Raadsvoorstel Notitie Biodiversiteit

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Staal, Jelmer Kenmerk Z.24.435583 / D.24.1781178 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Raadsvoorstel Notitie Biodiversiteit

Voorgesteld besluit 1. Kennis nemen van de notitie; 2. De financiële consequenties af te wegen bij de Perspectiefnota en/of Begroting; 3. Afhankelijk van de afweging biodiversiteit te verwerken als onderdeel van het Groenstructuurprogramma.

Inleiding Op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde Omgevingsvisie, wordt gewerkt aan een Groenstructuurprogramma. Omdat groen en biodiversiteit veel raakvlakken hebben, is besloten om het onderwerp biodiversiteit onderdeel te maken van het Groenstructuurprogramma. De gemeenteraad heeft in de raadsagenda aangegeven dat vier opgaven prioriteit hebben, waaronder duurzaamheid. Biodiversiteit is onderdeel van deze opgave. De notitie is opgesteld om de gemeenteraad de mogelijkheid te geven om haar kaderstellende rol vroeg in het beleidsproces invulling te geven, in het bijzonder door een afweging te maken over ambitie in samenhang met financiële middelen.

Beoogd effect Een door de gemeenteraad gedragen biodiversiteitsbeleid voor de gemeente Heerenveen.

Argumenten 1.1 De gemeenteraad heeft een kaderstellende rol De gemeenteraad heeft vanuit haar kaderstellende rol een belangrijke positie in het komen tot nieuw beleid. Door u deze notitie voor te leggen, krijgt u de mogelijkheid om al vroegtijdig uw rol invulling te geven. Op hoofdlijnen stellen we de volgende ambitie en koers voor. Dit is nader uitgewerkt in de notitie. De ambtie is om: Diversiteit en biodiversiteit te stimuleren, het ecosysteem weerbaarder te maken tegen verandering en minder afhankelijk te worden van dure of milieuonvriendelijke middelen om ziekten en plagen het hoofd te bieden. Daarbij de volgende ER-doelen na te streven:

1. Vergroten biodiversiteit als structureel onderdeel in processen; 2. Vergroten bewustwording (inwoners, ondernemers, gemeente); 3. Realiseren van een sterker lokaal Natuurnetwerk; 4. Meer prioriteit geven aan biodiversiteit bij inrichting en beheer openbare ruimte; 5. Stimuleren natuur inclusieve landbouw en vermindering gebruik pesticiden; 6. Intensievere regionale samenwerking. ER-doelen geven gewenste eigenschappen van objecten in hun omgeving weer; bijvoorbeeld: "groter gevoel van veiligheid bij de bewoners". ER-doelen zijn kwalitatief van aard, en daarom niet meetbaar. Deze doelen kunnen de basis vormen voor uitwerking in SMART-doelen (dat wil zeggen Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden, samengevat in het acroniem SMART). 1.2 Biodiversiteit is voor de gemeenteraad een belangrijk onderwerp De gemeenteraad heeft een raadsagenda 2022 – 2026 opgesteld. In deze agenda heeft uw raad uitgesproken wat u met de raadsagenda wil bereiken, welke rol u kiest in de huidige bestuursperiode, welke onderwerpen prioriteit hebben en hoe de gemeenteraad met het college en de samenleving wil gaan werken. Eén van de vier opgaven die deze bestuursperiode prioriteit heeft, is het thema duurzaamheid. Onderdeel van het thema duurzaamheid is het onderwerp biodiversiteit.

2.1 en 3.1 Als u kiest voor een ambitie zoals beschreven in de notitie, zijn er structureel meer middelen nodig. Dit wordt bij Financiën nader toegelicht. Als de middelen niet beschikbaar worden gesteld, wordt er een lagere ambitie verwerkt in het Groenstructuurprogramma. Het (kaderstellende deel uit) het Groenstructuurprogramma wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.

Risico’s of kanttekeningen 1.1 Een notitie (B-dossier) is een bijstelling ten opzichte van de Raadsagenda (A-dossier) Bij de Raadsagenda is biodiversiteit aangegeven als A-dossier (een dossier waarop uw raad eerst zelf een beeld wil vormen, waar mogelijk met de samenleving). Omdat de Omgevingsvisie tot stand is gekomen op basis van verschillende dialoogsessies, uw raad heeft geconstateerd dat er sprake is van werkdruk en het onderwerp biodiversiteit voor zowel de gemeenteraad als het college als belangrijk wordt gezien, wordt voorgesteld dit niet als A- maar als B-dossier te behandelen. Daarom is deze notitie opgesteld: het geeft uw raad de mogelijkheid om een opdracht voor het college te formuleren. Dit betekent een bijstelling van het proces uit de Raadsagenda. Op basis van signalen uit de gemeenteraad schatten wij in dat dit voorstel past bij uw behoefte.

Communicatie en participatie Gedurende de ontwikkeling van de Omgevingsvisie en bij het uitvoeren van het Stakeholdersonderzoek veel participatie van en onderzoek naar opvattingen van inwoners toegepast. Deze zijn betrokken bij het opstellen van de notitie. Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is samen met inwoners opgesteld. Er zijn verschillende bijeenkomsten voor georganiseerd. De Omgevingsvisie staat toegelicht op de specifieke website, waar ook de participatie nader toegelicht is: https://www.heerenveen.nl/actueel/omgevingsvisie/ Stakeholdersonderzoek Om inzicht te krijgen hoe onder andere inwoners de gemeente Heerenveen beleven, is in 2020 een Stakeholdersonderzoek uitgevoerd. Bijna 1200 inwoners namen deel aan het onderzoek. Uit het Stakeholdersonderzoek bleek dat groen(beheer) een eerste associatie bij de gemeente is, het is een zichtbare kant van de gemeente. Groenvoorziening en natuurbehoud wordt het meeste genoemd als wat

niet moet veranderen én waar meer aandacht voor mag zijn. In het rapport loopt groen cultuur en natuur door elkaar heen, maar als het meer wordt uitgesplitst blijkt dat veel inwoners trots zijn op natuur en dat veel inwoners om die reden graag in de gemeente wonen. Er was ook de mogelijkheid om open antwoorden te geven. Veel respondenten hebben daarvan gebruikt gemaakt. Er zijn verschillende opvattingen; een deel houdt van een openbare ruimte die netjes en opgeruimd is, een deel bepleit meer biodiversiteit.

Financiën Op dit moment heeft u als gemeenteraad €100.000,- per jaar beschikbaar gesteld voor het bevorderen van biodiversiteit. Via de reactie van het college op de motie ID39 Klimaatbestendig en biodivers landschap, is aangegeven welke projecten/activiteiten er in 2024 worden uitgevoerd. Daarnaast worden er in 2024 (vergroenings-) projecten uitgevoerd met uit 2023 overgehevelde middelen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Een toelichting daarop: Biodiversiteitsprojecten die in 2024 worden of zijn uitgevoerd binnen de structureel beschikbare middelen: Bijdrage aan subsidieregeling Eén voor Eén Groener, acties en projecten gericht op communicatie en bewustwording. Uitvoering meerdere vergroenings-/biodiversiteitsprojecten waaronder Ds Kingweg, K.R. Poststraat, Pastorielaan, parkeerterrein Muntflats. Projecten die in 2024 worden of zijn uitgevoerd m.b.v. incidentele/overgehevelde middelen: Wildcameraproject, geveltuinen Akkrum, NK tegelwippen, maatregelen bedrijventerrein H’veen Zuid, bollen planten langs ontsluitingswegen, inzaaien bermen. Uitvoering meerdere vergroenings/biodiversiteitsprojecten waaronder Kempenaarsplein, 2 rotondes incl. omgeving aan de Veenscheiding en Bolster/NS station, aanhaken bij renovatie en herinrichtingsprojecten (werk met werk maken). Als u kiest voor een ambitie zoals beschreven in de notitie, zijn er structureel meer middelen nodig.

Voor de voorgestelde koers zoals in 1.1 is weergegeven is structureel een bedrag van € 335.000,- extra nodig. Het college ziet geen ruimte in de Perspectiefnota 2024 om hier structurele middelen voor vrij te maken. In het kader van de Perspectiefnota 2024 legt het college het voorstel voor om incidentele middelen beschikbaar te willen stellen voor biodiversiteit. Tegelijk is dit een onderwerp in de Raadsagenda en in het hoofdlijnenakkoord. Tegen deze achtergrond legt het college deze notitie aan de gemeenteraad voor, zodat bij de behandeling van de Perspectiefnota 2024 en de Perspectiefnota 2025 u de integrale afweging kunt maken.

Bijlagen 1. Notitie Biodiversiteit Heerenveen