Visie Waterrecreatie definitief

Visie Waterrecreatie Gemeente Heerenveen Versie definitief Datum: 14-10-2021 Aangepast: 22-11-2021 (Fryske Wetternammen)

Genomen stimuleringsmaatregelen ...................................................... 30 Regionaal Projectplan Ervaren en Turf .................................................. 31

Inhoud Inleiding ....................................................................................................... 2 1.

Context en ambitie .............................................................................. 4 Opbouw visie Waterrecreatie ................................................................. 6

2. Verbindingen en proces Waterrecreatie ................................................. 7 Proces visie waterrecreatie in samenhang gemeentelijke ontwikkelingen ........................................................................................ 9 3.

Trends en ontwikkelingen ................................................................. 10

Vraagstukken waterrecreatie................................................................. 31 Bijlage 4: Doelgroepenspecificatie ............................................................. 34 Bijlage 5: Waterrecreatie in en rond Heerenveen ..................................... 36 Havenlocaties en ligplaatsen.................................................................. 38 Overzicht gemeentelijke havens, ligplaatsen en voorzieningen ............ 38 Water beleven en ervaren vanaf de kant .............................................. 39 (Water)recreatieve bedrijvigheid en samenwerking ............................. 40

4. Doelgroepen voor Heerenveen .......................................................... 13 5. Waar staan we: kwaliteiten en kansen................................................ 14 6.

7.

Ambitie, strategische keuzes en uitdagingen .................................... 16 1.

Vinden en verleiden ...................................................................... 17

2.

Verrassen en begeleiden ............................................................... 17

3.

Verbinden en versterken .............................................................. 17 Van WAPP-lijst naar inspanningen .................................................... 19

Visie Waterrecreatie: een dynamisch document .................................. 19 Bijlagen ...................................................................................................... 21 Bijlage 1

Poster: ambitie, strategie & uitdagingen en inspanningen .. 22

Bijlage 2

WAPP-lijst .............................................................................. 23

Bijlage 3: Vraagstukken waterrecreatie en beleidsmatig context ............ 30 Beleidsmatige context ........................................................................... 30 Thema’s Vrijetijdseconomie en Bouwsteen Waterrecreatie ................ 30 Punten uit notitie Vrijetijdseconomie 2015-2018 ................................. 30

2

Inleiding Recreatie en toerisme neemt een steeds stevigere plek in als economisch stuwende kracht. Rekening houdend met indirecte werkgelegenheid, in 2019 tegen de 10% van de werkgelegenheid in de gemeente Heerenveen (bron Provincie Fryslân, pre-corona). Recreatie en toerisme is niet alleen een economisch stuwende kracht, maar draagt bij aan een sterk voorzieningenniveau in kernen en aan leefbaarheid in algemene zin. Recreatie en toerisme vormen kortom meerwaarde voor brede welvaart. Waterrecreatie is een belangrijk onderdeel van het toeristisch recreatieve profiel en aanbod. Niet alleen van de Provincie Friesland, ook van de gemeente Heerenveen. Water loopt als een blauwe loper door het landschap en door de ontstaansgeschiedenis en de toekomst van de gemeente. De provincie zet met de Visie Waterrecreatie (2019), de Position Paper en de Toerisme Alliantie Fryslân (TAF) in op Waterrecreatie. Dit biedt een kapstok en kansen voor de verdere ontwikkeling van Waterrecreatie in de gemeente Heerenveen. Toerisme en recreatie, waaronder Waterrecreatie is een samengesteld product. Dit betekent dat bij een doorontwikkeling van het toeristisch recreatieve product en dus ook waterrecreatie een integrale benadering nodig is. Met Waterrecreatie bedoelen we alle vrijetijdsactiviteiten aan, langs en op het ‘openlucht’-water.

Voor fietsers en wandelaars is het bewegen langs het water met het “varend decor” een verrijking, net als het kunnen verpozen aan het water op een terrasje of picknickplek. Ook zwemplekken, strandjes en visstekken vallen hieronder. Net als sloepvaren, zeilen, surfen, suppen, schaatsen, kanoën, zwemmen, foilen en roeien. De water recreatieve keten bestaat ook uit de voorzieningen en bedrijven die het verblijf aan of op het water ondersteunen.

Waterrecreatie is niet alleen van belang voor het welbevinden van mensen bij vrijetijdsactiviteiten op, aan of langs het water. De aanwezigheid van water speelt - met name in stedelijk gebied - ook een rol tegen hittestress, bij droogte en opvang van een regenwateroverschot. Het opstellen van deze visie is al een aantal jaar geleden gestart. Diverse externe stakeholders (met eigen ideeën, wensen en initiatieven) zijn hierbij meermaals betrokken. Ofwel tijdens door de gemeente georganiseerde bijeenkomsten ofwel in individuele gesprekken. Ook de dialoogrondes in het kader van de Omgevingsvisie bieden input, evenals de processen van de centrumvisies in Jubbega en Akkrum. De Wensen, Ambitie, Plannen en Projecten-lijst (WAPP-lijst) is geactualiseerd en verder geprioriteerd naar aanleiding van bijeenkomsten, overleg en opmerkingen en recente ontwikkelingen. De visie Waterrecreatie biedt op visie en beleidsniveau een stip op de horizon, een kompas om afwegingen te maken over het al dan niet opstarten van (gemeentelijke) projecten, het stimuleren van projecten van derden en het maken van slimme combinaties bij de uitvoering van lopende of geplande projecten. De visie bevat de gemeentelijke ambitie ter versterking van de waterrecreatie. De visie kan worden vastgesteld, zonder dat er op dit moment voor alle onderdelen financiële middelen beschikbaar zijn.

Door prioritering en fasering kunnen onderdelen in volgende jaren tot uitvoering komen, kunnen initiatieven van derden worden beoordeeld en kansen (zie ontwikkelingen Provincie, projecten TAF, spreidingsstrategie op landelijk niveau) worden benut. Hiertoe kunnen de inspanningen in actieprogramma’s worden opgesteld. Voor 2022, 2023 en 2024 zijn keuzes gemaakt in prioriteiten en zijn de inspanningen.

3

1. Context en ambitie Het landschap van de gemeente Heerenveen is divers. Het strekt zich uit van het bosrijke gebied van de zuidelijke Friese wouden tot de rand van het waterrijke Friese meren gebied. Water is alom aanwezig in de vorm van slootjes, vennetjes, (historische) vaarten en rivieren. De aansluiting op het merengebied is een aanvulling op de landschapstypen en biedt kansen.

De Friese Meren en Het Andere Friesland verschillen qua identiteit en kennen een eigen aard en dynamiek. De gemeente Heerenveen wil de onderlinge relatie tussen die gebieden versterken en de kansen en mogelijkheden van het verbinden van water- en landrecreatie benutten en versterken.

Het palet Friesland kenmerkt zich door een verscheidenheid aan aanlegmogelijkheden. Van commerciële jachthavens met veel voorzieningen tot knusse gemeentelijke havens en ligoevers en Marrekriteplaatsen met minder voorzieningen. Van varen op het weidse Wad en de Friese Meren tot het beschut varen op de historische Turfroute.

Notitie Vrijetijdseconomie 2015-2018 De gemeenteraad heeft bij de gemeentelijke herindeling gevraagd de kansen voor vrijetijdsbesteding in beeld te brengen, met name op het gebied van waterrecreatie. Dit is gedaan in de notitie “Vrijetijdseconomie in gemeente Heerenveen 2015 – 2018”. Hierin is een ambitie op het gebied van waterrecreatie opgenomen, op economisch vlak (lokale economie en werkgelegenheid) en leefbaarheid (voorzieningenniveau).2. Deze ambitie is als bijlage 3 van de Visie Waterrecreatie opgenomen.

Van snelle verbindingen om van A naar B te komen tot zwerven door het landschap en varen door de wouden. Dit palet maakt Friesland voor de (inter)nationale watersporter zo aantrekkelijk. De gemeente Heerenveen bevindt zich midden in dit palet, als poort tussen het Andere Friesland (voorheen: de Friese Wouden) en de Friese Meren.

Geluk

Door de gemeentelijke herindeling en de toevoeging van nieuwe dorpen1, grondgebied en vaargebied heeft Heerenveen een versterkt watergericht profiel verkregen. Zowel de Staande Mastroute als de Turfroute, met de rivieren de Boarn en De Tsjonger lopen als blauw lint door de gemeente. Waterrijk Akkrum/Nes is een belangrijk knooppunt van beide vaarroutes.

1 Haskerdijken/Nieuwebrug, Akkrum/Nes en Aldeboarn 2

https://waterrecreatienederland.nl/2018/12/canal-river-trust-presenteert-eersteresultaten-onderzoek-waterways-andwellbeing/?utm_source=Waterrecreatie+Nederland&utm_campaign=ac6be5174d-

Uit onderzoek blijkt dat een verblijf van meer dan een uur aan of nabij water sterk verbonden is met een toename in het gevoel van geluk. Naarmate een persoon langer en vaker in de buurt van het water verkeert, des te vrolijker en meer tevreden hij of zij zich gaat voelen2.

Nieuwsbrief_Waterrecreatie_september2018_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_b46cc48ac2-ac6be5174d-126318217

4

Opdracht, doel en ambitie Deze visie heeft tot doel een afwegingskader te bieden, de kansen te benutten en de stip op de horizon te duiden. Zodat er verder gebouwd kan worden aan brede welvaart, toekomstbestendige werkgelegenheid, de lokale economie en een prettige woon- en leefomgeving. Afwegingskader Tot nu toe is bij vraagstukken op het gebied van waterrecreatie veelal gehandeld vanuit een lokale vraag of acute behoefte of noodzaak. Niet vanuit een visie met een stip op de horizon om de potentie van waterrecreatie (zowel te land als te water) te benutten. Daardoor zijn in de loop van de tijd situaties “ontstaan”. Situaties die op strategisch niveau heroverwogen dienen te worden, vanuit het toekomstperspectief van watersport en waterrecreatie. Deze visie dient als afwegingskader voor toekomstige situaties. Ontwikkelperspectief benutten Daarnaast is het doel het ontwikkelperspectief en de kansen die waterrecreatie de gemeente Heerenveen biedt beter te benutten. Daarom heeft de gemeente samen met verschillende betrokkenen aan deze visie Waterrecreatie gewerkt. Deze visie dient als basis om strategische keuzes te maken en ook op beleidsmatig en uitvoeringsniveau gefundeerde keuzes te maken. De visie is een richtinggevend en dynamisch document en is benoemd in het Economisch Beleid (vastgesteld in 2019).

Dit betekent het volgende: -

Voor de gemeente Heerenveen is waterrecreatie herkend en erkend als belangrijk onderdeel in het toeristisch-recreatieve product, een aantrekkelijk woon- en leefklimaat en werkgelegenheid en economische bestendigheid

-

Waterrecreatie wordt integraal versterkt en geeft daarmee een impuls en opwaardering voor een goede toeristisch-recreatieve productontwikkeling in de gehele gemeente

-

Gemeente Heerenveen wordt een doelbestemming voor passende waterrecreatie, met bijbehorend voorzieningenniveau, positionering en marketing

-

Waterrecreatie is onderdeel van politiek-bestuurlijke, beleids- en beheersmatige processen. Bij nieuwe ruimtelijke, klimaatadaptieve en infrastructurele ontwikkelingen de belangen van waterrecreatie als onderdeel van ontwerp en besluitvorming meenemen.

Ambities In lijn met het Hoofdlijnenakkoord 2018-20223, de Regiodeal ZOF, het Perspectief 2030 , het advies Waardevol toerisme, het provinciale beleid, gaat Heerenveen met de ontwikkeling van Waterrecreatie voor slimme groei. 3 In de gemeente is een variatie aan recreatiemogelijkheden. Om recreatie en toerisme te

versterken blijven we investeren in water- en groene recreatie en verschillende soorten evenementen. Gondelvaart, Aldeboarn | WM Fotografen

5

Opbouw visie Waterrecreatie Met een helder geformuleerde ambitie schetsen we in deze visie eerst een beeld waar Heerenveen staat op het gebied van waterrecreatie aan de hand van een analyse van sterktes, zwakten, kansen en bedreigingen en trends en ontwikkelingen. De uitgebreide inventarisaties hiervan zijn voor de leesbaarheid opgenomen in de bijlagen, zoals de beleidsmatige context, doelgroepen in de waterrecreatie en een beknopte kenschets van de huidige waterrecreatieve sector in de gemeente. In hoofdstuk 2 is benoemd wat de verbindingen en proces stappen zijn op het gebied van Waterrecreatie. Hoofdstuk 3 gaat in op trends en ontwikkelingen. Doelgroepen voor Heerenveen komen aan bod in hoofdstuk 4.

De complete lijst met wensen, ambities, plannen en projecten - de WAPPlijst - is opgenomen als bijlage 2. Poster Waterrecreatie en Inspanningen 2022-2024 De ambitie, strategie en uitdagingen en de inspanningen 2022-2024 zijn weergegeven in een poster. Deze poster is als onderdeel van de visie opgenomen als bijlage 1. De inspanningen zijn de processen dan wel projecten waar de komende jaren uitvoering aan wordt gegeven.

De vraag waar staan we nu wordt beantwoord in hoofdstuk 5. De inventarisatie en analyse leidt in hoofdstuk 6 tot keuzes en uitdagingen waar Heerenveen op in moet zetten om waterrecreatie in de gemeente verder te ontwikkelen. Dit is antwoord op de vraag wat gaan we doen en omvat de ambitie op het gebied van waterrecreatie in de gemeente Heerenveen. Deze strategische keuzes en uitdagingen zijn uitgewerkt in speerpunten en concrete acties die nodig zijn om te komen tot een vitale waterrecreatie in Heerenveen opgenomen in hoofdstuk 7.

Passantenhaven, Akkrum | foto met dank aan gast van de haven

6

2. Verbindingen en proces Waterrecreatie Voor een uitgebreide weergave van de vraagstukken en de beleidsmatige context wordt u verwezen naar bijlage 2. Hieronder volgen een aantal hoofdlijnen. Positie waterrecreatie in nationaal beleid Er is geen nationaal beleid (meer) voor watersport. Door Europese wetgeving (Natura 2000, Kaderrichtlijn Water en PAS) is waterrecreatie ondergeschikt geworden aan natuur en wordt als een bron van verstoring en zelfs vervuiling gezien. Ten aanzien van recreatief bevaarbaar vaarwater zijn wel bestuurlijke afspraken en ambities opgesteld4. Deze zijn vastgelegd in het BRTN, de basisvisie Recreatietoervaart Nederland 2015-2020. Dit betreft behoud, beheer en verdere ontwikkeling van een aantrekkelijk, samenhangend en bevaarbaar landelijk basistoervaartnet. Waterrecreatie is breder dan het basistoervaartnet. Het is een belangrijke economische drager en draagt bij aan leefbaarheid en welzijn. Daarnaast zorgt waterrecreatie voor levendigheid voor landrecreanten: het varend decor. Water trekt en waterrecreatie biedt kans in eigen land vakantie te vieren. Het is daarmee een duurzamer alternatief voor vliegvakanties. De bijzondere seizoenen van 2020 en 2021 zijn hier goede voorbeelden van. Duurzaam en circulair zijn uitgangspunten De toeristisch-recreatieve sector groeide de afgelopen jaren sterk en heeft een forse voetafdruk.

De veranderende positie van de sector, als steeds

grotere afnemer van circulaire producten en als inspiratie- en informatiebron voor consumenten, is uniek. Voor de propositie van Friesland en ook van Heerenveen geldt dat de sector sterk zichtbaar en imagobepalend is. Met het duurzaamheidsprogramma “één voor één groener”, met onder andere de energietransitie in de aanpak Heerenveen Aardgasvrij, de inzet op klimaatadaptatie en de inzet op Circular Valley zet de gemeente belangrijke stappen. Provinciaal is de ambitie dat Friesland de meest circulaire regio is in 2025. De vrijetijdssector én daarmee Waterrecreatie zijn onderdeel van deze programma’s en ambities. Duurzaam en circulair zijn daarom niet als specifieke maatregelen uitgewerkt, maar zijn leidend voor keuzes en projecten in de hele visie, ambitie en de uitvoering van maatregelen. Provinciale visie Waterrecreatie In 2019 is de provinciale visie Waterrecreatie vastgesteld. Hierbij zijn ondernemers en gemeenten betrokken. Dit heeft gelegenheid geboden om af te stemmen en te verbinden. De visie van de provincie is: ‘Fryslân is een gastvrije provincie voor alle waterrecreanten. We maken ons ‘Blauwe goud’ bevaarbaar, zichtbaar en beleefbaar voor Friezen en toeristen die op, aan of in het water vrije tijd doorbrengen of een sport beoefent. De Provinciale speerpunten zijn: 1. Gastvrij onthaal (nieuwe) waterrecreanten 2.

Koesteren van kwaliteiten (bouwen en borgen van goede basis) 3. Versterken integrale samenwerking Verder zijn er een aantal aandachtspunten geformuleerd, die zeker ook voor deze visie Waterrecreatie van toepassing zijn:

4 In opdracht van provincies en het ministerie van I&M

7

 Water is belangrijk en nooit af of vanzelfsprekend  Verbreden waterrecreatie een versterken verbinding water en land en totale toeristische productontwikkeling  Geef ruimte aan innovatie, actie en vernieuwing en jeugd  Betere informatievoorziening en meer vermarkten  Meer aandacht voor veiligheid, duurzaamheid en klimatologische vraagstukken  Verbreden naar toegevoegde waarde voor economie, leefen woonomgeving, natuur en cultuur  Borg beheer en onderhoud en monitor meer  Zorg voor continuïteit in beleid en samenwerking en samenwerkingsvormen  Aanjagen, inspireren en centraal aanspreekpunt voor waterrecreatie is nodig  Richt op coördineren en verbinden, werk vanuit een vraag  Houd ruimte voor flexibiliteit en inspelen op nieuwe ontwikkelingen

Maandagavondzeilen AWS, Akkrum | foto met dank aan Rixt Smit

8

Proces visie waterrecreatie in samenhang gemeentelijke ontwikkelingen

Het is de bedoeling deze pilot verder in de gemeente Heerenveen uit te rollen in 2022 en 2023.

De visie Waterrecreatie is tot stand gekomen door bureauonderzoek, expertise inhuur op het gebied van waterrecreatie en een verzameling aan gesprekken en bijeenkomsten met belangenpartijen in de afgelopen jaren.

Inventarisatie voorzieningen Turfroute In de regio Het Andere Friesland (voorheen De Friese Wouden) is in 2018 opdracht gegeven voor een inventarisatie van de voorzieningen van gemeentelijke ligplaatsen en havens langs de Turfroute. De inventarisatie bevat een aantal aanbevelingen. Deze zijn zo veel mogelijk verwerkt in de visie Waterrecreatie. Essentie uit deze inventarisatie is het belang en de invulling van goed Gastheerschap.

Participatie visie Eind januari 2018 is een bijeenkomst Waterrecreatie georganiseerd met partijen gerelateerd aan watersport in de gemeente. De opbrengst van deze avond is verwerkt in deze visie. De concept visie is begin 2019 besproken met dezelfde groep belanghebbenden. De voorgenomen bijeenkomst in het voorjaar van 2020 kon door COVID 19 niet doorgaan. Medio september 2021 is de concept visie voorgelegd aan deze groep belanghebbenden. Opmerkingen zijn zoveel mogelijk verwerkt in de visie en de WAPP lijst. Ruimte voor ondernemerschap Het ontwikkelen van waterrecreatie is een interactie van publieke en private samenwerking en investeringen. De gemeente wil graag ruimte bieden aan ondernemerschap en ondernemerschap stimuleren. Zo kan gebouwd worden aan sterke en vitale doorontwikkeling van waterrecreatie, die aansluit bij de veranderende vraag van de hedendaagse waterrecreant.

Algemeen beeld ontwikkeling waterrecreatie De traditionele watersporter lijkt “op te drogen”. Een nieuwe groep waterrecreanten is opgestaan. Water trekt, altijd. Zeker tijdens COVID 19. Een lange termijneffect is niet te voorspellen, maar er zal zeker een blijvend effect zijn. De Turfroute heeft de afgelopen 2 jaar een positieve ontwikkeling meegemaakt. Het is nog een redelijk onontdekte en beschutte vaarroute. Toch is er mede door de persreis #HAF20 en de uitzending met Janny van der Molen en Andre van Duin een impuls geweest. De 1.000ste passant in Donkerbroek is in augustus 2021 geturfd evenals de 1.000ste boot in de haven in Akkrum. Ook kleine waterrecreatie – suppen, kanoën en vissen – heeft een boost gehad.

Voorzieningenniveau op orde Het samengestelde product waterrecreatie; de jachthavens en ligplaatsen, de natte infrastructuur en voorzieningen, de zwem- en verpoosplekken en kunstwerken en de verbindingen tussen land en water dienen op orde te zijn en het water goed bevaarbaar. Vanaf 2018 worden daarom de gemeentelijke bruggen in Heerenveen bediend zonder pauzes en bruggelden. In 2020 is in samenwerking met de provincie een pilot in de gemeente Heerenveen geweest om de brugbediening te monitoren (Meinesleatbrêge en Brug te Nes). In 2021 is de pilot enkel bij de provincie voortgezet om kinderziektes er uit te halen. Turfroute| foto met dank aan ‘Het Andere Friesland‘

9

3.

Trends en ontwikkelingen

De consument en daarmee de waterrecreant, zijn/haar gedrag en behoefte verandert. Voor waterrecreatie in de gemeente Heerenveen zijn in algemene zin een aantal interessante ontwikkelingen gaande: -

-

COVID 19 heeft een boost aan binnenlands toerisme, bewust en lokaal consumeren en aan waterrecreatie gegeven.; Kansrijke doelgroepen voor de gemeente Heerenveen zitten in de lift: campervaarders en motorboten, dagjes- en lokale sloepvaarders, kleine waterrecreatie en hernieuwde interesse van de jeugd en jongeren; In algemene zin winnen minder drukke bestemmingen aan populariteit. Heerenveen en Het Andere Friesland bieden een goed alternatief voor de drukte van het Friese merengebied;

Daarnaast spelen de volgende relevante trends en ontwikkelingen: Brede welvaart: toerisme als middel Een belangrijke ontwikkeling – die niet specifiek alleen voor waterrecreatie geldt – is de aandacht voor balans in economie en leefomgeving (druk en draagkracht). De recreatiedruk is ongelijk verdeeld over gebieden. Voor gebieden die weinig worden bezocht kan groei van toerisme bijdragen aan de brede welvaart en de kwaliteit van de leefomgeving. Ook kan er spreiding van de recreatiedruk over een groter gebied ontstaan. Water levert bijdrages aan meerdere doelen Water levert een bijdrage aan de economie omdat water een belangrijk element is in de ontwikkeling van een toeristisch recreatieve bestemming. Mogelijkheden voor water- en oeverrecreatie stimuleren bedrijvigheid en werkgelegenheid voor watersportactiviteiten. Ontwikkelmogelijkheden aan het water als fietsen, wandelen, verblijven en verpozen. Water zorgt voor dynamiek en maakt het landschap afwisselend en aantrekkelijk.

Water zorgt ook voor een belangrijke bijdrage aan welzijn en leefbaarheid. De aanwezigheid van water – met cultuurhistorie - zorgt voor trots en betrokkenheid van inwoners voor de eigen leefomgeving. Water heeft een positieve invloed op welzijn en gezondheid, zelfs geluk! Nieuwe waterrecreanten COVID 19 heeft een impuls gegeven aan een ontwikkeling die al langer gaande was: nieuwe waterrecreanten. Dit zijn meer dan eerst gelegenheidsgebruikers die voor een (dag)deel of één of twee weken met een huurjacht het water op gaan en zij willen deze periode optimaal benutten en beleven. Op basis van verschil in leefstijlen wordt verwacht dat de nieuwe waterrecreant een hoger bestedingspatroon heeft dan de klassieke waterrecreant. Minder ervaring De nieuwe waterrecreant is minder bekend en minder ervaren met het bedienen van een boot (manoeuvreren, voorrang en veiligheid, maar ook overlast door golven), vaarregels en het vinden van de (water)weg. Dit vraagt een aanpassing van het aanbod: duidelijke informatie en routes. Ook is de nieuwe vaarrecreant niet bekend met de etiquette op het water en dit kan leiden tot irritatie. Communicatie en voorlichting zijn daarom belangrijk! Verandering functie ligplaats naar verblijfplaats Het aantal vaarbewegingen en de vaartijd neemt af en de verblijfstijd in en om de haven neemt toe.

De verblijfskwaliteit van de haven of ligplaats is belangrijk en wordt als uitvalsbasis gebruikt om de omgeving te ontdekken. De waterrecreant verwacht een aangename verblijfsplek, met gezelligheid en goede voorzieningen. De natuurlijke ligplaatsen waar natuurbeleving centraal staan – met als recente vorm de ‘Marboei’ blijven hooggewaardeerd.

10

Vloot in beweging Het beeld is een afname van het eigen bootbezit en een toename van de verhuurvloot. Een andere vorm van bezit is ook ontstaan; deelboten. Al een aantal jaar is merkbaar dat bij pleziervaartuigen een aantal deelsegmenten wel in de lift zitten: sloepen en tweedehands motorboten. Door Corona is dit versterkt: boten - zowel nieuw als tweedehands - gingen als warme broodjes over de toonbank. Dit zijn beide juist de segmenten die passen bij de gemeente Heerenveen en de Regio Het Andere Friesland. Duurzaam varen kent een opmars: elektrisch varen is stil en schoon en gemakkelijk bedienbaar. Dit laatste sluit aan bij de groep nieuwe waterrecreanten en diens geringe ervaring. Ook varende huisjes zijn de laatste jaren een normaal beeld op het water geworden; luxe en comfort gecombineerd met verblijven op het water. Jongeren omarmen waterrecreatie (opnieuw) De andere kant van het spectrum kent een sterke toename van boards: naast het Suppen met vele toepassingen als yoga, city- en fullmoontochten kent ook het surfen een revival. Zeillessen en zeilkampen zijn weer in opmars. Niet alleen in de COVID 19 periode, ook daarvoor had de jeugd de waterrecreatie (her)ontdekt. Aanbieders spelen hierop in met verschillende concepten en combinaties tussen onderwijs en zeilen.

Jachthaven De Drijfveer en De Koken, Akkrum | foto met dank aan De Koken

Cool: Actieve watersportvormen Actieve watersportvormen zijn aan een opmars bezig. Vooral, maar zeker niet alleen onder jongeren. Uitdagende boardsporten als wake boarden, kitesurfen en flyboarden, maar ook suppen is populair, in vele toepassingsvormen. De toepassing van ‘foils’ bij zeilboten is een grote innovatie in de zeilsport. De draagvleugel duwt de romp uit het water en hierdoor neemt de snelheid enorm toe. Er zijn ook boards met aandrijving, waarbij de foil met een afstandsbediening zorgt voor een vliegend board.

11

Koel: Klimaatverandering Waterrecreatie is niet alleen (opnieuw) “cool” maar ook “koel”. Door de klimaatverandering krijgen we meer te maken met hittestress en de behoefte aan verkoelingsplekken neemt daar mee toe. Een watergang in bebouwd gebied werkt als koelelement voor de omgeving. Water-speelplekken en vergroening zijn manieren om bebouwd gebied te verkoelen. Ook oeverrecreatie neemt aan belang toe, met een groeiende behoefte aan zwemlocaties en bijvoorbeeld visplekken.

Ook bij sluizen en bruggen wordt steeds meer geregeld met automaten of smartphones. Hier ontstaat ook een leemte: het praatje met de havenmeester die als gastheer van het gebied tips geeft voor een fietstocht of terrasje wordt gemist. Persoonlijk contact blijft een belangrijk onderdeel van een gastvrij onthaal.

De warmere zomers hier en met name onaangename hittegolven in populaire vakantiegebieden, maken de kans groot dat vakantie in eigen land structureel aan populariteit toeneemt. M.a.w. dat de effecten van COVID 19 – waardoor mensen bewust of noodgedwongen in eigen land vakantie vierden – blijvend zijn. Toenemend belang van goede infrastructuur en aantrekkelijke water – land verbindingen De aanwezigheid van water brengt dynamiek en reuring, het verblijven aan en langs het water vormt essentieel onderdeel van een aantrekkelijk toeristisch recreatief product. Waterwegen zijn belangrijke dragers van de totale toeristische infrastructuur. Zo zijn fiets- en wandelpaden vaak naast waterwegen gelegen. Daarbij zoekt de landrecreant graag het water op, aantrekkelijke stop- en verblijfsplaatsen langs het water zijn belangrijk. Digitaal met een verhaal Ook voor waterrecreatie zijn elektronica en smartphones onmisbaar geworden. Het verblijfscomfort door domotica5 en elektronische navigatie maken varen eenvoudiger en laagdrempeliger. Digitale ondersteuning ontsluit cultuur en natuur van een vaargebied, door routes te verrijken met digitale content.

5 Domotica: het automatiseren van processen en handelingen in huis

Suppen, Heerenveen | foto met dank aan SUP Away Heerenveen

12

4. Doelgroepen voor Heerenveen Voor een gemeente of regio is het niet wenselijk om te beperken tot één expliciete doelgroep. De waterrecreant die door een regio vaart, gedraagt zich als een kameleon en recreëert met wisselende motieven. Toeristen en recreanten behoren daardoor tot meerdere doelgroepen, dit wisselt per dag, per verblijf en ook per gebied, afhankelijk van: • • • •

Type boot en beschikbare vaarwater Tijdsduur: dag(deel) of meerdaagse tocht Motivatie om naar plek of gebied te gaan Leefstijl van toerist/recreant (bepalend voor vaargedrag)

Behoort een waterrecreant eenmaal tot een tijdelijke groep dan vloeit daaruit wel een voorkeur voort voor een bepaald type activiteit, in een bepaalde omgeving en met een bepaalde belevingssfeer. Het is daarom van belang binnen een bestemmingsgebied voldoende diversiteit in belevingssferen aan te bieden en te creëren. Alleen dan kan ingespeeld worden op de dynamische vraag en de trends en ontwikkelingen die in hoofdstuk 3 zijn genoemd: • • • • • •

Ook de gemeente Heerenveen biedt een palet met duidelijke accenten. Akkrum is de hot-spot voor watersport; voor actieve en diverse watersporten op groter open water en aantrekkelijk voor actieve en jeugdige watersporters. In en rond de kern Heerenveen is vooral interessant voor waterbeleving: de beleving van Turf en de Beekdalen. Daarbij wordt de campervaarder bediend zowel aan de randen als in het centrum. Daarnaast wordt het centrum ook aantrekkelijk gemaakt voor dagrecreanten; sloepen en kleine watersport. Bij alle locaties gaat het er niet alleen om het aantrekkelijk te maken voor recreanten en toeristen; vooral ook de eigen inwoners zijn belangrijke doelgroepen. Zie voor een uitgebreide toelichting de bijlage bij de visie Waterrecreatie met verschillende doelgroepen (bijlage 3).

Haven van parkeerplaats naar verblijfsplek Waterrecreant zoekt gezelligheid en is minder ervaren. Sterke interactie water- en landrecreatie Nieuwe en actieve waterrecreanten Vloot is in beweging Gebruik is in, bezit is uit

Keuzes Dit betekent niet dat overal alles voor iedere doelgroep geschikt hoeft te zijn. Afhankelijk van de omgevingsfactoren, -mogelijkheden en ambities is het van belang om focus aan te brengen en in deelgebieden de ene doelgroep steviger te bedienen/verleiden dan de andere. Het is de uitdaging om als regio een gebalanceerd palet te bieden. 13

5. Waar staan we: kwaliteiten en kansen Aan de hand van bureauonderzoek en diverse gesprekken met betrokkenen in de waterrecreatiesector onderscheiden we verschillende sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen voor waterrecreatie in de gemeente Heerenveen. De gemeente Heerenveen staat niet bekend als watergemeente. Toch is er veel op en aan het water gesitueerd en te beleven. Water kenmerkt de ontstaansgeschiedenis van het gebied en de kernen en dooradert het gebied. Zowel de Boarn als de Tsjonger hebben het landschap mede vormgegeven. De turfwinning heeft gezorgd voor wijken, vaarten en kanalen. Water is de verbindende schakel, de blauwe loper door het landschap van de gemeente en de regio. Een bijzonder positie neemt Akkrum in het geheel in op het gebied van Waterrecreatie, als poort tussen het Friese Merengebied en ‘Het Andere Friesland”. En als schakel in zowel de Staande Mastroute als de Turfroute. Qua schaal van bedrijvigheid, waterrecreanten en vaarbewegingen de waterrecreatiekern binnen de gemeente.

Fietsen langs de Boarn | eigen foto

Op de volgende pagina volgt een beknopte weergave van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen. Een aantal trends en ontwikkelingen zijn hierin opgenomen als kans.

Waterfront, Heerenveen | eigen foto

14

Interne analyse

Externe analyse

Sterke punten

Kansen





       

Centrale ligging gemeente: aan de Turfroute en grens Drenthe, Overijssel. Schakel/poort Het Andere Friesland en Friese Meren/ bos en water. Waterrijk Akkrum-Nes: sterke watersportkern met voorzieningen (ligplaatsen) en poortfunctie. Waterrijk Akkrum-Nes: knooppunt van vaarwegen Staande Mastroute en Turfroute Combinatie water met interessant achterland (cultuur en natuur met turf en beekdalen) Uitgebreid fiets- en wandelknooppunten nabij vaarwater. Goed bereikbaar vanuit Westen en Duitsland. Naamsbekendheid en sportimago Heerenveen. Voorzieningen, terrassen en winkelvoorzieningen aan het water in Heerenveen Ontwikkeling uitnodigend Waterfront bij Breedpad in Heerenveen

         

Toenemende behoefte aan recreatiemogelijkheden dicht bij huis en verblijven op en aan het water. O.a. sterke toename kleine watersport en openwaterzwemmen. Groei deelsegmenten watersport: motorboten, sloepen, SUP en er-varen Corona heeft R&T en Waterrecreatie positief beïnvloed, met een groei passend bij de vaarbestemming van de regio Heerenveen. Waterrecreant wil meer dan varen alleen. (Zoekt gezelligheid, toervaarder is gelijk de camperaar een ontdekkingsreiziger met fietsen aan boord) Toenemende interesse in huren (pop-up schippers), bootdelen en concepten met schip als verblijfsaccommodatie; varende huisjes en ‘varen en fietsen’ met riviercruises Ontwikkelingen en investeringen in aangrenzende regio's om Noord-Nederland verder te ontwikkelen als interessante vaarbestemming voor de camper- en sloepenvaarders. Heerenveen met survival de Knipe en duikverenigingen appelleert aan avontuurlijke recreant. Akkrum ontwikkeling als kraamkamer watersport. O.a. met jeugdzeilen. Vaarverbinding Museum Belvedère en Tsjonger (nog marginaal) aanwezig. Meer warmere dagen door klimaatverandering (vroegere start vaarseizoen) Koppelkansen van water met o.a. klimaatopgaves, hittestress, ruimtelijke- en natuurontwikkeling

Zwakke punten

Bedreigingen



 

        

Weinig belevingswaarde van water naar land en vice versa in en rond kern Heerenveen en op vaarroute Heerenveen-Akkrum Weinig rondjes te varen. Weinig verblijfsrecreatie, horeca en voorzieningen aan vaarroutes. Centrum Heerenveen over het water slecht bereikbaar en weinig aantrekkelijke passantenplaatsen Heerenveen heeft geen naamsbekendheid als vaarbestemming en water 'leeft ' niet sterk in activiteiten en zichtbaarheid. Aanbod waterrecreatie versnipperd en niet goed vindbaar. Beperkte organisatiegraad (water) recreatieve ondernemers Heerenveen is fusiegemeente. Akkrum voelt zich geen Heerenveen en is lastig als geheel te profileren; Akkrum is hot-spot water en Heerenveen is sportief en uitdaging. Bij beheer en onderhoud gemeente is recreatieve gebruik vaak ondergeschikt aan standaard efficiënt beheer en onderhoud. Waterrecreatieve voorzieningen en serviceniveau zijn kwantitatief en kwalitatief nog niet optimaal genoeg om de potentie te benutten.

   

Transitie in watersport en afnemende markt van traditionele watersporters Ander vaargedrag brengt een en andere behoefte mee zoals bijvoorbeeld goede informatie en bewegwijzering en voldoende aantrekkelijk aanlegvoorzieningen en koppeling met landactiviteiten. Concurrentie van sterkere watersportkernen binnen en buiten Friesland. Knelpunt samengaan beroepsvaart-recreatievaart. Wet en regelgeving (ACM) bedreiging verenigings- en gemeentehavens en ligplaatsen. Afnemende financierbaarheid van toeristisch-recreatieve voorzieningen.

15

6. Ambitie, strategische keuzes en uitdagingen Op basis van de inventarisatie (trends en ontwikkelingen, gesprekken, vraagstukken en SWOT) en de gedachtewisseling met de sector zijn de ambities, strategische keuzes en uitdagingen voor het verder ontwikkelen van waterrecreatie in de gemeente Heerenveen bepaald.

Kans

Bedreiging

- Waterrecreant wil meer dan varen - groei huur en motor/sloep/SUP - investeringen en ontwikkelingen aangrenzende regio's

- afname traditionele watersporters - concurrentie traditionele watersportkernen - knelpunt beroeps/recreatievaart

Sterkte

Versterken:

Verdedigen:

- Versterkt watergericht profiel (o.a. Akkrum-Nes) - centrale ligging - interessant achterland - naamsbekendheid Heerenveen

Kwaliteiten versterken en sterker uitdragen en onder de aandacht brengen van kansrijke groeisegmenten

bestaande kwaliteiten en doelgroepen koesteren. Vaarwegen / voorzieningen kwalitatief en veilig op orde houden.

Zwakte

Verbeteren:

Veranderen:

- weinig belevingswaarde water-land - aanbod slecht vindbaar en versnipperd - geen aantrekkelijke vaarbestemming

het aanbod verbeteren en verlevendigen en duidelijk zichtbaar en vindbaar maken (vermarkten).

water zichtbaar en beleefbaar maken en beter verbinden van water en land.

Extern

Intern

Analyse Uit de uitgevoerde analyse blijkt waar de gemeente Heerenveen zich moet versterken, verdedigen, verbeteren en veranderen. Dit is vertaald naar ambities en de opbrengsten zijn gecategoriseerd naar drie speerpunten. Dit zijn de speerpunten die ook zijn gebruikt in de notitie Vrijetijdseconomie in gemeente Heerenveen. Ambities - Voor de gemeente Heerenveen is waterrecreatie herkend en erkend als belangrijk onderdeel in het toeristisch-recreatieve product, een aantrekkelijk woon- en leefklimaat en werkgelegenheid en economische bestendigheid -

Waterrecreatie wordt integraal versterkt en geeft daarmee een impuls en opwaardering voor een goede toeristisch-recreatieve productontwikkeling in de gehele gemeente

-

Gemeente Heerenveen wordt een doelbestemming voor passende waterrecreatie, met bijbehorend voorzieningenniveau, positionering en marketing

-

Waterrecreatie is onderdeel van politiek-bestuurlijke, beleids- en beheersmatige processen. Bij nieuwe ruimtelijke, klimaatadaptieve en infrastructurele ontwikkelingen de belangen van de waterrecreatie als onderdeel van de ontwerp en besluitvorming meenemen.

16

Uitdagingen Waterrecreatie De speerpunten bepalen de koers voor de komende jaren. Hieronder zijn de uitdagingen bij deze speerpunten beschreven.

2. Verrassen en begeleiden 

Benut de potentie snijvlak water en land Het snijvlak water en land heeft veel potentie en spreekt diverse waterrecreanten aan. Dit meer uitbouwen en benutten door waterrecreatie op en aan het water ervaren en beleven beter mogelijk te maken. Leg analoge en digitale verbindingen tussen belevingen van water, natuur, cultuur en historie (beschutte vaarroute de Turfroute en themaroutes).



Samenwerken voor een kwalitatief aansprekend aanbod Deze samenwerking is essentieel. Aansprekende themaroutes, innovatieve concepten, cross-sellconcepten, activiteiten en evenementen. Allianties smeden tussen water- en landrecreatieve voorzieningen zodat de waterrecreant het land en landrecreant het water opgaat. Breng de interessante mogelijkheden en bezienswaardigheden sterker en aantrekkelijk onder de aandacht.



Zorg voor een gastvrij onthaal. Een warm welkom op en aan het water is belangrijk voor de beleving. Zowel de traditionele watersporter moet zich welkom voelen als de nieuwe waterrecreanten, waaronder jongeren. Dit vraagt een aangepast aanbod van service en voorzieningen en goede communicatie en voorlichting. Net als optimale vindbaarheid en routing op en bij het water: digitale en analoge bewegwijzering, vaarinfo en info over regels, dieptes, aanlegplekken en brugtijden.

1. Vinden en verleiden 





Versterken imago waterrecreatie van de gemeente vanuit de kernkwaliteiten van de kernen De gemeente Heerenveen heeft sterke kernen met eigen identiteiten: Akkrum – Waterpoort en water(beleving) en Heerenveen – Sport, dineren, uitgaan en uitdaging. Ook Aldeboarn heeft een eigen waterrecreatieve identiteit richting culturele parel met varend decor. De Turfroute als blauwe verbinder heeft potentie uit te groeien tot “reason to travel”. Het is van belang deze identiteiten te behouden en verder uit te bouwen. Daarbij is de uitdaging de onderlinge wisselwerking te versterken. Meer afstemming en meer focus Heerenveen heeft al veel in huis, het is echter slecht zichtbaar en vindbaar. Laat het aanbod zien en zet dit duidelijker en aantrekkelijker in de etalage. Nu is veel versnipperd. Het is van belang om duidelijk voor het voetlicht te brengen wat voor parels Heerenveen al te bieden heeft i.s.m. de regionale en lokale (regio)markering organisaties. Het is daarbij van cruciaal belang meer coördinatie en afstemming om een gezamenlijke goede focus in aan te brengen voor jaarlijkse thema’s of activiteiten. In de promotie en informatie de gast centraal stellen De geïnteresseerde gast op de Turfroute laat zich op een andere manier verleiden en informeren dan de actieve watersporter in Akkrum.

Zorg voor op de doelgroep afgestemde, aantrekkelijke en duidelijke info wat er te zien en te doen is.

3. Verbinden en versterken 

Het water in de kernen sterker zichtbaar en beleefbaar maken, zodat bewoners en landrecreanten de dynamiek van het water ervaren. Hoewel niet direct in het oog springend, beschikt het grondgebied van Heerenveen en de kernen van oudsher over veel water. 17





De beekdalen van de Boarn en de Tsjonger zijn beeldbepalend in het landschap. De historie van de vervening heeft naast de Turfroute nog diverse waterlopen in het landschap achtergelaten. Dit biedt kansen voor Heerenveen om het aanwezige en bestaande water sterker uit te dragen en te benutten. Water is een drager en katalysator voor zowel het toeristisch-recreatieve product als een prettig leef- en woonklimaat. Het (varend) decor maakt dat recreanten en bewoners de omgeving mooier, natuurlijk en afwisselender ervaren.



Benut de watersportmarkten waar groei in zit en die aansluiten bij de kwaliteiten. Breng voor deze markten de basisinfrastructuur en voorzieningen goed op orde. Maak daarbij keuzes: niet alles overal voor iedereen. Ontwikkel in de kern van Heerenveen aantrekkelijke voorzieningen voor sloepen en kleine watersporters. Verbeter voor grotere waterrecreatie voorzieningen in Akkrum, Aldeboarn, bij de Welle, Nijehaske en de Engelenfeart/recreatiegebied De Heide.

Ontwikkel voor Akkrum een ruimtelijk uitvoeringsprogramma met actieplan voor water recreatieve voorzieningen In Akkrum is extra aandacht nodig voor het voorzieningenniveau, de routing en ontvangst en de kwaliteit en kwantiteit van de aanlegmogelijkheden. In het participatieproces, het overleg met Plaatselijk Belang en Akkrum Watersportvereniging was dit al duidelijk. De input verkregen in het centrumproces voor Akkrum heeft dit nog eens bevestigd.



Voor het optimaliseren voor dagrecreanten is de mogelijkheid tot het varen van rondjes van belang Het vaarwegennetwerk vraagt om een verbeterslag om de potentie van sloepen en de potentie van de huursector te faciliteren.



Veilig en aantrekkelijk varen vraagt aandacht en verbetering Met name tracé Heerenveen Akkrum. Hier komen beroepsvaart en pleziervaart bij elkaar. Het is daarbij ook niet de meest attractieve route. Beide aspecten vergen aandacht en uitwerking.



Versterking van de verbinding tussen land- en waterrecreatie Water heeft een aantrekkingskracht. Faciliteer aantrekkelijke lig- en ontmoetingsplekken op de grens van water en land als rustplekken, ligweides, strandjes en visplekken.



Versterking van de verbinding tussen actieve beleving land- en waterrecreatie Zet in op het koppelen van 'groene' en 'blauwe' netwerken en daarmee het verbinden van routes voor wandelen en fietsen met varen.



Verbeter de ruimtelijke omgeving door water in beeld te brengen. Creëer geen achterkanten bij infrastructurele of woningenbouw projecten, benut juist de verbinding met water.

Versterk de mogelijkheden die de Engelenfeart en recreatiegebied De Heide bieden In de regiodeal ZOF is voor het project TOP-voorzieningen Engelenfeart-De Heide een bedrag beschikbaar om de aantrekkelijkheid van het recreatiegebied voor alle gebruikersgroepen – inclusief waterrecreanten – te vergroten. Hiervan kunnen in ieder geval aanlegfaciliteiten gerealiseerd worden. Meest optimaal is een strandpaviljoen/horecapunt met sanitaire voorzieningen voor strandgangers en waterrecreanten, afvalbakken/containers langs de Engelenfeart, evenals een vuilwaterinzamelpunt, tappunt voor drinkwater en een aantal elektrische laadpunten.

18

7. Van WAPP-lijst naar inspanningen De uitdagingen bij de speerpunten, genoemd in hoofdstuk 6, zijn verder uitgewerkt. Deze uitgewerkte speerpunten zijn richtinggevend voor de inspanningen; de uitvoering. Daarnaast dienen ze als toetsingskader voor nieuwe projecten. Het zijn instrumentele speerpunten, zoals marketing & promotie en fysieke speerpunten, zoals verbinden en versterken van routestructuren. De strategie en uitdagingen zijn: 1. Vinden en verleiden: profileren en positioneren als aantrekkelijke water recreatieve gemeente; een goed alternatief! 1. Versterken imago waterrecreatie in gemeente Heerenveen 2. Laten zien wat voor moois we te bieden hebben 2. Verrassen en begeleiden: samenwerken voor een kwalitatief aanbod en een gastvrij ontvangst van waterrecreanten 3. Er-varen 4. Samenwerken voor een kwalitatief aantrekkelijk aanbod 3. Verbinden en versterken: realiseren van goede en aantrekkelijke basisinfrastructuur en voorzieningen 5. Basisinfrastructuur voor waterrecreanten tiptop 6. Water en land verbinden

WAPP lijst De speerpunten voor waterrecreatie in de gemeente Heerenveen vragen om een doorvertaling naar plannen en projecten. Deze doorvertaling is een wisselwerking van publieke en private investeringen. De gemeente wil daarbij graag ruimte bieden aan ondernemerschap om de potentie van de waterrecreatie te verzilveren. Zo kan concreet een sterke en vitale waterrecreatie in gemeente Heerenveen gerealiseerd worden. Op verschillende lagen en bij verschillende organisaties, ook bij de gemeente Heerenveen intern, leven ambities en wensen en spelen concrete projecten en plannen. Deze zijn geïnventariseerd en beoordeeld op hun meerwaarde voor ontwikkeling en invullingen van de drie speerpunten. Voor de vertaling naar de uitvoering is een zogenoemde WAPP lijst gebruikt. WAPP staat voor: Wensen, Ambities, Plannen en Projecten. Deze WAPP-lijst is opgenomen als bijlage 2. Er is in deze WAPP-lijst nog geen keuze gemaakt in prioriteit. Er is sprake van een groslijst, die niet limitatief is. Visie Waterrecreatie: een dynamisch document De visie heeft een integraal uitvoeringsprogramma om de komende jaren concreet mee aan de slag te gaan. De WAPP-lijst bevat projecten op verschillende abstractieniveaus en op verschillende schaalniveaus. Sommige zijn strategisch en slim te koppelen. Bijvoorbeeld omdat ze onderdeel zijn van een centrumproces.

Zowel in Jubbega als Akkrum is in 2021 gewerkt aan een centrumvisie. Bij beide dorpen zijn waterbeleving en waterrecreatie in meer of mindere vorm genoemd en opgenomen.

19

Anderen vragen meer om op gang te brengen, afstemming en grotere inspanning. Bij sommige projecten staan overheden aan de lat, bij andere projecten zullen ondernemers de handschoen op moeten pakken.

Bij het vaststellen van de visie worden middelen (tijd en geld) voor uitvoering van de inspanningen aangevraagd bij de gemeenteraad.

De WAPP-lijst is niet in beton gegoten. Door de tijd heen ontstaan nieuwe initiatieven, zijn projecten volbracht of komen ontwikkelingen op Heerenveen af die vragen om actie. Op gezette tijden bespreken en scherpen de betrokken partijen daarom de WAPP-lijst aan en stemmen met elkaar af waar prioriteit tijd, middelen en energie in de uitvoering ingezet zou moeten worden. Prioritering naar Inspanningen 2022-2024 In samenspraak met stakeholders en rekening houdend met trends en ontwikkelingen, zijn keuzes voorgesteld ten aanzien van prioriteiten. Tijdens de bijeenkomst in februari 2019 is een eerste prioritering door belanghebbenden en betrokkenen gemaakt. Die is geactualiseerd naar aanleiding van recente trends en ontwikkeling mede door COVID 19 Daarbij is die eerste prioritering aangepast aan de hand van lopende processen als ‘de Heide onder de loep’ en centrumvisies Akkrum en Jubbega.

De Turfroute | met dank aan Annie Stelma

Zo zijn bij de inspanningen financiële middelen geraamd voor een ruimtelijk onderzoek naar ligplaatsen en passende voorzieningen in Akkrum en worden in het project ‘centrumvisie Akkrum’ middelen gereserveerd voor de daadwerkelijke uitvoering. Op basis van de WAPP-lijst zijn de inspanningen voor 2022 - 2024 bepaald. In september 2021 zijn zowel concept visie Waterrecreatie als de poster met deze inspanningen voorgelegd aan de stakeholders met de mogelijkheid te reageren. De relevante reacties zijn zoveel mogelijk verwerkt. Zonneweide recreatiegebied De Heide | eigen foto

20

Visie Waterrecreatie Gemeente Heerenveen Bijlagen

Nieuwebrug | onbekend

Jachthaven, Akkrum | met dank aan De Drijfveer

Aldeboarn | eigen foto

21

Bijlage 1 Poster met ambitie, strategie & uitdagingen en inspanningen

22

Bijlage 2 WAPP-lijst

23

1. Vinden en Verleiden: profileren en positioneren als een aantrekkelijke waterrecreatie gemeente Ambities Versterken imago waterrecreatie in Heerenveen

Wensen

Plannen/projecten

Opmerkingen

Uitbouwen imago waterrecreatie via bestaande organisaties: Heerenveen ’n Gouden Plak / TRZF/ Merk Fryslân en thema’s: - sport (Skûtsjesilen) - Friese Wouden verborgen schat - Water-beleef-routes - Waterrijk Akkrum - Aldeboarn Digitale en analoge vindbaarheid en zichtbaarheid verbeteren van de regio.

Positioneringplan opstellen met aandacht water als verbindende schakel door gemeente Heerenveen.

Gemeente Heerenveen heeft vier sterke merken. Akkrum = Waterpoort en water(beleving) en Heerenveen = sport, dineren uitgaan en uitdaging, Aldeboarn = Culturele parel met varend decor. Daarbij de Turfroute als reason to travel. Tussen deze vier een betere wisselwerking realiseren. Keuze maken welke doelgroepen waar naar toe verleiden.

Focus vooral op bestaande kanalen die meer watersporters naar gebied halen. Eenduidige promotiekanalen nu veel versnippering. Krachten bundelen. Samenwerken met buurgemeenten die ook veel te bieden op het gebied van waterrecreatie Laat zien wat voor moois we te bieden hebben

Cross- over met bestaande bezoekers. Bestaande groepen verleiden tot waterbeleving/recreatie

Antwoord op de vraag: waarom komen bezoekers nu naar dit gebied? En hoe trekken we bezoekers naar de verschillende kernen.

Communicatieplan en uitvoeringsprogramma met keuzes over gezamenlijke website / watersportportaal, inzet social media en watersportapp, inspiratiekaart en flyers. Digitaal en fysiek aansluiten Turfroute op bestaande vaarroutes. Duidelijk Turfroute als toeristische entiteit neerzetten Beter benutten Staande Mastroute digitaal en fysiek beter aansluiten. Gezamenlijke deelname aan beurzen vakantiebeurs/Boot Holland/HISWA/Boot Düsseldorf Lokale initiatieven ondersteunen die aansluiten bij Het Andere Friesland: - achterkant visitekaartjes bedrukken met informatie; - tasje (door) ontwikkelen om aan water- en landrecreant mee te geven; - lokale plattegronden met high-lights en activiteiten in de kern bij vertrekpunten Goede informatievoorziening organiseren daar waar de gast behoefte heeft. Dit kan zijn toeristisch info punt of infozuilen of digitaal/(vaar)app. Op een creatieve manier verbinding creëren tussen bestaande bezoekers van activiteiten en attracties Heerenveen en waterrecreatie om te verleiden tot langer verblijf

De gast staat centraal in promotie en informatie voorziening. Bijv. Duitsers meer behoefte aan papier dan digitaal. Jongeren willen een app en kijken naar vloggers. Opgenomen in Projectplan Ervaren en Turf. Herkenbaar maken met bijvoorbeeld borden. Ook ondersteunen Staande Mastroute met bewegwijzering (zie thema 3) Met name door ondernemers, belangenpartijen op te pakken Daar waar energie en uitvoeringskracht aanwezig is deze ondersteunen.

In de regio is behoefte aan lokale informatiepunten (TIF of TIP). Eenheid in promotiemateriaal (digitaal en fysiek). Eigen inwoners, ouders zeilschool, bezoekers Museum, bezoekers Thialf en SC Heerenveen.

24

2. Verrassen en begeleiden: samenwerken voor een kwalitatief aanbod en een gastvrij ontvangst van waterrecreanten Ambities

Er-varen

Wensen

Plannen/projecten

Opmerkingen

Verbijzonderen routenetwerken

Smart regio: digitaal ontsluiten audio verrijkte fiets-wandel-vaarroutes Turf-experience: samenhangende evenementen en activiteiten rond thema Turf Sloepenroute meerdaags met overnachting bij B&B’ s (in combi met sloepenverhuur – elektrisch) Organisatie water-beleef activiteiten en evenementen bijvoorbeeld SUP events (bijvoorbeeld meerdaagse tocht op de Turfroute of evenementen met overnachten aan boord) Gezamenlijke opening watersportseizoen

Opgenomen in regionale Projectplan Ervaren en Turf

Water beleven

Sloepenverhuur (elektrisch)

Verbinden van partijen

Samenwerken voor een aantrekkelijk kwalitatief aanbod

Aansprekende producten en innovatieve concepten, cross-overs (bezoekers ontzorgen)

Aanjager die inzet op verbinden van ondernemers door de gemeente. Waterrijk Akkrum/Nes, Beekdallandschap met Heerenveen ‘n Gouden Plak. Akkrumse watersportondernemers onderling verbinden: Watersportcollectief Akkrum-Nes ? Ondernemerstafels, inspiratiesessies organiseren. Bijvoorbeeld analoog aan happen en trappen, happen en varen routes en sloeparrangementen, cultuurevenementen (musea) Bestaande waterspektakels uitbouwen verfrissen en versterken (Gondelvaart Aldeboarn, Heerengracht concert en Reuzedei avondevent). Mogelijk nog extra event aan toevoegen als Vaarinn-film o.i.d.

In samenwerking met Het Andere Friesland en gemeenten ZOF Ontzorgen van bezoekers

Gaat niet altijd om type schip er zijn meer manieren om water te beleven. Er zijn grootse ideeën geuit over een water-funpark westkant Heerenveen

Akkrum Opent verbinden met …. Onderzoeken Friese opstapdagen / Opening turfroute / … Langs routes als centrum Heerenveen – Belvedère en in combi met B&B’ s Inzetten op gezamenlijke concepten watersport/verblijven/fietsen/horeca en arrangementen (elkaar versterken)

Zo is het idee geopperd om de Gondelvaart ook in Heerenveen te organiseren aansluitend op Aldeboarn of gondel in Heerenveen te etaleren

25

3. Verbinden en versterken: goede aantrekkelijke basisinfrastructuur (infrastructuur, routes, omgeving en voorzieningen) Ambities

Wensen

Plannen/projecten

Opmerkingen

Voldoende diverse aanlegplaatsen (betaald, onbetaald, centrum en buitengebied) met passende voorzieningen.

Actualiseren ligplaatsen en ligoever beleid. Hierin ook duidelijk en keuzes over waar/wel niet betalen. Vuilwatervoorzieningen i.s.m. Marrekrite gemeente breed op orde. Door ontwikkelen naar cruciale plekken Gastvrij beheer voorzieningen Turfroute; regionaal onderzoek/ inventarisatie is uitgevoerd.

Gemeentelijk Project: aandacht voor Wet Markt en Overheid, extra inkomsten voor kernen en gemeente én combi met betaalapp en persoonlijke aandacht In lijn met Provinciaal project Schoonwater Koers 2020 – Kwaliteit zwemwater. Mogelijke zoeklocatie: It Stalt.

Voorzieningen SUP kanosport + SUP kanosteigers (natuurlijke, passende uitstraling, eventueel drijvend) Mogelijk realisatie aanlegplaatsen in combinatie camperplaatsen

Basisinfrastructuur voor waterrecreanten tiptop: zwerven door de regio

Elektrische laadpalen voor walstroom langs waterkant Heerenveen: Centrum voorzieningen op orde voor sloepen en kleine waterrecreatie. Kruisers welkom: aanlegmogelijkheid behouden. Kijken welke passende voorzieningen nodig zijn.

Heerenveen: Passantenhaven Nijehaske (verkennen optie Diepe Gat aanlegmogelijkheden) Heerenveen: Engelenfeart: behoud ligplaatsen en realiseren aanvullende voorzieningen en betaalde ligplaatsen voor

Opgenomen in regionaal Projectplan Ervaren en Turf. O.a. aandacht voor voorzieningen Aldeboarn: geschikt voor campervaarder (in stand houden en verbeteren kwaliteit voorzieningen ligoever, sanitair en buitenruimte) In Hearresleat, Hearrenfeanster Kanaal , bij recreatiegebied, door land en wijken. Te combineren met voorzieningen voor hengelsport. In overleg met Havens, Marrekrite en belangenverenigingen camperaars (NKC en CCN). Waar mogelijk in aansluiting op fiets- en wandelroutes. Suggestie: gemeentelijke haven Akkrum. Voor dubbel gebruik: boten, fietsen en auto’s. Aandacht voor wensen Akkrum Ljouwerterdyk, It Stalt en It Gearstalt Breedpad en Herenwal verbeteren voor kruisers. Lage uitstap en langs-wal voor sloepen/suppen. Faciliteren aanlegplekken en mogelijkheden voor sloepen(verhuur) bijv. bij parkje Posthuis. Voorziening voor brugwachter mogelijk in combi met TIP/ sloepenverhuur? Bij Sportstad wens haven met verbinding centrum. Keuze maken voor ofwel betaald ½ tarief voorzieningloos, verpachten aan ondernemer of verkoop/verhuur vaste ligplaatsen van bewoners De campervaarder die meerdaagse tochten maakt zoekt voor verblijf voorzieningen als stroom, sanitair en WIFI. Locaties Engelenfeart en de Welle voor

26

grotere watersport (m.n. kruisers, grote motorboten). Akkrum: It Stalt – (extra) ligplaatsen, functie eiland, stroom en sanitaire voorziening.

Akkrum Centrum: Leppedyk en Coopersburg, Weidlân: extra aanlegplaatsen met voorzieningen. Toekomstplan voormalig VVV kantoortje met sanitair in relatie tot exploitatie gemeentelijke haven.

Basisinfrastructuur voor waterrecreanten tiptop: zwerven door de regio

Routes op orde

Aldeboarn voorzieningen: voorzieningen verbeteren (sanitair, aanlegplaatsen, stroom) in samenhang met DOM Aldeboarn – Werkgroep R&T Vaarwegennetwerk verbeteren tot op haarvaten niveau. elektrische vaarroutes Inventariseren witte vlekken, knelpunten en plan van aanpak opstellen. Bijv. routes - Plan Feanetie waaronder: Sloepenroute centrum - museum Belvedère Sloepenroute Nannewiid Sloepenroute Tsjûkemar - Sloepenroute door Akkrum - Mogelijk doorsteek Modderige Bol en De Swette Optimaliseren brugbediening - tijden, gastheerschap brugwachters en havenmeesters

campervaarder. Realiseren palen voor aanleggen/afmeren. Ideeën Plaatselijk Belang en AWS op elkaar af stemmen: gezamenlijk plan? Mogelijkheid verkennen voor autarkische circulaire sanitaire eenheid in combinatie met vuilwaterinname. Aandacht voor veiligheid bij ligplaatsen door verlichting. Goede afmeermogelijkheden, ringen, bolders en verlaagde walkant. M.n. met ook op toenemend aantal SUP en kano.. VVV kantoortje opwaarderen sanitair en havenkantoor/TIP. Aandacht voor veiligheid bij ligplaatsen door verlichting, voorkomen overlast omwonenden, plaatsen voorziening als bijvoorbeeld een picknicktafel. Goede afmeermogelijkheden, ringen, bolders en verlaagde walkant. M.n. met ook op toenemend aantal SUP en kano. Specifiek uit Centrumvisie Akkrum werd geopperd extra aanlegplaatsen voor passanten bij het openbare grasveld aan het Weidlân. Ook van belang voor landrecreanten

Belang om aan te sluiten bij behoefte: rondjes creëren. Vanuit belangrijkste groeisegmenten in waterrecreatie: dagrecreatie/sloepen. Vanuit centrumvisie Akkrum is wens voor beter bevaarbaarheid van ‘de Oude Boarn’. Onder andere brugbediening Wiide Steegsbrêge. En opwaarderen brug Buorren. Tevens wens voor aanlegmogelijkheid groenstrookje tussen Leppedyk 20 en It Finlân.

Aangenomen motie verruiming brugbedieningstijden. Ambitie: Heerenveen is eerste gemeente die brugbediening volledig afstemt op behoefte

27

- monitoring brugopeningen/vaarbewegingen Baggerknelpunten aanpakken - Rug bij Meinesleat (al opgelost?) - Rug gemeentelijke haven (al opgelost?) Veilig varen op orde. Aandacht op provinciaal niveau voor route Akkrum-Nes en locatie ingang Heerenveen bij de Welle. Optimaliseren landverbinding De Welle naar centrum Heerenveen Tracé Heerenveen – Akkrum aantrekkelijker maken. Ontwerp/brainstorm sessies

Basisinfrastructuur voor waterrecreanten tiptop: zwerven door de regio Ruimtelijke omgeving kwalitatief verbeteren

Groene en blauwe netwerken en structuren koppelen Versterken oeverrecreatie en recreatieve voorzieningen aan het water Water en land verbinden

Goede vindbaarheid vaarroutes, Bebordingsplan o.a. voor Akkrum en Heerenveen bebording langs toegangswegen (weg en water) Uitstraling in dorp Akkrum verbeteren Van belang: Visie Ruimtelijke Entrees Ruimtelijke entrees vanaf water verbeteren (Heerenveen en Akkrum bedrijventerreinen)

Realiseren duidelijke entrees en blauwe TOPs (toeristische overstappunten) herkenbare startpunten Turfroute Wandelroutes verbinden en ontsluiten Het wijkenpatroon benutten voor kano- en suproutes, vissen en zwemmen Pelgrimsturfroute met bankjes langs de Boarn voor wandelaars en fietsers Kwaliteiten als De Deelen zichtbaar, vindbaar en beleefbaar maken

Ontwikkelen en inrichting De Heide dagrecreatiegebied voor zowel waterrecreanten als landrecreanten