Themarekening 2025 - Gestempeld

Bij de begroting 2026 was de benodigde buffer nog € 5 miljoen. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door het besluit bij de perspectiefnota 2026 om geen rioolbijdrage vanuit de investeringen meer in de grondexploitatie te verwerken. Hierdoor is het resultaat van de grondexploitaties afgenomen (en bij de materiële vaste activa toegenomen) waardoor er vanuit de grondexploitaties meer beslag op het weerstandsvermogen wordt gedaan. Samengevat alle risico’s In onderstaande tabel is het totaal aan risico’s opgenomen voor 2025: 1. Grondexploitaties 2. Overige risico's

€ 7,2 miljoen € 18,4 miljoen (€ 15,4 x 1,2 voor zwarte zwanen)

Totaal

€ 25,6 miljoen

Ontwikkeling risico’s In onderstaand overzicht zien we de ontwikkeling van de risico’s van het grondbedrijf (blauwe lijn) en de overige risico's (oranje) vanaf de begroting 2022.

1 Zwarte zwanen: Om de benodigde weerstandscapaciteit te berekenen worden bij Heerenveen alle risico’s vermenigvuldigd met een factor 1,2. In de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2024’ is opgenomen dat de reden daarvan is dat er van te voren niet ingeschatte risico’s kunnen optreden (“de zogenaamde zwarte zwanen”) en dat er daarnaast altijd een bepaalde mate van onzekerheid bij de inschatting van risico’s is.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

90

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

91

Top 10 grootste risico's Financiële risico's

Begroting 2025

Begroting 2026

Jaarrekening 2025

Geactualiseerd risico 2026

Nr.

Risicogebeurteni s

Netto Kans (%)

Netto Financieel Maximum

Nett o Kans (%)

Netto Financieel Maximum (bedrag in €)

Effect verantwoordingsjaar:

Netto Kans (%)

Netto Financieel Maximum(bedra g in €)

Risk002 8

De kosten voor programma Centrum vallen hoger uit en het doel wordt niet behaald

26%

18.770.000

29%

19.770.000

De prijzen stijgen als gevolg van indexering van lonen en materialen en door krapte op de markt kiezen aannemers heel bewust opdrachten en willen minder risico lopen wat voor de gemeente prijsverhogend werkt. Specifiek voor de parkeergarage zijn de normen (bouwrichtlijnen) aangepast nav ongelukken in andere parkeerconstructies. Ten tijde van het opstellen van de jaarrekening loopt de aanbesteding van de parkeergarage. Hierdoor is het momenteel onzeker wat de ontwikkel van de risico's is. Hierdoor is het risico ongewijzigd t.o.v. begroting 2026.

29%

19.770.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Risk001 1

Hoge vraag PW waarvoor geen budget is ondanks zorgplicht.

25%

1.200.000

75%

1.200.000

Risk000 2

Garantstelling treedt in werking voor leningen waarbij we garant staan.

10%

11.333.000

10%

11.847.000

Risk002 3

Het budget voor de Jeugdzorg is niet toereikend

10%

2.500.000

75%

1.400.000

Op de BUIG werd een tekort verwacht van € 1,2 miljoen Hiervoor is bij de najaarsrapportage € 1,2 miljoen extra budget toegekend. De werkelijke uitgaven kwamen 340 duizend lager uit dan de initiële inschatting. De gemeente heeft in het verleden garantstellingen verstrekt aan privaatrechtelijke rechtspersonen. Indien deze partijen niet aan de verplichtingen voldoen, dan moet de gemeente die overnemen. Er is dit jaar geen beroep gedaan op de gemeente. De kosten voor jeugdzorg waren dit jaar hoger dan begroot. De extra kosten zijn gedekt vanuit de AR, door bij de najaarsrapportage een bedrag van € 3,6 miljoen extra beschikbaar te stellen. Het risico is hiermee voorgekomen en voor een hoger bedrag dan voorzien was. Voor 2026 is het budget reeds met € 2,6 miljoen

75%

1.200.000

10%

11.847.000

75%

1.400.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

verhoogd, waardoor het maximale risico van € 1,4 miljoen nog passend is. Risk001 2

De kosten van het project 'Heerenveen beter bereikbaar' vallen hoger uit.

42%

2.250.000

47%

2.250.000

Dit project is bijna afgerond. Er zijn echter nog een aantal risico’s die op dit moment nog niet afgewikkeld kunnen worden. Risico blijft ongewijzigd.

47%

2.250.000

Risk001 4

Een inbraak waarbij informatie wordt gestolen of gegijzeld

1%

10.000.000

10%

10.000.000

De digitale dreiging neemt onverminderd toe, terwijl onze afhankelijkheid van externe partijen en digitale diensten verder groeit als organisatie. Hierdoor ontstaat er steeds meer druk op de gehele toeleveringsketen, waardoor het essentieel is om de risico’s binnen deze keten inzichtelijk te maken, effectief te beheersen en aantoonbaar te verantwoorden. Uit de uitgevoerde GAP-analyse blijkt dat de organisatie op diverse vlakken aanzienlijke stappen moet zetten om te komen tot een structurele risicobenadering en een volwassen beveiligingsniveau, conform de uitgangspunten

10%

10.000.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

van de aankomende NIS2richtlijn (Cyberbeveiligingswet) en de sinds september 2025 ingegane verplichte richtlijn Baseline Informatiebeveiliging Overheid versie 2. Op basis van deze bevindingen wordt er gewerkt aan een integraal verbeterplan dat zich richt op het versterken van processen, governance, keteninzicht en digitale weerbaarheid. Daarmee borgt de gemeente Heerenveen een toekomstbestendig en aantoonbaar passend beveiligingsniveau, dat voldoet aan actuele wet- en regelgeving en aansluit bij de toenemende digitale dreigingen en de specifieke behoeften van de organisatie. Risk003 6

Financiële problemen verbonden partijen

5%

11.900.000

De gemeente werkt samen met andere partijen in diverse samenwerkingsvormen. Hierbij lopen we als gemeente het risico op, afwaardering van het aandelen kapitaal en/of bijdrage in het negatieve exploitatiesaldo van de verbonden partij. Bij de

5%

11.900.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

jaarrekening 2025 heeft dit zich als volgt voorgedaan: Er is geen sprake van afboekingen of bijdragen in negatieve exploitatiesaldi. Wel zijn er nieuwe risico's voor verbonden partijen gevormd, deze worden nader toegelicht in de paragraaf Samenwerking. Risk003 8

Risk000 5

Risk004 7

Door derden kunnen juridische claims worden ingediend bij de gemeente Hoog ziekteverzuim percentage langdurig verzuim gehele organisatie Tegenpartij van uitstaande leningen kan niet aan verplichtingen voldoen

10%

1.000.000

25%

1.100.000

Geen sprake van majeure juridische claims die tot kosten hebben geleid in het afgelopen jaar.

25%

1.000.000

70%

317.000

Het verzuimpercentage was in 2025% met 7% hoger dan streefnorm van 6% hiermee heeft het risico zich voorgedaan. Risico blijft voor 2026 ongewijzigd.

70%

317.000

25%

926.000

De gemeente heeft in het verleden langlopende leningen verstrekt aan privaatrechtelijke rechtspersonen. Indien deze partijen niet aan de (rente/aflossings)verplichtinge n voldoen, loopt de gemeente risico. Het risico heeft zich dit jaar niet voorgedaan.

25%

926.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Risk007 6

Investeringen volgens brede nota kapitaalgoederen duurder dan begroot (inflatie)

70%

1.000.000

50%

326.946

Binnen de looptijd van de brede nota kapitaalgoederen is geen rekening gehouden met inflatie, hierdoor kunnen de kosten in de periode t/m 2027 hoger uitvallen. Het risico heeft zich in 2025 voortgedaan, dit heeft o.a. geleid tot aanvullende kredietaanvragen van € 0,2 miljoen.

50%

326.946

Risk000 9

Verplichte afname van grond en boerderij op IBF voor een getaxeerde waarde

20%

1.146.000

5%

1.146.000

Betreft een langlopend contract tot verplichte afnamen, dit risico heeft zich niet voorgedaan gedurende het jaar.

5%

1.146.000

Risk001 0

Schending van de persoonlijke levenssfeer in het kader van de Avg

25%

1.000.000

10%

1.000.000

Geen sprake geweest van kosten agv schending van de privacy. Risico is niet voorgekomen.

10%

1.000.000

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Overzicht niet gekwantificeerde risico's met hoge kans van voorkomen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Begroting

Jaarrekening 2025:

Project heroverweging gemeentelijk huisvesting Vanwege de financiële situatie van onze gemeente heeft uw Raad op 29 februari 2024 ingestemd met het voorstel om een korte periode van integrale heroverweging in te lassen. Op basis van dit besluit is de projectontwikkeling opgeschort. Zo is onder meer de lopende aanbestedingsprocedure voor bouwprojectmanagement stopgezet. De integrale heroverweging betekent dat een nieuw scenario-onderzoek is uitgevoerd. Binnen een periode van 6 maanden is de gehele opgave opnieuw geanalyseerd op kansen en mogelijkheden. Na besluitvorming in uw Raad (eind 2024) over het project wordt een uitgebreide risicoanalyse uitgevoerd door het projectteam. De uitkomsten daarvan worden vervolgens opgenomen in de eerstvolgende van toepassing zijnde paragraaf weerstandsvermogen. Perspectiefnota De begroting 2025 is gebaseerd op de vastgestelde perspectiefnota 2024. Hierin is aangegeven dat het jaar 2026 een bijzonder jaar in deze begroting is. Vanaf dat jaar daalt de gemeentefondsuitkering voor gemeenten fors, zonder dat de Rijksoverheid duidelijkheid geeft hoe gemeenten hiermee om kunnen gaan. Bij de Perspectiefnota 2025 verwachten we meer duidelijkheid vanuit het Rijk te hebben. In dat kader is kritisch gekeken naar de aanvragen die zijn gedaan voor de Perspectiefnota 2024.

Alle aanvragen zijn afgewogen, waarbij is gekeken of de aanvragen ‘onontkoombaar’ of ‘onvermijdbaar’ zijn. Daarna is bij de overige aanvragen de afweging gemaakt of deze noodzakelijk zijn. Niet alle aanvragen zijn dan ook verwerkt in de begroting 2025. De risico's die samenhangen met het niet honoreren van sommige aanvragen zijn (nog) niet onderkend en derhalve niet opgenomen in de begroting. Beheersmaatregel: In de perspectiefnota 2025 (tbv de begroting 2026) vindt een integrale afweging plaats en kunnen deze aanvragen opnieuw worden opgenomen. Evt. risico's worden dan ook beschreven.

In december 2025 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de gemeentelijke huisvesting. In de eerste helft van 2026 wordt een risicoanalyse uitgevoerd waarbij de financiële impact van de risico's behorend bij dit project inzichtelijk worden gemaakt.

Organisatieontwikkeling De in 2023 gestarte organisatieontwikkeling krijgt vanaf 2025 concreter vorm. Zo staat begin 2025 de nieuwe structuur en governance van onze organisatie. En voorstellen van medewerkers voor het beter samenwerken en prettiger werken gaan bijdragen aan onder andere een betere dienstverlening. Voor de benodigde wijzigingen op het gebied van structuur en cultuur is het nodig om te investeren in onder andere de versterking van het

De organisatieverandering is in 2025 conform planning doorgevoerd. De bijbehorende kosten zijn vanuit de bestemmingsreserve gedekt.

Betreft een kanttekening inzake de gehanteerde werkwijze. Als beheersmaatregel wordt dit proces herzien als onderdeel van het project GFP.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

management (topstructuur),leiderschapsontwikkeling, de HR-cyclus en communicatie. Deze kosten zijn opgenomen in deze begroting. De risico's die samenhangen met deze organisatie ontwikkeling, denk aan consequenties voor leidinggevenden, werkdruk, veranderingen in werkzaamheden etc. Deze risico's zijn niet gekwantificeerd en niet opgenomen als financieel risico in deze paragraaf. Beheersmaatregel: er is een projectplan opgesteld met heldere en concrete afspraken en er is een projectgroep en stuurgroep ingericht. Ook vindt regelmatige afstemming met de betrokken portefeuillehouder plaats, waar ook de risico’s worden meegenomen en besproken. In de Voorjaarsrapportage komen we terug op de risico’s, waar mogelijk gekwantificeerd. . Netcongestie Er is geen capaciteit op het elektriciteitsnet voor uitbreidingen op bestaande en nieuwe grondexploitaties, dit kan leiden tot uitstel of afstel van investeringen.

Verbonden partijen Er spelen diverse risico's op het gebied van verbonden partijen. Te denken valt aan grote investeringsverplichtingen die de partijen niet zelf kunnen dragen en waarbij de gemeente wordt gevraagd om in te springen. Ook het risico dat verbonden partijen continuïteitsproblemen krijgen is momenteel actueel. Zie hiervoor ook de paragraaf verbonden partijen. Krapte op de arbeidsmarkt / ziekteverzuim / werkdruk Zowel bij de gemeente Heerenveen als ook landelijk is sprake van een lastig bedrijfsvoeringsvraagstuk, namelijk een tekort aan gekwalificeerd personeel. Dit is ook een landelijke trend. Uit de landelijke personeelsmonitor 2023 blijkt dat: o 20% van de gemeentelijke vacatures moeilijk vervulbaar zijn. o landelijk de werkdruk een serieus probleem is. De belangrijkste oorzaken van lang of extra lang verzuim zijn werkdruk & stress en fysieke aandoeningen. 9 op de 10

Er is geen capaciteit op het elektriciteitsnet voor uitbreidingen op bestaande en nieuwe grondexploitaties, dit kan leiden tot uitstel of afstel van investeringen en het niet behalen van doelen. Voor de grondexploitaties en grootste projecten (zoals centrumontwikkeling en huisvesting onderwijs) is de impact verwerkt in het project. Voor overige projecten is het risico lastig in te schatten. Dit risico is vanaf van de begroting 2026 opgenomen bij de financiële risico's en wordt daar toegelicht. In de paragraaf samenwerken is een uitgebreide toelichting per verbonden partij opgenomen. Dit risico is vanaf van de begroting 2026 opgenomen bij de financiële risico's en wordt daar toegelicht. Daaruit blijkt dat het ziekteverzuim over 2025 met 7% hoger lag dan de streefnorm van 6% en vergelijkbare gemeenten (6,7%).

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden