Document · PDF

Accountantsverslag 2020 - External communications - ACV Heerlen DEF WAS .._.pdf

Raadsvergadering . (video) 23 juni 2021, gemeente HeerlenBij agendapunt: Jaarstukken 202011.201 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Heerlen

Accountantsverslag 2020 4 juni 2021

Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9901 www.deloitte.nl

Gemeente Heerlen Aan de leden van de gemeenteraad Postbus 1 6400 AA Heerlen Onderwerp Accountantsverslag 2020

Behandeld door C.C.J. Honings RA 088 288 1312

Datum 4 juni 2021

Ons kenmerk 2106CB82E4/MA

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen aan. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen. De jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerlen. Bij deze jaarrekening verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij bespreken onze bevindingen met de Commissie Wfa Wij hebben de uitkomsten van deze rapportage gepresenteerd in de vergadering van de Commissie Wfa op 25 mei 2021. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met het bestuur en de ambtelijke organisatie. Met vriendelijke groet, Deloitte Accountants B.V.

Was getekend: N.R. Fritz RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoud

01 02

Samenvatting

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Financiële positie 2.1 2.2 2.3

Vermogenspositie Saldo baten en lasten Weerstandsvermogen en herstelplan

8 9 10

05 03

Jaarrekening 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8

Vastgoed Voorzieningen Immateriële vaste activa (afschrijving buitenring) Waardering lening u/g en verbonden partijen Grondexploitaties Sociaal domein Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) Budgetoverheveling en overlopende posten

12 12 14 14 15 16

Rechtmatigheid Wet Normering Topinkomens Aanbestedingen SiSa-bijlage 2020 Investeringskredieten Begrotingsoverschrijdingen

20 20 20 20 21

Accountantscontrole 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8

Opdracht Controleverklaring Materialiteit Administratieve organisatie en interne beheersing Geautomatiseerde gegevensverwerking Fraude Proces jaarrekeningcontrole Onafhankelijkheid

23 24 24 24 25 25 26 26

17 18

Bijlagen

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/3

01 Samenvatting

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/4

Samenvatting Samenvatting Financiële positie

Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen gecontroleerd die is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Deze controle is bedoeld om een onafhankelijk oordeel te geven omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid hiervan. In deze samenvatting geven wij kort de conclusies en bevindingen naar aanleiding van onze werkzaamheden weer. Voor een meer gedetailleerd inzicht verwijzen wij naar de hoofdstukken 2 tot en met 5 van dit verslag.

•

Jaarrekening Rechtmatigheid

•

Accountantscontrole Bijlagen

•

Vanwege COVID-19 (het coronavirus) heeft de controle van de jaarrekening 2020 niet op locatie bij de gemeente Heerlen plaatsgevonden, maar op afstand. Ondanks deze bijzondere omstandigheid is de jaarrekeningcontrole in goede samenwerking met uw medewerkers verlopen, waarbij er continu telefonisch en digitaal afstemming heeft plaatsgevonden over de voortgang van het proces en de te zetten stappen. Wij willen de medewerkers van de gemeente Heerlen hier dan ook voor danken. Wij zijn van mening dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen de omvang en de samenstelling van het eigen vermogen per jaareinde 2020 en het saldo van baten en lasten over 2020 getrouw en rechtmatig weergeeft. Er bestaan geen verschillen van inzicht met het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde grondslagen, de verslaggeving, of de uitkomsten van onze controlewerkzaamheden. Na onze controle resteren een vijftal ongecorrigeerde controleverschillen (waarvan in totaal € 0,9 miljoen getrouwheidsfout en € 1,9 miljoen rechtmatigheidsfout) en één onzekerheid (€ 1,3 miljoen). Deze resterende controleverschillen passen binnen de toleranties van de jaarrekening. Derhalve verstrekken wij bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen een goedkeurende controleverklaring. Daarbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de raad wordt vastgesteld.

De goedkeurende strekking van de controleverklaring ziet daarbij zowel op de getrouwheid van de jaarrekening als op de financiële rechtmatigheid ervan. De resterende ongecorrigeerde controleverschillen hebben betrekking op de kredietoverschrijdingen, de afrekening van de verbonden partij WOZL/WSP, de afschrijving van de bijdragen derden in project Buitenring Parkstad en de overlopende passiva. Bij de kredietoverschrijdingen hebben wij een tweetal rechtmatigheidsfouten geïdentificeerd van circa € 0,7 miljoen. Dit ten aanzien van het krediet Reconstructie Akerstraat-Noord (€ 0,3 miljoen) en BMV Hoensbroek Zuid (€ 0,4 miljoen). Onze bevinding bij de afrekening van de verbonden partij WOZL/WSP heeft betrekking op een te hoge verantwoording van de bijdragen aan deze verbonden partij in de jaarrekening 2020 van circa € 0,1 miljoen. Dit zal in de jaarrekening 2021 een voordelig effect hebben op de bijdragen aan verbonden partijen voor het genoemd bedrag. De derde bevinding heeft betrekking op het afschrijven van de bijdrage aan activa van derden ten aanzien van het project Buitenring Parkstad ter hoogte van € 0,9 miljoen. Dit betreft een bijdrage in de buitenring aan de Provincie Limburg, en conform het BBV dient de afschrijving te starten op het moment van ingebruikname (=slijtage). Het actief is reeds in gebruik genomen, echter in 2020 nog niet op afgeschreven.

De gemeente Heerlen heeft aangegeven in 2021 te starten met afschrijven, waarbij de afschrijvingstermijn ruimschoots binnen de afschrijvingstermijn van de Provincie valt. De laatste twee bevindingen hebben betrekking op de overlopende passiva, waarbij per saldo de overlopende passiva met € 0,05 miljoen te laag is weergegeven. Op basis van de genoemde bevindingen hebben wij een getrouwheidsfouten geïdentificeerd van € 1,2 miljoen (gesaldeerd € 0,9 miljoen) en rechtmatigheidsfouten van € 1,9 miljoen die meetellen voor ons oordeel. De genoemde bevindingen vallen ruim binnen de tolerantie van de jaarrekening, die € 4,6 miljoen bedraagt. Vanwege de aard van de fouten en het tijdstip van constatering zijn deze niet meer gecorrigeerd in de jaarrekening 2020. Hiervoor verwijzen wij ook naar bijlage 1a van het voorliggende accountantsverslag.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/5

Samenvatting Samenvatting Financiële positie

•

Jaarrekening Rechtmatigheid

•

Accountantscontrole

•

Bijlagen

•

• •

De onzekerheid heeft betrekking op de meerkosten en continuïteitsbijdragen in het sociale domein als gevolg van corona en bedraagt € 1,3 miljoen. De aangevraagde meerkosten en continuïteitsbijdragen bedragen in totaal € 0,6 miljoen voor Jeugd en € 0,7 miljoen voor Wmo. Omdat deze (corona)afrekeningen nog niet zijn vastgesteld merken wij dit bedrag aan als een onzekerheid in de controle. Dit bedrag (€ 1,3 miljoen) valt ruim binnen de tolerantie voor onzekerheden van € 13,8 miljoen. De gemeente Heerlen realiseert over het boekjaar 2020 een positief resultaat van ruim € 9,8 miljoen. Begroot was een resultaat van nihil. De omstandigheid dat het resultaat over 2020 positiever is uitgevallen dan begroot of verwacht, wordt voornamelijk veroorzaakt door het positieve resultaat op het programma Bestuur en Ondersteuning (€ 18,6 miljoen). Dit wordt gecompenseerd door het negatieve resultaat op het programma Sociaal Domein (€ 7,7 miljoen). Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 2. Het positieve resultaat heeft tot gevolg dat de financiële positie van de gemeente Heerlen fors is verbeterd. De verbetering in de resultaten en het weerstandvermogen hebben tot gevolg dat de (financiële) doelstellingen, zoals deze in het herstelplan zijn opgenomen, zijn behaald. Het eigen vermogen is toegenomen van 4,4% van het balanstotaal naar 6,9% van het balanstotaal.

Het benodigd weerstandsvermogen voor 2020 betreft € 9,0 miljoen. De gemeente heeft € 7,9 miljoen aan weerstandscapaciteit, waardoor de ratio op 0,87 uitkomt. Dit is weliswaar matig, maar past binnen het herstelplan zoals opgenomen op pagina 24 van de, door de raad goedgekeurde, begroting van 2020. Wij hebben de belangrijkste uitgangspunten en veronderstellingen beoordeeld die ten grondslag liggen aan de schattingen in de jaarrekening en achten deze aanvaardbaar. Uit onze beoordeling van de opzet en het bestaan van de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente Heerlen komt naar voren dat deze voldoen aan de daaraan vanuit de accountantscontrole van de jaarrekening te stellen eisen. Naar aanleiding van de interim-controle hebben wij op 21 december 2020 onze managementletter en boardletter uitgebracht, waarin wij de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen hebben gerapporteerd. Kortheidshalve verwijzen wij naar deze managementletter en boardletter, met kenmerk: 2012F8F5E7/BTB. Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn ons geen aanwijzingen voor fraude gebleken. Ook is ons geen fraude gemeld. Wij maken u er in dit verband op attent dat de accountantscontrole is gericht op het geven van een onafhankelijk oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening en niet specifiek op het ontdekken van fraudes of onregelmatigheden binnen de gemeente Heerlen.

Wij hebben bij de uitoefening van onze functie als extern accountant van de gemeente Heerlen de onafhankelijkheidsvoorschriften in acht genomen, zoals die gelden voor het uitvoeren van assurance-opdrachten. Wij hebben in 2020 geen werkzaamheden verricht die een bedreiging vormen voor onze onafhankelijkheid als controlerend accountant van uw instelling.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/6

02 Financiële positie

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/7

Financiële positie Samenvatting Financiële positie

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. 2.1 Vermogenspositie In het Besluit begroting en verantwoording provincie en gemeenten (BBV), de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd.

Jaarrekening

De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt € 12,9 miljoen voordelig (begroot: € 2,8 miljoen voordelig). Per saldo is tussentijds € 3,1 miljoen aan de reserves toegevoegd (begroot: toevoeging van € 2,8 miljoen), zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 9,8 miljoen voordelig bedraagt (begroot: resultaat nihil). Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. De tussentijdse resultaatbestemming heeft plaatsgevonden op basis van raadsbesluiten.

Rechtmatigheid

In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.

Accountantscontrole Bijlagen

Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

2018

Eigen vermogen per 1 januari

19.855

27.063

24.981

Tussentijdse resultaatbestemming

3.037

-/- 5.998

2.596

Gerealiseerd resultaat

9.827

-/- 1.210

-/- 516

Eigen vermogen per 31 december

32.719

19.855

27.063

Solvabiliteit

Nettoschuldquote

70%

73%

67%

Structurele exploitatieruimte

-4%

-1%

Financiële kengetallen

Wij merken de gemeente Heerlen aan als een gemeente met een ‘zwakke’ financiële positie. Dit meten wij af aan de drie criteria, ontleend aan een publicatie van de VNG voor het meten van de financiële positie van een gemeente, namelijk: Solvabiliteit < 20%, netto- schuldquote > 100% en structurele exploitatieruimte < 0%. De gemeente Heerlen raakt hierbij aan één van de drie criteria. Hoewel de financiële positie reeds fors is verbeterd, adviseren wij de realisatie en haalbaarheid van het herstelplan kritisch te blijven monitoren. Zie hiervoor tevens paragraaf 2.3.

De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 6,9 % van het balanstotaal (2019: 4,4% van het balanstotaal). Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/8

Financiële positie Samenvatting Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

Op basis van het voorgenomen besluit bij de jaarrekening zal de algemene reserve verder toenemen met € 1,7 miljoen tot een bedrag van 2,5 miljoen positief. Dit betreft de toevoeging van het jaarrekeningresultaat van € 9,8 miljoen alsmede de toevoegingen en onttrekkingen aan de bestemmingsreserves die per saldo een positieve impact hebben van € 1,7 miljoen op de algemene reserve van de gemeente Heerlen. Wij hebben het verloop van de algemene reserve (excl. de algemene reserve grondbedrag) na het vaststellen van de jaarstukken 2020 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten hiernaast weergegeven.

Algemene reserve (in € 1.000)

2020

Algemene reserve (excl. algemene reserve grondbedrijf)

827

Voorstel resultaatbestemming

1.683

Algemene reserve na bestemming

2.510

2.2 Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 9,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo van € nihil. Dit is een voordeel van € 9,8 miljoen. Het grootste voordeel zit in het programma bestuur en ondersteuning (€ 18,6 miljoen) en het grootste nadeel in het programma sociaal domein (€ 7,8 miljoen). Het voordeel op het programma bestuur en ondersteuning is voor € 10,3 miljoen gerealiseerd door de ingezette acties van de gemeente Heerlen om het financiële tekort terug te brengen. Als gevolg van de zwakke financiële positie heeft de gemeente Heerlen een herstelplan moeten opstellen.

In de zomermaanden heeft een intensieve exercitie plaatsgevonden om taakstellingen en ombuigingen realistisch in kaart te brengen en in de begroting te verankeren, waardoor hier ook op gestuurd en naar gehandeld kan worden. Onderdeel van deze bezuinigingen waren o.a. ingrepen in de eigen organisatie (bijvoorbeeld opleidingsbudget, vacaturestop). Daarnaast is het resultaat voor € 7,6 miljoen positief beïnvloed door de corona steunpakketten van het Rijk. Hiertegenover staat een nadelig effect op het de programma sociaal domein van € 7,8 miljoen, hetgeen met name wordt veroorzaakt door de Jeugd maatwerk pakketten (€ 5,6 miljoen nadelig), inkomensondersteuning (€ 1,4 miljoen nadelig) en volwassen maatwerkvoorzieningen (€ 4,0 miljoen nadelig). Hiertegenover staat een voordeel op het arbeidsmarktbeleid van € 3,1 miljoen). De gemeente Heerlen heeft de verschillen tussen realisatie en begroting toegelicht en de belangrijkste financiën in kaart gebracht in de programmaverantwoording. Verderop in deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Hiervoor verwijzen wij naar paragraaf 4.5 van het verslag.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/9

Financiële positie Samenvatting

2.3 Weerstandsvermogen en herstelplan

Financiële positie

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De weerstandcapaciteit is opgebouwd uit de algemene reserve, algemene reserve grondbedrijf en de bestemmingsreserve ter dekking risico’s grondexploitatie. Voor een nadere toelichting omtrent de kaders verwijzen wij naar de uiteenzetting in hoofdstuk 3.2 van de jaarrekening 2020.

Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt ultimo 2020 € 7,9 miljoen (2019 € 0,9 miljoen). Hierbij wordt in het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK), zoals opgesteld door de provincie Limburg, genoemd dat voornamelijk uitgegaan moet worden van de algemene reserve. De gemeente Heerlen betrekt bij het bepalen van de weerstandscapaciteit ook de grondexploitatiesreserves, hetgeen past bij de aard van het betreffend reserve. De algemene reserve (incl. algemene reserve grondbedrijf) heeft ultimo 2020 een stand van 0,9 miljoen. De bestemmingsreserve risico grondexploitatie laat ultimo 2020 een stand zien van € 5,3 miljoen. Inclusief de toevoeging na resultaatbestemming 2020 van € 1,7 miljoen is de weerstandscapaciteit € 7,9 miljoen. Voor de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen in 2020 wordt gebruikgemaakt van een risicosimulatie. Vanuit de risicosimulatie volgt een bedrag van € 9,0 miljoen (2019: € 8,6 miljoen) voor de benodigde weerstandscapaciteit. Hiermee komt de gemeente Heerlen uit op een ratio tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit van 0,87 en classificeert het weerstandsvermogen als matig conform de tabel zoals opgesteld door de NAR en universiteit Twente. De algemene reserve is per ultimo 2020 is positief en hiermee voldoet de gemeente Heerlen aan de afspraken vanuit het herstelplan.

Het weerstandsvermogen moest uiterlijk op 31 december 2021 op een minimumniveau zijn van 0,8 en dit streefratio is per ultimo 2020 reeds bereikt. Hoewel de gemeente Heerlen de financiële positie heeft verbeterd in boekjaar 2020 blijven wij benadrukken dat de gemeente Heerlen de doelstellingen in het herstelplan kritisch dient te blijven monitoren. Het resultaat 2020 is namelijk ook beïnvloed door incidentele posten zoals de rijksvergoedingen corona en de sluiting van de grondexploitatie van het maankwartier. Hierbij vragen wij ook rekening te houden met de schattingen die in de jaarrekening 2020 zijn opgenomen, zoals de inbaarheid van de vordering inzake een openstaande subsidieafrekening uit 2016 van € 2,0 miljoen (zie hiervoor pagina 14) en de inbaarheid van de uitgegeven leningen (zie hiervoor pagina 14). Daarnaast vormen de structurele overschrijdingen in het sociale domein een risico voor de opvolgende jaren. De inventarisatie van de risico’s die de gemeente Heerlen in de risicosimulatie heeft meegenomen, is niet zichtbaar opgenomen in de jaarrekening. Hierdoor is niet uit het jaarverslag af te leiden hoe de risicosimulatie is opgebouwd. Met andere woorden is er niet af te leiden op welke onderdelen en voor welk bedrag de risico’s van € 9,0 miljoen tot stand zijn gekomen.

De gemeente Heerlen geeft wel op verzoek aan de accountant, raadsleden of toezichthouder inzicht in de risicosimulatie. Vanuit voorzichtigheidsprincipe en eventueel verwachte claims, rechtszaken of toekomstige ontwikkelingen zijn deze echter niet zodanig expliciet opgenomen in het jaarverslag. Wij geven de gemeente Heerlen mee om na te gaan, al dan niet in overleg met de toezichthouder, wat de meest werkbare vorm is om de geïdentificeerde risico’s zichtbaar op te nemen in de toekomstige begrotingen en jaarrekening. Ten tijde van onze controle hebben wij inzicht gehad in de risico simulatie en vastgesteld dat de gemeente Heerlen in 2020 de risico’s ten aanzien van corona heeft meegenomen, hiertoe wordt tevens bij de jaarrekening 2020 een voorstel gedaan om een gedeelte van het resultaat ter hoogte van € 2,9 miljoen te storten in een nieuw te vormen corona reserve. Tevens hebben wij vastgesteld dat de berekening van het weerstandsvermogen verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen en geen materiële inconsistenties bevatten.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/10

03 Jaarrekening

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/11

Jaarrekening Samenvatting

Dit hoofdstuk bevat onze bevindingen die, volgens ons professionele oordeel, van belang zijn om te rapporteren. 3.1 Vastgoed

Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

Eind 2020 bedraagt de boekwaarde van de materiële vaste activa van de gemeente Heerlen € 340,0 miljoen (2019: € 327,5 miljoen). De materiële vaste activa zijn conform het BBV opgesplitst in investeringen economisch nut, investeringen met een economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden opgelegd en investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut. De grootste componenten binnen de materiële vaste activa betreffen de gebouwen (€ 180,9 miljoen) en de grond-, weg- en waterbouwkundige werken (€ 118,3 miljoen). In het kader van het herstelplan wordt de verkoop van overtollig gemeentelijk vastgoed voortgezet. Daarnaast zijn en worden een aantal overtollige gemeentelijke gebouwen gesloopt. Dit heeft verder geen impact op een eventuele bijzondere waardevermindering, omdat de betreffende panden nagenoeg geen boekwaarde meer hebben. In het kader van de ontwikkeling van het Schinkel-kwadrant zijn gedurende het afgelopen jaar diverse panden aangekocht in het centrum. Dit ter voorbereiding van een geplande grondexploitatie. Conform de notitie Grondexploitatie (2019) van het BBV worden investeringen ten behoeve van een nog door de gemeenteraad goed te keuren grondexploitatie als ‘warme gronden’ opgenomen onder de materiële vaste activa.

De gemeente Heerlen heeft hierbij voldaan aan de voorwaarden zoals opgenomen in de notitie en de ‘warme gronden’ zijn voor een bedrag van € 5,5 miljoen geactiveerd onder de gronden in de materiële vaste activa. Conform de genoemde voorwaarden hebben wij ook de waardering getoetst van de nog in te brengen objecten en reeds gemaakte kosten in de grondexploitatie. Indien de voorgenomen grondexploitatie verlieslatend is, dient reeds een afwaardering plaats te vinden op deze ‘warme gronden’. Tijdens onze controle heeft de gemeente aangetoond dat de voorgenomen grondexploitatie niet verlieslatend is en dat de ‘warme gronden’ niet onderhevig zijn aan een incidentele afwaardering in de jaarrekening 2020 (toekomstige politieke besluitvorming kan dit nog doen veranderen). We hebben tevens vastgesteld dat de Raad in januari 2021 heeft ingestemd met het vaststellen van het bestemmingsplan (BWV-20000870) en de grondexploitatie Schinkelkwadrant Zuid (BWV-20000869). 3.2 Voorzieningen De gemeente Heerlen heeft voorzieningen gevormd voor de mogelijke verliezen, risico’s of verplichtingen, ter egalisering van kosten en voor beklemde middelen van derden. De omvang van de voorzieningen kan samengevat worden in onderstaand overzicht: Bedragen * € 1.000 Voorziening voor verplichtingen.

Verliezen en risico’s Voorziening ter egalisering van kosten Voorziening voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen Voorziening middelen van derden Totaal

31.12.2019 7.307

Dotatie 2.918

Aanwending -1.424

Vrijval -1.396

31.12.2020 7.403

6.742

5.149

-3.661

8.230

1.805

-1.805

5.078

143

-240

-12

4.968

19.126

10.014

-7.130

-1.409

20.602

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/12

Jaarrekening Samenvatting Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid

Het saldo van de voorzieningen is mede gebaseerd op schattingen. Vanwege de subjectiviteit die hier inherent aan is, hebben wij tijdens de jaarrekeningcontrole aandacht besteed aan de onderbouwing en de plausibiliteit van de uitgangspunten en veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de berekeningen van de voorzieningen. Bij de voorziening middelen derden (€ 5,0 miljoen) is geen sprake van een schattingselement. De voorziening is namelijk gebaseerd op de ontvangen middelen die een specifiek bestedingsdoel hebben op basis van het onderliggend gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De voorziening ter egalisering kosten bestaat voornamelijk uit de voorziening groot onderhoud voor cultuur (waaronder Parkstad Theater, Glaspaleis en Thermenmuseum) en voor onderhoud verhardingen wegen (€ 4,2 miljoen en € 2,1 miljoen). Het schattingselement is gespitst op de daadwerkelijke uitvoering van het onderhoud en de geraamde nog te maken kosten. Hierover hebben wij reeds eerder gerapporteerd in onze managementletters 2019 en 2020. Organisatorisch blijft het inschatten en tijdig verwerken van de verschillen tussen ingeschat onderhoud en werkelijk uitgevoerd onderhoud een complex proces.

Wij onderschrijven het belang van een recent onderhoudsplan als onderbouwing van de onderhoudsvoorziening alsmede het optimaliseren van het proces omtrent het administratief bijwerken van de onderhoudsvoorzieningen. Wij hebben vastgesteld dat aan de voorzieningen een actueel onderhoudsplan ten grondslag ligt en de basis vormt voor de opgenomen voorzieningen voor groot onderhoud in de jaarrekening 2020.

Accountantscontrole

Daarnaast zijn voorzieningen gevormd voor verplichtingen, verliezen en risico’s voor een bedrag van € 7,4 miljoen. Deze voorziening bestaat onder andere uit de voorziening voor pensioenen van de wethouders voor € 3,2 miljoen. Hierbij is het schattingselement van beperkte omvang. Dit betreft namelijk de pensioenvoorziening gewezen wethouders die bestaat uit de berekeningen ten aanzien van de toekomstige pensioenlasten. Schattingselement betreft de hierbij de vastgestelde sterftetabellen en de disconteringsvoet. Deze tabellen worden landelijk bepaald door het Koninklijk Actuarieel Genootschap.

Bijlagen

Ook is een voorziening voor onderwijshuisvesting opgenomen voor € 2,4 miljoen die voortkomt uit (contractuele) verplichtingen. Bij de voorziening voor onderwijshuisvesting is een vrijval geboekt van € 1,4 miljoen over 2020, die voor € 0,9 miljoen betrekking heeft op de voormalige scholen de Pannesjop en Hoensbroek Zuid. Deze scholen zijn in boekjaar 2020 gesloopt en tijdens de accountantscontrole is geconstateerd dat voor deze scholen nog een voorziening voor onderwijshuisvesting in de concept jaarrekening 2020 was opgenomen. Dit is correct gecorrigeerd in de jaarrekening 2020 naar aanleiding van de accountantscontrole. De overige voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s hebben betrekking op de nog te betalen kosten aan met name pro rail bij afsluiting van de grondexploitatie maankwartier (€ 1,2 miljoen), de voorziening reorganisatie bestaande uit twee vaststellingsovereenkomsten ten aanzien van voormalig medewerkers (€ 0,5 miljoen) en voorziening Schaesbergerveld B.V. voor een bedrag van € 0,1 miljoen. Op basis van bovenstaande uiteenzetting schatten wij de schattingsonzekerheid in de betreffende voorzieningen als beperkt in.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/13

Jaarrekening Samenvatting Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid

Naast de voorzieningen heeft de gemeente Heerlen de volgende (belangrijke) schattingselementen opgenomen in de jaarrekening 2020: • Waardering vorderingen en in het bijzonder de waardering van een openstaande subsidieafrekening ter hoogte van € 2,0 miljoen. De vordering inzake deze subsidieafrekening staat sinds 2016 open. In februari 2020 is een gerechtelijke uitspraak geweest rondom deze vordering, welke negatief luidde voor de gemeente Heerlen. De gemeente Heerlen is in hoger beroep gegaan en de uitspraak hiervan wordt verwacht op 7 december 2021. De gemeente acht, in samenspraak met de externe advocaat, het slagen van het hoger beroep groter dan 70%. Gezien de inschatting van slagen, de langdurige procesgang gepaard met een hoger beroep en het feit dat reeds al een gedeelte van de vordering is opgenomen in de benodigde weerstandscapaciteit (voor € 800k) heeft de gemeente geen voorziening getroffen voor deze vordering die is opgenomen onder de overlopende activa in de jaarrekening. • Waardering voorziening oninbare debiteuren (waaronder ook belastingdebiteuren en debiteuren sociale zaken). De gemeente Heerlen heeft de voorziening belastingdebiteuren gewaardeerd in lijn met de inschattingen van de BSGW. • Waardering grondexploitaties, kapitaalverstrekkingen en uitgegeven leningen (zie verderop in het voorliggende verslag).

Wij hebben hierbij geen bevindingen geconstateerd die onze rapportagetolerantie overschrijden. De schattingen zijn onderbouwd en aanvaardbaar. 3.3 Immateriële vaste activa (afschrijving buitenring)

Accountantscontrole Bijlagen

Per jaareinde heeft de gemeente Heerlen onder de immateriële vaste activa een bedrag opgenomen van € 29,1 miljoen aan bijdrage in activa in eigendom van derden, waarvan € 27,1 miljoen betrekking heeft op de bijdrage aan het project Buitenring Parkstad. Wij hebben vastgesteld dat de buitenring in boekjaar 2019 in gebruik is genomen. De gemeente Heerlen voert het beleid dat afschrijving begint in het jaar nadat het betreffende actief in gebruik is genomen. De gemeente Heerlen is voornemens om pas in 2021 te beginnen met afschrijven op de bijdrage aan de buitenring, omdat in 2020 pas de financiële afwikkeling heeft plaatsgevonden. Wij stellen dat op basis van de notitie materiële vaste activa (2020) van het BBV het tijdstip van financiële afwikkeling niet belangrijk is, maar het tijdstip van ingebruikname (= start slijtage) van belang is. Wij hebben geconstateerd dat er geen afschrijving over 2020 heeft plaatsgevonden. Deze afschrijving is berekend op € 0,9 miljoen, hetgeen wij aanmerken als een ongecorrigeerde fout. In het interne beleid van de gemeente Heerlen is opgenomen dat afschrijven start in het jaar na afronden van de investering. Hiermee is het onduidelijk of dit de financiële afwikkeling betreft of de ingebruikname van het actief. Wij adviseren het interne beleid op dit punt te verduidelijken en aan te sluiten op de notitie materiele vaste activa van de commissie BBV.

3.4 Waardering lening u/g en verbonden partijen

De gemeente Heerlen heeft een totaal van € 25,8 miljoen aan uitstaande middelen bij verbonden partijen en Mijnwater B.V. Dit betreft zowel langlopende leningen (Mijnwater en Trilandis) als lopende kredieten (Trilandis B.V., Avantis GOB B.V. en Schaesbergerveld B.V.). De langlopende lening inclusief oprente voor Mijnwater bedraagt per 31 december 2020 € 17,4 miljoen (exclusief voorziening van € 1,4 miljoen). Dit betreft een langlopende lening met een looptijd van nog 18 jaar. Aan Mijnwater B.V. heeft het LEF in totaal een bijdrage gedaan van € 22,5 miljoen. Het overige deel van de uitstaande middelen hebben met name betrekking op Avantis GOB B.V. en Trilandis B.V. Binnen de jaarrekeningen van Avantis GOB B.V. en Trilandis blijken stille reserves aanwezig ten aanzien van de nog te verkopen gronden. De stille reserves worden pas gerealiseerd bij een eventuele verkoop van gronden. Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen aanvullende risico’s op oninbaarheid van deze uitstaande middelen geïdentificeerd, waardoor ook geen sprake is van het vormen van een aanvullende voorziening of een afwaardering van uitstaande middelen. 2106CB82E4/MA/14 Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

Jaarrekening Samenvatting

3.5 Grondexploitaties

Financiële positie

De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Over het algemeen stellen wij dat de meeste grondexploitaties van de gemeente Heerlen binnen afzienbare tijd aflopen, zodat de ramingen in de grondexploitaties beter zijn in te schatten en het bijbehorende risicoprofiel steeds verder afneemt. In boekjaar 2020 is tevens de grondexploitatie maankwartier afgesloten bij raadsbesluit d.d. 16 december 2020. Er zijn geen grondexploitaties met een resterende looptijd langer dan 10 jaar.

Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

Waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Ultimo 2020 is op basis hiervan € 3,4 miljoen (2019: € 3,2 miljoen) opgenomen in de voorziening negatieve plannen, om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken. Voor de waardering ultimo boekjaar 2020 heeft de gemeente Heerlen de impact van het coronavirus en PAS/PFAS op de waardering van de grondexploitaties intern geëvalueerd. Beide evaluaties hebben niet tot majeure wijzigingen in de aannames geleid ten opzichte van boekjaar 2019. Daarnaast heeft de gemeente Heerlen, op ons advies, de bedrijventerreinen laten taxeren door een onafhankelijke taxateur. De uitkomsten van de taxaties hebben met name een impact gehad op de verwachte opbrengsten (prijseffect) voor de bedrijventerreinen Crama en Geleendal. Voor Crama heeft dit geleid tot een negatieve aanpassing van de verwachte toekomstige opbrengsten voor € 1,3 miljoen en voor Geleendal tot een positieve aanpassing van de verwachte toekomstige opbrengsten voor € 1,0 miljoen.

Deze aanpassing in de uitgangspunten voor de verwachte opbrengsten zijn correct doorgerekend in de waardering van de grondexploitaties en hebben een impact gehad op de tussentijdse winstnemingen van Crama (negatieve winstneming van € 0,9 miljoen) en Geleendal (positieve winstneming van € 0,7 miljoen). De balanswaarde van de totale grondexploitaties bedraagt € 6,0 miljoen. Het totale eindresultaat (exclusief de reeds genomen tussentijdse winsten en voorzieningen) is geraamd op € 1,9 miljoen positief. De nog te maken kosten zijn circa € 6,8 miljoen en de nog te realiseren opbrengsten in de totale grondexploitaties € 14,7 miljoen. De tussentijds genomen winsten zijn gereserveerd in een bestemmingsreserve. Deze middelen komen pas vrij bij de daadwerkelijke afwikkeling van het project. Het totaal van deze reserve bedraagt ultimo 2020 € 3,8 miljoen. Daarnaast heeft de gemeente Heerlen in de paragraaf Grondbeleid een analyse gemaakt van eventuele risico’s in de grondexploitaties. Ook hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd van € 1,5 miljoen additioneel (risicoreserve). Gegeven de bestemmingsreserve en de resterende bedragen in de grondexploitaties zien wij hierin geen verhoogde risico’s. De gemeente Heerlen voert een conservatief beleid voor wat betreft de grondexploitaties.

Totaal grexen (boekwaarde in miljoen) € 15,0 € 10,0 € 5,0 € 0,0 -€ 5,0 -€ 10,0

2018

2019

2020

Totaal voorziening grexen (boekwaarde in miljoen) € 3,5 € 3,4 € 3,4 € 3,3 € 3,3 € 3,2 € 3,2 € 3,1

Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de waardering van de grondexploitaties ultimo 2020. Wel adviseren wij om de grondprijzenbrief 2021 te actualiseren op basis van de in 2020 uitgevoerde taxaties en ter besluitvorming aan de Raad voor te leggen. Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2018

2019

2020

2106CB82E4/MA/15

Jaarrekening Samenvatting

3.6 Sociaal domein Lasten Jeugd

Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

De lasten Jeugd maatwerkvoorzieningen in de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen bedragen € 45,4 miljoen. De grootste financiële stromen voor de lasten Jeugd betreffen de ambulante jeugdzorg (€ 22,0 miljoen), residentiële zorg (€ 11,8 miljoen), jeugdzorgplus (€ 1,3 miljoen), LTA (€ 0,6 miljoen), crisishulp (€ 1,2 miljoen), Maatwerk/bovenregionaal (€ 0,8 miljoen) en het gedwongen kader (€ 3,0 miljoen). De basishulp is ondergebracht bij JENS en de financiële backoffice van de overige lasten jeugd loopt via de gemeente Maastricht (de centrumregeling). In september 2018 is de gemeente Heerlen een contract aangegaan met de coöperatie JenS voor de uitvoering van de Basishulp Jeugd. Basishulp Jeugd is een combinatie van alle ambulante jeugdhulp en een deel van de lokale preventieve activiteiten op het gebied van opvoeden en opgroeien. De gemeente heeft beoogd te komen tot een betere en efficiëntere zorg voor jeugd. De gemeente belegt de zorgtaak hiermee bij zorgaanbieders en specialisten, vanwege de inhoud. Enerzijds poogt de gemeente Heerlen hiermee kostenbesparingen te realiseren en anderzijds de kwaliteit van de geleverde zorg te waarborgen. Eind 2020 heeft JENS de gemeente Heerlen bericht in een financieel kwetsbare positie te verkeren. Hierdoor is ervoor gekozen om de voorgenomen overdracht van de medewerkers toegang naar JENS ‘on hold’ te zetten.

Bovendien heeft de gemeente Heerlen extern onderzoek laten verrichten naar de financiële situatie van JENS. Kort samengevat luidt de conclusie hiervan dat de gemeente Heerlen met JENS inhoudelijk en financieel op de goede weg zijn, maar dat de huidige lumpsum ontoereikend is voor het uitvoeren van de opdracht. Op 26 mei 2021 ligt een raadsvoorstel hierover ter besluitvorming voor. Overigens zijn de ontoereikende middelen voor jeugdhulp een landelijk probleem waarover de VNG en het Rijk in gesprek zijn. Wij hebben de casus JenS besproken tijdens de controle en hebben vastgesteld dat de gemeente Heerlen via onder meer account- en contractmanagement, en via daarmee gepaard gaande wekelijkse overleggen en periodieke rapportages, sturing en regie houdt op de uitvoering van de opdracht door JenS. In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij de contract(en) met JenS doorgenomen en geëvalueerd. In de overeenkomsten is een lumpsum afgesproken met JenS van in totaal € 21,1 miljoen en een bedrag voor ambulantisering van € 0,4 miljoen De lasten inzake residentiële zorg hebben wij aangesloten met de gecontroleerde eindverantwoording zoals ontvangen van de centrum gemeente Maastricht. Hierbij hebben wij een aansluitingsverschil geconstateerd van € 1,1 miljoen (verschil tussen prognose en definitieve afrekening).

Dit bedrag is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening van de gemeente Heerlen (zie bijlage 1b). PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2020 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2020 bedragen circa € 4,6 miljoen (2019: € 4,2 miljoen). Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende interne beheersmaatregelen en interne controles ook over 2020 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Hiermee is voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen.

Met de getroffen beheersmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGB-bestedingen over 2020 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van deze bestedingen. Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/16

Jaarrekening Samenvatting Financiële positie Jaarrekening

Gevolgen Corona sociaal domein Wij hebben in de managementletter en boardletter 2020 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie. De financiële gevolgen voor de gemeente zien toe op de volgende onderdelen:

• • •

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

Continueren van reguliere zorg: Voor zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft gefunctioneerd. Leveren van alternatieve zorg: Voor zover zorgleveranciers de reguliere zorg niet konden continueren, mochten zij alternatieve zorg leveren. De verantwoording en afrekening hiervan vindt op dezelfde wijze plaats als de afrekening van reguliere zorg. Verstrekken van continuïteitsbijdragen en vergoeden meerkosten corona : Zorginstellingen konden in 2020 een aanvraag indienen voor een continuïteitsbijdrage (om de continuïteit van de zorgverlening te waarborgen). Daarnaast is zorgaanbieders de mogelijkheid geboden om meerkosten in rekening te brengen bij de gemeente Heerlen. Deze kosten zien bijvoorbeeld toe op extra beschermingsmiddelen, zoals mondmaskers en handschoenen. Zorginstellingen konden voor deze meerkosten een aanvraag indienen, waarna het college op individuele basis een besluit neemt. De meerkosten en continuïteitsbijdragen bedragen in totaal € 0,6 miljoen voor Jeugd, waarvan € 0,5 miljoen is aangevraagd door JenS, en € 0,7 miljoen voor Wmo. Dit betreft de maximale uit te keren meerkosten en continuïteitsbijdragen en deze zijn ook zodanig verantwoord in de jaarrekening 2020.

Echter deze afrekeningen zijn nog niet vastgesteld en waarvoor de gemeente Heerlen een onafhankelijk onderzoek heeft aangevraagd naar de in rekening gebrachte kosten. Omdat deze kosten nog niet zijn vastgesteld merken wij dit bedrag aan als een onzekerheid in de controle van € 1,3 miljoen.

Wij merken op dat de gemeente voldoende (extra) interne beheersmaatregelen heeft getroffen om de (mogelijke) financiële effecten van corona voor het sociaal domein in beeld te brengen en te beheersen. De getroffen maatregelen hebben ertoe geleid dat de organisatie de extra kosten en vraagstukken tot een minimum heeft kunnen beperken. 3.7 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente is ondanks een snelle invoering van deze regeling en de wijzigingen ervan gedurende 2020 en 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen ten aanzien van deze uitkeringen ter hoogte van € 8,7 miljoen. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een specifiek Misbruik & Oneigenlijk gebruik-beleid (M&O beleid) voor de Tozo-regeling met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen onderhanden heeft.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/17

Jaarrekening Samenvatting Financiële positie Jaarrekening

Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

De gemeente Heerlen heeft de ontvangen signalen van het Inlichtingen Bureau (IB) over 2020 derhalve nog niet (volledig) afgehandeld. Dit vanwege de aard en omvang van het aantal op te volgen IB-signalen. Hierin voorziet de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020. De opvolging en verantwoording over de in 2020 niet afgehandelde IB-signalen, schuift dan door naar de verantwoording over 2021. Hierdoor ontstaat geen onzekerheid of fout in de verantwoording over 2020 om de reden dat een IB-signaal nog niet zou zijn opgepakt of is afgehandeld. Aangezien de gemeente Heerlen het controleplan en M&O beleid onderhanden hebben stellen wij dat de gemeente Heerlen voldoende inspanningen levert ter opvolging van de IB-signalen vanuit een planmatige aanpak. De uitvoering van het M&O-beleid (én het controleplan) loopt daarmee dus ook door in 2021. Afhandeling van IB-signalen in 2021 (na sluiting van de administratie van de gemeente over 2020) met gevolgen voor eerder afgegeven beschikkingen Tozo, worden verantwoord in de SiSa-bijlage over 2021. Uiteraard moet de gemeente Heerlen aan het Tozo M&O beleid én het controleplan IB-signalen in 2021 uitvoering blijven geven. Bij niet naleving zullen wij als accountant de gevolgen meenemen in de accountantscontrole in 2021 en daarover rapporteren in ons verslag van bevindingen over 2021.

3.8 Budgetoverheveling en overlopende posten De wettelijke grondslag van het financieel toezicht is neergelegd in de ‘Gemeentewet’, het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ en het ‘Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader’. Gemeenten zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun financiële huishouding. Een structureel en reëel sluitende begroting is essentieel. Indien dit niet het geval is, dient in de meerjarenbegroting aannemelijk te worden gemaakt dat dit evenwicht alsnog tot stand wordt gebracht. Met het toezicht wordt beoogd een gezonde financiële situatie bij gemeenten te bevorderen. Repressief toezicht is regel, preventief toezicht is uitzondering. Elke gemeente krijgt vóór 1 januari bericht over het toezichtregime voor het komende begrotingsjaar. De gemeente Heerlen valt onder repressief toezicht. In het belang van het imago kan er een tendentie bestaan dat de gemeente naar de maatschappij een bepaald resultaat wil weergeven (conform de door de Raad goedgekeurde begroting c.q. herstelplan). Als gevolg van politieke beslissingen en veranderlijke regelgeving in de sector kan er derhalve sprake zijn van (prestatie)druk. Indien de gemeente een zeer positief resultaat behaalt geeft dit de maatschappij een tegenstrijdig beeld weer van de problematiek in de sector.

Een te negatief resultaat drukt weer op de financiële positie van de gemeente Heerlen. Derhalve betreft dit een mogelijke prikkel voor het al dan niet toepassen van budgetoverheveling. Naar aanleiding van dit risico hebben wij verhoogde aandacht gehad voor de overlopende posten in de jaarrekening 2020, hierbij is namelijk het risico op budgetoverheveling en het vormen van ‘potjes’ het grootst. Dit betreffen zowel de overlopende activa als de overlopende passiva. Middels uitgebreide detailcontroles hebben wij de overlopende activa en passiva gecontroleerd, hiermee hebben wij 88% van de positie van de overlopende activa en 86% van de overlopende passiva gecontroleerd. Uit deze controle zijn enkele controleverschillen gebleken, waarvoor wij verwijzen naar bijlage 1a en 1b. De controleverschillen hebben voor het overgrote deel betrekking op een onjuiste rubricering. Hierbij hebben wij geconstateerd dat de overlopende activa en passiva niet volgens het wettelijk voorgeschreven model zijn verantwoord. Wij adviseren de gemeente Heerlen om bij opmaak van de jaarrekening 2021 hier expliciet op te toetsen. Daarnaast resteren er nog twee ongecorrigeerde controleverschillen, waarbij per saldo de overlopende passiva met € 0,05 miljoen te laag is weergegeven. Deze controleverschillen zijn vanwege het tijdstip van constatering niet meer aangepast in de definitieve jaarrekening 2020.

Hoewel er sprake is van controleverschillen hebben wij geen indicaties gehad dat er sprake is van het vormen van ‘potjes’ of budgetoverheveling. De geconstateerde controleverschillen laten namelijk geen tendentie zien.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/18

04 Rechtmatigheid

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/19

Rechtmatigheid Samenvatting Financiële positie Jaarrekening Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

4.1 Wet Normering Topinkomens Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij de naleving van de voorschriften met betrekking tot de Wet Normering Topinkomens (verder: de WNT) beoordeeld. De maximale bezoldiging voor topfunctionarissen van een gemeente bedraagt over boekjaar 2020 € 201.000. Voor de gemeente Heerlen geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Op grond hiervan concluderen wij dat de bezoldiging van de gemeentesecretaris en de griffier voldoet aan de WNT. In 2020 zijn geen ontslagvergoedingen aan topfunctionarissen uitgekeerd. De bezoldiging van deze topfunctionarissen is, na doorgevoerde correcties naar aanleiding van de accountantscontrole, toereikend in de jaarrekening toegelicht. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijding van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd. 4.2 Aanbestedingen De Europese aanbestedingswetgeving valt onder de reikwijdte van het oordeel van de instellingsaccountant over de financiële rechtmatigheid.

Met betrekking tot het naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij voor het boekjaar 2020 geen financiële onrechtmatigheden vastgesteld. 4.3 SiSa-bijlage 2020 Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. De procedure die uw gemeente moet naleven bij het aanleveren van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota Verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U heeft dit aan ons bevestigd. Hiervoor verwijzen wij ook naar bijlage 2a en 2b van voorliggend accountantsverslag. 4.4 Investeringskredieten Bij het beoordelen van de investeringskredieten hebben wij vastgesteld dat ten aanzien van het krediet BMV Hoensbroek Zuid en reconstructie Akerstraat Noord er sprake is van een overschrijding van het krediet met in totaal € 0,7 miljoen.

Deze overschrijdingen zijn niet tijdig gerapporteerd aan de raad en hier staan ook geen nog te ontvangen baten tegenover. Derhalve classificeren wij deze overschrijding als een onrechtmatigheid die meetelt voor ons oordeel.

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/20

Rechtmatigheid Samenvatting Financiële positie Jaarrekening Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

4.5 Begrotingsoverschrijdingen Naast de controle op het rechtmatig tot stand komen van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. De belangrijkste inhoudelijke aanpassing betreft de vaststelling dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.

Zoals blijkt uit de hierna opgenomen figuur, is op een vijftal programma’s sprake van een begrotingsoverschrijding op de lasten. Het betreft de programma’s 2, 4, 5, 6, en 8. Tegenover de programma’s 4 en 8 staan direct gerelateerde baten. De overschrijdingen op programma’s 2, 5 en 6 volgen uit onvoorziene uitgaven en konden derhalve niet eerder gecommuniceerd worden (openeinderegelingen). Per saldo is er sprake van een begrotingsoverschrijding van € 19,8 miljoen die volgens de Kadernota Rechtmatigheid 2018 niet meetelt voor ons oordeel. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse in de programmaverantwoording in de jaarrekening 2020. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt, hebben - gezien de oorzaak, de toelichting of de omvang - geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

Verschillen tussen begrote en werkelijke lasten (in duizenden) - /- is overschrijving van begroting 7.920

€ 5.000

252

147

€0

-217

-€ 5.000

79 -320

-1.071 -4.941

-13.242 6

-€ 15.000

-€ 10.000

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

€ 10.000

2106CB82E4/MA/21

05 Accountantscontrole

Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/22

Accountantscontrole Samenvatting

5.1 Opdracht

Financiële positie

Onze opdracht betreft de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen met als doel een onafhankelijk oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid hiervan te geven, en over de naleving van specifieke wet- en regelgeving. Wij hebben deze controle verricht met inachtneming van het Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden en het controleprotocol van de gemeente Heerlen d.d. 27 januari 2021. Deze opdracht is schriftelijk vastgelegd in onze opdrachtbevestiging van 11 november 2020 (met als kenmerk: 200930769C/AA).

Jaarrekening

Op basis van onze werkzaamheden en de uitkomsten daarvan concluderen wij dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van het eigen vermogen per 31 december 2020 en het resultaat over 2020. Dit impliceert het volgende:

Rechtmatigheid

• •

Accountantscontrole Bijlagen

• •

•

De jaarrekening 2020 is opgesteld in overeenstemming met de bepalingen zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincie en gemeenten (BBV). De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die zijn gehanteerd voor het opmaken van de jaarrekening 2020 voldoen aan de geldende verslaggevingsvoorschriften en zijn consistent toegepast. Voorts zijn de schattingen op basis waarvan de jaarrekening is opgesteld, aanvaardbaar. Wij hebben de belangrijkste uitgangspunten en veronderstellingen die hieraan ten grondslag liggen, beoordeeld in het kader van het beeld dat de jaarrekening als geheel dient te geven. Daarnaast zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de Kadernota Rechtmatigheid 2018 (meest actuele versie), met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder gemeentelijke verordeningen, zoals opgenomen in het normenkader. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen.

Als onderdeel van dit vereiste hebben wij vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. Er bestaan geen verschillen van inzicht met het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde grondslagen, de verslaggeving, of de uitkomsten van onze controlewerkzaamheden. Na onze controle resteren een vijftal niet-gecorrigeerde controleverschillen en één onzekerheid (hiervoor verwijzen wij naar bijlage 1a). Deze controleverschillen en onzekerheid passen binnen de toleranties van de jaarrekening. Derhalve hebben wij de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen van een goedkeurende controleverklaring voorzien. Daarbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de raad wordt vastgesteld. De goedkeurende strekking van de controleverklaring ziet daarbij zowel op de getrouwheid van de jaarrekening als op de financiële rechtmatigheid ervan. Wij zullen van het college van burgemeester en wethouders een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Gemeente Heerlen | Accountantsverslag 2020

2106CB82E4/MA/23

Accountantscontrole Samenvatting Financiële positie Jaarrekening Rechtmatigheid Accountantscontrole Bijlagen

5.2 Controleverklaring Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen van een goedkeurende verklaring voorzien. De goedkeurende strekking van de controleverklaring ziet daarbij zowel op de getrouwheid van de jaarrekening als op de financiële rechtmatigheid. Wij geven deze controleverklaring af onder voorbehoud van goedkeuring van de jaarrekening door de gemeenteraad. Graag ontvangen wij daartoe een exemplaar van de vastgestelde jaarrekening 2020. Mochten er nog wijzigingen in de definitieve versie hiervan worden aangebracht, dan verzoeken wij u ons hiervan in kennis te stellen. Wij dienen deze wijzigingen alsdan te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen. 5.3 Materialiteit Voor ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening gaan wij uit van het materialiteitsbegrip. Dit begrip is leidend voor de evaluatie van bevindingen die uit de controle van de jaarrekening voortkomen en de betekenis daarvan voor ons oordeel. Voor de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerlen hebben wij een materialiteit gehanteerd van € 4.610.000 (1,0% van de lasten inclusief dotaties aan de reserves). Voor de diepgang van onze controlewerkzaamheden hebben wij de uitvoeringsmaterialiteit bepaald op 80% van de materialiteit.

Voor de controle op de naleving van enkele specifieke rechtmatigheidsaspecten, zoals de Wet Normering Topinkomens, hanteren wij een lagere materialiteit, die aansluit bij hetgeen hieromtrent is voorgeschreven in het controleprotocol WNT 2020. 5.4 Administratieve organisatie en interne beheersing De bevindingen, conclusies en aanbevelingen uit de interim-controle hebben wij gerapporteerd in een managementletter en boardletter. De managementletter is met het college en de boardletter is met de Commissie Wfa besproken. De belangrijkste conclusie daarbij is dat uit onze controlewerkzaamheden tijdens de interimcontrole geen bevindingen meer voortkomen die erop duiden dat de beheersingsmaatregelen die de gemeente Heerlen binnen de voor de jaarrekening 2020 relevante financiële processen heeft ingesteld in opzet en bestaan niet voldoen aan de daaraan vanuit de accountantscontrole van de jaarrekening te stellen randvoorwaarden. Dit laat onverlet dat wij vanuit onze natuurlijke adviesfunctie een aantal observaties onder uw aandacht hebben gebracht die van belang zijn voor het verder verbeteren van de interne beheersing van de bedrijfsvoering. Voor een meer gedetailleerde toelichting hierop verwijzen wij naar de managementletteren de boardletter van 21 december 2020, met als kenmerk: 2012F8F5E7/BTB.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=4e575645-626a-425c-89f6-32aa8153a305