Bijlage 10 Archeologisch onderzoek BO+IVO-V.pdf
Tekst van het document
Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied op basis van het bureauonderzoek en wordt deze door het veldonderzoek bevestigd? Op basis van het bureauonderzoek was een middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor het plangebied opgesteld voor vuursteenvindplaatsen uit het Midden-Paleolithicum tot en met het Neolithicum, een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) en een lage verwachting voor
29
nederzettingsresten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd. Het booronderzoek heeft uitgewezen dat het bodemprofiel is verstoord, doordat in het verleden het terrein enkele meters diep is afgegraven. Op basis hiervan is de middelhoge tot hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Midden-Paleolithicum tot en met het Neolithicum en de hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) naar zeer laag bijgesteld. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.
4.3
In hoeverre wordt het (potentiële) archeologische niveau bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? Aangezien de kans dat een vindplaats binnen het plangebied aanwezig is zeer laag wordt ingeschat, vormen de voorgenomen graafwerkzaamheden geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Selectieadvies
Op grond van de aangetroffen bodemverstoringen in het plangebied en daarmee zeer lage archeologische verwachting adviseert KSP Archeologie geen archeologisch vervolgonderzoek. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. KSP Archeologie wijst erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Heerlen), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden.
In de praktijk kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T 033 – 4217 456 of info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologische informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden.
30
Literatuur Boeken, rapporten en artikelen Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. (Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen. Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Centraal College van Deskundigen Archeologie (2018). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda. Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrijvingen provincie Limburg. Bureau Lantschap. Hensen, G. (2006). Inventariserend veldonderzoek, deel karterend, Bovenste Caumer te Heerlen. Synthegra, rapport 176022, Weert. Hoevenberg, J., Suijlekom, J.J. van (2004). Heerlen, Romeinenstraat. Archeologisch vooronderzoek. BILAN, rapport 2004/85, Tilburg. Nederlands Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.
NL, Classificatie van onverharde
Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Vanneste, H. (2021). BMV Heerlerbaan. Advies Archeologie. Regio Parkstad.
Kaartmateriaal Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 – heden). AHN3, grid 0,5 x 0,5m: www.ahn.nl en de ruwe data via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/ahn3/extract/ Archeologische Monumenten Kaart (2014). Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl. Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl Basisregistratie Grootschalige Topografie via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Basisregistratie Topografie Achtergrondkaarten (BRT-A) via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Bestemmingsplan: www.ruimtelijkeplannen.nl Bodemkwaliteit: www.bodemloket.nl Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2018 (gepubliceerd in de Basis Registratie Ondergrond december 2019). Wageningen Environmental Research. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/bro-bodemkaart/atom/v1_0/bro-bodemkaart.xml.
31
Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster). Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vergraven gronden: Inventarisatie van ‘diepe’ grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336. Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond: https://www.dinoloket.nl Digitale Kadastrale kaart van Nederland v4 via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/kadastralekaart/wms/v4_0?service=WMS&version=1.3.0&request=GetCapabilities Dirks, G.H.P. & Nieuwenhuizen, W. (2013). HISTLAND: historisch-landschappelijk informatiesysteem. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 331. Felder, W.M., Bosch, P.W. (1988). Geologisch kaart van Zuid-Limburg en omgeving. Oppervlaktekaart. Rijks Geologische Dienst, Haarlem. Felder, W.M., Bosch, P.W. (1989). Geologisch kaart van Zuid-Limburg en omgeving. Afzettingen van de Maas. Rijks Geologische Dienst, Haarlem. Geologische overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600.000. Geraadpleegd via https://www.grondwatertools.nl/geologische-overzichtskaart. Referentie: Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003). De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten.
Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2019 (gepubliceerd in de BasisRegistratie Ondergrond maart 2020). Alterra, Wageningen UR. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/brogmm/atom/v1_0/index.xmlLegenda: Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research. Grondwatertrappenkaart van de bodemkaart 1:50.000 versie tot 2006: http://geoplaza.vu.nl/ data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5-b218-08ac275d72fb. Indicatieve Kaart Militair Erfgoed: www.ikme.nl KLIC-meldingen via www.kadaster.nl Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen (1969). Kartenaufnahme der Rheinlande durch Tranchot und v. Müffling 1803-1820. 39 Swalmen. Nordrhein-Westfalen. Luchtfoto Beeldmateriaal / PDOK 25 cm RGB via WMTS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/luchtfoto/rgb/wmts?request=GetCapabilities&service=wmt s Kadastrale kaarten 1811-1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl Rijksmonumenten (2019): Geraadpleegd via openbaar/wfs
WFS server: https://data.geo.cultureelerfgoed.nl/
32
Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top25raster/wms?request=GetCapabilities&service=wms. Kadaster. Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request=GetCapabilities&service=wms V.1 & V.2 inslagen in Nederland: vergeltungswaffen.nl
Websites Geologische eenheden (formaties): https://www.dinoloket.nl/stratigrafische-nomenclator
33
Bijlage 1
Geomorfologische kaart
Bijlage 2
Bodemkaart
Bijlage 3
Archeologische gegevens
Bijlage 4
Boorpuntenkaart
Bijlage 5 Boorbeschrijvingen Projectnummer
: 21031
Boring
X (m RD)
Y (m RD)
Z (m+NAP) via AHN3
Project
: BMV Vullingsweg 64, 68 en 70 Heerlen
1
198.548
320.010
144,99
Datum
: 06-04-2021
2
198.583
319.985
147,24
Beschrijver
: Erik Schorn
3
198.569
320.020
146,90
Type grond
: Leem (löss)
4
198.580
320.050
144,96
Boordiameter
: 7 cm
5
198.563
320.074
145,22
Bijzonderheden
: geen
6
198.534
320.089
142,56
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
1
20
Lz1
h1
brgr/ge
pu1,bs1, grind
X
grasstrook
110
Lz1
brge
X
mengsel, verstoord mengsel, verstoord minimaal 60 cm
150
Lz1g2
brgr
bs1
X
mengsel, verstoord
200
Lz1
brge
bs1,grind
X
mengsel, verstoord
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
2
50
Lz1g2
h1
brgr
pu1,bs1
X
grasstrook
130
Lz1g2
brge/brgr
bs1
X
Opmerkingen mengsel, verstoord, opgebracht mengsel, verstoord, opgebracht
150
Lz1g1
brgr
bs1
X/Ahb
opgebracht?
190
Lz1g1
gebr
bs1
X/C
opgebracht?
200
Z4s2
or
X/C
opgebracht?
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Vondsten
3
70
Lz3g2
h1
brgr/ge
bs3
X
grasstrook
80
X
X
Opmerkingen mengsel, verstoord , opgebracht ondoordringbaar laag met grind en baksteen
Boring
Diepte in cm
Textuur
Horizont
Opmerkingen
Vondsten
4
5
X
schoolplein
50
Z2s1
X
tegel bestratingszand, opgebracht
85
Z2s1g1
h1
brgr
X
opgebracht
110
Lz1
h1
brge
150
Lz1
brge
200
Lz1
orge
Fe3
C
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
5
50
Lz1
h1
brgr/ge
X
groenstrook
200
Lz1g1
Boring
Diepte in cm
Textuur
6
45
Ks4/Z5s1
groenstrook
100
Ks4g1
h1
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
wigr bs1
Vondsten
Vondsten
Ahb C
ge/gr
bs1, humeuze vlekken
X
mengsel, opgebracht mengsel, verstoord, opgebracht
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
h1
brgr/ge
X
h1
brgr
mengsel, opgebracht mengsel, verstoord, opgebracht, gestuit op 100 cm op puin
bs2
Pagina 1 van 1
X
Vondsten
Vondsten
Bijlage 6
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Samengesteld door E.A. Schorn (BAAC) naar aanleiding van de publicatie: De steentijd van Nederland (2005). Onder redactie van: Jos Deeben, Erik Drenth, Marie-France van Oorsouw en Leo Verhart.
Archeologische periodes volgens het Archeologisch Basis Register Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Bijlage 7
Advies regioarcheoloog Parkstad
BMV Heerlerbaan Advies Archeologie
Te slopen panden
In het plangebied gelegen aan de Vullingsweg wordt een BMV gerealiseerd. Hiertoe zullen bestaande panden gesloopt worden (Vullingsweg 64, 68 en 70). Ter plaatse van Vullingsweg 64 en gedeeltelijk ten oosten van dat gesloopte pand zal nieuwbouw gerealiseerd worden. Het terrein is op de archeologische beleidskaart gelegen in een gebied waarvoor een middelhoge archeologische verwachting geldt. Bij graafwerkzaamheden groter dan 2500m2 en dieper dan 40 cm –maaiveld geldt hier een onderzoeksplicht. Omdat deze oppervlakten overschreden worden is advies gevraagd m.b.t. de noodzaak voor het uitvoeren van een archeologisch onderzoek. Een belangrijk gegeven is de aanwezigheid van een Romeinse villa op circa 230 meter ten noorden van het plangebied. Het betreft hier waarschijnlijk een middelgrote, relatief eenvoudige Romeinse boerderij van circa 25 x 20 meter. De villa is waarschijnlijk in 1921 deels opgegraven en de opgraver heeft destijds geconcludeerd dat de voorzijde van de villa aan de zuidzijde ligt. Eventuele bijgebouwen en tuinen die bij de villa kunnen horen, zouden dan ten noorden van het onderhavige plangebied, mogelijk nog in het plangebied liggen. Ook de weg die de villa zeker zal hebben verbonden met de grote Romeinse heerbaan (nu Heerlerbaan) zou dan mogelijk doorheen het plangebied lopen.
Over de juistheid van de locatie van de voorgevel van de Romeinse villa wordt echter getwijfeld, waardoor de resten van het villaterrein mogelijk ten noorden van de romeinse villa verwacht moeten worden. De aanwezigheid van een grafveld of solitaire graven in de omgeving van de villa en vlakbij de Romeinse weg kan overigens ook niet uitgesloten worden.
Romeinse villa Bovenste Caumer
Onderzoek BILAN 2004 Verstoord (Groeve)
Middelhoge archeologische verwachting
Villa Bovenste Caumer
Midden 2e eeuw- midden 3e eeuw
25 x 20 meter kelder
achterhal
Centrale ruimtes
porticus
hoekvertrekken
4 + 5: woonvertrekken? 6: hypocaustum 7: praefurnium
Advies Strikt genomen worden de ondergrenzen onderzoeksplicht overschreden. Echter, een belangrijk deel van het plangebied is reeds verstoord bij de bouw van de te slopen panden. De nieuwbouw situeert zicht grotendeels ter plekke van het te slopen schoolgebouw en deels ook ten oosten hiervan. Of die school onderkelderd is, is mij niet bekend. Naast de werkzaamheden ten behoeve van de nieuwbouw zal het terrein heringericht worden. Hiertoe zal de bodem op diverse plaatsen naar verwachting ook geroerd worden. Eventueel aanwezige archeologische waarden zullen hierdoor mogelijk verstoord worden. De aanwezigheid op aantreffen van archeologische waarden binnen de contouren van het plangebied bij de toekomstige ingrepen is reëel. Om inzicht te krijgen in het archeologisch verwachtingsmodel en de intactheid van de bodem ter plekke, adviseer ik het uitvoeren van een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek + verkennend booronderzoek. Op basis van dat onderzoek kan besloten worden of vervolgonderzoek al dan niet aan de orde is.
Regioarcheoloog Parkstad 01-03-2021