Raadsvoorstel nota vastgoedbeleid Heerenveen

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Cöp, Richard Kenmerk Z.21.349688 / D.21.1496119 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Raadsvoorstel: Nota vastgoedbeleid Heerenveen

Onderwerp Nota Vastgoedbeleid Heerenveen

Voorgesteld besluit 1. De Nota Vastgoedbeleid Heerenveen vast te stellen 2. Het college te vragen de vastgoedportefeuille o.b.v. het strategische afwegingskader uit de Nota Vastgoedbeleid, aangevuld met relevante specifieke aspecten per object, nader uit te werken en deze uitwerking voor te leggen aan de gemeenteraad

Inleiding De gemeente Heerenveen bezit, huurt en beheert diverse gebouwen. Een toekomstbestendige vastgoedportefeuille, de wet Markt & Overheid en de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen zijn aanleiding om de vastgoedportefeuille te beoordelen. De Nota Vastgoedbeleid Heerenveen beschrijft de uitgangspunten waarmee een toekomstbestendige vastgoedportefeuille en, in een vervolgfase, een toekomstbestendige vastgoedbeheerorganisatie kan worden bereikt. De nadruk in de nota ligt op: De strategische inzet van vastgoed en de afweging om vastgoed in eigendom te hebben of te nemen, dan wel te komen tot herontwikkeling van het vastgoed of over te gaan tot afstoten. De nota vastgoedbeleid geeft handvatten om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille. In de nota zijn aspecten opgenomen om te komen tot een strategisch kader voor afweging van het vastgoed en de vastgoedportefeuille. De nota heeft alleen betrekking op de gebouwen (opstallen) in de vastgoedportefeuille en is dus niet van toepassing op andere objecten zoals bijvoorbeeld infrastructurele werken, snippergroen of (beeldende) kunstobjecten.

Beoogd effect Een toekomstbestendige vastgoedportefeuille (doel) Voldoen aan wet en regelgeving (w.o. wet Markt en Overheid en eisen m.b.t. duurzaamheid) Bereikbare, duurzame en toegankelijke sport- en cultuurvoorzieningen 1 Samen met inwoners de leefbaarheid in dorpen en wijken verbeteren 1 Stimuleren en faciliteren van wijk- en dorpsvoorzieningen 1 Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel 2

Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk en voorzieningen zijn bereikbaar 2 Vastgoed als (strategisch) middel inzetten Vastgoed moet een bijdrage leveren aan (beleid)doelstellingen Vastgoed in eigendom wat niet/onvoldoende bijdraagt aan beleidsdoelstellingen (op termijn) afstoten Duidelijker scheiding tussen beleid (doel) en vastgoed (middel) Nota Vastgoedbeleid geeft strategisch kader (basis) voor Vastgoedportefeuille Financieel passend Beperken en stroomlijnen eigendom-, beheer- en onderhoudslasten Kostendekkende en marktconforme huur bepalen en doorberekenen Duidelijker scheiding tussen kosten/opbrengsten en/of additionele financiering; kostprijs-dekkende huur en subsidiestromen (financiële transparantie) Haalbaar en betaalbaar Efficiënte/adequate vastgoed(beheer)organisatie Toekomstbestendige vastgoedorganisatie (strategisch, tactisch en operationeel) (1 Bron: Hoofdlijnenakkoord Heerenveen 2018-2022 (2 Bron: Strategische agenda 2022-2040

Argumenten 1.1 Nota geeft richting aan Vastgoed De nota geeft richting aan de mee- en af te wegen aspecten om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille en een efficiënte/adequate vastgoed(beheer)organisatie. 1.1.1 Toekomstbestendige vastgoedportefeuille De gemeente Heerenveen is net als andere gemeenten in Nederland verantwoordelijk voor een diverse vastgoedportefeuille. Het is hierbij van belang te beoordelen in hoeverre de wijze waarop de gemeente Heerenveen deze verantwoordelijkheid invult (nog) passend is bij haar beleidsdoelstellingen. Vastgoed is immers “slechts” een middel om beleidsdoelstellingen te (kunnen) realiseren ! Daarnaast is het van belang te beoordelen in hoeverre sprake is van effectieve-, efficiënte- en transparante keuzes hierin. De nota geeft handvatten om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille. 1.1.2 Efficiënte/toekomstbestendige vastgoed(beheer)organisatie Na en naast het afwegen om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille is een efficiënte inrichting van een toekomstbestendige vastgoed(beheer)organisatie van evident belang. Zowel op strategisch, tactisch als operationeel niveau moet deze organisatie passend zijn/worden bij de vastgoedportefeuille en de hieruit voortkomende (toekomstige) opgaven. De te maken keuzes in de vastgoedportefeuille bepalen dan ook de hierin toekomstig te maken keuzes t.a.v.

de organisatie/bedrijfsvoering. 1.1.3 Financieel passend Eigendom (verwerving/verhuur/exploitatie), beheer & onderhoud, verduurzaming, vervangingsinvesteringen en de organisatie/bedrijfsvoering vragen forse financiële middeleninzet. Door een transparantere scheiding in kosten/basten vastgoed en subsidiestromen (indirecte subsidie) kan beter worden afgewogen welke kosten voortkomen uit primair huisvesting (vastgoed) en welke uit beleidsdoelen (aanvullende subsidie). Een organisatorische scheiding in deze taken is aan te bevelen. Door daarbij de diverse vastgoedtaken binnen de organisatie effectief en efficiënt in te richten (op strategisch, tactisch en operationeel niveau) wordt ingezet op een doelmatig vastgoedportefeuille beheer. 2.1 Toekomstbestendige vastgoedportefeuille Door het vastgoed te toetsen aan een vijftal aspecten (hoofdstuk 4 van de nota) kan worden beoordeeld in hoeverre het vastgoed onderdeel zou moeten uitmaken van de toekomstbestendige vastgoedportefeuille. Door toetsing op de vier aspecten: maatschappelijk effect, financieel, kwaliteit en duurzaamheid en daarnaast een integrale beoordeling op het vijfde aspect “portefeuillefit” kunnen de

juiste afwegingen worden gemaakt. Vanuit het beleidsbelang kan dan immers aan de hand van de afwegingsaspecten (na uitwerking; zie 2.2) worden bepaald in hoeverre het middel vastgoed passend is voor het beleidsdoel. Uitgangspunt moet zijn dat vastgoed ten dienste van de beleidsdoelstellingen moet functioneren. De beleidsportefeuille bepaalt immers het na te streven doel; het vastgoed kan een middel zijn om dit doel te bereiken. Een scherpe beoordeling van de vastgoedportefeuille geeft inzicht in het belang van het middel (vastgoed) voor het behalen van het doel (beleidsdoelstellingen). Naast een afweging van het belang van het vastgoed is transparantie in kosten en baten gewenst. 2.2 Maatwerk is mogelijk Maatwerk bij de te maken afwegingen is en blijft echter mogelijk. Gemotiveerde afwijkingen op de vijf aspecten (zie 2.1) of aanvullende afwegingsmotieven kunnen hierbij immers op object- of portefeuilleniveau leiden tot andere afwegingen/keuzes. Aan de hand van een nadere uitwerking, waarbij naast de genoemde vijf aspecten aanvullend relevante (specifieke) aspecten worden meegenomen, kunnen uiteindelijk de juiste keuzes worden gemaakt t.a.v. het in eigendom houden of nemen, (toekomstig) afstoten of (her)ontwikkelen van vastgoedobjecten.

2.3 Integrale afweging om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille Op basis van de nadere uitwerking kan een voorstel worden uitgewerkt om te komen tot een toekomstbestendige vastgoedportefeuille waarbij primair in het belang van realisatie van de beleidsdoelstellingen kan worden afgewogen of het vastgoed onderdeel zou moeten zijn van de strategische toekomstbestendige vastgoedportefeuille en dus in bezit moet blijven of (beter) kan worden afgestoten. Met de hierin te maken keuzes en (in een vervolgstap) de juiste organisatie kan invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals die zijn opgenomen in het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 en de strategische agenda 2022-2040.

Risico’s of kanttekeningen 1.1 Context m.b.t. Vastgoed is van belang Het is van belang de context van vastgoed te kennen i.r.t. de overige beslispunten. Vastgoed is immers slechts een middel om beleidsdoelstellingen te (kunnen) realiseren. 2.1 Eenduidig kader gewenst Voor de huidige vastgoedportefeuille, maar zeker ook voor toekomstige aankopen/verwerving van vastgoed, is het noodzakelijk een eenduidig afwegingskader te hanteren. Zowel voor bestuur als organisatie ontstaat daarmee duidelijkheid. Het niet hanteren van een eenduidig kader leidt tot willekeur en daarmee een vastgoedportefeuille die niet/onvoldoende gestoeld is op de noodzaak tot het in eigendom hebben van dit vastgoed vanuit beleidsdoelstellingen (het doel). 2.2 Risico bij eenzijdige afweging vanuit eenduidig kader Zeker ten aanzien van de huidige vastgoedportefeuille is sprake van een historisch gegroeid areaal aan vastgoedobjecten. Hierin zijn organisaties gehuisvest die vanuit een betrouwbare overheid en partner iets van de gemeente verwachten. Soms op basis van (privaatrechtelijke) afspraken, gegroeide situaties, een reeds jarenlang gebruik van de voorziening of andere motieven. Het enkel beoordelen van deze bestaande vastgoedportefeuille op de genoemde vijf aspecten doet onvoldoende recht aan deze (bijzondere) situaties/afspraken.

Vanuit betrouwbare overheid en zorgvuldig handelen is het dan ook gewenst bij de uitwerking, en latere afweging, voor behoudt of (op termijn) afstoten van het vastgoed, ruimte te houden voor andere relevante afwegingsmotieven en het maken van afwegingen hierin. Naast de bovenstaande overwegingen spelen ook marktomstandigheden en de financiële (boek)waarden op/van het vastgoed een belangrijke rol bij afweging om te komen tot een eventueel afstootmoment. 2.3 Integraal afwegen Het is van belang de context binnen de diverse beleidsportefeuilles op de diverse onderdelen integraal te beschouwen. Het zelfstandig beoordelen van een vastgoedobject, buiten de context van de overige vastgoed in de betreffende portefeuille, kent een te enge benadering. Het is van belang ook hier de vergelijking te kunnen maken tussen vastgoedobject A en B om te komen tot de juiste keuzes bij

afweging van de objecten binnen dezelfde beleidsportefeuille.

Communicatie en participatie

Financiën De externe inzet om de nota vastgoed op te stellen is betaald vanuit de reguliere bedrijfsvoering budgetten van IBOR. De kosten voor het vervolgonderzoek zullen ook ten laste komen van de reguliere bedrijfsvoering. Eventuele financiële gevolgen die voortkomen uit de analyses per object zullen separaat worden voorgelegd.

Bijlagen Nota Vastgoedbeleid Heerenveen