CConstaterende datHeerlen
Koppel je AI →
Document · PDF

260915 Presentatie raadscie Heerlen 16 september

Commissie Maatschappij en Welzijn 16 september 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Presentatie Trendbreuk1.337 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Op weg naar een gezonde generatie in Zuid-Limburg Marjon Hulst, Programmamanager Trendbreuk 16 september 2026 Trendbreuk in het kort • Limburg Factor (2015) • Sociale Agenda (2015) • Regionaal gezondheidsbeleid (2016) • Gezonde Generatie (2017) • Programma Trendbreuk (2018) • Verkenning Trendbreuk 2.0 (2022) • GALA-IZA (2023) • Werkplan 2024-2026 (2024) • Regionaal gezondheidsbeleid Gezondheid nu, voor later! (2025)

Aanbevelingen Limburg factor • Opvoedondersteuning • Positieve opvoedingsstijl /emotionele stabiliteit • Onderwijs, Arbeid + verbetering aansluiting • Kwaliteitsimpuls PO/VO – een leven lang leren • Gezonde leefstijl, Gezonde leefomgeving • Sociale cohesie • Zelfredzaamheid Maar vooral: Doorbreek sociale overerving en start zo vroeg mogelijk, begin bij de jeugd! De Trendbreuk cyclus W erk en ouderschap Kansrijke start PeutertijdAan het werk en onderweg naarouderschap Trendbreuk Zuid - Limburg Op de basisschool Op het voortgezet onderwijs Kansrijke start Peutertijd Basisschool Voortgezet onderwijs Trendbreuk Zuid-Limburg https://www.youtube.com/watch?v=ojOSQqwKOTk Van kinderwens tot kinderwens Trendbreuk in praktijk

Voorbeelden

Uitvoering en monitoring

Programmabureau Trendbreuk stuurt namens de 16 Zuid-Limburgse gemeenten op de uitvoering, jaagt aan, verbindt, zoekt mee naar financiering etc. • Stuurgroep Trendbreuk • Brede werkgroep Trendbreuk • Programmamanagement: ✓ Programmamanager ✓ Programma coördinatie per fase ✓ Projectleiders ✓ Communicatie ✓ Ondersteuning Organisatie Trendbreuk

De Stuurgroep Trendbreuk is het regisserende bestuurlijke netwerk voor de inhoudelijke koers van Trendbreuk binnen de regionale beweging Gezond Zuid-Limburg. De stuurgroep: • bepaalt de meerjarige koers en prioriteiten; • bewaakt de samenhang tussen preventie, zorg, sociaal domein en onderwijs; • stimuleert gezamenlijke transformatie en opschaling; • bevordert bestuurlijk draagvlak bij de achterbannen; • ziet toe op voortgang, resultaten en maatschappelijke impact. Stuurgroep

Het programmamanagement Trendbreuk is ondergebracht bij de GGD Zuid-Limburg, coördineert en ondersteunt de hele Trendbreuk beweging en vervult een centrale rol in: • Coördinatie en ondersteuning van de beweging; • Verbinding tussen partners; • Ontwikkeling en opschaling van effectieve interventies; • Signalering van kansen en financieringsmogelijkheden; • Monitoring en verantwoording van voortgang; • Ondersteuning bij strategische koersbepaling. Programmamanagement

Succesfactoren 1. Gedeeld urgentiebesef 2. Korte lijnen partnerorganisaties 3. Creëren van kansengelijkheid: eerst basis daarna ongelijk investeren • het moet niet uitmaken waar je wieg staat, waar je naar school gaat, woont of werkt 4. Bestuurlijke afspraken over o.a. • Financiën • Borging projecten en interventies 5. Langjarige aanpak en bestuurlijk lef 6. Regionale samenwerking: preventie-infrastructuur

• Verbinding GALA, IZA en AZWA; Gezonde Generatie • Doorgaande lijn; Gezond leren Leven • Mentale gezondheid Jeugd • Schoolrijpheid • Taal- en gezondheidsvaardigheden • Bestaanszekerheid Speerpunten 2024-2026

Speerpunten 2027-2030

Regionaal gezondheidsbeleid 2016 2020 2025 “Gewend om samen te werken aan gezondheid in Zuid-Limburg” De trendbreuk-aanpak uitgebreid Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Trendbreuk aan basis van Regioplan ZL

Regioplan: gedeelde ambitie en aanpak 17

Impact: indicatoren

- Prestatie-indicatoren gekoppeld aan Sociale agenda en Gezond Zuid-Limburg - Meten van impact op lange termijn is en blijft lastig onderdeel Impact

Voortgangsrapportage 2025

2025 in 1 oogopslag Aantal Interventie 16 gemeenten Kansrijke Start en Taalrijke Start structureel georganiseerd 16 gemeenten Rookvrije generatie 60 deelnemers Nu Niet Zwanger 357 trajecten Stevig Ouderschap 1935 gezinnen Zindelijkheidspakketten 316 deelnemers Keigezond 173 Thema-certificaten Gezonde school 95% PO scholen Beweegprogramma 71% PO scholen Erkend lesprogramma Gezond Leren leven 103 deelnemers Dialoogsessie Mentaal welbevinden Kansrijke Start (1/4)

Kansrijke Start (2/4)

Kansrijke Start (3/4) Wat valt op ? Daling van prenatale huisbezoeken. • In 2024 en 2025 minder PHB dan in 2023 • Exacte redenen niet bekend • Minder PHB aangevraagd door ketenpartners Basisstructuur Kansrijke Start • Verloskundigen vragen andere partner dan JGZ • Partners vragen direct een knooppunt aan zonder PHB van JGZ • Stop Geboortezorg Flex, waarbij PHB als intake hiervoor een gemakkelijk aanknopingspunt was in het gesprek met ouders • 2025 en 2026 huisartsen geïnformeerd over PHB Kansrijke Start (4/4) Wat valt op ? Start project Zindelijkheid in juni 2025 • Ouders worden geattendeerd op zindelijkheid en mogen pakket bestellen. • We verwachtten 750 pakketten nodig te hebben. Dat werden er in 2025 1950. • Inmiddels in 2026 voortzetting geborgd • Mede afhankelijk van de impact structureel verder. Eerste evaluatie in november 2025, tweede in september 2026 Peutertijd

Wat valt op Stabilisatie van Gezonde Scholen in de afgelopen jaren heeft vooral te maken met het feit dat een vignet 3 jaar geldig is. • Vignet moet opnieuw aangevraagd worden. • Aantonen dat gezondheid structureel is verankerd in het beleid en de praktijk van de school. • Jaarlijks een natuurlijke beweging van instroom, verlenging en uitstroom. • Het stabiele aantal van circa 100 scholen betekent dat deze beweging over de jaren heen grotendeels in balans is gebleven. • Vooral aandacht voor behouden en versterken van de kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande Gezonde Scholen. Primair en Voortgezet Onderwijs

Werk en ouderschap

Fase overstijgend (1/3) Wat valt op? Rookvrije Generatie zet extra in op vapen: Rookvrije sportomgevingen (ook vanuit het regionaal sportakkoord) • Voorlichting ouders PO en VO • Voorlichting kinderen (VO) • Stoppen met roken/vapen aanbod (VO) • Samenwerken met de BVO’s rondom het thema roken/vapen • Alle scholen kunnen (gratis) het bord ‘rookvrij is vapevrij’ aanvragen. Monitoring vapen Vapen wordt in alle monitors uitgevraagd, resultaten terug te vinden in Gezondheidsatlas: • Jeugd • Jongvolwassenen • Focusgroepen waarin vapen aan bod kwam • Volwassenen en ouderen: • In de Kindmonitor wordt vapen ook uitgevraagd; of ouder thuis vapet, verschillende stellingen vanaf welke leeftijd een kind volgens de ouder ‘mag’ vapen, en of de moeder tijdens de zwangerschap heeft gevapet. • In de JOGG-monitor komt vapen ook aan bod, namelijk; of de school een rook- en vapevrij beleid heeft, en of het schoolplein zichtbaar rook- en vapevrij is. Zie ook Nieuws | Roken en vapen in Zuid-Limburg | Gezondheidsatlas Zuid-Limburg Fase overstijgend (2/3) Wat valt op? JOGG: Gemeente- en provinciehuis geven goede voorbeeld met gezonder eten op de werkvloer. Die ambitie liep tot eind 2025. Ambitiedocument • 63 gemeenten, 4 provincies, 2 cateraars (Appèl en Vitam) en de VNG ondertekenden het ambitiedocument.

• Samen met JOGG-Teamfit coaches concrete stappen richting gezonder voedingsaanbod volgens richtlijnen Voedingscentrum. • Niet in één keer perfect, wél zichtbaar beter. De handtekeningen verdwijnen, het goede voorbeeld niet • Ambitie hielp gesprek op gang brengen en beweging te creëren. • Per 2026 is officieel document geen vereiste meer, het mag zelfs geen drempel zijn. • Gezonder bedrijfsrestaurant kun je vandaag al regelen. • Als JOGG-gemeente geef je het goede voorbeeld, elke dag opnieuw. Niet omdat het moet, maar omdat je weet dat het werkt. • Ook vanaf 2026 blijven gemeente- en provinciehuizen een belangrijke plek om te laten zien: dit vinden wij normaal. Gezonder voedingsaanbod in het gemeentehuis Fase overstijgend (3/3)

Trendbreuk = Preventie Door aan te sluiten bij het gewone leven, bereiken we kinderen en jongeren voordat problemen groot worden en wordt zorg uitgesteld of voorkomen. Dat is de kracht van preventie.

- Gezinnen in kwetsbare situatie hebben veelal te maken met meerdere organisaties en hulpverleners. - Niemand heeft daar volledig zicht op. Oplossingen mogelijk door middel van • Gebiedsgericht werken • Doorbraakmethode • Knooppunten Kansrijke Start • Integraal en domeinoverstijgend werken, ook met Jeugdhulp Domeinoverstijgend samenwerken - Succesvolle projecten worden en zijn geborgd in de reguliere begroting, denk aan Voorzorg, Stevig ouderschap en NNZ - Afspraak is ook dat projecten die niet succesvol zijn stoppen. - Kansrijke Start in totaliteit structureel geborgd; in AZWA en in coalitieakkoord - Echter tot nu toe ook sprake van successen en toch lastige borging van enkele projecten zoals Geboortezorg Flex en Keigezond Borging

Verantwoordelijkheid van de inwoners/ouders zelf als het gaat om hun gezondheid • Eigen verantwoordelijkheid van inwoners en ouders nadrukkelijk centraal. • Maar…gezond gedrag is niet alleen een individuele keuze is, maar wordt sterk beïnvloed door de sociale, economische en fysieke leefomgeving. • Daarom ondersteunen bij veerkracht, zelfredzaamheid en gezonde keuze. Beloning Bewust (nog) niet als hoofdinstrument gekozen vanwege • kortdurend effect; • minder bijdrage aan duurzame gedragsverandering, zeker bij complexe problematiek; • risico dat beloningssystemen juist groepen uitsluiten die al kwetsbaar zijn; • focus op intrinsieke motivatie en structurele verbeteringen in omgeving en ondersteuning. De gemeente en haar inwoners Onderlinge afstemming tussen gemeenten Trendbreuk is opgezet als een regionale aanpak. Gemeenten werken samen op basis van een gezamenlijke visie, gedeelde doelen en afgestemde interventies. Er is regelmatig bestuurlijk en ambtelijk overleg, gezamenlijke monitoring en kennisdeling, zodat gemeenten niet ieder afzonderlijk het wiel hoeven uit te vinden, maar wel ruimte houden voor lokale accenten. Ook hier weer het voorbeeld van Kansrijke Start waarin niet alleen de gemeenten 1 beleid uitvoeren, maar ook alle betrokken partners baat hebben De gemeente en haar inwoners Dank voor de aandacht

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerlen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/6ab400fc-e68f-4b85-8399-0c7bf6d7f21b?agendaItemId=fd30755d-4a70-4ba0-8c64-3f5e490121d6