Raadsvoorstel Rekenkamerrapport toezicht en handhaving openbare ruimte

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Van Henten-Meijer, Betske Kenmerk Z.25.476554 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Rekenkamerrapport Toezicht en handhaving in de openbare ruimte Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de conclusies van het Rekenkamerrapport ‘Toezicht en handhaving in de openbare ruimte’. 2. Het college de opdracht te geven: 1. voor de raad op basis van de evaluatie van het uitvoeringsplan inzichtelijk te maken wat nodig is om gestelde ambities in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) te realiseren en wat bijstelling van deze ambities betekent. Deze informatie voor behandeling van de Perspectiefnota beschikbaar te stellen. 2. meetbare doelen te formuleren in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) en Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH)-beleid zodat de raad haar sturende en controlerende rol kan uitvoeren. 3. met de raad in gesprek te gaan over de wens en behoefte van de raad om haar rol bij dit onderwerp goed te kunnen vormgeven. Inleiding De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar toezicht en handhaving in de openbare ruimte. In dit voorstel geeft de raad aan hoe zij wil omgaan met de conclusies en aanbevelingen.

Doel onderzoek Doel van het onderzoek van de rekenkamer is de raad inzicht te bieden in: • de beleidskaders en -doelen voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte; • de mate waarin de doelen voor toezicht en handhaving doeltreffend en doelmatig worden bereikt; • welke ontwikkelingen binnen het domein spelen en welke rol de raad hierbij heeft. Conclusie De rekenkamer trekt de volgende hoofdconclusie:

De gemeente Heerenveen heeft strategisch beleid op het domein OOV geformuleerd. Het huidig beleid is recent, in 2023 vastgesteld. De organisatie om de visie in praktijk te brengen is kwetsbaar. De afdeling Veiligheid, Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VVTH) waar nagenoeg alle taken op het gebied van openbare orde en veiligheid zijn ondergebracht kunnen met de beperkte capaciteit (zowel bij het team boa’s als het team veiligheid) de gestelde ambities en prioriteitstelling daarin, niet afdoende invullen. Je kunt taken ‘dik’ of ‘dun’ uitvoeren. De uitvoeringspraktijk in Heerenveen is ‘dun’ en ‘kwetsbaar’. Of gestelde doelen behaald worden (doelmatig/ doeltreffend) is op basis van de verantwoordingsdocumenten niet op te maken. Medewerkers zijn trots op het werk wat ze doen, ervaren de krapte aan capaciteit nadrukkelijk als probleem om daadwerkelijk het verschil te kunnen maken (bijv. op het terrein van ondermijning). Aanbevelingen Op basis van de conclusie komt de rekenkamer tot de volgende aanbevelingen: A. Maak nadrukkelijker keuzes bij het stellen van prioriteiten in het domein van OOV, zodat de beperkte capaciteit gericht ingezet kan worden. B. Heroverweeg de formatie op OOV. C. Besteed als raad expliciet aandacht aan het onderwerp Toezicht en Handhaving in de openbare ruimte, door het jaarlijks te agenderen. D.

Vraag het college om verantwoordingsdocumenten IVP en VTH waarin nadrukkelijk ingegaan wordt op doelbereik. E. Overweeg of het zinvol is om twee beleidskaders (IVP en VTH) naast elkaar te laten bestaan. Beoogd effect De raad inzicht te bieden in de doelmatigheid en doeltreffendheid van de beleidskaders en beleidsdoelen voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte en de rol van de raad hierbij. Argumenten 1. Rekenkamer is een hulptroep van de raad De rekenkamer werkt primair voor de raad. De uitkomsten van de onderzoeken ondersteunen de raad bij het uitvoeren van de controlerende en kaderstellende rol, waarbij het accent ligt op het mogelijk lerend effect dat van de uitgebrachte onderzoeken kan uitgaan. De rekenkamer trekt op grond van het verrichte onderzoek conclusies en verstrekt vervolgens aanbevelingen aan de raad voor de toekomst. De raad besluit over het rapport. 2. Borging uitvoering aanbevelingen in opdracht aan college Het is aan de raad om vanuit zijn rol als opdrachtgever aan te geven hoe hij wil omgaan met de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamer. In de bestuurlijke reactie van het college geeft het college aan op welke wijze zij invulling wil geven aan de aanbevelingen. De geformuleerde opdracht sluit aan bij de bestuurlijke reactie van het college. Met deze opdracht borgt de raad de opvolging van de aanbevelingen. 2.1.

Gesprek met de raad over rol en betrokkenheid De rekenkamer beveelt aan om als raad expliciet aandacht aan het onderwerp ‘Toezicht en handhaving in de openbare ruimte’ te geven door het onderwerp jaarlijks te agenderen. Bij het IVP is afgesproken eens per twee jaar te evalueren. De rekenkamer constateert dat de fracties die gereageerd hebben aangeven niet of te laat betrokken te worden in het proces op dit onderwerp. Het college stelt in haar reactie voor met de raad

in gesprek te gaan om te bespreken welke wens en behoefte de raad heeft om op dit onderwerp zijn rol te kunnen pakken. Voorgesteld wordt dat het college dat gesprek entameert op een passend moment. 2.2. Informatie over ambitieniveau voor behandeling Perspectiefnota Het college schrijft in haar reactie: ‘Momenteel wordt gewerkt aan de evaluatie van het uitvoeringsplan 2024, dat betrekking heeft op het IVP. In de evaluatie zullen wij onze ambities, doelen en de beschikbare formatie opnieuw tegen het licht houden en inzichtelijk maken wat er nodig is om de gestelde ambities te realiseren. In de aanbeveling staat beschreven om de formatie op OOV ter heroverwegen, maar ook de formatie voor VTH zal hierin meegenomen moeten worden. De uitdagingen liggen op de gehele keten. Wel merken wij hierbij op dat extra investeren in toezicht en handhaving een uitdaging zal worden gelet op het sluitend krijgen van onze begroting vanaf 2026, als gevolg van het zogenoemde ravijnjaar.’ Met het oog op de door de raad gevraagde integrale afweging bij de Perspectiefnota is het van belang om als raad voor de behandeling van de Perspectiefnota inzichtelijk te hebben wat nodig is om gestelde ambities in het IVP te realiseren en wat bijstelling van deze ambities betekent. Het college wordt gevraagd deze informatie voor behandeling van de Perspectiefnota beschikbaar te stellen. 2.3.

Controleren en sturen door meetbare doelen De raad heeft zowel een sturende als een controlerende rol. Om deze rollen goed te kunnen vormgeven is het belangrijk dat de raad beschikt over informatie waaruit duidelijk wordt op welke wijze gestelde ambities behaald zijn. Dit vraagt meetbare doelen. Risico’s en kanttekeningen 2.1. Niet eerst plan van aanpak In de Verordening op de gemeentelijke rekenkamer artikel 14 staat de werkwijze bij de besluitvorming over een rapport: ‘De raad besluit over het rapport en geeft het college zo nodig opdracht om binnen drie maanden te komen met een plan van aanpak.’ Dit voorstel bevat geen opdracht om met een plan van aanpak te komen. Reden is de bestuurlijke reactie waarin het college aangeeft hoe de aanbevelingen worden opgepakt. Eerst een plan van aanpak maken vraagt capaciteit en tijd en zou vertraging van de uitvoering betekenen. Door het voorgestelde besluit geeft de raad invulling aan zijn rol als opdrachtgever en wordt de opvolging van de aanbevelingen geborgd in een opdracht aan het college. 2.2 IVP en VTH-beleidsplan beide wettelijk verplicht De rekenkamer geeft als aanbeveling aan het college om te overwegen of het zinvol is om twee beleidskaders (IVP en VTH) naast elkaar te laten bestaan.

In de bestuurlijke reactie geeft het college aan dat zowel het IVP als het VTH-beleidsplan wettelijk verplicht zijn, waardoor de gemeente er niet aan ontkomt om deze beide beleidskaders naast elkaar te laten bestaan. Er vindt brede afstemming plaats zodat beide documenten elkaar kunnen versterken waardoor portefeuilles en onderwerpen zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd kunnen worden. 2.3 Passend moment voor gesprek over wensen en behoefte raad om op het onderwerp toezicht en handhaving haar rol te pakken Het onderwerp toezicht en handhaving is een breed onderwerp. De rekenkamer is na het onderzoek ‘Toezicht en handhaving in de openbare ruimte’ op dit moment bezig met een onderzoek over ‘Toezicht en handhaving in het fysiek domein’. De uitkomst van dit onderzoek wordt rond de zomer verwacht. Het is voorstelbaar dit onderzoek af te

wachten en daarna het gesprek over de rol van de raad bij zowel het IVP- als het VTHbeleid te voeren. Communicatie en participatie De rekenkamer Heerenveen plaatst het onderzoeksrapport op de website. Financiën N.v.t.

Bijlagen 1.Rekenkamerrapport ‘Toezicht en handhaving in de openbare ruimte’