Document · PDF

Accountantsverslag 2024

Commissie Economie, Bestuur en Financiën 10 juni 2025, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen jaarrekening 2024 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten.10.721 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Concept Accountantsverslag 2024 Gemeente Heerlen

Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Heerlen Postbus 1 6400 AA Heerlen Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum XX juni 2025 Ons kenmerk KENMERK Behandeld door Partner drs. A.J. Schutgens RA 06 1201 1605 ASchutgens@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerlen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerlen. De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerlen. Bij deze jaarrekening hebben wij op XX juni 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging d.d. 3 september 2024 en met ons auditplan van 17 oktober 2024. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie op 19 mei 2025 en met uw wethouder op 26 mei 2025. Tevens hebben wij dit rapport toegelicht aan de werkcommissie financiële audit tijdens de vergadering van 3 juni 2025. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

Senior Manager J.W.A. Geurts MSc RA Tel: 06 8333 0179 jgeurts@deloitte.nl

drs. A.J. Schutgens RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2024

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk geven wij een korte samenvatting van de overige hoofdstukken in dit accountantsverslag

Accountantsverslag 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

Welke aandachtspunten zien wij?

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 5,7 miljoen respectievelijk € 17,1 miljoen.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens in het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd die boven de verantwoordingsgrens liggen.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen boven de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 17,1 miljoen respectievelijk € 285.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken en daaruit zijn geen materiële tekortkomingen gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

In het proces en in het balansdossier is een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals de onderbouwingen van de reguliere overlopende posten.

•

De frequente afstemming tussen de ambtelijke organisatie en de accountant heeft tot een efficiënt controleproces geleid.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen nog altijd hoog is en dat de complexiteit van die regelingen hoog is. Wij raden u aan om ten aanzien van de SiSa-verantwoording blijvende aandacht te hebben voor voldoende capaciteit in de voorbereiding van het jaarrekeningproces en voor de kennisontwikkeling binnen uw organisatie.

•

Conform besluitvorming door de raad op 24 oktober 2023 en 24 november 2024 heeft de gemeente Heerlen in 2024 voor € 19,6 miljoen aan panden in het centrum verworven om als doel het centrum verder te ontwikkelen. Voor de aangekochte panden is de ambitie uitgesproken om hier onderwijshuisvesting te realiseren, echter is nog geen definitief besluit genomen in afwachting van de besluitvorming van de onderwijsinstelling. Daarom is op dit moment nog geen besluit genomen door de gemeenteraad over de toekomstige ontwikkeling van deze panden. Wij willen u erop wijzen dat sprake is van een financieel risico op afwaardering van de panden op basis van een duurzame waardevermindering. Deze afwaardering is afhankelijk is van het besluit over de toekomstige bestemming van deze panden. Wij adviseren om de situatie kritisch te blijven evalueren zodat tijdig geïdentificeerd kan worden of er sprake is van een duurzame waardevermindering.

•

Met het raadsbesluit van 3 september 2024 is een nieuwe gemeenschappelijke regeling per 22 november 2024 gevormd voor de uitvoering van IT-ondersteuning aan deelnemende gemeenten. Met deze gemeenschappelijke regeling is een verkoopovereenkomst aangegaan per 31-12-2024. In de deze overeenkomsten worden alle activa en passiva die behoorde tot de voormalige centrumregeling voor IT overgedragen aan de nieuwe gemeenschappelijke regeling. De totale overdracht van activa en passiva leidt tot een vordering van € 9,9 miljoen op de nieuwe gemeenschappelijke regeling. Echter zijn hier nog geen afspraken voor gemaakt. Wij adviseren de gemeente om deze afspraken zo spoedig mogelijk te maken met gemeenschappelijke regeling zodat de vordering financieel afgewikkeld kan worden.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Financiële positie

•

Het eigen vermogen is ultimo 2024 verminderd ten opzichte van 2023. Dit wordt met name veroorzaakt door de duurzame afwaardering van Maanplein 88 die in 2025 is verkocht. De hoogte van de algemene reserve voldoet aan de norm van de gemeenteraad, zijnde minimaal 2% van de begroting.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt ultimo 2024 € 24,6 miljoen (2023: € 20,8 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is lager dan de door de gemeente Heerlen onderkende en aanwezige risico’s van € 26,9 miljoen (2023: € 21,5 miljoen). Dit past binnen de afgesproken norm van de gemeenteraad zoals opgenomen in het herstelplan. Conform , de waarderingstabel van de NAR en de Universiteit Twente wordt de ratio van 0,91 als matig aangemerkt.

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en de realisatie, en kent een nadelig saldo van baten en lasten van € 2,0 miljoen. Na mutaties van de reserves is er sprake van een positief gerealiseerd resultaat van € 5,2 miljoen (2023: voordelig € 6,2 miljoen ).

IT-omgeving

•

De naar aanleiding van onze IT-werkzaamheden geconstateerde tekortkomingen in de automatiseringsomgeving leiden ertoe dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Hierover rapporteren wij verderop in dit verslag. Onze aanpak ligt daarmee in lijn met die van voorgaande jaren. Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem, dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten, en de interne beheersing daarop toe te spitsen.

Interne beheersing

•

Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij enkele tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld, en zijn besproken in de WFA van 23 januari 2025. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Wij merken op dat de gemeente inzet op een verbetering en systeemtechnisch ingerichte workflow van de processen rondom memoriaalboekingen bij de implementatie van het nieuwe financiële systeem. Wij zullen deze ontwikkelingen blijven monitoren en bij live-gang van het systeem toetsen of deze workflow in opzet en bestaan adequaat is ingericht. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analysetool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of andere bijzonderheden gebleken.

•

Binnen het zorgdomein (Wmo en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar, waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Dit komt met name doordat er sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg nodig hebben. Ook is de verwachting dat de zorgkosten verder zullen stijgen door de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat de financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan, wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. In het licht van deze landelijke ontwikkelingen constateren wij ook dat de gemeente Heerlen gebukt gaat onder stijgende kosten in het zorgdomein. De jeugdkosten zijn in 2024 met € 6 miljoen (€ 1,3 miljoen ambulante zorg, € 4,7 miljoen verblijf) gestegen ten opzichte van 2023. De Wmo-kosten zijn met circa € 7 miljoen (€ 2,9 miljoen Zorg in Natura , € 2,6 miljoen overige regelingen en €1,5 miljoen voor begeleid wonen) gestegen ten opzichte van 2023.

Sociaal domein

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Grondexploitatie

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere een analyse gemaakt van de realisatie in 2024 en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2023 (‘backtesting’). Ook hebben wij de door de gemeente toegepaste parameters voor onder andere de toerekening van kosten- en opbrengstenstijgingen gecontroleerd, waarbij wij onder andere gebruik hebben gemaakt van de beoordeling door een door uw gemeente ingeschakelde externe deskundige. Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld weergeeft.

Overlopende posten

•

Wij hebben geconstateerd dat de gemeente ten aanzien van de reguliere overlopende posten een verbeterslag gemaakt heeft ten opzichte van vorig jaar. Doordat er aandacht besteed is aan de onderbouwingen van de jaaroverstijgende rechten en verplichtingen is de controle hiervan efficiënter verlopen en is er sprake van minder bevindingen dan de afgelopen jaren.

Overig

•

Alle geconstateerde bevindingen zijn gecorrigeerd in de jaarrekening, waardoor er geen (niet-)gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen resteren. Zie bijlagen A.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

•

Wij hebben geconstateerd dat de gemeente geen geactualiseerde frauderisicoanalyse heeft. Wij hebben wel vastgesteld dat de gemeente een Frauderisicomanagement raamwerk heeft opgesteld die kaders schept om tot een frauderisicoanalyse te komen. De actualisatie van de frauderisicoanalyse zal op basis van dit framework verder plaats vinden. Daarnaast heeft de gemeente ook geen beleid ten aanzien van het misbruiken of oneigenlijk gebruiken van gemeenschapsgeld (M&O-beleid). Wij adviseren u nogmaals hier prioriteit aan te geven, zodat de risico’s in kaart gebracht worden en hier beheersing aan gekoppeld kan worden. Hiermee voorkomt u dat uw organisatie onnodige risico’s loopt ten aanzien van fraude of het misbruiken of oneigenlijk gebruiken van middelen van de gemeente.

•

Tevens hebben wij als onderdeel van onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole vastgesteld dat er binnen uw organisatie op een adequate wijze opvolging wordt gegeven aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2024 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Opstel- en controleproces

•

Medio 2024 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2023 geëvalueerd. Tijdens deze bijeenkomst hebben we gezamenlijk een plan van aanpak gemaakt voor het jaarrekeningproces 2024. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Onderdeel hiervan waren workshops met betrekking tot de SiSa en de overlopende posten.

Speerpunten

•

In het auditplan 2024 zijn de speerpunten opgenomen. Deze speerpunten zijn reeds behandeld en besproken op basis van onze adviesbrief 2024 (die op 23 januari 2025 is besproken met de WFA). Voor een gedetailleerde uitwerking van de genoemde speerpunten verwijzen wij u naar de adviesbrief.

Frauderisicoanalyse en M&O beleid

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Bevindingen jaarrekening

In dit hoofdstuk zullen wij kort ingaan op de financiële situatie van de gemeente Heerlen, de rechtmatigheidsverantwoording toelichten, alsmede de belangrijkste financiële posities in de jaarrekening toelichten

Accountantsverslag 2024

De financiële positie van de gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verminderd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 2,0 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 7,2 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 5,2 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

Eigen vermogen (x € 1.000)

2024

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

61.776

70.303

48.868

32.719

19.855

Tussentijdse resultaatbestemming

-7.216

-14.739

-2.419

-908

3.037

Gerealiseerd resultaat

5.205

6.212

21.435

17.057

9.827

Eigen vermogen per 31 december

59.764

61.776

70.303

48.868

32.719

In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 circa 10,2% van het balanstotaal (ultimo 2023: 10,3 van het balanstotaal) en is afgenomen ten opzichte van 2023. Het eigen vermogen voldoet echter wel aan de norm van de gemeenteraad. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Bestuurlijke samenvatting

Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten

559.578

Totale lasten

- 561.589

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

- 2.012

Af: stortingen in reserves

-9.719

Bij: onttrekkingen aan reserves

16.935

Gerealiseerd resultaat

5.205

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

De financiële positie van de gemeente Kengetallen voor gemeente Heerlen (begroot en werkelijk over de periode 2020-2024)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Uw solvabiliteit van 10,2% (ultimo 2023: 10,4%) classificeert voor wat betreft de door de VNG opgestelde normen als meest risicovol.

Structurele exploitatieruimte

Solvabiliteit

14%

12%

10%

Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de nettoschuldquote. De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en -aflossingen op de exploitatie. Uw netto schuldquote van 72,2% (ultimo 2023: 73,8%) classificeert volgens de VNG-normen als minst risicovol.

6% 4%

-1%

-2% 2020

2021 Begroot

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Uw structurele exploitatieruimte van 0.6% in 2024 (ultimo 2023: 0,8%)classificeert volgens de VNG als minst risicovol.

2022

2023

2024

2020

2021 Begroot

Werkelijk

2022

2023

2024

Werkelijk

Netto schuldquote 100% 80% 60% 40% 20% 0% 2020

2021 Begroot

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

2024

Werkelijk

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

De financiële positie van de gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2024 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 5,2 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

25 15 5 (5)

Uw organisatie is zich bewust van de forse afwijkingen tussen de (bijgestelde) begroting en de realisatie en heeft enkele voorstellen voorgelegd om de voorspellende waarde van de begroting te vergroten.

(15) Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024

De vergelijking vindt plaats op basis van de bijgestelde begroting. Een deel van de afwijkingen is te verklaren doordat alleen budgetneutrale wijzigingen worden verwerkt in de bijgestelde begrotingen. Wijzigingen die niet budgetneutraal zijn worden alleen toegelicht aan de gemeenteraad, maar leiden niet tot aanpassingen in de bijgestelde begroting. Dit is conform de huidige afspraken met de gemeenteraad. Het andere deel van de afwijkingen is te verklaren door het niet uit kunnen voeren van de ambities, onvoldoende realisatiekracht aan de lastenkant, en van late bijstellingen vanuit het Rijk.

Baten | begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 550 500 450 400 350 300

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten van het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Dit laat onverlet dat wij tussen conceptjaarrekening en definitieve jaarrekening een groot aantal correcties hebben laten doorvoeren. Wij vragen de organisatie om het proces van de jaarrekening kritisch te beoordelen om verbeteringen te identificeren.

Lasten | begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 550 500 450 400 350 300 Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

De financiële positie van de gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is gelijk gebleven Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente ingeschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2024; de ratio weerstandsvermogen is met 0,06% afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 24,6 miljoen (2023: € 20,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van vorig jaar doordat de algemene reserve is gestegen. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is er een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 26,9 miljoen (2023: € 21,5 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een toename. Uw weerstandscapaciteit van € 24,6 miljoen is ontoereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 26,8 miljoen en kwalificeert hiermee als matig. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 -

2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

2023

2024

Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 2,00 1,50 1,00 0,50 -

2020

2021

2022

2023

2024

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin het zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). In onze adviesbrief naar aanleiding van de interim-controle hebben wij gerapporteerd over de voortgang van de rechtmatigheidsverantwoording en vermeld dat de gemeente verbeteringen heeft getoond ten opzichten van 2023. De gemeente is er wel nog altijd niet in geslaagd een gedegen (fraude)risicoanalyses op te stellen, waardoor het fundament voor een gedegen interne controle nog niet van het gewenste niveau is. Dit heeft als gevolg dat de gemeente haar risico’s niet tijdig inzichtelijk heeft en waardoor de kans bestaat dat de gemeente Heerlen niet tijdig tekortkomingen kan signalen. Verantwoordings- en rapportagegrens Aan de hand van het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 17,1 miljoen respectievelijk € 285.000. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent.

Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording komt een aantal onrechtmatigheden naar voren. Deze zijn juist verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Het normenkader en de financiële verordening zijn door de gemeenteraad vastgesteld in zijn vergadering van 26 februari 2025.

Bestuurlijke samenvatting

Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld op beleidsveldniveau. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op overschrijdingen op beleidsveldniveau waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen. Hieruit blijkt het volgende: Kredietoverschrijdingen Er zijn geen kredietoverschrijdingen geweest die grens overschrijden zoals opgenomen in de financiële verordening. Begrotingsrechtmatigheid In totaal is een begrotingsonrechtmatigheid vastgesteld van € 16,49 miljoen, waarvan uw college op basis van uw financiële verordening € 15,23 miljoen als acceptabel aanmerkt. Het niet acceptabele deel betreft € 1,26 miljoen.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Het onderwerp ‘aanbestedingen’ dat niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant valt, hebben wij onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college dit onderwerp in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Hieruit blijkt een onrechtmatigheid van 5,99 miljoen (2023: € 3,5 miljoen). Van de totale fouten hebben € 3,88 miljoen (2023: 3,5 miljoen) betrekking op inhuur. Het overige deel van € 2,11 miljoen heeft betrekking op inkopen die niet voldaan hebben aan de interne aanbestedingsregels.

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Rechtmatigheidsverantwoording Dit is opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. De afwijking bestaat voor een bedrag van € 1,46 miljoen uit doorwerkende rechtmatigheidsafwijkingen van vorig boekjaar en voor € 2,42 miljoen uit in boekjaar 2024 nieuw geconstateerde Europese aanbestedingsafwijkingen op inhuur. De inkopen die niet voldoen aan het eigen aanbesteed beleid (€ 2,11 miljoen) zijn divers van aard en vallen niet binnen één categorie. Wij constateren dat de fout is toegenomen ten opzichte van vorig jaar en als gevolg van het aantal en de omvang van onrechtmatigheden een blijvend aandachtspunt vormt voor uw interne beheersing. Wij adviseren u om vast te stellen waar beïnvloeding en bijsturing mogelijk is en acties te nemen om doorwerking van onrechtmatigheden in de toekomstige jaren te voorkomen.

Misbruik en oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit dient ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen zijn beheersmaatregelen nodig die functioneren. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat er binnen de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, dat de vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. De gemeente dient een uitspraak te doen in hoeverre het M&O-beleid ook feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen werken. De basis daarvoor ligt in belangrijke mate bij de uitkomsten van de intern al uitgevoerde controles en evaluaties. In onze adviesbrief hebben wij geadviseerd om een centraal M&O-beleid voor de gemeente op te stellen, zodat enerzijds de vigerende wet- en regelgeving voor de organisatie duidelijk is en anderzijds de organisatie een uitgangspunt heeft om te handelen bij het constateren van overtredingen. De gemeente Heerlen heeft bij het afronden van onze controle nog geen M&O-beleid opgesteld en vastgesteld.

Het risico is dat de organisatie hierdoor niet altijd op de hoogte is van hoe zij dient te handelen bij overtredingen in het kader van M&O.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Materiële en Financiële vaste activa, grondexploitaties en voorzieningen Materiële vaste activa: Vastgoed Eind 2024 bedraagt de boekwaarde van de materiële vaste activa van de gemeente Heerlen € 448,5 miljoen (2023: € 443,1 miljoen). De materiële vaste activa zijn conform het BBV opgesplitst in: investeringen met een economisch nut, investeringen met een economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden opgelegd, en investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut. De grootste componenten binnen de materiële vaste activa betreffen de gebouwen (€ 276,1 miljoen) en de grond-, weg- en waterbouwkundige werken (€ 128,8 miljoen). De gemeente is voornemens tot de verkoop van gemeentelijk vastgoed. Dit vastgoed is opgenomen onder de voorraden voor een bedrag van € 6,5 miljoen. Conform besluitvorming door de raad op 24 oktober 2023 en 24 november 2024 heeft de gemeente Heerlen in 2024 voor € 19,6 miljoen aan panden in het centrum verworven om als doel het centrum verder te ontwikkelen. Voor de aangekochte panden is de ambitie uitgesproken om hier onderwijshuisvesting te realiseren, echter is nog geen definitief besluit genomen in afwachting van de besluitvorming van de onderwijsinstelling. Daarom is op dit moment nog geen besluit genomen door de gemeenteraad over de toekomstige ontwikkeling van deze panden.

Wij willen u erop wijzen dat sprake is van een financieel risico op afwaardering van de panden op basis van een duurzame waardevermindering. Deze afwaardering is afhankelijk is van het besluit over de toekomstige bestemming van deze panden. Wij adviseren om de situatie kritisch te blijven evalueren zodat tijdig geïdentificeerd kan worden of er sprake is van een duurzame waardevermindering. Materiële vaste activa: Overdracht IT-middelen Met het raadsbesluit van 3 september 2024 is een nieuwe gemeenschappelijke regeling per 22 november 2024 gevormd voor de uitvoering van IT-ondersteuning aan deelnemende gemeenten.

Bestuurlijke samenvatting

Met deze gemeenschappelijke regeling is een verkoopovereenkomst aangegaan per 31-12-2024. In de deze overeenkomsten worden alle activa en passiva die behoorde tot de voormalige centrumregeling voor IT overgedragen aan de nieuwe gemeenschappelijke regeling. De overdracht van activa en passiva zijn ontvlochten uit de administratie van de gemeente Heerlen per 31-12-2024. Hiermee zijn de vaste activa afgenomen met € 8,2 miljoen. Dit behelst voornamelijk IT-hardware. Ook worden de vooruitbetaalde kosten inzake licenties verrekend (€ 3,0 miljoen), de verplichtingen (-/- € 300.000) en het exploitatieresultaat 2024 (-/- € 911.000) De totale overdracht van activa en passiva leidt tot een vordering van € 9,9 miljoen op de nieuwe gemeenschappelijke regeling. Echter zijn hier nog geen afspraken voor gemaakt. Wij adviseren de gemeente om deze afspraken zo spoedig mogelijk te maken met gemeenschappelijke regeling zodat de vordering financieel afgewikkeld kan worden. Waardering financiële vaste activa De gemeente Heerlen heeft een totaal van € 27,8 miljoen aan financiële vaste activa per 31 december 2024. De langlopende lening inclusief rente voor Mijnwater bedraagt per 31 december 2024 € 19,7 miljoen (exclusief voorziening van € 4,4 miljoen). Dit betreft een langlopende lening met een looptijd van nog 14 jaar .

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen aanvullende risico’s op oninbaarheid van deze uitstaande middelen geïdentificeerd, waardoor er ook geen sprake is van het vormen van een aanvullende voorziening of een afwaardering van uitstaande middelen. Naar verwachting zullen de gronden in de komende jaren worden verkocht en getransporteerd, waarna de leningen afgelost zullen worden. Uit onze controle zijn hieromtrent geen tekortkomingen gebleken.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Grondexploitaties De grondexploitaties zijn door u opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) met het oog op de jaarrekening 2024. In 2024 heeft de gemeente de geen nieuwe grondexploitatie geopend. Over het algemeen zien wij dat de grondexploitaties van de gemeente Heerlen binnen afzienbare tijd aflopen, zodat de ramingen in de grondexploitaties beter zijn in te schatten en het bijbehorende risicoprofiel steeds verder afneemt. De balanswaarde van de grondexploitatie bedraagt ca. € 3,0 miljoen (2023: € 6,0 miljoen), inclusief de voorziening van € 7,0 miljoen (2023: € 7,0 miljoen). De nog verwachte positieve resultaten over alle grondexploitaties is ingeschat op € 2,8 miljoen positief. Daarbij heeft de gemeente Heerlen de tussentijds genomen winsten gereserveerd in een bestemmingsreserve, die voorzichtigheidshalve pas vrijvalt bij het afwikkelen van de betreffende grondexploitatie. Het totaal van deze reserve bedraagt ultimo 2024 € 3,8 miljoen (2023: € 5,2 miljoen Daarnaast heeft de gemeente Heerlen in de paragraaf Grondbeleid een analyse opgenomen van de eventuele risico’s in de grondexploitaties (zie hiervoor paragraaf 3.7 in de jaarstukken). Voor de risico’s in de grondexploitaties is additioneel een bedrag van € 1,3 miljoen opgenomen in de risicosimulatie (zie paragraaf 3.2 ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’).

De nog te maken kosten bedragen € 11,9 miljoen en de nog te realiseren opbrengsten komen uit op € 14,9 miljoen. De nog te maken kosten en opbrengsten hangen hierbij grotendeels met elkaar samen. Gegeven de bestemmingsreserve, onze controlewerkzaamheden en de resterende bedragen in de grondexploitaties zien wij hierin geen verhoogde risico’s. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de waardering van de grondexploitaties ultimo 2024.

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Voorzieningen en Sociaal domein Voorzieningen De gemeente Heerlen heeft voorzieningen gevormd voor de mogelijke verliezen, risico’s of verplichtingen, ter egalisering van kosten en voor beklemde middelen van derden. Het saldo van de voorzieningen is mede gebaseerd op schattingen. Vanwege de subjectiviteit die hier inherent aan is, hebben wij tijdens de jaarrekeningcontrole aandacht besteed aan de onderbouwing en de plausibiliteit van de uitgangspunten en veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de berekeningen van de voorzieningen. De voorzieningen die zijn gevormd voor verplichtingen, verliezen en risico’s bedragen € 5,8 miljoen. Deze voorzieningen bestaan onder andere uit de voorziening voor de (toekomstige) pensioenen van wethouders ad € 2,3 miljoen, die wordt bepaald door een externe expert en getoetst door de gemeente Heerlen. Daarnaast is er de voorziening vaststellingsovereenkomsten. Deze bestaat voornamelijk uit verplichtingen die voortvloeien uit de regeling voortijdig uitreden (RVU) voor een bedrag van € 1,7 miljoen. Tot slot is er de voorziening verlofsparen die voortvloeit uit cao-verplichtingen voor een bedrag van € 1,6 miljoen. De voorziening ter egalisering van kosten bestaat voornamelijk uit de voorziening groot onderhoud voor cultuur (waaronder Parkstad Theater en Glaspaleis) van € 3,2 miljoen.

Het schattingselement betreft het moment van uitvoeren van het onderhoud en de geraamde kosten. Organisatorisch gezien blijft het inschatten en tijdig verwerken van de verschillen tussen het ingeschatte en het werkelijk uitgevoerde onderhoud een complex proces. Wij onderschrijven het belang van een recent onderhoudsplan als onderbouwing van de onderhoudsvoorziening, evenals het optimaliseren van het proces van het administratief bijwerken van de onderhoudsvoorzieningen. Wij hebben vastgesteld dat aan de voorzieningen een actueel onderhoudsplan ten grondslag ligt, dat de basis vormt voor de in het kader van het groot onderhoud in de jaarrekening opgenomen voorzieningen.

Bestuurlijke samenvatting

Tot slot zijn er de voorzieningen middelen van derden, waarvan de bestemming gebonden is en waarvan de voorzieningen riolering en afval de grootste zijn, met een omvang van respectievelijk € 4,2 miljoen en € 1,4 miljoen. Deze voorzieningen dienen gehanteerd te worden om de wettelijke taken ten aanzien van riolering en afval uit te voeren en mogen niet voor andere doeleinden gebruikt worden. Na onze controle resteren er ultimo 2024 geen ongecorrigeerde verschillen in de voorzieningen. Oplopende kosten Binnen het zorgdomein (Wmo en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar, waarbij de lasten de blijven toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag, zien wij in 2024 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg nodig hebben. Daarbij zien wij dat zorgaanbieders op dit moment te maken hebben met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat de financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan, wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de kosten voor het sociaal domein van de gemeente.

In dit licht zien wij landelijk reeds ‘systeem’jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waardoor aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd. Jeugdzorg De lasten Jeugd maatwerkvoorzieningen in de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerlen bedragen circa € 59,7 miljoen (2023: € 53,7 miljoen). De grootste financiële stromen voor de lasten Jeugd betreffen de ambulante jeugdzorg (€ 29,5 miljoen, 2023: € 28,2 miljoen), residentiële zorg (€ 21,4 miljoen, 2023: € 19,9 miljoen), LTA (€ 0,1 miljoen, 2023: € 0,5 miljoen), crisishulp (€ 1,2 miljoen, 2023: € 1,3 miljoen) en het gedwongen kader (€ 4,0 miljoen, 2023: € 3,3 miljoen). Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

De ambulante jeugdzorg (basishulp) is ondergebracht bij JENS en de financiële backoffice van de overige lasten Jeugd loopt via de gemeente Maastricht (de centrumregeling). Het huidige contract met JENS loopt tot en met 2027. Verder heeft JENS meerkosten gemaakt in 2024. Het aandeel hiervan voor de gemeente Heerlen betreft € 4,2 miljoen (2023: € 3,7 miljoen). Zoals hiervoor beschreven, heeft de stijging van de kosten te maken met diverse problemen die op dit moment spelen binnen het sociaal domein. Ook de gemeente Heerlen gaat gebukt onder de stijgende lasten. Dit leidt ertoe dat de gemeente verhoudingsgewijs meer budget dient te besteden om aan haar zorgtaken te kunnen voldoen. Op basis van onze werkzaamheden ten aanzien van de jeugdkosten hebben wij geen bevindingen geconstateerd boven onze rapporteringsgrens. Wmo De kosten voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in de jaarrekening 2024 van de gemeente Heerlen bedragen circa € 57,1 miljoen (2023: € 50,1 miljoen). De grootste financiële stromen voor de lasten Wmo betreffen de persoonlijke begeleiding (€ 19,1 miljoen, 2023: € 16,2 miljoen), hulp bij huishouden etc. (€ 15,6 miljoen, 2023: €13,2 miljoen), vervoersvoorziening (€ 2,6 miljoen, 2023: € 3,0 miljoen) en beschermd wonen (€ 15,9 miljoen, in 2023: € 14,4 miljoen).

De persoonlijke begeleiding is ondergebracht bij Inclusio en voor de overige taken heeft de gemeente Heerlen zelf directe contracten en afspraken gemaakt met de zorgaanbieders. Ook bij de Wmo zien wij een stijgende lijn ten aanzien van de gehanteerde tarieven voor zorgverlening. Dit komt boven op de stijgende zorgvraag die voortkomt uit de vergrijzing van de bevolking. Dit leidt er toe dat ook voor de Wmo-zorg verhoudingsgewijs meer budget noodzakelijk is voor de uitvoering van de zorgtaken. Op basis van onze werkzaamheden ten aanzien van de Wmo-kosten hebben wij geen bevindingen geconstateerd boven onze rapporteringsgrens.

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

SiSa en overlopende posten Overlopende posten in relatie tot SiSa

WNT

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2024. Hierbij controleren en evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren).

Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij de naleving van de voorschriften met betrekking tot de Wet normering topinkomens (verder: de WNT) beoordeeld. De maximale bezoldiging voor topfunctionarissen van een gemeente bedraagt over boekjaar 2024 € 233.000. Voor de gemeente Heerlen geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Op grond hiervan concluderen wij dat de bezoldigingen van de gemeentesecretaris en de griffier voldoen aan de WNT.

Bij uw gemeente heeft dit geleid tot in totaal 48 SiSa-regelingen. Om het opstel- en controleproces hieromtrent efficiënter te laten verlopen, hebben wij in februari 2025 een workshop gegeven inzake de verantwoording van de SiSa en de bijbehorende overlopende posten. Niet-bestede gelden of voorgefinancierde bestedingen in het kader van specifieke uitkeringen dienen op de balans onder de overlopende posten verantwoord te worden. Deze balanspost heeft een een-op-eenrelatie met de ontvangen specifieke uitkeringen en de SiSa-bijlage en worden opgenomen onder de categorie vooruit ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel.

In 2024 zijn er geen ontslagvergoedingen aan topfunctionarissen uitgekeerd die een weerslag hebben op de WNT-verantwoording. De bezoldigingen van de topfunctionarissen zijn op een toereikende wijze in de jaarrekening toegelicht. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief –mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan -ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.

De openstaande verplichtingen vanuit deze categorieën betreft € 130,4 miljoen (2023: € 90,2 miljoen).

In 2024 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Overige overlopende posten Het restant van de overlopende posten betreft de reguliere overlopende activa en passiva, zijnde de vooruit ontvangen bedragen en nog te betalen bedragen. Hier liggen veelal brondocumenten, zoals facturen of overeenkomsten, aan ten grondslag. Ten opzichte van vorig jaar constateren wij hier een verbetering in de kwaliteit van de onderbouwingen, waardoor er ook een afname in de geconstateerde bevindingen is waar te nemen. De totale omvang van de overlopende activa betreft € 12,2 miljoen (2023: € 7,7 miljoen) en voor de overlopende passiva betreft het € 26,0 miljoen (2023: € 23,5 miljoen). Deze bevatten geen ongecorrigeerde verschillen na afronding van onze controle.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Fraude, integriteit, en naleving van wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. .

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten van het vastleggen van transacties, het verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Fraude en integriteit Ten tijde van de interim-controle hebben wij in onze adviesbrief gerapporteerd over het ontbreken van zowel een geactualiseerde frauderisicoanalyse als een beleid tegen misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Hier is nogmaals het belang van gedegen beleid en de invulling hiervan aangegeven. Hierdoor heeft uw gemeente onvoldoende zicht op eventuele risico’s die de gemeente loopt ten aanzien van fraude en bent u hiermee extra kwetsbaar. Ook is er nu geen stappenplan aanwezig om te hanteren indien er sprake is van fraude, dan wel misbruik en oneigenlijk gebruik. Wij hebben wel vastgesteld dat de gemeente een Frauderisicomanagement raamwerk heeft opgesteld die kaders schept om tot een frauderisicoanalyse te komen. De actualisatie van de frauderisicoanalyse zal op basis van dit framework verder plaats vinden Wij vragen u dan ook expliciet om hier prioriteit aan te geven en deze analyse en dit beleid zo snel mogelijk op te stellen en te laten formaliseren. In het kader van het M&O-beleid adviseert de commissie BBV in de Kadernota Rechtmatigheid 2024 een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Dit document bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening. Het is aan de gemeente om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen.

Daarom is het van wezenlijk belang om een beleid hieromtrent te formuleren en te formaliseren, zodat u tevens invulling kunt geven aan het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik, een van de drie criteria van de rechtmatigheidsverantwoording. Gedurende onze controle hebben wij geen indicaties verkregen van fraude of casussen omtrent integriteit.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Interne beheersing

In dit hoofdstuk lichten wij nogmaals kort onze bevindingen over de interne beheersing toe, zoals wij ook hebben gedaan in de adviesbrief

Accountantsverslag 2024

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle Adviesbrief 2024, toegespitst op de interne (financiële) beheersing

Evaluatie opstel- en controleproces

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2024 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.

Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze adviesbrief 2024 d.d. 23 januari 2025. In de adviesbrief hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2024 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp vermeld. Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Wij merken op dat de gemeente inzet op een verbetering en systeemtechnisch ingerichte workflow van de processen rondom memoriaalboekingen bij de implementatie van het nieuwe financiële systeem. Wij zullen deze ontwikkelingen blijven monitoren. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analysetool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of andere bijzonderheden gebleken.

Bestuurlijke samenvatting

Zoals eerder in dit verslag toegelicht hebben wij ten aanzien van de controle van de SiSa-bijlage zelf een verbeterslag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen en merken wij dat de kwaliteit van de dossiervorming vanuit de ambtelijke organisatie toeneemt. Daarnaast is de aansluiting met de overlopende posten beter verlopen dan voorgaand jaar. Wel hebben wij geconstateerd dat ondanks de start van de controle in april 2025 dat nog veel correcties waren in de jaarrekening. Dit zorgt voor aanvullend druk op de planning omdat alle correcties aangesloten en gecontroleerd dienen te worden. Wij verzoeken de gemeente om voor volgend jaar tijdig met ons inschattingen te bespreken zodat tijdig alle mutaties in de administratie en dus ook het jaarverslag zijn verwerkt. Interne controlefunctie De gemeente is een nieuwe visie aan het ontwikkelen voor controle en het versterken van de interne controlefunctie binnen de gemeente Heerlen. Belangrijke aandachtspunten uit de visie zijn plaatsing van de interne controlefunctie binnen de organisatie, de benodigde capaciteit en het uitschrijven van de taken en rollen behorende bij deze functie.

Wij onderstrepen deze inzet voor de verdere versterking van de interne controlefunctie binnen de gemeente Heerlen en willen graag het belang benadrukken van een sterke interne controlefunctie.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en/of de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken we met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door gebruik van internet, interne netwerken en bedrijfsapplicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de internebeheersingsmaatregelen, en op de jaarrekeningcontrole. Daarnaast kunnen deze leiden tot reputatie- en imagoschade.

Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem, dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten, en de interne beheersing daarop toe te spitsen. Tijdens gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s en zijn er voorbeelden gegeven van de manier waarop men deze beheerst, zoals het periodiek laten uitvoeren van zogenaamde ‘penetratietesten’ (een toets van een of meer computersystemen op kwetsbaarheden, waarbij deze kwetsbaarheden ook werkelijk gebruikt worden om in deze systemen in te breken).

Bijlagen

Accountantsverslag 2024

Bijlagen

In de bijlagen zijn de wettelijk verplichte toelichtingen opgenomen

Accountantsverslag 2024

A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

•

Aard van de fouten

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

€0

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode

€0

Totaal getrouwheidsfouten

€0

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=657fd37a-e038-4ec9-b449-b33f016cde9d