Adviesaanvraag BC aan Woonpunt 2 oktober 2026 (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
5 De gevolgen van jarenlange onzekerheid De bewonerscommissie wil nadrukkelijk aandacht vragen voor de gevolgen van het langdurige proces dat bewoners hebben doorlopen. Sinds eind 2022 zijn bewoners geconfronteerd met opeenvolgende berichten over: mogelijke sloop ; mogelijke renovatie ; behoud van beeldbepalende blokken ; een second opinion ; opnieuw volledige sloop. Veel bewoners ervaren hierdoor: langdurige onzekerheid ; gevoelens van machteloosheid ; verlies van vertrouwen ; psychische belasting ; spanningen binnen de buurt. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 39 Deze gevoelens worden versterkt doordat veel bewoners inmiddels vrienden , familieleden en buren hebben zien vertrekken terwijl nog steeds geen definitieve duidelijkheid bestaat over de toekomst van de wijk en daarmee ook niet wat dit op individueel niveau betekent voor , bijvoorbeeld , hun huidige en toekomstige woonsituatie en de betaalbaarheid daarvan. De gevoelens worden verder versterkt doordat het belang van sociale cohesie en behoud van de gemeenschap door Woonpunt zelf , als eigenaar van de buurt en als verhuurder van de woningen , niet als belangrijke uitgangspunten zijn erkend.
Sterker nog: bewoners voelen dat zij een obstakel vormen voor de herstructureringsplannen van Woonpunt , met daarin naast een beperkt aantal nieuwe sociale huurwoningen vooral veel financieel onbereikbare koop- en middenhuurwoningen. Ook over de toekomstige samenstelling van de buurt bestaan zorgen. 7. 6 Wat de Nationale Ombudsman hierover zegt De bevindingen van de bewoners sluiten opvallend nauw aan bij het onderzoek van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman uit 2024. Daarin wordt geconcludeerd dat bewoners bij sloop- en renovatieprojecten regelmatig: " ervaren dat er veel over hen wordt beslist , maar weinig met hen wordt beslist. " Daarnaast constateren de Ombudsmannen dat langdurige onzekerheid leidt tot: stress ; psychische belasting ; aantasting van welzijn ; verlies van vertrouwen in instituties. Ook wordt expliciet benoemd dat het uiteenvallen van buurten kan leiden tot verlies van sociale cohesie en vereenzaming van kwetsbare bewoners. De bewonerscommissie herkent deze observaties sterk in de situatie van Versiliënbosch. 7. 7 De Verenigde Naties waarschuwen voor de gevolgen van sloop Ook de Speciaal Rapporteur van de Verenigde Naties voor het recht op adequate huisvesting besteedt expliciet aandacht aan de gevolgen van grootschalige sloop van sociale woningbouw.
Tijdens zijn bezoek aan Nederland (in december 2023) constateerde hij dat sloop van complete sociale wooncomplexen kan leiden tot: vernietiging van gemeenschappen ; verlies van sociale netwerken ; mentale gezondheidsproblemen ; negatieve gevolgen voor ouderen ; negatieve gevolgen voor gezinnen met kinderen ; negatieve gevolgen voor alleenstaande ouders. Daarnaast uit hij zorgen over situaties waarin bewoners onvoldoende invloed hebben op besluitvorming en alternatieve voorstellen niet serieus worden meegewogen. De bewonerscommissie acht deze observaties zeer relevant voor Versiliënbosch. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 40 7. 8 Sociale cohesie als beleidsdoel van Heerlen-Noord Het belang van gemeenschappen wordt niet alleen benadrukt door bewoners en deskundigen. Ook binnen het ‘Samen aan de slag in Heerlen - Jaarschijf 2025’ en de beleidsstukken rond Heerlen-Noord wordt nadrukkelijk ingezet op: leefbaarheid ; sociale veerkracht ; sociale cohesie ; gemeenschapsvorming ; vitale buurten. In de Wbmgp-onderbouwing (Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek) voor Heerlen-Noord wordt zelfs gesproken van: " een wankel fundament als het gaat om sociale cohesie.
" De bewonerscommissie acht het daarom opmerkelijk dat de gevolgen van de ontmanteling van een bestaande gemeenschap van bijna 300 woningen niet uitgebreider worden onderzocht. 7. 9 Terugkeergarantie en de werkelijkheid Een terugkeergarantie wordt vaak genoemd als middel om gemeenschappen te behouden. De bewonerscommissie waardeert dat Woonpunt zich inspant om huidige bewoners een terugkeermogelijkheid te bieden. Tegelijkertijd wijzen zowel de Nationale Ombudsman als diverse onderzoeken erop dat terugkeergarantie in de praktijk lang niet altijd leidt tot daadwerkelijk behoud van de gemeenschap. Daarvoor bestaan verschillende redenen: bewoners raken elders gesetteld ; sociale netwerken vallen uiteen ; de wijk verandert tijdens de herontwikkeling ; bewoners keren niet allemaal tegelijkertijd terug ; woningtypen en woonlasten veranderen. De bewonerscommissie is daarom van mening dat behoud van gemeenschap beter wordt gerealiseerd door zoveel mogelijk bewoners tijdens de herontwikkeling in de wijk te laten blijven dan door volledige ontruiming en een beroep op een toekomstige terugkeerregeling.
De bewonerscommissie is daarom bovendien van opvatting dat Woonpunt ook op basis van inkomen en gezinssamenstelling terugkeer van (oud-)bewoners niet onmogelijk moet maken , waarbij het uitgangspunt moet zijn dat buren daadwerkelijk (weer) buren van elkaar moeten kunnen zijn of blijven als zij dit willen. De bewonerscommissie adviseert Woonpunt derhalve om binnen de bestaande wettelijke mogelijkheden maximaal maatwerk toe te passen , zodat terugkeer van bewoners en behoud van sociale netwerken zo veel mogelijk wordt gefaciliteerd. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 41 7. 10 De waarde van bestaande netwerken Binnen Versiliënbosch bestaan veel informele ondersteuningsstructuren. Buren: houden een oogje in het zeil ; helpen elkaar bij ziekte ; ondersteunen ouderen ; verzorgen activiteiten ; onderhouden sociale contacten. Volgens de bewonerscommissie wordt de maatschappelijke waarde van deze bestaande netwerken onderschat. Juist in een tijd waarin overheid en zorg steeds vaker benadrukken dat bewoners langer zelfstandig moeten wonen en meer voor elkaar moeten zorgen , vormen dergelijke bestaande sociale structuren een belangrijk maatschappelijk kapitaal. 7. 11 De stem van kinderen ontbreekt vrijwel volledig Een aspect dat in de adviesaanvraag vrijwel geheel ontbreekt betreft de belangen van kinderen.
Volgens de Nationale Ombudsman en Kinderombudsman zijn kinderen zelfstandige rechthebbenden die rechtstreeks worden geraakt door: verhuizing ; verlies van sociale contacten ; verandering van schoolomgeving ; langdurige onzekerheid. Het onderzoek constateert expliciet dat kinderen in herstructureringsprocessen vaak geen eigen gesprekspartner zijn en dat hun belangen onvoldoende zichtbaar worden gemaakt. De bewonerscommissie constateert dat hiervan ook in Versiliënbosch nauwelijks sprake is geweest. 7. 12 Conclusie De bewonerscommissie concludeert dat sociale cohesie en gemeenschapsvorming behoren tot de belangrijkste kwaliteiten van Versiliënbosch. Deze conclusie wordt o. a. ondersteund door: de bewonersenquête van de BouwhulpGroep ; de Nota van Uitgangspunten ; het bidbook Elke Mijnkolonie Telt ; het coalitieakkoord 2026-2030 van de gemeente Heerlen ; de Nationale Ombudsman en Kinderombudsman ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 42 e _de VN-Rapporteur voor Huisvesting. De bewonerscommissie is daarom van mening dat behoud van de gemeenschap niet slechts een sociaal neveneffect is, maar een zelfstandig en zwaarwegend argument vormt bij de beoordeling van de toekomst van Versiliënbosch.
Een renovatiescenario waarbij zoveel mogelijk bewoners in de wijk kunnen blijven wonen sluit aanzienlijk beter aan bij dit doel dan een scenario van volledige sloop en herbouw met daarin bovendien aanzienlijk minder sociale huurwoningen. 8. Duurzaamheid, circulariteit en klimaat 8.1 Inleiding De bewonerscommissie constateert dat duurzaamheid in de adviesaanvraag vrijwel uitsluitend wordt benaderd vanuit de energetische prestaties van toekomstige nieuwbouwwoningen. Daarbij wordt onder meer gewezen op: e energielabel A+++; e een lager energieverbruik; e lagere onderhoudskosten; e hogere woonkwaliteit. Hoewel deze voordelen van nieuwbouw niet worden betwist, is de bewonerscommissie van mening dat duurzaamheid daarmee te beperkt wordt uitgelegd. Duurzaamheid gaat niet alleen over het energieverbruik van een woning na oplevering. Duurzaamheid gaat ook over: e materiaalgebruik; e _CO‚-uitstoot; e _circulariteit; e afvalstromen; e _grondstoffengebruik; e __ behoud van bestaande waarden; e _ zorgvuldig omgaan met wat al aanwezig is. Juist op deze punten ontstaat een wezenlijk ander beeld van de afweging tussen renovatie en sloop. De bewonerscommissie dringt dan ook aan op het maken van deze brede afweging.
8.2 Het meest duurzame gebouw is het gebouw dat al bestaat In recente onderzoeken naar duurzaamheid in de gebouwde omgeving komt steeds dezelfde conclusie terug: “Het meest duurzame gebouw is het gebouw dat al bestaat.” In het rapport ‘BETER DAN SLOOP” (2025) - een publicatie van Stichting MM Meijer die mede mogelijk werd gemaakt door Erfgoedvereniging Bond Heemschut, Abe Bonnema Stichting, Nationaal Renovatie Platform en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) - wordt (geanonimiseerd) Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 43 uitgebreid onderbouwd dat behoud en renovatie van bestaande gebouwen vrijwel altijd leidt tot aanzienlijk minder CO₂-uitstoot dan sloop en vervangende nieuwbouw. Zelfs wanneer gerenoveerde gebouwen niet volledig hetzelfde energieniveau halen als nieuwbouw , blijkt renovatie doorgaans gunstiger voor klimaat en milieu. Het rapport concludeert: " Behoud van bestaande gebouwen , gevolgd door renovatie of transformatie , blijkt steevast klimaatvriendelijker én financieel gunstiger te zijn dan sloop en nieuwbouw. " De bewonerscommissie constateert dat dit fundamentele duurzaamheidsvraagstuk nauwelijks terugkomt in de adviesaanvraag van Woonpunt. 8. 3 De verborgen klimaatlast van sloop en nieuwbouw Een belangrijk begrip binnen de duurzaamheidsdiscussie is de zogenoemde embodied carbon of ingesloten CO₂.
Hiermee wordt bedoeld: de energie die nodig was om materialen te winnen ; de energie die nodig was voor productie ; transport ; verwerking ; bouwactiviteiten. Zodra een bestaand gebouw wordt gesloopt , gaat een groot deel van deze eerder geïnvesteerde energie verloren. Vervangende nieuwbouw vraagt vervolgens opnieuw: grondstoffen ; energie ; transport ; materiaalproductie ; bouwactiviteiten. Volgens het rapport ‘BETER DAN SLOOP’ vormt juist deze bouwfase één van de grootste bronnen van CO₂-uitstoot binnen de gebouwde omgeving. De bewonerscommissie constateert dat deze klimaatlast in de adviesaanvraag nauwelijks wordt betrokken bij de vergelijking tussen renovatie en nieuwbouw. 8. 4 Wat landelijke onderzoeken laten zien De landelijke studie ‘Rekenen aan de bestaande woningvoorraad’ , waarnaar onder andere Erfgoedvereniging Bond Heemschut verwijst , concludeert dat renovatie van bestaande woningen vaak zowel financieel als qua CO₂-uitstoot gunstiger uitpakt dan sloop en vervangende nieuwbouw. In de studie werd gebruik gemaakt van de EcoQuaestor-rekenmethode , toegepast op een reeks casussen.
De rekenmethode en de daaronder liggende database zijn ontwikkeld door de Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 44 coöperatie Bouwprojecteconomie , een samenwerkingsverband van onafhankelijke bouwkostenbureaus en energieadviseurs in Nederland. Het onderzoek vergelijkt de twee hoofdscenario’s , ‘behoud-renovatie’ en ‘sloop-nieuwbouw’. Om een zuivere vergelijking mogelijk te maken , worden de randvoorwaarden voor beide scenario’s zo veel mogelijk vergelijkbaar gemaakt. Dat geldt onder meer voor het programma van eisen , de berekening van het energieverbruik in de gebruiksfase en de boekhoudkundige afschrijving. Een en ander wordt zo uitgewerkt , dat een ‘eerlijke’ vergelijking tussen renovatie een nieuwbouw mogelijk is ten aanzien van zowel CO2-impact als geld. Ook de vele praktijkvoorbeelden die in ‘BETER DAN SLOOP’ worden beschreven laten zien dat: renovatie vaak goedkoper is ; renovatie minder materiaal verbruikt ; renovatie minder afval genereert ; renovatie aanzienlijk minder klimaatimpact heeft. De bewonerscommissie constateert dat deze invalshoek vrijwel ontbreekt in de adviesaanvraag van Woonpunt. 8. 5 Het Bidbook “Elke Mijnkolonie Telt” Bijzonder relevant is dat Woonpunt zelf medeopsteller is van het bidbook ‘Elke Mijnkolonie Telt’ (april 2026) , waarin ook Versiliënbosch is genoemd.
In dit document wordt benadrukt dat: mijnkoloniën belangrijke dragers van identiteit zijn ; renovatie en behoud van erfgoed waarde vertegenwoordigen ; investeringen in bestaande wijken maatschappelijke meerwaarde opleveren ; identiteit en erfgoed economische en sociale waarde hebben. Daarnaast wordt in het bidbook expliciet gesteld: " Renovatie waar het nog kan , sloop/nieuwbouw waar het moet. " Deze formulering wijkt wezenlijk af van het uitgangspunt dat in de adviesaanvraag wordt gehanteerd , waarin volledige sloop van alle woningen als voorkeursoplossing wordt gepresenteerd. De bewonerscommissie constateert dat de lijn uit het bidbook (van o. a. Woonpunt) dichter aansluit bij de conclusies van de BouwhulpGroep dan bij het voorgenomen besluit en de uiteindelijke adviesaanvraag van Woonpunt zelf. 8. 6 De positie van Erfgoedvereniging Bond Heemschut en het Cuypersgenootschap Ook de landelijke erfgoedorganisaties Erfgoedvereniging Bond Heemschut en het Cuypersgenootschap besteden expliciet aandacht aan duurzaamheid.
In hun brief van 7 september 2026 aan de gemeente Heerlen stellen zij dat: renovatie uit duurzaamheidsoogpunt de voorkeur verdient ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 45 de milieubelasting van sloop en nieuwbouw aanzienlijk hoger ligt ; bestaande woningen technisch en energetisch kunnen worden verbeterd zonder volledige vervanging. Zij verwijzen daarbij naar diverse landelijke onderzoeken waarin wordt geconcludeerd dat renovatie doorgaans gunstiger is voor klimaat en circulariteit dan sloop en vervangende nieuwbouw. Daarnaast stellen zij: " Objectief pleit alles voor renoveren en verduurzamen. " De bewonerscommissie acht dit een zwaarwegend oordeel van organisaties die geen direct belang hebben bij de uitkomst van het dossier. 8. 7 De Verenigde Naties waarschuwen voor onnodige sloop Ook de VN-Speciaal Rapporteur voor het recht op adequate huisvesting spreekt zich kritisch uit over de grootschalige sloop van sociale woningbouw. In zijn eindverklaring over Nederland , in december 2023 , stelt hij dat: sociale woningbouwcomplexen soms worden gesloopt terwijl zij volgens bewoners en onafhankelijke deskundigen nog lang bruikbaar zijn ; sloop leidt tot verlies van woningen , gemeenschappen en sociale netwerken ; renovatie vaak onvoldoende serieus wordt beschouwd als alternatief.
Daarnaast spreekt hij zijn zorg uit over de vernietiging van sociale woningbouw terwijl de druk op betaalbare huisvesting juist groot is. De bewonerscommissie constateert dat deze observaties opvallend veel gelijkenis vertonen met de situatie in Versiliënbosch. 8. 8 Circulariteit en verantwoord materiaalgebruik De bewonerscommissie wijst erop dat duurzaamheid niet beperkt blijft tot energieprestaties. Circulariteit betekent ook: zorgvuldig omgaan met bestaande materialen ; voorkomen van onnodige afvalstromen ; hergebruik van gebouwen ; verlenging van levensduur. Vanuit dit perspectief vertegenwoordigen de bestaande woningen , gevels , constructies en materialen van Versiliënbosch een waarde die niet eenvoudig kan worden gereproduceerd. Volledige sloop van 293 woningen betekent onvermijdelijk: aanzienlijke afvalstromen ; verlies van bestaande materialen ; verlies van eerder geïnvesteerde energie ; nieuwe emissies door vervangende bouw. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 46 De bewonerscommissie acht het daarom niet vanzelfsprekend dat volledige sloop als duurzaamste oplossing wordt gepresenteerd. 8. 9 Duurzaamheid en cultuurhistorie versterken elkaar Een belangrijk inzicht uit verschillende documenten is dat duurzaamheid en erfgoed niet tegenover elkaar staan.
Volgens het bidbook ‘Elke Mijnkolonie Telt’ zijn identiteit , erfgoed , duurzaamheid en leefbaarheid juist nauw met elkaar verbonden. Ook in het rapport ‘BETER DAN SLOOP’ en in de studie ‘Rekenen aan de bestaande woningvoorraad’ wordt benadrukt dat behoud van bestaande gebouwen zowel cultuurhistorische als klimaattechnische voordelen oplevert. De bewonerscommissie constateert daarom dat behoud van woningen niet alleen een erfgoedbelang dient , maar tevens een betekenisvolle bijdrage kan leveren aan de duurzaamheidsopgaven van deze tijd. 8. 10 Conclusie De bewonerscommissie concludeert dat duurzaamheid , circulariteit en klimaatargumenten aanzienlijk sterker pleiten voor renovatie dan in de adviesaanvraag wordt gesuggereerd. De beschikbare onderzoeken laten zien dat: behoud van bestaande gebouwen leidt tot minder CO₂-uitstoot ; renovatie financieel vaak gunstiger uitpakt dan nieuwbouw ; circulair materiaalgebruik wordt bevorderd door behoud van bestaande bebouwing ; landelijke erfgoedorganisaties renovatie verkiezen boven sloop ; ook de VN-Speciaal Rapporteur voor Huisvesting waarschuwt voor onnodige sloop van sociale woningbouw. Daarom is de bewonerscommissie van mening dat vanuit klimaat , duurzaamheid en circulariteit renovatie van zoveel mogelijk woningen het meest logische toekomstscenario vormt. 9.
Ecologie , biodiversiteit en de relatie met Natura 2000-gebied Brunssummerheide 9. 1 Inleiding De bewonerscommissie constateert dat ecologie , biodiversiteit en natuurwaarden in de adviesaanvraag slechts een zeer beperkte rol spelen , terwijl de voorgenomen herstructurering ingrijpende gevolgen heeft voor: bestaande tuinen ; volwassen bomen ; achtererfgebieden ; hagen ; erfafscheidingen ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 47 leefgebieden van dieren ; de ruimtelijke relatie tussen Versiliënbosch en de Brunssummerheide. Juist omdat het plan uitgaat van volledige sloop van de wijk , herverkaveling van gronden , wijziging van de kavelstructuur en een andere inrichting van de openbare ruimte , had een integrale ecologische beoordeling voor de hand gelegen. De bewonerscommissie constateert echter dat een dergelijk onderzoek ontbreekt. 9. 2 Een opvallende leemte in vrijwel alle onderzoeken De bewonerscommissie constateert dat in geen van de onderzoeken die ten grondslag liggen aan de adviesaanvraag een volwaardig flora- en faunaonderzoek is opgenomen. Dat geldt onder meer voor: CBH ; Geonius ; RAAP ; BouwhulpGroep.
Hoewel verschillende documenten spreken over: vergroening ; klimaatadaptatie ; waterberging ; herstel van de tuindorpstructuur ; Wordt nergens systematisch onderzocht welke natuurwaarden op dit moment daadwerkelijk aanwezig zijn. Daardoor ontbreekt ook de mogelijkheid voor de bewonerscommissie om objectief vast te stellen of de voorgestelde toekomstige situatie daadwerkelijk een verbetering vormt ten opzichte van de bestaande situatie , zoals Woonpunt in de adviesaanvraag stelt. 9. 3 De bestaande wijk vormt een waardevol ecosysteem Versiliënbosch bestaat inmiddels ruim een eeuw. In die honderd jaar hebben zich binnen de wijk omvangrijke groene structuren ontwikkeld in de vorm van: particuliere tuinen ; grote bomen ; hagen ; struikbeplantingen ; achterpaden ; binnenterreinen ; groene erfafscheidingen. Deze elementen vormen gezamenlijk een leefgebied voor dieren en planten. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 48 De bewonerscommissie benadrukt dat dergelijke structuren niet kunnen worden gelijkgesteld aan nieuw aangelegd openbaar groen. Een volwassen boom vertegenwoordigt ecologische waarden die zich pas na tientallen jaren ontwikkelen. Hetzelfde geldt voor oude tuinen , waarin zich gedurende generaties voedsel- , schuil- en nestgelegenheden hebben ontwikkeld. 9.
4 Waargenomen soorten in de wijk Bewoners melden al jarenlang de aanwezigheid van een groot aantal dierensoorten in de wijk. Daaronder bevinden zich onder meer: egel ; eekhoorn ; bunzing ; steenmarter ; hermelijn ; sperwer ; buizerd ; reiger ; grote bonte specht ; huismus ; roodborst ; winterkoning. Daarnaast is het aannemelijk dat de wijk gebruikt wordt door: vleermuizen ; insecten ; bestuivers ; verschillende zangvogelsoorten ; kleine zoogdieren. De bewonerscommissie constateert dat niet inzichtelijk is gemaakt: welke soorten daadwerkelijk zijn geïnventariseerd ; welke leefgebieden aanwezig zijn ; welke effecten het plan op deze soorten heeft ; welke mitigatie- of compensatiemaatregelen nodig zouden zijn. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 49 9.5 De bijzondere ligging naast Natura 2000-gebied Brunssummerheide Een bijzonder aspect van Versiliënbosch is haar ligging direct naast Natura 2000-gebied Brunssummerheide. Hoewel de wijk zelf geen Natura 2000-status heeft, is het aannemelijk dat zij functioneert als: e overgangsgebied; e foerageergebied; e rustgebied; e verbindingszone; e leefgebied voor soorten die gebruik maken van zowel natuurgebied als woonomgeving. De bewonerscommissie constateert dat deze mogelijke ecologische relatie nergens expliciet wordt onderzocht.
Dat is opmerkelijk omdat: e _natuurverbindingen; e _ biodiversiteit; e _klimaatadaptatie; Juist expliciet onderdeel zijn van het huidige gemeentelijke beleid. 9.6 De cultuurhistorische groenstructuur is zelf erfgoed Volgens het onderzoek van RAAP maakte groen van oorsprong een wezenlijk onderdeel uit van het tuindorpconcept waarop Versiliënbosch is gebaseerd. De wijk beschikt over: e grote achtertuinen; e _ voortuinen; e een centraal groen plein; e hofjes; e _ binnenhoven; e een groenplan van tuinarchitect (geanonimiseerd) Ook de stedenbouwkundige analyse van Martens Willems & Humblé Architecten (november 2022) beschrijft de historische relatie tussen bebouwing, groenstructuren en openbare ruimte. De bewonerscommissie benadrukt dat deze groenstructuren niet uitsluitend een ecologische functie vervullen, maar tevens onderdeel zijn van het cultuurhistorisch karakter van de wijk. 9.7 Tegenstrijdigheid binnen de adviesaanvraag Een opvallende tegenstrijdigheid is dat de adviesaanvraag enerzijds stelt dat de plannen leiden tot: e een groenere wijk; e versterking van het tuindorpkarakter:; e _klimaatadaptatie; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 50 meer kwaliteit van de openbare ruimte.
Anderzijds ontbreekt iedere objectieve analyse van: de huidige natuurwaarden ; de huidige biodiversiteit ; de huidige groenstructuur ; de ecologische gevolgen van de ingreep. De bewonerscommissie constateert daarom dat: “Niet kan worden vastgesteld dat de voorgenomen situatie ecologisch beter is dan de bestaande situatie. ” Immers: wat niet is onderzocht , kan ook niet worden vergeleken. Woonpunt claimt ten onrechte het tegendeel. 9. 8 Relatie met het coalitieakkoord De bewonerscommissie wijst erop dat het coalitieakkoord 2026-2030 van de gemeente Heerlen expliciet inzet op: " een stad die groeit zonder haar historische en ecologische karakter te verliezen. " Daarnaast bevat het akkoord uitspraken over: bescherming van biodiversiteit ; verbetering van de leefomgeving ; groene corridors ; natuurinclusiviteit ; een nieuw Groen- en Biodiversiteitsbeleid. De bewonerscommissie acht het opmerkelijk dat juist bij een project van deze omvang geen afzonderlijke ecologische analyse beschikbaar is. 9.
9 Ecologie en duurzaamheid versterken renovatie als voorkeursvariant Op basis van de beschikbare informatie komt de bewonerscommissie tot de conclusie dat renovatie meer kansen biedt voor: behoud van bestaande bomen ; behoud van groene tuinen ; behoud van bestaande leefgebieden ; beperking van materiaalgebruik ; beperking van grondstofverbruik ; beperking van sloopafval ; behoud van bestaande koolstofopslag in groenstructuren. Daarmee sluiten ecologische en duurzaamheidsargumenten grotendeels op elkaar aan. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 51 9. 10 Conclusie De bewonerscommissie concludeert dat: een flora- en faunaonderzoek ontbreekt ; geen inventarisatie beschikbaar is van beschermde soorten ; geen analyse bestaat van de gevolgen voor biodiversiteit ; de relatie met Natura 2000-gebied Brunssummerheide niet is onderzocht ; huidige natuurwaarden niet zijn gekwantificeerd ; daardoor niet kan worden vastgesteld dat de toekomstige situatie ecologisch beter zal zijn dan de huidige situatie. De bewonerscommissie is daarom van mening dat geen definitieve keuzes over sloop , herverkaveling , verkleining van tuinen en wijziging van de groenstructuur zouden mogen worden genomen voordat een onafhankelijk flora- en faunaonderzoek , bomenonderzoek en biodiversiteitsanalyse zijn uitgevoerd en openbaar zijn gemaakt. 10.
Woningbouwprogramma , sociale huur en de toekomst van Heerlen-Noord 10. 1 Inleiding De bewonerscommissie constateert dat een belangrijk deel van de onderbouwing van de adviesaanvraag betrekking heeft op de wens om de woningvoorraad van Versiliënbosch ingrijpend te wijzigen. Daarbij wordt niet alleen gekozen voor volledige sloop van de bestaande woningen , maar ook voor een fundamenteel andere samenstelling van de woningvoorraad. Volgens de adviesaanvraag wordt het huidige bestand van 293 sociale huurwoningen vervangen door een combinatie van sociale huur , middenhuur en koopwoningen. De bewonerscommissie betwist niet dat woningdifferentiatie een legitiem beleidsdoel kan zijn. Wel constateert zij dat de noodzaak , omvang en gevolgen van deze keuze onvoldoende worden onderbouwd. Daarnaast ontbreekt essentiële informatie over de samenhang met het Groevegebied , terwijl uit meerdere bestuurlijke documenten blijkt dat beide ontwikkelingen onderdeel zijn van één gezamenlijke gebiedsontwikkeling. 10. 2 De voorgestelde woningdifferentiatie Volgens de adviesaanvraag wordt uitgegaan van ongeveer: 170 sociale huurwoningen ; 50 middenhuurwoningen ; 55 koopwoningen. Daarnaast wordt uitgegaan van: circa 70% eengezinswoningen ; circa 19% levensloopbestendige woningen ; circa 11% appartementen.
Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 52 In vergelijking met de huidige situatie betekent dit dat ongeveer 120 sociale huurwoningen uit Versiliënbosch verdwijnen. De bewonerscommissie constateert dat dit een ingrijpende wijziging is , juist omdat Versiliënbosch traditioneel een sociale huurwijk is geweest waarin meerdere generaties bewoners hebben gewoond. 10. 3 Is Versiliënbosch werkelijk een eenzijdige wijk? Een belangrijk argument van Woonpunt is dat de wijk meer gemengd moet worden qua woningtypen en inkomensgroepen. Daarbij wordt gesuggereerd dat Versiliënbosch momenteel onvoldoende gemengd zou zijn. De bewonerscommissie plaatst vraagtekens bij deze redenering. Versiliënbosch ligt binnen de wijk Vrieheide. Uit actuele wijkgegevens blijkt dat Vrieheide bestaat uit ongeveer: 49% koopwoningen ; 35% sociale huurwoningen ; 14% overige huurwoningen. (AlleCijfers.nl , geraadpleegd augustus 2026) Op wijkniveau is daarmee reeds sprake van een relatief evenwichtige mix van koop- en huurwoningen. De adviesaanvraag maakt niet inzichtelijk: welke definitie van een gemengde wijk wordt gehanteerd ; welke percentages als norm worden gebruikt ; waarom uitsluitend naar Versiliënbosch wordt gekeken en niet naar Vrieheide als geheel.
De bewonerscommissie is daarom van mening dat onvoldoende wordt onderbouwd waarom juist in Versiliënbosch een substantiële vermindering van sociale huur noodzakelijk zou zijn. 10. 4 Heerlen-Noord en het principe “mengen zonder verdringen” De bewonerscommissie onderschrijft dat Heerlen-Noord behoefte heeft aan sterke , toekomstbestendige wijken. In de stukken rondom het ‘Besluit aanwijzing Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) gemeente Heerlen’ wordt echter steeds opnieuw gesproken over: versterken van gemeenschappen ; verbeteren van leefbaarheid ; gemengde buurten ; “mengen zonder verdringen”. Dat laatste uitgangspunt acht de bewonerscommissie van groot belang. De essentie van het beleid is immers niet dat bestaande bewoners plaats moeten maken voor andere doelgroepen , maar dat nieuwe groepen kunnen worden toegevoegd zonder dat bestaande bewoners worden verdrongen. Juist daarom is het relevant dat de huidige adviesaanvraag leidt tot een sterke vermindering van sociale huurwoningen binnen Versiliënbosch , terwijl tegelijkertijd nog onduidelijk is waar de verdwenen sociale huurwoningen precies terugkomen. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 53 10.
5 De sociale huur verdwijnt niet , maar wordt verplaatst Een belangrijke ontwikkeling in het dossier is de samenwerkingsovereenkomst voor de transformatie van Heerlen-Noord. Uit deze overeenkomst blijkt dat: sociale huurwoningen binnen het totale plangebied in absolute zin behouden blijven ; woninguitruil tussen gebieden mogelijk is ; sociale huur beter verspreid moet worden over verschillende deelgebieden ; de herstructurering van Woonpuntbezit en de ontwikkeling van de groeves als één samenhangende transformatie worden beschouwd. In de overeenkomst staat expliciet: " Deze gebieden niet los van elkaar kunnen worden gezien en deze in een grotere en samenhangende context bekeken moeten worden. " De bewonerscommissie constateert dat dit een fundamenteel verschil vormt met de manier waarop de adviesaanvraag is opgebouwd. In de adviesaanvraag worden de gevolgen voor Versiliënbosch gepresenteerd , terwijl informatie over de uitruil met andere gebieden grotendeels ontbreekt. Daardoor kan niet volledig worden beoordeeld welke gevolgen de voorgestelde woningdifferentiatie uiteindelijk heeft. 10. 6 De cruciale ontbrekende informatie over het Groevegebied Uit meerdere documenten blijkt dat Versiliënbosch en Groeve Vrieheide de eerste projecten vormen binnen één gezamenlijke gebiedsontwikkeling.
Daarnaast wordt in de nieuwsbrief over het Groevegebied expliciet gesproken over mogelijke woninguitruil tussen beide locaties: “sociale huurwoningen die uit Versiliënbosch verdwijnen zouden in de groeve kunnen terugkomen , terwijl in Versiliënbosch juist meer koopwoningen worden gerealiseerd. ” Toch ontbreekt in de adviesaanvraag: het woningprogramma van de groeve ; de verhouding huur/koop in het Groevegebied ; de precieze uitruil van woningen ; de effecten op de totale sociale voorraad ; de gevolgen voor terugkeer van huidige bewoners. De bewonerscommissie is van mening dat hierdoor een belangrijk deel van de volkshuisvestelijke afweging niet inzichtelijk kan worden gemaakt. 10. 7 De Nota van Uitgangspunten sluit beter aan op behoud Ook op dit punt wijkt de huidige adviesaanvraag af van eerdere beleidsstukken. De ‘Nota van Uitgangspunten herstructurering Versiliënbosch’ ging uit van: maximaal behoud van identiteit ; gefaseerde uitvoering ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 54 behoud van gemeenschapszin ; behoud van een deel van de beeldbepalende woningen. De bewonerscommissie constateert dat deze koers aanzienlijk beter aansluit bij een scenario waarin woningen worden gerenoveerd en bewoners zoveel mogelijk in de wijk kunnen blijven wonen dan bij een scenario van volledige vervanging van de woningvoorraad.
10. 8 Wat zeggen de bewoners? Ook de uitkomsten van de enquête van de BouwhulpGroep zijn hier relevant. Wanneer: 78% van de bewoners wil blijven wonen ; 82% bereid is tijdelijk te verhuizen ten behoeve van renovatie ; Dan… ziet de bewonerscommissie daarin een duidelijke aanwijzing dat een aanzienlijk deel van de huidige bewoners niet primair behoefte heeft aan een nieuwe wijk , maar aan een verbeterde versie van de bestaande wijk. Dat verschil is essentieel. 10. 9 Conclusie De bewonerscommissie concludeert dat: de vermindering van het aantal sociale huurwoningen onvoldoende wordt onderbouwd ; niet overtuigend wordt aangetoond waarom Versiliënbosch als wijk onvoldoende gemengd zou zijn ; essentiële informatie over de woninguitruil met het Groevegebied ontbreekt ; daardoor niet kan worden vastgesteld of daadwerkelijk sprake is van “mengen zonder verdringen” ; de huidige bewonerswensen juist wijzen op behoud van de bestaande gemeenschap ; een renovatiescenario beter aansluit bij de uitgangspunten van de Nota van Uitgangspunten , Heerlen-Noord en de wensen van bewoners. De bewonerscommissie is daarom van mening dat de volkshuisvestelijke argumenten in de adviesaanvraag onvoldoende zwaar wegen om de volledige sloop van alle 293 woningen te rechtvaardigen.
Renovatie van een zo groot mogelijk deel van de bestaande woningvoorraad blijft ook vanuit volkshuisvestelijk perspectief het meest logische vertrekpunt. 11. Het Groevegebied , de integrale gebiedsontwikkeling en de onvolledigheid van de adviesaanvraag 11. 1 Inleiding De bewonerscommissie is van mening dat de adviesaanvraag op een essentieel punt onvolledig is. Gedurende het adviestraject is namelijk steeds duidelijker geworden dat de toekomst van Versiliënbosch niet los wordt ontwikkeld , maar onderdeel vormt van een veel grotere gebiedsontwikkeling in Heerlen-Noord. Toch wordt deze samenhang in de adviesaanvraag slechts beperkt zichtbaar gemaakt. Hierdoor kunnen bewoners de gevolgen van het voorgenomen besluit niet volledig beoordelen. Dit is geen detail , maar raakt direct aan de vraag: Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 55 “Welke woningen verdwijnen , welke woningen komen ervoor terug , waar komen die woningen terug en welke gevolgen heeft dit voor de huidige bewoners van Versiliënbosch?” Juist die vragen zijn voor een zorgvuldige beoordeling van de adviesaanvraag van wezenlijk belang. 11.
2 Versiliënbosch is geen zelfstandig project meer Uit meerdere bestuurlijke documenten blijkt dat de gemeente Heerlen , Woonpunt , Beaujean Onroerend Goed en Prospect Residential Parcs inmiddels gezamenlijk werken aan een grootschalige gebiedstransformatie in Heerlen-Noord. Deze ontwikkeling omvat: de herstructurering van woningbezit van Woonpunt ; de ontwikkeling van de groeves ; gemeentelijke gronden ; de herinrichting van openbare ruimte ; de woningbouwprogrammering voor een groot deel van Heerlen-Noord. In de samenwerkingsovereenkomst wordt expliciet gesteld dat: " deze gebieden niet los van elkaar kunnen worden gezien en deze in een grotere en samenhangende context bekeken moeten worden. " De bewonerscommissie constateert dat dit uitgangspunt niet wordt weerspiegeld in de adviesaanvraag. 11. 3 Versiliënbosch en Groeve Vrieheide vormen de eerste projecten De bewonerscommissie wijst erop dat zowel de samenwerkingsovereenkomst als de raadsinformatiebrief van de gemeente expliciet benoemen dat: " De herstructurering van Versiliënbosch en de ontwikkeling van de Groeve Vrieheide zullen als eerste worden opgepakt. " Daarnaast is in de samenwerkingsovereenkomst opgenomen dat: " De eerste beoogde Projecten zijn Versiliënbosch en Groeve Vrieheide. " Hieruit volgt dat beide locaties in bestuurlijk en programmatisch opzicht nadrukkelijk met elkaar zijn verbonden.
De bewonerscommissie acht het daarom opmerkelijk dat de adviesaanvraag uitsluitend inzicht geeft in Versiliënbosch en vrijwel geen informatie bevat over Groeve Vrieheide. 11. 4 Woninguitruil is expliciet onderdeel van het beleid De samenhang tussen Versiliënbosch en de groeves is niet alleen bestuurlijk , maar ook volkshuisvestelijk. Uit zowel het collegevoorstel als de samenwerkingsovereenkomst blijkt dat: sociale huurwoningen worden herverdeeld ; woningprogramma's op elkaar worden afgestemd ; sociale huur op andere locaties terug kan komen ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 56 woninguitruil tussen gebieden expliciet wordt onderzocht. De nieuwsbrief over het Groevegebied gaat nog verder en noemt expliciet het voorbeeld dat: “sociale huurwoningen die verdwijnen uit Versiliënbosch kunnen terugkomen in Groeve Vrieheide , terwijl in Versiliënbosch juist meer koopwoningen worden gerealiseerd. ” Dit betekent dat de woningdifferentiatie van Versiliënbosch niet los kan worden gezien van het woningprogramma van Groeve Vrieheide. 11.
5 Cruciale informatie ontbreekt Ondanks deze bestuurlijke samenhang ontbreekt in de adviesaanvraag onder meer informatie over: het woningbouwprogramma van het Groevegebied ; het aantal sociale huurwoningen binnen het Groevegebied ; het aantal middenhuurwoningen ; het aantal koopwoningen ; de verdeling van woningtypen ; de beoogde doelgroepen ; de wijze waarop sociale huur wordt uitgeruild ; de invloed op de totale woningbalans binnen het plangebied ; de mogelijkheden voor terugkeer van bewoners van Versiliënbosch. Daardoor kunnen bewoners niet beoordelen: wat de werkelijke gevolgen zijn van het verdwijnen van sociale huurwoningen in Versiliënbosch ; of sprake is van woninguitruil of daadwerkelijke vermindering ; welke woonmogelijkheden in de toekomst ontstaan ; hoe de ontwikkeling zich verhoudt tot het uitgangspunt " mengen zonder verdringen. " 11. 6 Tegenstrijdigheid tussen de adviesaanvraag en bestuurlijke documenten De bewonerscommissie constateert dat hier een opmerkelijke spanning ontstaat. Enerzijds stelt de adviesaanvraag dat deze uitsluitend betrekking heeft op Versiliënbosch.
Anderzijds blijkt uit: de samenwerkingsovereenkomst ; het collegevoorstel ; de raadsinformatiebrief ; de nieuwsbrief Groevegebied ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 57 Dat Versiliënbosch juist onderdeel vormt van een bredere gebiedstransformatie waarin woninguitruil en gezamenlijke woningprogrammering centraal staan. De bewonerscommissie is daarom van mening dat bewoners feitelijk worden gevraagd advies uit te brengen over één onderdeel van een groter programma , zonder dat alle relevante informatie beschikbaar is gesteld. 11. 7 Gevolgen voor de beoordeling van woningdifferentiatie Deze onvolledigheid heeft ook gevolgen voor de beoordeling van de voorgestelde woningdifferentiatie. De adviesaanvraag vermeldt wel: hoeveel sociale huurwoningen in Versiliënbosch terugkomen ; hoeveel middenhuur wordt toegevoegd ; hoeveel koopwoningen worden toegevoegd. Maar zolang onbekend blijft: hoeveel sociale huur in de groeve wordt gerealiseerd ; hoeveel koop daar wordt toegevoegd ; hoe beide locaties samen functioneren ; Kan niet worden vastgesteld of de uiteindelijke woonbalans daadwerkelijk aansluit bij de doelstellingen van Heerlen-Noord. 11.
8 De gemeente heeft hierin een centrale rol Op basis van de stukken constateert de bewonerscommissie dat de gemeente Heerlen in dit dossier een veel grotere rol vervult dan alleen die van vergunningverlener. De gemeente: is mede-initiatiefnemer van de gebiedsontwikkeling ; bepaalt mede het woningprogramma ; is partij bij de samenwerkingsovereenkomst ; heeft woonbeleid vastgesteld ; heeft het coalitieakkoord vastgesteld ; heeft Heerlen-Noord als beleidskader vastgesteld. Juist daarom doet de bewonerscommissie een nadrukkelijk beroep op de gemeente om ervoor te zorgen dat de toekomst van Versiliënbosch integraal wordt beoordeeld en niet als een losstaand project. 11. 9 Conclusie De bewonerscommissie concludeert dat: Versiliënbosch bestuurlijk onderdeel is van een grotere gebiedsontwikkeling ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 58 Groeve Vrieheide en Versiliënbosch expliciet als samenhangende projecten worden beschouwd ; woninguitruil tussen beide gebieden actief wordt onderzocht ; essentiële informatie hierover ontbreekt in de adviesaanvraag ; daardoor geen volledig inzicht bestaat in de gevolgen van het voorgenomen besluit ; de integrale afweging waar de BouwhulpGroep juist om vraagt daardoor niet volledig kan worden gemaakt.
De bewonerscommissie is daarom van mening dat de toekomst van Versiliënbosch niet los kan worden beoordeeld van de ontwikkeling van Groeve Vrieheide en dat hierover aanvullende informatie noodzakelijk is voordat een zorgvuldig oordeel over de adviesaanvraag mogelijk is. 12. Parkeren , tuinen , openbare ruimte en het ontbrekende stedenbouwkundige kader 12. 1 Inleiding De bewonerscommissie constateert dat een belangrijk deel van de ruimtelijke onderbouwing van het voorgenomen besluit ontbreekt. Hoewel in de adviesaanvraag veel wordt gesproken over: herstel van het tuindorpkarakter ; vergroening ; klimaatadaptatie ; een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte ; minder auto's in het straatbeeld ; Wordt nergens inzichtelijk gemaakt hoe deze doelstellingen concreet worden gerealiseerd en welke ruimtelijke consequenties dat heeft voor de huidige bewoners , tuinen , bomen en eigendommen. De bewonerscommissie is van mening dat juist deze aspecten cruciaal zijn voor de beoordeling van de kwaliteit van het voorgestelde toekomstbeeld. 12. 2 De volledige stedenbouwkundige visie ontbreekt In de adviesaanvraag verwijst Woonpunt naar een eerste stedenbouwkundige verkenning van MartensWillems. Daarbij wordt gesteld: " Parkeren wordt achter de woningen opgelost waardoor er ruimte voor kwaliteit in de openbare ruimte ontstaat met minder auto's in het straatbeeld.
" Tegelijkertijd beschikt de bewonerscommissie niet over een uitgewerkte stedenbouwkundige visie waarin zichtbaar wordt: hoe dit parkeren exact wordt opgelost ; hoeveel ruimte daarvoor nodig is ; hoeveel parkeerplaatsen worden gerealiseerd ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 59 hoe het parkeren zich verhoudt tot bestaande achterpaden en tuinen ; welke gevolgen dit heeft voor groen en biodiversiteit ; welke parkeernormen worden gehanteerd. De bewonerscommissie acht dit een significante leemte in de adviesaanvraag. 12. 3 Wat de stedenbouwkundige verkenning wél laat zien Uit de verkenning van Martens Willems & Humblé Architecten (november 2022) blijkt dat de kwaliteit van Versiliënbosch juist in belangrijke mate wordt ontleend aan: het bestaande stratenpatroon ; de korte zichtlijnen ; de geknikte straten ; de openheid tussen bouwblokken ; de hofjes ; de relatie tussen woning , tuin en openbare ruimte. Bovendien wordt vastgesteld dat: veel van de oorspronkelijke hoofdstructuur nog herkenbaar aanwezig is ; de wijk stedenbouwkundig nog steeds sterk leesbaar is ; herwaardering van de bestaande structuur mogelijk is zonder volledige vervanging van de wijk. De bewonerscommissie constateert dat deze bevindingen eerder aansluiten bij een renovatie- en herstelstrategie dan bij volledige vervanging van de bestaande wijk. 12.
4 Het bestaande tuindorpkarakter is niet verdwenen Een terugkerend argument van Woonpunt is dat het oorspronkelijke tuindorpkarakter grotendeels verloren zou zijn gegaan. De bewonerscommissie constateert echter dat uit de historische onderzoeken een genuanceerder beeld naar voren komt. Zowel RAAP als Martens Willems & Humblé Architecten stellen dat: het oorspronkelijke stratenpatroon nog aanwezig is ; de ruimtelijke hoofdstructuur nog herkenbaar is ; de relatie tussen wegen , bouwblokken en open ruimtes grotendeels behouden is gebleven. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat: groenstructuren zijn verzwakt ; erfafscheidingen zijn veranderd ; schoorstenen verdwenen zijn ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 60 e bepaalde architectonische accenten verloren zijn gegaan. Volgens de bewonerscommissie volgt hieruit logischerwijs een strategie van herstel en versterking van bestaande kwaliteiten, niet noodzakelijk een strategie van volledige vervanging. 12.5 Het oorspronkelijke groenplan van Een onderbelicht aspect betreft het historische groenplan van tuinarchitect (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Uit zowel het RAAP-rapport als de stedenbouwkundige verkenning blijkt dat de wijk oorspronkelijk beschikte over: e een uitgewerkt groenplan; e hofjes; e _ binnenhoven; e centrale groenstructuren; e _bomenlanen; e ruime tuinen.
De bewonerscommissie constateert dat de historische groenstructuur weliswaar is verzwakt, maar niet verdwenen. Juist daardoor lijkt herstel van deze oorspronkelijke kwaliteiten een logisch alternatief voor volledige herontwikkeling. 12.6 Het parkeerprobleem wordt onvoldoende onderbouwd De bewonerscommissie constateert dat de adviesaanvraag uitgaat van een fundamentele herinrichting van parkeren, terwijl niet duidelijk wordt gemaakt: e welk parkeerprobleem momenteel precies bestaat; e hoeveel parkeerplaatsen ontbreken; e hoeveel parkeerplaatsen in de toekomst nodig zijn; e welke parkeernorm wordt gehanteerd; e _op welke berekeningen dit gebaseerd is. Dit is opmerkelijk omdat juist parkeren een van de grootste ruimtelijke gevolgen heeft voor: e _ tuinoppervlak; e _groenstructuren; e _achtererfgebieden; e leefkwaliteit. 12.7 Bestaande parkeervoorzieningen worden nauwelijks meegewogen Uit de wijkanalyse blijkt dat veel woningen reeds beschikken over: e garages; e carports; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 61 eigen parkeervoorzieningen ; brede achterpaden die toegankelijk zijn voor auto's. Daarnaast is tijdens de renovatie van de jaren tachtig op verschillende plaatsen reeds parkeervoorzieningen gerealiseerd door Woonpunt en zijn rechtsvoorgangers.
De bewonerscommissie constateert dat niet inzichtelijk wordt gemaakt: hoeveel van deze voorzieningen behouden blijven ; hoeveel daarvan verdwijnen ; hoeveel nieuwe parkeerplaatsen werkelijk nodig zijn. Daardoor ontbreekt een essentiële onderbouwing van het voorgestelde parkeerconcept. 12. 8 Relatie met verkleining van tuinen Een belangrijke zorg van bewoners betreft de gevolgen van de plannen voor de bestaande tuinen. Op basis van de eerste verkenningen ontstaat de indruk dat: parkeervoorzieningen meer ruimte gaan innemen ; delen van de huidige tuinen worden verkleind ; achtererfgebieden een andere functie krijgen. De bewonerscommissie constateert dat hierover geen objectieve vergelijking beschikbaar is tussen: de huidige situatie ; de toekomstige situatie. Daardoor kunnen bewoners niet beoordelen: hoeveel tuin verloren gaat ; hoeveel groen behouden blijft ; wat de gevolgen zijn voor leefkwaliteit. 12.
9 Relatie met biodiversiteit en klimaatadaptatie De bewonerscommissie acht het opmerkelijk dat de voorgestelde parkeerstrategie wordt gepresenteerd als onderdeel van: klimaatadaptatie ; vergroening ; biodiversiteit ; herstel van het tuindorpkarakter ; Terwijl tegelijkertijd niet inzichtelijk wordt gemaakt: hoeveel bomen verdwijnen ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 62 | hoeveel | groen | verdwijnt | ; | hoeveel | verhard | oppervlak | wordt | toegevoegd | ; | hoe | biodiversiteit | concreet | wordt | versterkt. Daarmee | ontbreekt | de | mogelijkheid | om | te beoordelen | of de stedenbouwkundige | visie daadwerkelijk | leidt tot verbetering | van | de leefomgeving. 12. | 10 | De | Nota | van | Uitgangspunten | kiest | voor | versterking | van bestaande | kwaliteiten De | bewonerscommissie | merkt | op dat | de | ‘Nota | van | Uitgangspunten | herstructurering Versiliënbosch’ | uitgaat | van: | behoud | van | identiteit ; | behoud | van | gemeenschapszin | ; | vergroening | ; | herstel | van | tuindorpkwaliteiten | ; | gefaseerde | ontwikkeling. Deze | uitgangspunten | sluiten | goed | aan | bij een | strategie | waarbij | bestaande | structuren | worden versterkt | in plaats | van | volledig | vervangen. 12.
| 11 | Conclusie De | bewonerscommissie | concludeert | dat: | een | uitgewerkt | stedenbouwkundig | plan | ontbreekt | ; | parkeernormen | niet inzichtelijk | zijn gemaakt | ; | een | parkeerbalans | ontbreekt | ; | gevolgen | voor | tuinen | onvoldoende | inzichtelijk | zijn ; | gevolgen | voor | bestaande | garages | en | carports | niet zijn onderzocht | ; | gevolgen | voor | biodiversiteit | en | groenstructuren | onvoldoende | zijn uitgewerkt | ; | uit historische | en stedenbouwkundige | onderzoeken | juist blijkt dat | veel | van | de oorspronkelijke | structuur | nog | aanwezig | is. De | bewonerscommissie | is daarom | van | mening | dat | de | stedenbouwkundige | argumentatie | in de adviesaanvraag | eerder | pleit voor | herstel | en versterking | van | bestaande | kwaliteiten | dan | voor volledige | vervanging | van | de huidige | wijk. 13. | Het | Coalitieakkoord | 2026-2030 | , gemeentelijk | beleid | en | de regierol | van | de | gemeente | Heerlen 13. | 1 Inleiding De | bewonerscommissie | constateert | dat | sinds | het | verschijnen | van | de | adviesaanvraag | een belangrijke | beleidsmatige | ontwikkeling | heeft | plaatsgevonden.
| Met | het vaststellen | van | het Reactie | Bewonerscommissie | Versiliënbosch | op | de | adviesaanvraag | van | Woonpunt | 63 coalitieakkoord ‘Voor een Heerlen in balans en bloei 2026-2030’ (juni 2026) heeft de gemeente Heerlen nieuwe uitgangspunten geformuleerd voor volkshuisvesting , stedelijke vernieuwing , erfgoed , biodiversiteit , bewonersparticipatie en de toekomst van de voormalige mijnkoloniën. Deze uitgangspunten vormen een relevante nieuwe beleidscontext die niet los kan worden gezien van de besluitvorming over Versiliënbosch. De bewonerscommissie concludeert dat het coalitieakkoord op meerdere belangrijke onderdelen dichter aansluit bij de conclusies van de BouwhulpGroep , de Nota van Uitgangspunten , het bidbook Elke Mijnkolonie Telt en de monumentenaanvraag van Erfgoedvereniging Bond Heemschut en het Cuypersgenootschap dan bij het voornemen van Woonpunt om alle 293 woningen te slopen. 13. 2 Van " stenen stapelen " naar sterke gemeenschappen Het coalitieakkoord bevat een fundamentele uitspraak over stedelijke vernieuwing: " Stedelijke vernieuwing gaat daarbij niet alleen over stenen stapelen , maar vooral over het bouwen van sterke gemeenschappen die verbonden zijn met elkaar én met hun leefomgeving. " Daarnaast stelt het college: " Vooruitgang ontstaat wanneer groei ook leidt tot sterkere gemeenschappen.
" De bewonerscommissie constateert dat deze uitgangspunten rechtstreeks aansluiten bij: de conclusies van de BouwhulpGroep ; de bevindingen van de Nationale Ombudsman en Kinderombudsman ; de waarschuwingen van de VN-Rapporteur voor Huisvesting. Daartegenover richt de adviesaanvraag zich voornamelijk op gebouwen , aantallen woningen , parkeeroplossingen en technische prestaties , terwijl de gevolgen voor de bestaande gemeenschap relatief beperkt zijn uitgewerkt. 13. 3 Renovatie tenzij Een van de meest relevante passages uit het coalitieakkoord betreft het aangekondigde beleid voor mijnkoloniën. Het nieuwe college schrijft: " We stellen een Mijnkolonie-visie op basis van het principe ‘renovatie , tenzij’ en met historiserende terugbouw als harde voorwaarde voor sloop-nieuwbouw. " Deze passage is voor de bewonerscommissie van groot belang. Immers: de BouwhulpGroep concludeert dat renovatie technisch haalbaar is ; de Woonbond concludeert dat niet alle woningen over één kam mogen worden geschoren ; het gevelonderzoek van Vekemans ziet geen directe constructieve noodzaak voor volledige vervanging ; de ‘Nota van Uitgangspunten herstructurering Versiliënbosch’ gaat uit van gedeeltelijk behoud.
De bewonerscommissie constateert daarom dat het voorgenomen besluit van Woonpunt feitelijk uitgaat van het omgekeerde principe: Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 64 “Sloop tenzij renovatie volledig gelijkwaardig is aan nieuwbouw. ” Dat uitgangspunt sluit volgens de bewonerscommissie niet aan bij het coalitieakkoord. 13. 4 Beschermen wat waardevol is In het coalitieakkoord staat verder: " Wij kiezen voor een stad die groeit zonder haar historische en ecologische karakter te verliezen. " En: " Beschermen wat waardevol is. " Volgens de bewonerscommissie hebben deze uitganspunten directe betekenis voor Versiliënbosch. Immers: het RAAP-onderzoek kwalificeert de wijk als cultuurhistorisch waardevol ensemble ; de BouwhulpGroep kent cultuurhistorische waarde toe aan het ensemble van woningen uit 1920 ; het Cuypersgenootschap en Erfgoedvereniging Bond Heemschut hebben monumentenbescherming aangevraagd voor 73 woningen ; het bidbook ‘Elke Mijnkolonie Telt’ noemt mijnkoloniën identiteitsdragers van de regio. De bewonerscommissie is daarom van mening dat behoud van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing niet als een randvoorwaarde maar als een kernopgave moet worden beschouwd. 13.
5 Versiliënbosch als prioritaire gebiedsontwikkeling Het coalitieakkoord noemt expliciet: " Ook geven we deze periode prioriteit aan de volgende lopende integrale gebiedsontwikkelingen: . . . Groevegebied & Versiliënbosch. " De bewonerscommissie constateert dat hiermee het gemeentebestuur zelf erkent dat Versiliënbosch onderdeel vormt van een bredere gebiedsontwikkeling. Dit sluit aan op: de samenwerkingsovereenkomst Heerlen-Noord ; het collegevoorstel ; de raadsinformatiebrief Heerlen-Noord ; de nieuwsbrief over Groeve Vrieheide. Daarom acht de bewonerscommissie het des te problematischer dat in de adviesaanvraag van Woonpunt essentiële informatie over het Groevegebied ontbreekt. 13. 6 Erfgoed , mijnhistorie en identiteit Volgens het coalitieakkoord: " We integreren wijkgeschiedenis in de inmiddels herkenbare erfgoedlijn waarin Romeins verleden , middeleeuwen , mijnverleden en immaterieel erfgoed samenkomen. " Daarnaast stelt de gemeente: " Cultuur geeft betekenis aan een stad , verbindt mensen en vormt een bron van identiteit , trots en verbeelding. " De bewonerscommissie is van mening dat Versiliënbosch precies de soort plek is die in deze passages wordt bedoeld.
De buurt vertegenwoordigt: Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 65 het mijnverleden ; de geschiedenis van de volkshuisvesting ; de tuindorpgedachte ; het werk van architect Jos Cuypers ; de sociale geschiedenis van Heerlen. 13. 7 Biodiversiteit en ecologie Het coalitieakkoord kent ook aan biodiversiteit een belangrijke plaats toe. De gemeente spreekt over: bescherming van biodiversiteit ; ontwikkeling van groen- en biodiversiteitsbeleid ; versterking van ecologische waarden. De bewonerscommissie constateert dat juist tegen deze achtergrond het ontbreken van een flora- en faunaonderzoek in Versiliënbosch moeilijk te begrijpen is. Dit geldt temeer omdat: de wijk grenst aan Natura 2000-gebied Brunssummerheide ; bewoners al jarenlang beschermde soorten waarnemen ; volwassen bomen en historische tuinen een wezenlijk onderdeel vormen van de wijkstructuur. 13. 8 Participatie volgens het coalitieakkoord Misschien wel de meest directe verbinding tussen het coalitieakkoord en deze adviesreactie bevindt zich in het hoofdstuk participatie. Het college schrijft: " Participatie is geen formaliteit achteraf , maar onderdeel van hoe besluiten tot stand komen. " Daarnaast: " We waken voor schijnparticipatie. " En: " Inwoners moeten weten waar zij invloed op hebben , wat al vaststaat en hoe hun inbreng wordt gewogen.
" Deze uitgangspunten sluiten opvallend nauw aan bij de conclusies van: de Nationale Ombudsman ; de Kinderombudsman ; de VN-Rapporteur voor Huisvesting. De bewonerscommissie constateert dat de ervaringen van bewoners binnen het traject Versiliënbosch juist hebben geleid tot gevoelens van: onvoldoende invloed ; Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 66 | onvoldoende | transparantie | ; | besluitvorming | die | al grotendeels | vast | leek | te staan. 13. | 9 | De | gemeente | heeft | een | grotere | verantwoordelijkheid | dan | alleen vergunningverlening Uit de | verzamelde | stukken | blijkt duidelijk | dat | de | gemeente | Heerlen | geen | neutrale | buitenstaander is. De | gemeente | is: | mede-opdrachtgever | van | de Nota | van | Uitgangspunten | ; | partij | bij de | samenwerkingsovereenkomst | Heerlen-Noord | ; | medeverantwoordelijk | voor | woningbouwprogrammering | ; | verantwoordelijk | voor | erfgoedbeleid | ; | verantwoordelijk | voor | biodiversiteitsbeleid | ; | verantwoordelijk | voor | leefbaarheid | en | participatie | ; | eigenaar | van | een | groot | deel | van | alle voortuinen | en | het openbaar | groen | in Versiliënbosch. Daarom | doet | de | bewonerscommissie | expliciet | een | beroep | op de | gemeente | om | haar | regierol actief | te vervullen. 13.
| 10 | Oproep | aan | de | gemeente De | bewonerscommissie | vraagt | de gemeente | Heerlen | om: | de | uitgangspunten | uit het coalitieakkoord | actief | toe | te passen | op | Versiliënbosch | ; | het | principe | " renovatie | , tenzij " serieus | als vertrekpunt | te hanteren | ; | erfgoed | , gemeenschap | en biodiversiteit | volwaardig | mee | te wegen | ; | aanvullende | onderzoeken | te verlangen | waar | informatie | ontbreekt | ; | actief | te sturen | op | behoud | van | bestaande | kwaliteiten | ; | samen | met | bewoners | , onafhankelijke | deskundigen | , erfgoedverenigingen | en | Woonpunt | te zoeken | naar | een | toekomstscenario | waarin | zoveel | mogelijk | woningen | behouden | en gerenoveerd | worden. 13. | 11 | Conclusie De | bewonerscommissie | concludeert | dat het | coalitieakkoord | 2026-2030 | op | meerdere | belangrijke onderdelen | dichter | aansluit | bij: | de | conclusies | van | de | BouwhulpGroep | ; | de | Nota | van | Uitgangspunten | herstructurering | Versiliënbosch | ; | het | bidbook | Elke | Mijnkolonie | Telt ; | de | monumentenaanvraag | van | Erfgoedvereniging | Bond | Heemschut | en | het Cuypersgenootschap | ; Dan | bij het | voornemen | van | Woonpunt | om | alle 293 | woningen | te slopen.
Reactie | Bewonerscommissie | Versiliënbosch | op | de | adviesaanvraag | van | Woonpunt | 67 De bewonerscommissie is daarom van mening dat de gemeente een actieve en richtinggevende rol dient te vervullen om te komen tot een toekomstscenario dat recht doet aan: de bewoners ; de gemeenschap ; het erfgoed ; de mijnhistorie ; het DNA van Heerlen ; en de toekomstige generaties die na ons van Versiliënbosch gebruik zullen maken. 14. Tegenstrijdigheden , weggelaten informatie en de wijze waarop de adviesaanvraag de beschikbare onderzoeken interpreteert 14. 1 Inleiding De bewonerscommissie constateert dat de adviesaanvraag niet uitsluitend bestaat uit een afweging van feiten , maar tevens een interpretatie geeft van de resultaten van onderzoeken , beleidsdocumenten en participatietrajecten die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd. Naar het oordeel van de bewonerscommissie ontstaat daarbij een eenzijdig beeld waarin voornamelijk argumenten vóór volledige sloop worden benadrukt , terwijl verschillende conclusies , nuances en aanbevelingen die juist ruimte bieden voor behoud en renovatie beperkt of niet worden benoemd. De bewonerscommissie acht het van belang deze verschillen expliciet zichtbaar te maken , omdat zij rechtstreeks raken aan de vraag of het voorgenomen besluit volledig en evenwichtig is onderbouwd. 14.
2 Van " alle woningen moeten weg " naar " renovatie is technisch mogelijk " De eerste grote tegenstrijdigheid betreft het technische vertrekpunt. 2023 In 2023 communiceerde Woonpunt richting gemeente en politiek dat: " de wijk niet meer te renoveren is en dat de 293 woningen gesloopt moeten worden. " Ook in de presentatie aan de commissie ROLO in april werd sloop/nieuwbouw als aanbevolen scenario gepresenteerd. 2025 De gezamenlijk uitgevoerde second opinion van de BouwhulpGroep concludeert echter: " In dit onderzoek van BouwhulpGroep is aangetoond dat het renoveren van woningen in Versiliënbosch technisch mogelijk is. " En: " Renovatie technisch haalbaar is en een wezenlijke bijdrage kan leveren aan een toekomstbestendig Versiliënbosch. " De bewonerscommissie constateert dat de technische uitgangspositie daarmee fundamenteel verandert. Immers: Renovatie wordt niet afgewezen. Renovatie wordt bevestigd. Reactie Bewonerscommissie Versiliënbosch op de adviesaanvraag van Woonpunt 68 14. 3 De adviesaanvraag presenteert een maatschappelijke keuze als een technische noodzaak De BouwhulpGroep stelt in zijn eindrapport (oktober 2025) nadrukkelijk: " De vraag is niet zo zeer of de woningen in Versiliënbosch gerenoveerd kunnen worden , maar meer of de financiële inspanning opweegt tegen het behoud of versterken van de aanwezige waarden in de buurt.