15 Te veel schuldenaren worden niet of te laat aangemeld bij de Wsnp. Wanneer bij de aanmelding direct duidelijk is dat een minnelijke regeling niet mogelijk is, zal Kredietbank Limburg de klant versneld toeleiden naar de Wsnp. De schuldhulpverlener gaat in voorkomende gevallen mee naar de zitting om de Wsnp-aanvraag toe te lichten en daarmee de kans op toelating te vergroten. Beslagvrije voet Als zowel het gemeentelijke traject als de Wsnp mislukken, behoudt de schuldenaar tot in lengte van dagen zijn schulden. Schuldeisers mogen dan weer incassomaatregelen nemen, maar moeten wel de beslagvrije voet respecteren. De beslagvrije voet is het gedeelte van het inkomen waarop geen beslag mag worden gelegd en ligt op minimaal 95% van de bijstandsnorm.

Nazorg We willen niet dat er opnieuw schulden ontstaan als de financiële problemen zijn opgelost. Daarom houden we nadat de schuldhulpverlening is afgerond de vinger aan de pols. We beoordelen bij elke klant die uitstroomt of bijvoorbeeld een (schuld)hulpverlener of vrijwilliger de klant nog enige tijd moet ondersteunen. Daarnaast wordt met elke klant een jaar na uitstroom contact opgenomen. Nazorg is niet vrijblijvend en is onderdeel van ons traject schuldhulpverlening. We bieden daarnaast ook nazorg in het begin van het traject: na een informatie- of adviesgesprek vragen we de klant na enkele maanden of er nog geldzorgen zijn. De gemeente als schuldeiser De gemeente is verantwoordelijk voor schuldhulpverlening, maar is daarnaast ook schuldeiser. Denk bijvoorbeeld aan inhouding op de bijstandsuitkering of gemeentelijke belastingen. De gemeente wil sociaal incasseren. Dat betekent onder andere: • Beslag op bijstand of betalingsachterstanden worden vroegtijdig gesignaleerd en gemeld bij schuldhulpverlening (zie §5.2); • Bijzondere incassobevoegdheden worden alleen ingezet bij mensen die niet zijn geregistreerd in het beslagregister; • We voorkomen het ontstaan van (extra) stress bij betalingsachterstanden door in de communicatie een persoonlijke en positieve benadering te kiezen.

Als brieven, zoals aanmaningen en herinneringen, toch nodig zijn dan schrijven we ze in begrijpelijke taal. • Zodra mogelijk, ondertekenen we het Convenant lokale overheidsschuldeisers van de NVVK. • Als de financiële problemen wat ernstiger lijken, gaan we op huisbezoek en bieden we in een goed gesprek hulp, ondersteuning en een betalingsregeling.

De Ombudsman stelt bijvoorbeeld: Toegang tot Wsnp is hindernisbaan zonder finish.

Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

Begroting

Het armoede- en schuldenbeleid wordt uitgevoerd binnen de reeds door de gemeenteraad vastgestelde begroting. 2022

2023

2024

2025

Individuele bijzondere bijstand

€ 674.507

€ 687.913

Fit & Fun regeling

€ 497.380

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

€ 1.798.808

Individuele inkomenstoeslag

€ 1.000.000

€ 110.000

€ 5.000

Leergeld

€ 261.000

Jeugdfonds Sport

€ 371.000

Jeugdfonds Cultuur

€ 53.500

Jeugdeducatiefonds

€ 40.500

Fietsenplan

€ 18.400

Stop Kinderarmoede

€ 55.900

€ 1.249.947

€ 1.313.947

€ 1.379.947

€ 110.000

€ 3.450.000

Kledingbank

€ 160.000

Voedselbank

€ 43.865

Samen Delen

€ 23.863

Minimaregelingen

Collectieve zorgverzekering 16 Tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten Individuele studietoeslag

Kindpakket

Jarige Job 17

Schuldhulpverlening Schuldhulpverlening (KBL) Schuldhulpmaatje Beschermingsbewind (bijzondere bijstand)

Overig

Dit overzicht is niet volledig. Een deel van de in dit beleidsplan genoemde activiteiten valt onder andere begrotingen of is geboekt op reguliere personeels- en uitvoeringskosten. Dit beleidsplan presenteert de hoofdroute voor de komende jaren. Na vaststelling ervan door de gemeenteraad wordt een uitvoeringsplan opgesteld met concrete activiteiten en een planning. 16 Zorgverzekeraar VGZ betaalt volledig de korting voor Heerlense minima. 17 Jarige Job wordt gefinancierd door fondsen, bedrijven en andere donateurs.

Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=f6a17a8c-695a-4a26-8bc4-f79e46859fc7