bijlage 2 PvdD: Heerlen implementatiestappen fossiele reclame

Bijlage: Juridische toelichting & implementatiestappen – verbod fossiele reclame 1. Juridische onderbouwing

Vergelijkbare verboden in de APV

Bevoegdheid gemeente Het verbieden van bepaalde reclames is niet nieuw. Op grond van artikel 149 van de Gemeentewet is de

Lokale overheden beperken of verbieden al decennialang

gemeenteraad bevoegd om regels vast te stellen in

reclames voor:

het belang van de gemeente. Reclame in de openbare

• Tabak: volledig verboden in openbare ruimte en media

ruimte valt daarbinnen, zeker wanneer deze in strijd is met gemeentelijke doelen zoals klimaatbeleid, luchtkwaliteit en volksgezondheid.

sinds 2002 (Tabaks- en rookwarenwet) • Alcohol: reclamebeperking voor sterke drank, vooral

gericht op jongeren • Gokken: APV-bepalingen verbieden (online) gok-

Handelsreclame is beperkt beschermd

reclames in bushokjes of nabij scholen • Seksindustrie of escortdiensten: in meerdere gemeenten

Het verbod richt zich uitdrukkelijk op handelsreclame,

uitgesloten van buitenreclame

niet op meningsuiting. Artikel 7 lid 4 van de Grondwet sluit commerciële reclame uit van de meest vergaande

Het verbieden van reclame voor schadelijke of risicovolle

bescherming. Op basis van artikel 10 van het EVRM is

producten in het publieke domein is daarmee juridisch én

beperking van commerciële uitingen toegestaan, mits:

beleidsmatig ingebed in de Nederlandse praktijk.

• bij wet voorzien (zoals in een APV), • gericht op een legitiem doel (zoals bescherming

Contractuele werking

gezondheid, milieu, openbare orde), • proportioneel en noodzakelijk.

Ook bij bestaande exploitatiecontracten (zoals voor bushokjes, digitale schermen, billboards) kan de gemeente

De beoogde maatregel voldoet aan deze criteria.

optreden. Contracten zijn ondergeschikt aan gewijzigde regelgeving. In vrijwel alle gevallen is vastgelegd dat de

Jurisprudentie en precedentwerking

exploitant moet voldoen aan “de op dat moment geldende wet- en regelgeving”.

• In Rechtbank Den Haag, 25 april 2025, oordeelde de

rechter dat het weren van fossiele reclame via een APV

Bij eerdere wetswijzigingen (bijvoorbeeld tabaksreclame,

in lijn is met het Europees recht en met de Grondwet.

gokwetgeving) zijn contracten niet opengebroken. De

De rechtbank erkende expliciet dat gemeenten op grond

exploitant draagt hier het ondernemersrisico.

van hun zorgplicht en beleidsvrijheid mogen optreden tegen fossiele reclame, ter bescherming van gezondheid en milieu. • Gemeenten als Den Haag, Haarlem, Amsterdam,

Eindhoven, Nijmegen en Amstelveen hebben inmiddels stappen gezet via APV-wijzigingen, moties of contractuele uitsluitingen. Dit bevestigt dat er juridische en bestuurlijke precedentwerking is.

1

Initiatiefvoorstel fossiele reclame

2. Implementatiestappen voor gemeente Heerlen

Tot slot

Hieronder een beknopt stappenplan voor de uitvoer

Met dit stappenplan en de juridische onderbouwing is het

van het voorstel:

verbod op fossiele reclame volledig uitvoerbaar binnen bestaande bevoegdheden en structuren. De aanpak sluit

Juridisch (Juridische Zaken)

aan bij eerdere wetgevende trajecten rond tabak, gokken en alcohol en wordt ondersteund door actuele

Stap 1: Veranker de definitie van fossiele reclame in de APV onder een nieuw artikel. Stap 2: Voeg een verbodsbepaling toe op fossiele reclame, zichtbaar vanaf de openbare ruimte. Stap 3: Veranker uitzonderingen (bedrijfsnamen bij eigen pand, bewegwijzering op bedrijventerreinen). Stap 4: Pas boete- of sanctiebepalingen aan (via standaard handhavingskader APV). Beleidsmatig (Afdelingen Vergunningen & Openbare Ruimte) Stap 5: Pas het gemeentelijk reclamebeleid aan (B&W-besluit). Stap 6: Informeer exploitanten zoals JCDecaux en Exterion schriftelijk over de wijziging, met minimaal 3 maanden invoeringstijd. Stap 7: Voeg toelichting toe bij aanvraagformulieren voor tijdelijke objecten en vergunningen. Communicatie (Publiekszaken/Communicatie) Stap 8: Publiceer informatie op de gemeentelijke website onder “Wat mag wel/niet in de openbare ruimte”. Stap 9: Stel een Q&A op voor inwoners en ondernemers. Handhaving & monitoring (Toezicht & Handhaving) Stap 10: Verwerk in toezichtplan openbare ruimte: meldingsgericht toezicht volstaat in eerste fase. Stap 11: Evalueer de handhaafbaarheid en juridische houdbaarheid in de praktijk na 1 jaar. Rapportage aan raad Stap 12: Informeer de raad uiterlijk in Q2 2026 over de voortgang, knelpunten en naleving.

2

Initiatiefvoorstel fossiele reclame

jurisprudentie en beleidsadviezen van o.a. CE Delft, de Rli, de WHO en de Wetenschappelijke Klimaatraad.