Raadsvoorstel Transitievisie Warmte

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Veen, Ilja van der Kenmerk Z.21.353675 / D.21.1494537 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Raadsvoorstel Transitievisie Warmte

Onderwerp Transitievisie Warmte 2021

Voorgesteld besluit 1. De Transitievisie Warmte 2021 vast te stellen.

Inleiding Het opstellen van een Transitievisie Warmte (TVW) door elke gemeente is één van de afspraken uit het klimaatakkoord. Het draagt bij aan de doelstellingen van onze gemeentelijke duurzaamheidsprogramma en aan de doelstelling “bouwen en toekomstbestendige woningen en gebouwen” van de Strategische Agenda. De TVW beschrijft welke duurzame warmteopties elke wijk of elk dorp heeft om aardgasvrij te kunnen worden. De TVW geeft aan in welke volgorde de wijken afgekoppeld zullen worden, zodat in 2050 de hele gebouwde omgeving aardgasvrij is. Eén vijfde van de wijken moet voor 2030 afgekoppeld worden. Daarvoor ontwikkelen we Wijkuitvoeringsplannen (WUPs) samen met alle stakeholders. Op 7 september is de concept Transitievisie Warmte vastgesteld door het college. Van 20 september tot en met 13 oktober konden inwoners, ondernemers en andere stakeholders reageren op het concept. Op 23 september hebben we huis aan huis via de Heerenveense courant een publiekssamenvatting verspreid met de belangrijkste punten van de visie. Via de website konden zij ook de complete conceptvisie bekijken. De afgelopen weken zijn de reacties van inwoners en stakeholders verwerkt in de definitieve Transitievisie Warmte die nu aan u voor ligt. In de bijlage “Overzicht reacties op concept Transitievisie Warmte” kunt u de inhoudelijke reacties en de verwerking ervan in de definitieve visie teruglezen.

Dit kan ook als een soort leeswijzer dienen die het verschil tussen de concept en de definitieve Transitievisie Warmte duidelijk maakt.

Beoogd effect Gemeente Heerenveen is aardgasvrij in 2050

Argumenten 1.1. Met het realiseren van een Transitievisie Warmte voldoen we aan de Klimaatwet en het Klimaatakkoord. Om de doelen uit internationale klimaatafspraken van Parijs (2015) te behalen moeten er nog grote stappen op het gebied van de energietransitie worden gezet. Met het vaststellen van de TVW staat daarvoor de eerste richting op papier en wordt voldaan aan de eisen van de Rijksoverheid. 1.2. De Transitievisie Warmte geeft richting aan het aardgasvrij-beleid. In de Transitievisie Warmte wordt benoemd welke wijk of welk dorp wanneer aardgasvrij wordt, en met welke mogelijke techniek. Daardoor is het helder in welke wijken en buurten de eerste uitvoeringsplannen gemaakt moeten worden. Dit geeft wat eerste houvast voor inwoners en ondernemers. We merken dat we met de Transitievisie Warmte beter en concreter antwoord kunnen geven op het groeiend aantal vragen van inwoners naar de plannen van de gemeente. De Transitievisie Warmte wordt uiterlijk elke vijf jaar vernieuwd en de aanpak om aardgasvrij te worden kan dus meebewegen met ontwikkelingen en innovaties in de energietransitie. 1.3 Het vaststellen van de Transitievisie Warmte veroorzaakt positieve reacties van de inwoners van de gemeente en andere stakeholders. Over de transitie naar aardgasvrij heersen verschillende meningen. Het vaststellen van de visie zorgt daarom voor verschillende reacties onder inwoners.

Inwoners en stakeholders hadden in september en oktober de mogelijkheid om op de concept Transitievisie Warmte te reageren. Een samenvatting van deze reacties is opgenomen als bijlage bij dit besluit. We hebben positieve reacties ontvangen van particulieren en ondernemers die zich gesteund voelden in hun eigen investeringen en ontwikkelingen en kregen uitnodigingen om eens te komen kijken. Ook de zes startgebieden die al in de concept Transitievisie Warmte benoemd stonden, voelden zich gesteund door de insteek van ons warmtebeleid. N.a.v. de oproep ‘zien wij kansen over het hoofd?’ zijn Aldeboarn en Nes aandragen als startgebied, dus om de zoektocht te starten om voor 2030 aardgasvrij te worden. Vanuit Jubbega en Skoatterwald is de interesse geuit om meer informatie te krijgen over verduurzamingsmogelijkheden van individuele huizen en van gezamenlijke mogelijkheden. Tenslotte hebben de woningcorporaties en Liander in de klankbordgroep en de regiegroep hun waardering uitgesproken voor het samenwerkingsproces en voor de (concept) visie.

Risico’s of kanttekeningen 1. De warmtetransitie veroorzaakt negatieve reacties en zorgen van de inwoners van de gemeente. De overgang naar aardgasvrije verwarming levert ook negatieve reacties en zorgen op. We kregen reacties van mensen die negatief stonden tegenover de klimaatdoelstellingen zelf, over problemen met biomassa en houtstook, mensen die liever zien dat de gemeente op waterstof mikt, of op een kerncentrale (maar niet in Heerenveen). Het grootste aantal reacties betrof de zorgen over de betaalbaarheid. Dit is niet gekoppeld aan een bepaald (beleids)moment. Al vanaf de start van de campagne “Heerenveen wordt aardgasvrij, jouw inbreng hoort daarbij” in februari vragen inwoners hoe de warmtetransitie (ooit) betaald kan worden. Ook in een flitspeiling in april gaf de helft aan dat de kosten hoog zijn en dat subsidie kan helpen om te verduurzamen. De betaalbaarheid en financierbaarheid kwamen terug in de reacties op de concept visie in september /oktober. De actuele zorgen vanwege stijgende energieprijzen (aardgas) versterken dit. Wij delen de zorg om de betaalbaarheid en financierbaarheid. Daarom hebben wij er een uitgangspunt van gemaakt in de Transitievisie Warmte (2.4 Aardgasvrij wonen betaalbaar maken en energiearmoede voorkomen). Het voorkomen van energiearmoede is ook een uitgangspunt van het bredere duurzaamheidsbeleid.

De (langdurige) inzet is en blijft om inwoners, ondernemers en organisatie uit te nodig om hun reacties te geven en daar serieus mee om te gaan. Dat is niet alleen gekoppeld aan de vorming en vaststelling van de Transitievisie Warmte. We hebben in telefoongesprekken en e-mails antwoord gegeven op individuele vragen en zorgen, en de belangrijkste reacties zijn in de TVW verwerkt. We laten de Transitievisie Warmte zoveel mogelijk aansluiten bij de interesse en vragen ‘van onderop’ en hebben daarmee nu een Transitievisie Warmte die een vrij unieke insteek heeft. Dit is versterkt en haalbaar geworden door het democratische vernieuwingsproces van het LEEF project.

Communicatie en participatie

Financiën Het vaststellen van de Transitievisie Warmte heeft geen financiële consequenties. Voor de uitvoering in (wijk)uitvoeringsplannen en de actualisatie van de Transitievisie Warmte (elke 5 jaar) zijn (structurele) middelen nodig. Dit geldt in feite tot en met 2050, als het doel om 100% aardgasvrij te zijn dan gehaald is. Afhankelijk van de gebiedsindeling gaat het om 30 tot 40 buurten, wijken en dorpen. Op basis van de huidige, prille praktijkervaringen elders zal er per uitvoeringsplan tussen €50.000 tot €80.000 nodig zijn voor externe expertise en circa 0,5 fte en doorlooptijd van 2 jaar. Daarnaast is strategische communicatie en management (lerend ontwikkelen). Een voorzet is reeds in de Investeringsagenda opgenomen.Voor alle gemeenten in Nederland geldt dat zij aan de vooravond staan van deze grote transitie en de organisatorische uitvoeringsaspecten nog niet in beeld, vastgesteld of financieel gedekt hebben.Het College zal in 2022 een strategische aanpak ontwikkelen, die zich waarschijnlijk eerst op periode tot aan 2030 zal richten. Voor de personele en externe inzet zal een financiële dekking nodig zijn, die aan de raad zal worden voorgelegd. Voor de vijf Groene Gangmakers is de dekking tot april 2023 vanuit het LEEF georganiseerd, maar dat levert nog geen (wijk)uitvoeringsplan op. Medio 2023 wordt de aanpak voor 2023-2030 besproken.

Voor het wijkuitvoeringsplan van Heidemeer Waterfase is dekking geregeld vanuit het Transitievisie Warmte budget en een kleine rijkssubsidie (Extern Advies Warmtetransitie).Dit betekent concreet dat de nieuwe startgebieden pas kunnen starten als de dekking voor de strategische aanpak gereed is. Voor Aldeboarn en Nes zal dat medio 2022 of begin 2023 kunnen zijn. Ook zullen er nieuwe straten en wijken zijn die op eigen initiatief starten en gaandeweg het proces toch ondersteuning vanuit de gemeente nodig hebben.

Bijlagen 1. Transitievisie Warmte 2021 2. Overzicht reacties op concept Transitievisie Warmte