Themarekening 2025 - Gestempeld

NG 2023

THE THEMAREKENING 2023 MAREKENING 2023

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Algemeen ............................................................................................................. 3 Voorwoord .................................................................................................. 4 Financieel resultaat 2025 .............................................................................. 9 Jaarverslag .......................................................................................................... 11 Programma's ............................................................................................. 12 Thema's .............................................................................................................. 28 Sociale Leefomgeving ................................................................................. 30 Economische Leefomgeving ......................................................................... 42 Fysieke Leefomgeving ................................................................................. 50 Een vitale en duurzame inrichting van onze leefruimte .................................... 51 Middelen, Mensen en Bestuur .......................................................................

65 Een betrouwbare overheid naast betrokken inwoners ...................................... 66 Dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien ........................................... 76 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 78 Overhead .................................................................................................. 81 VPB .......................................................................................................... 83 Onvoorzien ................................................................................................ 84 Paragrafen ........................................................................................................... 85 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................... 86 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................... 105 Financiering ............................................................................................. 117 Bedrijfsvoering ......................................................................................... 122 Indicatoren .............................................................................................. 131 Verbonden partijen ...................................................................................

132 Grondbeleid ............................................................................................. 151 Lokale Heffingen ....................................................................................... 157 WOO ....................................................................................................... 165 Jaarrekening ...................................................................................................... 169 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................... 170 Balans ..................................................................................................... 178 Toelichting op de balans ............................................................................ 180 Activa ..................................................................................................... 181 Passiva.................................................................................................... 193 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ................................... 202 EMU-saldo ............................................................................................... 204 Overzicht lasten en baten en toelichting ...................................................... 206 Rechtmatigheidsverantwoording 2025 .........................................................

209 Overzicht incidentele lasten en baten .......................................................... 211 Overzicht lasten en baten per taakveld ........................................................ 218 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ........................ 223 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................... 265 WNT ....................................................................................................... 271 Overige gegevens ............................................................................................... 273 Investeringskredieten ............................................................................... 274 Controleverklaring .................................................................................... 282 Indicatoren .............................................................................................. 282

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

2

Algemeen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

3

Voorwoord Beste raadsleden, Voor u ligt de themarekening 2025. Hierin leggen we verantwoording af over wat er het afgelopen jaar is gedaan en bereikt voor inwoners en partners. Ook krijgt u inzicht in de uitvoering van plannen, de behaalde resultaten en de kosten. Een bewogen jaar met belangrijke keuzes 2025 werd gekenmerkt door internationale, landelijke en regionale ontwikkelingen die impact hadden op inwoners, ondernemers en onze organisatie. Geopolitieke spanningen, economische onzekerheden en maatschappelijke veranderingen maakten het jaar dynamisch. De druk op de bestaanszekerheid bleef merkbaar: hoewel de inflatie iets afnam, bleven de kosten voor inwoners en ondernemers hoog. Met het project Gezonde Financiële Positie zijn stevige keuzes voorbereid en genomen om te werken aan een realistisch en toekomstbestendig financieel perspectief. Sociale leefomgeving en veiligheid Sterke basis in de mienskip Het sociale netwerk in wijken en dorpen is versterkt met nieuwe ontmoetingsplekken, vrijwilligersnetwerken en initiatieven tegen eenzaamheid. Via Meedoenlocaties, inloopplekken, buurtsportcoaches en Welzijn op Recept bereikten we inwoners eerder met lichte ondersteuning, ontmoeting, beweging en advies. Op het gebied van mentale gezondheid zijn stappen gezet met een Fries transformatieplan gericht op veerkracht, preventie en vroegtijdige ondersteuning.

Toekomstbestendige ondersteuning Vergrijzing, een toenemende zorgvraag en arbeidsmarktkrapte vragen om andere keuzes. We zetten in op gezondheid, preventie, tijdige ondersteuning en het versterken van samenredzaamheid, en kijken kritisch naar de betaalbaarheid van de Wmo. Soberder indiceren en inkopen helpt richting een toekomstbestendig stelsel. Veerkrachtig, in balans en gelijke kansen Onze koers richt zich op een veerkrachtige jeugd, gezinnen in balans en gelijke kansen voor ieder kind. Door druk op de jeugdhulp, prestatiedruk, online invloed en minder tolerantie voor afwijkend gedrag kiezen we voor een integrale, domeinoverstijgende langetermijnaanpak. Veiligheid Belangrijke stappen zijn gezet: de aanpak van ondermijning is versterkt, integrale controles zijn uitgevoerd en de collectieve horecaontzegging ingevoerd. Ook is gewerkt aan digitale veiligheid, radicalisering en stadionveiligheid. Sport en cultuur Heerenveen staat bekend om sport en cultuur: in 2025 kreeg dat verdere invulling met topsportevenementen, clubondersteuning en nieuwe beweegvoorzieningen. Besluitvorming over het gemeentelijk sportcentrum en de ijshockeyhal kreeg vorm via scenario-onderzoeken en financiële analyses. Voor het zwembad zijn middelen voor 15 jaar beschikbaar gesteld. Op cultureel gebied is voortgang geboekt met het Cultuurhuis en succesvolle evenementen en tentoonstellingen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

4

Ondernemen, wonen en leefomgeving Groei en schaalsprong Heerenveen staat voor een schaalsprong. Door vergrijzing en een tekort aan jonge mensen neemt de druk op de arbeidsmarkt toe en staat de brede welvaart onder druk. Daarom investeren we in wonen, werken, mobiliteit en een sterke organisatie. De mogelijke verkenning van de Lelylijn eind 2026 kan een belangrijke versneller zijn. Veranderend gedrag van inwoners en bezoekers vraagt om gemak, beleving en duurzaamheid, terwijl ondernemers stijgende kosten ervaren en grote ketens domineren. Dit vraagt om slimme groei, regionale samenwerking en innovatie. Ruimte, duurzaamheid en energie De druk op ruimte, energie en circulariteit neemt toe. We pakken deze opgaven integraal aan via centrumontwikkelingen, nieuwe woningbouwlocaties en circulaire projecten. De energietransitie maakt voortgang met isolatiemaatregelen, wijkgerichte warmteplannen en gezamenlijke inzet op netcongestie. Fysieke leefomgeving Centrumontwikkelingen, klimaatadaptieve maatregelen, biodiversiteit en voorbereiding op de Omgevingswet versterken dorpen en wijken en een toekomstbestendig centrum. Op basis van Heerenveen Groeit werkten we verder aan woningbouwprojecten verspreid over de gehele gemeente.

Met de vaststelling van de A32 gebiedsvisie en het plan van aanpak voor Heerenveen-West (in 2025) hebben we de basis gelegd voor het toevoegen van duizenden woningen in ieder segment. Tezamen met de uitvoering van de centrumvisie en het Fonds Vitale Kernen laat dit zien dat Heerenveen investeert in een leefbare gemeente. Organisatieontwikkeling & Bedrijfsvoering De nieuwe organisatiestructuur trad in werking, met een integraal verantwoordelijke concerndirectie, vier domeinen en een nieuw middenkader. Tegelijk is gebouwd aan #TEAM: een beweging en cultuur van verbondenheid, samenwerking en gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. Nieuw leiderschap, betere informatiehuishouding, betere inkoop, het nieuwe financieel systeem, het nieuwe HR-systeem en het nieuwe gemeentehuis dragen bij aan een wendbare en toekomstgerichte organisatie. De gemeente heeft de dienstverlening stap voor stap verbeterd door te werken aan betere bereikbaarheid, duidelijkere processen en een gezamenlijke koers, gebaseerd op de principes zoals betrouwbaar, toegankelijk en “ja mits”. Er is een nieuwe visie op dienstverlening (2026–2030) vastgesteld en door metingen is beter inzicht verkregen in de kwaliteit en verbeterpunten van de dienstverlening. Daarnaast zijn bereikbaarheid, processen en meerdere concrete diensten vernieuwd en meer gedigitaliseerd, zodat inwoners sneller en duidelijker geholpen worden.

Intern is een nieuw HR-systeem aanbesteed en geïmpliceerd. Begroting en resultaat De basis voor de begroting 2025 is gelegd via de Perspectiefnota 2024 en de Themabegroting 2025. Tussentijdse aanpassingen hebben plaatsgevonden bij de Voorjaarsrapportage, Najaarsrapportage, Decemberbrief en raadsbesluiten. 2025 sluiten wij af met een positief resultaat van € 13,3 miljoen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

5

Tot slot In 2025 heeft gemeente Heerenveen, ondanks financiële en maatschappelijke uitdagingen, zich onverminderd ingezet voor een sterke, gezonde, veerkrachtige mienskip en de versterking van de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en bezoekers.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

6

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Begroting 2025 voor wijziging

Begroting 2025 na wijziging

Realisatie

Verschil

Totaal Lasten

-226.591

-250.215

-251.621

-1.406

Totaal Baten

221.311

245.798

250.619

4.821

-5.280

-4.417

-1.002

3.415

Mutatie reserve

6.511

13.848

14.288

440

Resultaat

1.231

9.431

13.286

3.855

Saldo van baten en lasten

Het jaar 2025 sluit af met een positief financieel resultaat Het positieve resultaat over 2025 komt uit op € 13,3 miljoen. Dat is € 3,9 miljoen hoger dan verwacht bij de geactualiseerde begroting in de Decemberbrief. Dit verschil komt vooral door een positief resultaat van € 3,0 miljoen binnen het thema sociale leefomgeving, een voordeel van € 2,4 miljoen op de overhead en een nadeel van € 1,2 miljoen op het thema economische leefomgeving. In totaal gaven we € 1,4 miljoen meer uit dan begroot, maar daar staat tegenover dat er € 4,9 miljoen meer inkomsten binnenkwamen. Daarnaast is er per saldo een voordeel van € 0,4 miljoen door de reservemutaties. Toelichting resultaat 3,9 miljoen ten opzichte van de begroting op hoofdlijnen per thema We lichten hier de grootste en meest opvallende voor- en nadelen toe. De volledige toelichting vindt u onder het kopje ‘Wat heeft het gekost’ bij elk thema. Binnen het thema sociale leefomgeving is per saldo een positief resultaat van € 3,0 miljoen behaald. Het grootste nadeel zit in de jeugdzorg (€ 1,8 miljoen nadelig). Dit wordt veroorzaakt door toename van de complexiteit van de hulpvragen en nakomende afrekeningen uit 2024 die in 2025 zijn verwerkt. Daar staat een voordeel binnen de Wmo tegenover (€ 1,8 miljoen voordelig), veroorzaakt door soberder te indiceren, eenvoudiger inkopen en de inzet op voorliggende voorzieningen.

De lasten voor het peuterbeleid vallen per saldo € 626.000 lager uit doordat we terughoudend zijn geweest met uitgaven in afwachting van het Uitvoeringsplan Jeugd. Binnen Samenkracht & Burgerparticipatie is een voordeel van € 954.000 ontstaan. Na de vaststelling van het uitvoeringsplan Jeugd is in september gestart met de uitvoering van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. Daarnaast is er sprake van lagere uitvoerings- en huisvestingskosten en hogere baten dan begroot. De voorlopige SDF-afrekening voor Beschermd Wonen valt € 532.000 gunstiger uit. De overige verschillen betreffen kleinere afwijkingen en worden toegelicht het onderdeel "wat heeft het gekost". Binnen het thema economische leefomgeving is een nadelig resultaat van € 1,2 miljoen te zien. De kosten voor onderwijshuisvesting vallen € 500.000 hoger uit, onder andere door tijdelijke huisvesting voor Onderwijsgroep Midden Friesland. Ook bij de inkomensregelingen zien we een nadeel: de bijstandskosten zijn € 273.000 hoger door

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

7

een lichte stijging van het aantal uitkeringen, terwijl de Rijksbijdrage (BUIG) € 404.000 lager uitvalt dan verwacht. Binnen het thema fysieke leefomgeving is een voordelig resultaat van € 0,4 miljoen gerealiseerd. De lasten vallen € 3,5 miljoen hoger uit, maar daar staat € 3,9 miljoen aan hogere baten tegenover. De belangrijkste verklaring ligt in de grondexploitaties. Door snellere grondverkopen, met name op bedrijventerrein IBF II, stijgen de lasten met € 1,4 miljoen, terwijl de baten met € 2,3 miljoen toenemen. Ook de grondexploitaties voor woningbouw, waaronder Skoatterwâld fase 3a, leveren € 3,1 miljoen extra baten op, met bijbehorende hogere lasten van € 3 miljoen. Daarnaast is € 1,4 miljoen extra toegevoegd aan de verliesvoorziening. Een nadere toelichting hierop staat in de paragraaf grondbeleid. Binnen de regeling CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid) vallen de uitgaven – en daarmee ook de baten – € 0,7 miljoen lager uit dan begroot. Voor de SPUK Lokale Aanpak Isolatie blijven zowel de lasten als de baten € 1,3 miljoen achter bij de begroting. Daarnaast is de uitkering uit de SPUK Realisatiestimulans 2025 € 0,3 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. Tot slot zorgen enkele grotere aanvragen voor omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten voor een stijging van de baten met € 339.000.

Binnen het thema Middelen, Mensen en Bestuur is per saldo een nadelig resultaat van € 0,3 miljoen gerealiseerd. De lasten vallen € 664.000 hoger uit, vooral door een extra dotatie aan de APPApensioenvoorziening. Door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel moet deze voorziening jaarlijks worden herzien tot de overdracht naar het ABP in 2028. Daar staat een voordeel van € 170.000 bij Burgerzaken tegenover, door hogere legesbaten en lagere kosten. Ook de verkoop van grond levert een voordeel op van € 96.000. Bij de algemene dekkingsmiddelen, overhead en VPB is per saldo sprake van een voordeel van € 1,9 miljoen. Dit wordt voor € 1,3 miljoen veroorzaakt door lagere personele lasten. In het kader van de organisatie verandering is terughoudend omgegaan met het invullen van vacatures ter voorkoming van frictiekosten. Het resterende voordeel van € 0,6 miljoen wordt veroorzaakt door per saldo een voordeel voor overige lasten en baten zoals de algemene uitkering, vennootschapsbelasting, IT-kosten, schoonmaak en opleidingen. In het raadsvoorstel bij de jaarstukken wordt een voorstel voor de resultaatbestemming aan uw raad voorgelegd.

Burgemeester en wethouders van Heerenveen,

De gemeentesecretaris, G. Huisman

De burgemeester, A. Fokkens-Kelder

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

8

Financieel resultaat 2025 De uitkomsten van de jaarrekening 2025 Het jaar 2025 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 13,3 miljoen. Ten opzichte van de begroting is dit een voordelig saldo van € 3,9 miljoen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de jaarrekening 2025 opgenomen ten opzichte van de initiële en de actuele begroting. Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Begroting 2025 voor wijziging

Begroting 2025 na wijziging

Realisatie

Verschil

Sociale Leefomgeving

Lasten

-72.916

-78.361

-75.998

2.363

Economische Leefomgeving

Lasten

-49.517

-62.744

-63.395

-651

Fysieke Leefomgeving

Lasten

-66.678

-69.660

-73.500

-3.840

Mensen Middelen en Bestuur

Lasten

-7.867

-8.792

-9.334

-542

-196.978

-219.557

-222.227

-2.670

Totaal Lasten Sociale Leefomgeving

Baten

2.856

6.436

7.081

644

Economische Leefomgeving

Baten

22.699

35.980

35.409

-571

Fysieke Leefomgeving

Baten

42.484

41.331

45.256

3.925

Mensen Middelen en Bestuur

Baten

2.941

3.576

3.866

291

Totaal Baten

70.980

87.323

91.612

4.289

AD, overhead, VPB, onvoorzien Lasten

-29.613

-30.658

-29.394

1.264

AD, overhead, VPB, onvoorzien Baten

150.332

158.475

159.007

532

Saldo van baten en lasten

-5.280

-4.417

-1.002

3.415

Totaal toevoegingen reserves

-1.900

-14.305

-13.831

474

Totaal onttrekking reserves

8.411

28.154

28.119

-35

Resultaat

1.231

9.431

13.286

3.855

Toelichting van de belangrijkste verschillen In onderstaand overzicht zijn de afwijkingen boven de € 100.000 euro opgenomen. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de thema's.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

9

Baten & Lasten Thema Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Economische leefomgeving Economische leefomgeving Economische leefomgeving Economische leefomgeving Economische leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Middelen, Mensen en Bestuur Middelen, Mensen en Bestuur Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Overhead VPB Overig Totaal baten en lasten Reservemutaties Thema Sociale leefomgeving Economische leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Overhead Totaal

Bedragen x € 1.000

Omschrijving Jeugd WMO Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Jeugdbescherming Sportaccommodaties Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Economische ontwikkeling Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Onderwijshuisvesting Inkomensregelingen Samenkracht en burgerparticipatie Verkeer en vervoer Fysieke bedrijfsinfrastructuur Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Milieubeheer Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen APPA Burgerzaken Afboeking niet te verhalen BTW 2016 Decembercorculaire + verrekening voorgaande jaren Voordeel op organisatiekosten VPB Afwijkingen < € 100.000

lasten

Baten

Omschrijving Divers Divers Divers Geen toevoeging parkeeropbrengsten t.l.v mobiliteitsfonds

Toevoeging Onttrekking 54 42

-1.814 1.743 1.028 -234 205 698 208 109

-402

256 222 532

109 118 -205 -438 -337 154 -146 -1.377 321 -1.144 563

-155 -346 149 2.307 237 -470 -173 3.091 -1.355

-4.077 1.937 -664

103 -410 251 257

2.026 -327 548 -1.406

317 4.821 Bedragen x € 1.000

295 83 474

Verschil Resultaat tot en met de decemberbrief Resultaat 2025

-28 0 -7

-35 3.854 9.431 13.285

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

10

Jaarverslag

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

11

Programma's

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

12

Gezond Welzijn vernieuwen (zorgtransitie) We verschuiven de focus van zorg naar gezondheid en preventie, met minder intramurale zorg en meer oplossingen in de wijk. Daarbij gaan we uit van vertrouwen in plaats van controle en werken we samen vanuit verbinding in plaats van concurrentie. Doelen • Minder inzet van professionals door de juiste zorg op de juiste plek te organiseren. • Een sterkere ketensamenwerking in het voorliggend veld voor alle doelgroepen. • Een toekomstbestendig en beheersbaar stelsel om zorg te kunnen blijven bieden aan wie dit echt nodig heeft. • Een gezondere fysieke en sociale leefomgeving. Wat hebben we bereikt? Sterkere samenwerking sport, zorg en welzijn In 2025 hebben we flinke stappen gezet om de inwoners van Heerenveen gezond, actief en betrokken te houden. Door de samenwerking tussen sport, zorg en welzijn te versterken, kunnen we inwoners sneller helpen en vaker in de eigen wijk ondersteunen. Meer bereik met lichte ondersteuning Met initiatieven zoals Meedoen-locaties, Welzijn op Recept en de inzet van buurtsportcoaches en beweegmakelaars bereiken we steeds meer mensen. Zij komen in beweging, doen mee aan sociale activiteiten en krijgen lichte vormen van ondersteuning. Zo voorkomen we vaker dat zware zorg nodig is en kunnen inwoners langer zelfstandig blijven wonen. Ook op het gebied van mentale gezondheid zijn stappen gezet.

Samen met regionale partners ontwikkelden we een transformatieplan, gericht op veerkracht, preventie en snellere ondersteuning bij psychische klachten. Sterkere sociale samenhang In wijken en dorpen zien we meer verbinding. Er zijn meer ontmoetingsplekken, vrijwilligers zijn actiever en inwoners weten beter de weg te vinden naar activiteiten, ondersteuning en maatjesprojecten. We werkten hier aan een inclusieve omgeving waarin iedereen mee kan doen. Sport als verbindende kracht Heerenveen blijft een sterke sportgemeente. Nieuwe sportvoorzieningen, een breed aanbod aan activiteiten en de samenwerking tussen sportverenigingen, onderwijs en welzijn zorgen ervoor dat steeds meer inwoners in beweging komen. In 2025 hebben we met veel betrokken partijen een nieuwe sportvisie opgesteld. Deze is in maart 2026 door de raad vastgesteld. Toegankelijke en toekomstbestendige zorg De ziekenhuislocatie in Heerenveen blijft behouden. Door de fusie tot Frisius MC blijft in ieder geval de komende jaren volwaardige ziekenhuiszorg beschikbaar. Binnen de Wmo zijn stappen gezet naar soberder en eenvoudig indiceren en inkopen. De brede

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

13

gezondheidsvisie, zoals beschreven in de visie op Brede gezondheid en Mienskip, zorgt daarbij voor een samenhangende benadering van fysieke, mentale en sociale gezondheid. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Gezondheid en preventie • We versterkten de samenwerking in sport. Deze samenwerking is samen met sportpartners vastgelegd in een intentieverklaring. Zo werken we gerichter samen aan sport, gezondheid en een actieve leefstijl. Ook startten we internationale projecten zoals SportsCom, waarin we kennis uitwisselen met Europese partners. • Welzijn op Recept is breed ingevoerd. Huisartsen, thuiszorg en andere professionals kunnen inwoners daardoor sneller doorverwijzen naar passende ondersteuning. Ook is het aanbod voor valpreventie, een gezonde leefstijl en vroegsignalering versterkt. • Er was aandacht voor mentale gezondheid door preventie te verbeteren. Zo krijgen inwoners eerder passende ondersteuning, waardoor zwaardere zorg minder vaak nodig is. Ook werkten we samen met Friese partners aan het transformatieplan Mentale Gezondheid en het versterken van de Sociale Basis (FrIZa, FPA). Samen leven in dorp en wijk • In de wijken zijn de Meedoen-locaties en inloopplekken verder uitgebouwd. Inwoners kunnen hier terecht voor ontmoeting, activiteiten en lichte ondersteuning.

Buurtsportcoaches, beweegmakelaars, welzijnsmedewerkers en zorgpartijen werken hier samen om inwoners te helpen bij bewegen, gezondheid en sociale contacten. • De sociale basis is versterkt met de uitbreiding van het aantal ontmoetingsplekken en de ondersteuning van vrijwilligersinitiatieven, dorpshuizen en wijkcentra. Ook werkten we actief aan het voorkomen van eenzaamheid, met nieuwe activiteiten en de inzet van lokale netwerken. • We werkten aan een inclusieve gemeente door de openbare ruimte toegankelijker te maken en samen te werken met onder andere het VN-panel en Regenboogbelang. Ondersteuning en voorzieningen • De samenwerking in de dementieketen is verbeterd, onder andere via het Odensehuis en scholing van professionals. Ook hielpen we inwoners om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. Dit deden we met een informatieset, de Toekomstmarkt en een informatiepunt. Sport en beweging • Sportverenigingen zijn ondersteund via clubondersteuning en het sportakkoord. Daarnaast realiseerden we nieuwe sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte. Visie en koers • We ontwikkelden een gezamenlijke visie op gezondheid met inwoners, gemeente, onderwijs, zorg- en welzijnspartner. Met deze Visie op Brede Gezondheid en Mienskip creëerden we een gedeeld kader voor fysieke, mentale en sociale gezondheid.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

14

Meedoen aan de samenleving (sociale transitie) Iedere inwoner heeft toegang tot gelijke kansen en kan meedoen. Zij/hij heeft hiermee perspectief op het gebied van gezondheid, onderwijs en werk. Hiertoe werken we aan een gemeenschap waarin mensen elkaar vertrouwen en eigenaarschap tonen voor het creëren van een kansrijke (opvoed)omgeving. Wij willen vanuit een gezamenlijke visie met onze maatschappelijke partners en inwoners werken aan een sterk sociaal weefsel in onze dorpen en buurten, zodat onze inwoners zich verbonden voelen met elkaar en vanuit vertrouwen met elkaar samenleven. Doelen • Versterken van de onderlinge verbondenheid, het onderlinge vertrouwen en de veiligheid in de samenleving. • Professionals, ouders en andere inwoners vormen een sterk netwerk rondom de Heerenveense jeugd. • Dit netwerk creëert een omgeving waarin elk kind zich naar vermogen kan ontwikkelen (brede ontwikkeling). • Meer kinderen groeien op tot zelfredzame (jong)volwassenen. • Veerkrachtiger jeugd en meer gezinnen in balans. • Kinderen groeien veilig op. • Meer bestaanszekerheid onder gezinnen. Wat hebben we bereikt? Opvoeden en Opgroeien Met de visie op Opvoeden en Opgroeien en het bijbehorende uitvoeringsplan ligt er een helder toekomstbeeld tot 2035. Dit geeft richting en zorgt voor duidelijke, gezamenlijke kaders voor professionals, partners en beleid.

Meer focus op preventie en vroegsignalering We zetten steeds meer in op preventie en het vroeg signaleren van problemen. Zo zijn we gestart met preventiemethodes als Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), kind naar gezond gewicht (KNGG) en Kansrijke Start. Deze aanpak wordt breed gedragen door onze partners. Tegelijk is er meer aandacht voor normaliseren en lichtere vormen van ondersteuning, zodat problemen niet onnodig verergeren. Samenwerking vanuit gedeelde verantwoordelijkheid De samenwerking tussen onderwijs, opvang, welzijn, gezondheid en gemeente is versterkt. Dit hebben wij onder andere gerealiseerd door de Lokale Educatieve Jeugdagenda (LEJA). Met maatschappelijke diensttijd (MDT) werken we aan de mentale veerkracht, talentontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid van jongeren. Deze manier van werken versterkt de mienskip: inwoners ondersteunen elkaar meer en professionals zoeken elkaar vaker op. Meer grip op de jeugdhulp We hebben beter zicht gekregen op de kostenontwikkeling, waardoor we eerder kunnen bijsturen. Ook zetten we de beweging voort van individueel naar meer contextgericht werken. De omgeving van het kind wordt hier nadrukkelijk meegenomen.

Brede gezondheid en gelijke kansen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

15

De visie op Brede gezondheid en Mienskip vormt de basis voor een integrale aanpak van fysieke, mentale en sociale gezondheid. Initiatieven rond preventie, leefstijl en ondersteuning voor gezinnen dragen bij aan meer gelijke kansen voor inwoners. Doorontwikkeling jeugdhulpstelsel en regionale samenwerking Het jeugdhulpstelsel ontwikkelt zich verder en functioneert steeds stabieler, mede doordat knelpunten in het nieuwe contractstelsel beter in beeld zijn. Ook is de bovenregionale samenwerking in 3-Noord versterkt, met de ontwikkeling van voorzieningen zoals Jeugdhulp-plus. We werkten verder aan de uitwerking van de Regiovisie van Friese gemeenten en verbreedden de samenwerking: niet alleen op inkoop en contractbeheer, maar ook op inhoudelijke opgaven. Daarnaast zijn we gestart met het structureel borgen van de actielijnen uit de Regiovisie en met de voorbereiding op nieuwe inkoop. Dit als basis voor een toekomstbestendig jeugdzorgstelsel. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 We ontwikkelden en stelden een integrale visie vast • De visie Opvoeden en Opgroeien is vastgesteld (27 februari 2025). • Het uitvoeringsplan Opvoeden en Opgroeien is vastgesteld (9 december 2025). • De visie Brede Gezondheid en Mienskip is vastgesteld (16 oktober 2025). We hebben stevig ingezet op preventie • De proeftuin Buurtgezinnen is in 2025 voortgezet.

• In september 2025 zijn we gestart met OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving), gericht op middelengebruik en mentaal welbevinden. • De aanpak Kind naar Gezond Gewicht (KNGG) is verder uitgebreid. • De coalitie Kansrijke Start Heerenveen is opgezet en de deskundigheid op vroegsignalering is versterkt. We versterkten de samenwerking structureel • De LEJA (Lokale Educatieve Jeugdagenda) 2025–2030 is samen met partners vastgesteld. • De MDT-trajecten (maatschappelijke diensttijd) met sc Heerenveen en Caleidoscoop zijn voortgezet. • De verbinding tussen jeugd, gezondheid, welzijn en onderwijs is versterkt. We kregen meer grip op kosten en effecten • De kostenontwikkeling van specialistische jeugdhulp is in 2025 uitgebreid geanalyseerd. • Deze inzichten gebruiken we om de beweging naar preventief en contextgericht werken verder te versterken. We werkten aan brede gezondheid en gelijke kansen • De visie Brede Gezondheid en Mienskip is samen met inwoners en partners ontwikkeld en vormt een gedeeld kader voor fysieke, mentale en sociale gezondheid. • Preventieve en leefstijlprogramma’s, zoals KNGG, zijn steviger verbonden met gemeentelijk en regionaal beleid. • De samenwerking tussen zorg, welzijn, onderwijs en mienskip-initiatieven is versterkt, zodat gezinnen eerder in beeld komen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

16

•

Professionele netwerken zijn versterkt en kennis over brede gezondheid en preventie wordt actief gedeeld.

We werkten verder aan een toekomstbestendig jeugdhulpstelsel • Het nieuwe contractstelsel is gemonitord en samen met aanbieders verder verbeterd. • Binnen 3-Noord zijn afspraken gemaakt over de doorontwikkeling van specialistische voorzieningen, zoals Jeugdhulp-plus. • De samenwerking is verbreed naar inhoudelijke thema’s, zoals zorginhoud en organisatie van zorg. • We ontwikkelden het uitvoeringsprogramma van de Regiovisie verder om de actielijnen structureel te borgen. • De voorbereiding voor nieuwe inkoop is gestart, samen met gemeenten, aanbieders en regionale partners.

Toonaangevend in de circulaire samenleving (circulaire transitie) We denken niet meer in bezit, maar in gebruik. De samenleving gaat naar een deeleconomie. We zien elk product als een samenstelling van grondstoffen. Deze grondstoffen worden geen afval, maar hebben te allen tijde een restwaarde. We bedenken bij elk ontwerp wat we later met de grondstoffen gaan doen. In de gehele keten wordt samengewerkt aan een sluitende kringloop. Doelen • Inwoners produceren geen afval meer en hebben minder bezit, door hergebruik en deelinitiatieven. • Bedrijven ondernemen circulair met nieuwe circulaire verdienmodellen en werken samen in de keten om kringlopen te sluiten. • We creëren een innovatief ecosysteem waarin vernieuwende concepten worden ontwikkeld die wereldwijd oplossingen bieden binnen de circulaire transitie. • De gemeentelijke organisatie is zelf toonaangevend in circulariteit via inkoop en beleid. Wat hebben we bereikt? Koploper in circulaire economie Friesland werd in 2025 uitgeroepen tot wereldwijde koploper in de circulaire economie, met Heerenveen als één van de aanjagers binnen de provincie. We verstevigden onze positie in circulaire kunststoffen en bouwden verder aan circulair bouwen, onder andere met het aanjagen van een bouwcluster.

Sterk in afvalscheiding In 2025 had Heerenveen voor het zevende jaar op rij het laagste Van Afval Naar Grondstof (VANG)-cijfer van Fryslân. Daarmee bevestigen we onze leidende positie in afvalscheiding. Duurzaam en toekomstgericht inkopen In 2025 stelden we nieuw inkoopbeleid vast, met volop aandacht voor maatschappelijk verantwoord inkopen, circulariteit, CO₂-reductie en samenwerking in de regio.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

17

Europese erkenning voor circulair bouwen Onze inzet op circulair bouwen, met name binnen onderwijshuisvesting, bleef niet onopgemerkt. Heerenveen werd hiervoor ook op Europees niveau erkend als koploper. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Samenwerking en netwerk • We sloten ons aan als partnerlid van Vereniging Circulair Friesland. Door ons aan te sluiten bij deze groep intrinsiek gemotiveerde koplopers versterken we onze slagkracht, ons netwerk en onze kennis om de regionale circulaire beweging te versnellen. Bedrijven en ecosysteem • We ontwikkelden samen met partners en ondernemers de visie Circular Valley met als focussectoren kunststoffen, bouw, logistiek en food. • We verstevigden onze positie in het ecosysteem van circulaire kunststoffen. Onder andere via onze deelname aan Chemport (verlengd tot 2029) en het EFROproject PlesTic Ready. • We bouwden aan een ecosysteem voor circulaire bouw. Dit leidde tot een breedgedragen ambitiedocument met kennisinstellingen, bouwbedrijven, architecten en verenigingen. • Samen met de parkmanager, ondernemers en samenwerkingsorganisaties zoals Ondernemerskring Heerenveen en Samen Circulair werkten we aan de transitie naar een circulaire economie. Zo organiseerden we op 4 april 2025 samen met Samen Circulair een sessie Circulaire Business- en verdienmodellen, gekoppeld aan een wedstrijd van sc Heerenveen.

• We zijn gestart met de voorbereiding voor de uitgifte bedrijventerrein Klaverblad Noord-Oost (KNO). Dit terrein ontwikkelen we op basis van vier pijlers: energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit. Circulariteit weegt nadrukkelijk mee in de selectie van bedrijven. Inwoners en gedrag • In 2025 had Heerenveen voor het zevende jaar op rij het laagste Van Afval Naar Grondstof (VANG)-cijfer van Fryslân. De financiële prikkel die uitgaat van onze diftar+ systematiek draagt in belangrijke mate aan bij aan het gewenste scheidingsgedrag. • We stimuleerden afvalscheiding en bewustwording met initiatieven zoals de zindelijkheidstrainingen (63 deelnemende ouders), de Bofkontjesregeling (45 beschikkingen) en een afvalscheidingsquiz met 756 deelnemende inwoners. • We brachten de basis verder op orde door ondergrondse containers te vernieuwen en maatregelen te nemen tegen bijplaatsingen bij ondergrondse containers. Gemeentelijke organisatie en werkwijze • Samen met de programma's Energie van morgen en Landschap in balans werkten we aan duurzaam werken. Dit resulteerde in routekaarten om duurzaamheid stap voor stap te borgen in gemeentelijke processen, projecten en beleid. • We gaven hiermee invulling aan de motie Duurzaamheid in alle raadsvoorstellen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

18

Duurzaam inkopen en samenwerken • We stelden nieuw inkoopbeleid vast, met nadruk op maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI), circulariteit, duurzaamheid, CO₂-reductie en regionale samenwerking. • We werken volgens het uitgangspunt ‘lokaal inkopen, tenzij' en sturen actief op social return en circulaire inkoopdoelstellingen. • We namen deel aan kennis- en intervisieprojecten zoals Fryslân koopt circulair en Fryslân bouwt circulair. Als onderdeel van het traject Fryslân bouwt Circulair werken we aan twee pilots: de onderwijshuisvesting en woningbouwproject A32 (start project 2026). Onderwijshuisvesting en innovatie • We werkten aan toekomstbestendige schoolgebouwen vanuit Toekomstwijs: het plan voor duurzame en toekomstgerichte onderwijshuisvesting. In 2025 is kindcentrum Ekke de Haan opgeleverd. Een modern, duurzaam en gezond kindcentrum dat klaar is voor de toekomst. • We hebben meerdere projecten voorbereid, waaronder de nieuwbouw voor kindcentrum Albertine Agnesschool in Oranjewoud. Dit project won de New European Bauhaus Boost for Small Municipalities-prijs. Deze is uitgereikt in Brussel tijdens het evenement New European Bauhaus in Regions and Cities. • In nieuwe schoolgebouwen gebruiken we vernieuwende biobased materialen en treden we als gemeente op als launching customer.

• Onze aanpak leverde Europese erkenning op voor onze koploperspositie in circulair bouwen binnen de onderwijshuisvesting. • We passen financiële restwaarde toe bij de onderwijshuisvesting. Door losmaakbaar te bouwen, schrijven we gebouwen niet af tot nul, maar behouden ze een restwaarde. De restmaterialen gebruiken we weer opnieuw, we noemen dit circulair bouwen. Dit is een uitwerking van de financiële verordening die in 2024 is vastgesteld. We inspireren met deze aanpak ook andere partijen, zowel landelijk als regionaal.

Een thuis voor iedereen (woontransitie) We maken een beweging naar groeien en versnellen, waarbij de regie meer bij de overheid komt te liggen als het aankomt op volkshuisvesting. Want voor deze transitie binnen volkshuisvesting is een regierol van de gemeente noodzakelijk. Deze rol is nieuw. Als gevolg hiervan verandert de huidige werkwijze op het gebied van onder andere beleid, wet- en regelgeving, monitoring (en bijbehorend onderzoek), handhaving en (bij)sturing. We onderzoeken welk instrumentarium hierbij passend en helpend is en experimenteren hiermee. Zowel de hoeveelheid als de aard van het werk zijn binnen deze regierol omvangrijker en complexer. We moeten onze organisatie hiervoor toerusten en in stelling brengen. Daarnaast vraagt de groei en versnelling van de woningbouwrealisatie om het aanpassen van processen én versterking van de uitvoeringskracht in de organisatie. Doelen • Een beter betaalbaar, groter en gevarieerder aanbod van verschillende woonvormen en woonomgevingen. • De woningzoekenden van hier en nu, de toekomst en van elders vinden sneller een passende woning.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

19

•

•

Een toekomstbestendiger, inclusiever en duurzamer woningaanbod dat past bij ontwikkelingen zoals de Lelylijn, het azc, de netcongestie, klimaatverandering en ambulantisering van de GGZ. Het versterken van de sociale cohesie, leefbaarheid en het woonplezier in vitale en gemêleerde kernen en wijken.

Wat hebben we bereikt? Woningbouw en gebiedsontwikkeling De A32-gebiedsvisie is vastgesteld, goed voor de realisatie van maximaal 800 woningen. In de Singels en de middenzone van Skoatterwâld is de bouw gestart van in totaal 250 woningen. Voor Heerenveen-West zijn het plan van aanpak en het participatieplan vastgesteld door de raden van Heerenveen en De Fryske Marren. Daarmee is de basis gelegd voor de verdere ontwikkeling van dit gebied. In 2025 zijn er 91 woningen bij gekomen. De Woonvisie en Woondeals gaan uit van een bruto toevoeging van het aantal woningen. In totaal zijn er 1110 woningen toegevoegd de afgelopen jaren. Tot en met 2029 zijn er op dit moment plannen voor circa 1450 woningen, waardoor we op koers liggen met de doelen betrekking tot de Woondeals en Woonvisie. Categorie

2022

2023

2024

2025

Nieuwbouw

347

138

323

73

Overige Toevoegingen*

38

27

26

17

gebruiksfunctie, positief ** Bruto Correcties Sloop Onttrekkingen gebruiksfuncties, negatief** Netto toevoegingen

1 386 1 -5 -264*** -3 115

2 167 1 -52 -7 -3 106

2 351 -4 -10 -5 -1 331

1 91 1 -10 -5 -3 74

* Toevoegingen zijn onder andere splitsingen en optoppen van bestaande gebouwen. ** Wijziging gebruiksfuncties, positief is bijvoorbeeld van bedrijfspand naar woning, negatief andersom. *** Dit betreft voornamelijk de verwerking van de sloop van de Serviceflat Oranjewoud

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

20

Categorie

Hoofdkern Grote kern

Middelgrote kern

Kleine kern

Kern Heerenveen Akkrum-Nes Jubbega Oudehorne Nieuwehorne Aldeboarn Tjalleberd De Knipe Oranjewoud Oudeschoot Hoornsterzwaag Katlijk Luinjeberd

Bruto toevoegingen in 2025 57 1 15 3 1 3 3 1 1 0 1 4 4

Samenwerking en regionale strategie Samen met de F4-gemeenten (Leeuwarden, Súdwest-Fryslân, Smallingerland en Heerenveen) brachten we het samenwerkingsverband Fries Stedelijk Netwerk tot stand. Hiermee verwierven we met succes draagvlak voor een positie in de Nota Ruimte van het Rijk en zetten we, samen met andere overheden, de eerste stappen richting een gezamenlijke verstedelijkingsstrategie. Daarnaast herijkten we met de gemeenten in Zuidoost-Fryslân, de provincie en het Rijk de regionale woondeal. Afspraken met corporaties en partners Voor 2026 zijn nieuwe prestatieafspraken gemaakt met de corporaties Accolade, Elkien en WoonFriesland en de huurdersverenigingen. Ook met Woonzorg Nederland zijn afspraken vastgelegd. Daarnaast stelden we het convenant nieuwbouw woningcorporaties vast met Accolade, waarin afspraken staan over de bouw van ruim 500 betaalbare sociale huurwoningen. Meer ruimte voor sociale woningbouw Om de bouw van sociale huurwoningen te stimuleren, hebben we een bestemmingsreserve ingesteld. Dit helpt om projecten sneller van de grond te krijgen en meer betaalbare woningen te realiseren. Wonen, welzijn en zorg Tot slot is de regionale visie op Wonen, Welzijn en Zorg vastgesteld. Daarmee ligt er een gezamenlijke koers voor de toekomst, waarin wonen, welzijn en zorg beter op elkaar aansluiten.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Wonen en capaciteit • De door de raad beschikbare middelen zetten we in voor extra capaciteit, zodat we onze doelen voor woningbouw kunnen bereiken. • Naast de grotere projecten werkten we in 2025 aan verschillende woningbouwontwikkelingen in Heerenveen en de omliggende dorpen. Daarbij pakten we onze rol zowel actief als faciliterend op.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

21

Leefbaarheid in wijken en dorpen • Samen met welzijnspartijen en de politie organiseerden we een vervolg op de bijeenkomst Leefbare wijken en dorpen. Hier deelden we kennis en ervaringen en maakten we afspraken over vervolgacties. • Voor de wijken Centrum en Skoatterwâld zijn we met inwoners en andere stakeholders gestart met plannen om de leefbaarheid te verbeteren. Onderzoek en samenwerking • Provinciaal waren we, samen met de corporaties, betrokken bij het onderzoek naar draagkracht, draaglast en leefbaarheid op initiatief van Huurdersbelang Fryslân en Planbureau Fryslân. Dit onderzoek is uiteindelijk stopgezet vanwege de complexiteit en te uitgebreide scope en doorlooptijd. Projecten in voorbereiding • Aan een aantal doelen wordt nog gewerkt. Zo zijn we in Akkrum nog bezig met een haalbaarheidsonderzoek, waarin we de verschillende opties en aspecten verkennen. • Naar verwachting ligt er medio 2026 een rapport dat als basis dient voor de verdere gebiedsontwikkeling in Akkrum.

Landschap in balans We maken onze keuzes bewuster en integraler - dus minder ad hoc. De kernkwaliteiten en draagkracht van de omgeving zijn leidend bij onze keuzes. We vergroten onze kennis en netwerken. Zo werken we samen met onze inwoners stap voor stap aan onze kernkwaliteiten en aan de lange termijn. Doelen • Een klimaatbestendig(er) inrichting van de ruimte waarbij water en bodem leidend zijn. • Vergroting van de biodiversiteit door hierop te sturen bij inrichting en beheer. • De omgevingsvisie is de basis voor al ons ruimtelijk beleid en handelen. • Ruimte voor (nieuwe) ontwikkelingen en stimuleren dat die de kwaliteit van de directe leefomgeving actief versterken. • De historie, identiteit en waarde(n) van onze leefomgeving zijn beter herkenbaar en inspireren en enthousiasmeren onze bewoners en bezoekers. • Duidelijker profilering van gebieden voor recreatie en toerisme. Wat hebben we bereikt? Bewustwording en educatie In 2025 boekten we zichtbare vooruitgang in de bewustwording en educatie rondom duurzaamheid. Voor de subsidieregeling Groen(er) Beloont zijn 79 aanvragen ingediend. Daarnaast deden alle 25 scholen uit het primair onderwijs en een kinderopvang mee aan de natuur- en milieueducatie van De Naturij. Ook zijn onze wijkteams ecologisch opgeleid en is de campagne Eén voor Eén Groener vernieuwd en verbreed.

Duurzaamheid in beleid en uitvoering Samen met de programma’s Toonaangevend in een circulaire samenleving en Energie van morgen stelden we routekaarten op. Deze geven richting aan het structureel borgen van duurzaamheidsthema’s, zoals klimaatadaptatie en biodiversiteit, in gemeentelijke projecten en processen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

22

Biodiversiteit en klimaatadaptatie We versterkten de biodiversiteit en klimaatadaptatie door deze thema’s integraal mee te nemen in de inrichting, het beheer en het onderhoud van de leefomgeving. Hiermee gaven we uitvoering aan het beleidsplan klimaatadaptatie voor het bebouwde gebied. Omgevingsvisie Tot slot stelde de gemeenteraad in 2025 de uitgangspunten vast voor het vernieuwen van de Omgevingsvisie. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Klimaatadaptatie en biodiversiteit in de praktijk • We pasten maatregelen toe in (herstructurerings)projecten, zoals de aanleg van een regenwaterriolering in de Hiddingastraat en de voorbereiding van de herinrichting President Kennedylaan, waarbij eveneens een regenwaterriolering wordt aangelegd en waarbij 3.000 m2 aan verharding wordt omgevormd naar groen. • We werkten aan een klimaatbestendig centrum van Heerenveen en voerden het centrumplan Akkrum uit. • We vergroenden de KR Poststraat en zaaiden bermen en locaties in met kruidenen bijenmengsels, zoals de speelplek in Katlijk en de berm langs de Rottumerweg/Rembrandtlaan. • We hebben bloembollen geplant langs verschillende toegangswegen, zoals het Heechein in Akkrum, de Koningin Julianaweg, de Zwandendrift, de Bolster, de Jousterweg en de Haskeruitgang in Heerenveen en de Jelle van Damweg in Jubbega. • We optimaliseerden het maaibeleid met meer ruimte voor ecologie en biodiversiteit.

Bewustwording en educatie • We stimuleerden bewustwording via de subsidie Groen(er) Beloont. • We werkten samen met De Naturij aan natuur- en milieueducatie. • Wijkteams volgden ecologische trainingen. • Via de campagne Eén voor Eén Groener bleven we inwoners informeren en betrekken. Duurzaam werken binnen de organisatie • We werkten organisatiebreed aan het traject Duurzaam Werken. • Collega’s van verschillende afdelingen ontwikkelden routekaarten om de thema’s energie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit te verankeren in gemeentelijke processen. Groenblauwstructuur • We werkten intern verder aan het omgevingsprogramma groenblauwstructuur en hebben hiervoor extra capaciteit geworven. Door capaciteitsgebrek liep dit traject vertraging op ten opzichte van de eerdere planning.

Energie van morgen (energietransitie) De energietransitie is de overgang van een fossiel, centraal energiesysteem naar een duurzaam, decentraal energienetwerk. Als gemeente dragen we bij aan het samenspel

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

23

tussen eindgebruikers, (technische) marktontwikkeling en kennisontwikkeling, regelgeving en andere overheden. Doelen • Meer besparing en duurzame verwarming in de gebouwde omgeving. • Meer duurzaam opgewekte elektriciteit en een toekomstbestendige energieinfrastructuur. • Meer duurzame mobiliteit. • Verduurzaming van het energiegebruik in de industrie. Wat hebben we bereikt? Energieneutrale gebouwde omgeving We hebben energie bespaard doorwoningen, maatschappelijke- en gemeentelijk vastgoed beter te isoleren. Ook zetten we stappen met energiezuiniger witgoed. Tegelijk boekten we vooruitgang in het aardgasvrij maken van wijken en dorpen. Bedrijven ondersteunden we bij het besparen van energie en het verduurzamen van hun activiteiten. Duurzame opwek en energie-infrastructuur In 2025 kwam het aandeel duurzame energie uit op 42%, met als doel 70% in 2030. We vergrootten de mogelijkheden voor lokaal eigendom, zodat opbrengsten vaker in de regio blijven. Daarnaast werkten we samen met netbeheerders en Friese partners aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur. Ook zijn stappen gezet om de netcongestie op bedrijventerreinen Heerenveen Zuid en IBF te verminderen. Duurzame mobiliteit Om duurzaam vervoer toegankelijker te maken, realiseerden we meer voorzieningen voor elektrisch rijden.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Energieneutrale gebouwde omgeving • We bespaarden energie met 225 huisbezoeken door de energiecoach. • We realiseerden 800 witgoedwissels (afgerond in juli 2025). • Als Friese koploper voor het Nationaal Isolatie Programma ontvingen we ruim 1.200 subsidieaanvragen en voerden we 400 maatregelen uit. • We zijn gestart met voorbereidingen voor het soortenmanagementplan, zodat isolatie van gebouwen mogelijk wordt met behoud van beschermde diersoorten. • Twee lokale energie-initiatieven kregen subsidie uit het Energiefonds. Wijkgericht besparen en aardgasvrij maken • De WUP's (wijkuitvoeringsplannen) voor Nes en Aldeboarn zijn vastgesteld. • Rijksuitvoeringsgeld (plan-CDOKE) is ingezet in Aengwirden en Heidemeer Waterfase en toegekend aan Nes en Aldeboarn. • We werkten aan het Warmteprogramma, inclusief technisch onderzoek en participatie, om te bepalen welke duurzame oplossingen waar en wanneer worden toegepast. • De raad stelde in december 2025 de uitgangspunten vast voor een publiek warmtebedrijf, als basis voor verdere inrichting van de structuur die hierbij past, in samenwerking met onderzoek vanuit de FET.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

24

Bedrijven ondersteunen bij energie besparen en verduurzamen • We organiseerden bijeenkomsten en gaven technisch (innovatie)advies aan bedrijven, gericht op individuele en collectieve oplossingen voor netcongestie op bedrijventerreinen Heerenveen Zuid en IBF. Duurzame opwek en energie-infrastructuur • We begeleidden de aanvragen van zonneparken. • Met Rijkswaterstaat werkten we samen aan het project Opwek Energie op Rijksgronden (OER). • We vergrootten lokaal eigendom, door ook de gemeentelijke organisatie hiertoe te rekenen. • Samen met Friese partners en netbeheerders werkten we aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur, met onder andere buurtrealisatieplannen voor laagspanningsnet en NULelie voor het middenspanningsnet, voorbereidingen voor een nieuw onderstation in Heerenveen, het regiobesluit over het tracé van de 380kV, verkenningen naar netbewust bouwen en andere oplossingen voor netcongestie. Duurzame mobiliteit • In de Mobiliteitsvisie staat het STOMP-principe centraal: eerst stappen en trappen, dan openbaar vervoer en deelmobiliteit, en pas daarna de auto. • We werkten aan de uitbreiding van laadinfrastructuur, met voorbereiding van de aanbesteding, een laadvisie voor Heerenveen en begeleiding van aanvragen voor laadpalen in de openbare ruimte.

Dienstverlenende overheid De transitie overheid gaat over de beweging om als overheid van buiten naar binnen te denken en te doen. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan de opgaven die er spelen. Zo versterken we de lokale democratie en verkleinen we de afstand tussen inwoners en politiek. Als gemeente zoeken we naar een nieuwe balans in onze rol. We zijn steeds vaker onderdeel van een groter geheel in plaats van de partij die alles bepaalt. Samen met anderen werken we aan oplossingen die passen bij wat er nodig is. Afhankelijk van de opgave kiezen we onze rol. Soms nemen we de regie, soms verbinden we partijen en soms faciliteren we. Wat we ook doen: goed samenspel tussen bestuur, organisaties en samenleving is daarbij essentieel. Doelen • We zijn meer gericht op de verwachtingen en behoeften van inwoners en ondernemers, nu en in de toekomst. Zo is onze dienstverlening vraaggerichter. • We behandelen (complexe) vragen meer samenhangend en werken hiervoor procesgerichter en over de grenzen van afdelingen heen. • We pakken (eenvoudige) vragen waar het kan efficiënt en digitaal op. • We richten participatieprocessen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in, passend bij onze rol en de opgave.

Wat hebben we bereikt? Stap voor stap betere dienstverlening De dienstverlening van de gemeente is in 2025 stap voor stap verbeterd. We werkten aan betere bereikbaarheid, duidelijkere processen en een gezamenlijke koers voor de komende jaren. Daarbij volgden we de uitgangspunten die door de gemeenteraad zijn

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

25

vastgesteld: betrouwbaar, toegankelijk, eenvoudig en digitaal waar dat kan, persoonlijk waar dat nodig is. Het uitgangspunt hierbij is werken vanuit de bedoeling. Ja mits, in plaats van nee, tenzij. Heldere koers en inzicht We stelden een nieuwe dienstverleningsvisie 2026–2030 op, die door de raad is vastgesteld. Ook voerden we een nieuwe tevredenheidsmeting uit (1-meting Motivaction). Daarmee hebben we beter inzicht in waar we staan en wat we verder moeten verbeteren. Betere bereikbaarheid en contact We verbeterden onze bereikbaarheid met een nieuwe telefooncentrale. We meten continu hoe het contact verloopt en sturen bij waar nodig. Voor nieuwe inwoners ontwikkelden we een welkomstpakket. Ook meten we structureel hoe mensen het contact ervaren, zowel aan de balie als telefonisch en bij het gebruik van web-formulieren. Processen die beter werken We verbeterden veel processen zodat we inwoners sneller en duidelijker kunnen helpen. Als organisatie zijn we meer procesgericht gaan werken. We maakten afspraken over eigenaarschap en investeerden in de vaardigheden van medewerkers om processen te verbeteren. Inmiddels is er een actieve groep medewerkers die elkaar hierin ondersteunt.

Concrete verbeteringen We vernieuwden onder andere het proces voor meldingen in de openbare ruimte (FIXI), het zienswijzeproces voor ruimtelijke plannen, het publiceren van informatie volgens de Woo, dataclassificatie, bestuurlijke besluitvorming, het inhuurproces en publieksprocessen zoals het melden van een huwelijk of het aangeven van overlijden. Ook brachten we in kaart welke diensten inwoners digitaal kunnen aanvragen en maakten we een plan om onze digitale toegang verder te verbeteren. Klaar voor de volgende stap Met deze stappen is de basis op orde. Dat geeft ruimte om de dienstverlening de komende jaren verder te verbeteren en nog beter aan te sluiten bij wat inwoners nodig hebben. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 Inzicht in behoeften en verwachtingen • Met het vierjaarlijkse Motivaction-onderzoek brachten we de tevredenheid en verwachtingen van inwoners in kaart. • We voerden onder de teammanagers een nulmeting uit om te zien waar de knelpunten in onze dienstverlening zitten. • Op basis van deze inzichten stelden we een nieuwe visie op, die is besproken met de directie en het college en door de raad is vastgesteld. Betere bereikbaarheid en contact • We namen we nieuwe software in gebruik om de telefonische bereikbaarheid te verbeteren.

• We maakten duidelijke afspraken over terugbelverzoeken en over het voeren van goede gesprekken maakten duidelijke afspraken over terugbelverzoeken en de

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

26

• •

kwaliteit van gesprekken, en vertaalden deze naar heldere werkafspraken binnen de organisatie. Nieuwe inwoners ontvangen een welkomstpakket. We meten structureel de tevredenheid over het contact aan de balie, telefonisch en bij het gebruik van web-formulieren.

Procesgericht werken en verbeteren • We ontwikkelden een duidelijke visie op procesgericht werken en stimuleerden medewerkers om meer eigenaarschap te nemen. • Er is een actieve groep ontstaan die elkaar ondersteunt bij procesverbetering. • We verbeterden diverse processen verbeterd, zoals het proces voor meldingen in de openbare ruimte, het zienswijzeproces in de ruimtelijke ordening, publicaties volgens de Woo, bestuurlijke besluitvorming en publieksprocessen zoals huwelijksmeldingen en overlijdensaangiften. Digitale dienstverlening • Voor alle diensten die een inwoner kan aanvragen of die we een inwoner kunnen opleggen, is in kaart gebracht of digitale toegang mogelijk is. • Als dit nog niet het geval is, zijn concrete aanbevelingen gedaan om dit te verbeteren. Participatie We onderzochten wat de Wet Versterking Participatie betekent voor onze gemeente en hoe we deze wet in de praktijk gaan uitvoeren. Koers voor de komende jaren Met de vaststelling van de nieuwe dienstverleningsvisie ligt er een duidelijke richting voor de komende jaren. Met deze stappen ligt er een stevige basis om onze dienstverlening verder te verbeteren en nog beter aan te sluiten bij wat inwoners nodig hebben.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

27

Thema's

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

28

Algemeen De gemeente kent een viertal thema's en daarnaast ook nog de verplichte algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en de post onvoorzien. Aan de hand van de drie Wvragen (wat hebben we bereikt, wat hebben we daar voor gedaan en wat heeft dat gekost) is de beleidsmatige en financiële verantwoording per thema opgesteld. Dit is spiegelbeeldig aan de Themabegroting. De eerste twee W-vragen worden per onderscheiden doelstelling binnen de thema's beantwoord. De derde W-vraag wordt beantwoord voor het gehele thema aan de hand van de taakvelden die onder het thema ressorteren.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

29

Sociale Leefomgeving

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

30

De handen ineen voor een sterker sociaal netwerk Wat wilden we bereiken? De mate van sociale samenhang bepaalt de kracht van een samenleving. Een sociaal netwerk, het verenigingsleven, de nabijheid van fijne buren, vrienden of familie: het is allemaal belangrijk voor mensen. En dit heeft invloed op zowel welzijn en gezondheid van mensen als op kwaliteit van zorg, kansengelijkheid en veiligheid. In tijden van financiële schaarste en krapte op de arbeidsmarkt moeten we als gemeente nog meer dan anders een beroep doen op dit sociale netwerk. We hebben als overheid simpelweg niet de middelen om in alle behoeften te voorzien. De verdere uitwerking hiervan is opgenomen in het hoofdstuk programma Gezond welzijn vernieuwen. Hier is ook de verantwoording over dit thema opgenomen.