Raadsvoorstel Najaarsrapportage 2024

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Derksen - Zondervan, Mariska Kenmerk Z.24.445621 / D.24.1835491 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Najaarsrapportage 2024

Voorgesteld besluit Gemeenteraad besluit om: 1.In te stemmen om de voorgestelde O&O mutaties die zijn opgenomen in de Najaarsrapportage 2024 te verwerken in de begroting 2024 en verder. Daarmee wordt ook ingestemd om in 2024: a. € 26.500 te onttrekken uit de algemene reserve voor incidentele kosten van de grondaankoop Poiesz Akkrum b. € 212.000 te onttrekken uit de algemene reserve voor de incidentele kosten van de actualisatie van de vennootschapsbelasting c. € 116.000 te onttrekken uit de bestemmingsreserve Frictiekosten concern voor de incidentele kosten van de HR21 actualisatie d. € 250.000 toe te voegen aan de algemene reserve vanwege de incidentele uitkering van een deel van de algemene reserve van de gemeenschappelijke regeling A7 e. € 618.000 toe te voegen aan de algemene reserve vanwege de incidentele winstneming op de grondexploitatie bedrijventerreinen f. € 422.000 te onttrekken uit de algemene reserve vanwege de incidentele correctie op de grondexploitatie woningbouw g. € 316.000 toe te voegen aan de algemene reserve vanwege het incidentele voordeel op de kosten voor de Heerenveense School

2. In te stemmen om de voorgestelde Bijsturingsmutaties die zijn opgenomen in de Najaarsrapportage 2024 te verwerken in de begroting 2024 en verder. Daarmee wordt ook ingestemd om de volgende incidentele kosten in 2024 ten laste van de algemene reserve te brengen: a. € 45.000 voor juridische kosten inzake Sportstad en Thialf b. € 75.000 voor de onderzoekskosten inzake Sportstad en Thialf c. € 45.000 voor de kosten van de motie vreemd aan de orde van de dag Ziekenhuis

d. € 75.000 voor de kosten van de Kompenije e. € 100.000 voor het COA locatie onderzoek f. € 11.000 voor de te maken kosten inzake bestuursovereenkomst Heerenveen-West Daarmee wordt ook ingestemd om de volgende incidentele kosten in 2025 ten laste van de algemene reserve te brengen: g. € 500.000 voor de kosten in het kader van de flexibele schil voor het team jeugd h. € 30.000 voor de kosten in het kader van de wet betaalbare huur i. € 30.000 voor de kosten in het kader van het Energielabel C voor kantoorgebouwen j. € 508.000 voor de kosten in het kader van de implementatie van het nieuwe financiële systeem Daarmee wordt ook ingestemd om de volgende incidentele kosten in 2024 ten laste van de bestemmingsreserve Frictiekosten concern te brengen: k. € 524.000 voor de kosten in het kader van de organisatieverandering

3. In te stemmen om € 500.000 van het verwachte overschot van WMO (totaal € 800.000) in te zetten voor verdere investering in voorliggende voorzieningen conform hetgeen is opgenomen in de Najaarsrapportage (Thema Sociale Leefomgeving)

4. Conform hetgeen door u is besloten in het DIHP in afwijking van hetgeen is opgenomen in de notitie activa in te stemmen om de afschrijvingstermijn van de vernieuwbouw van De Buitenkans te verlengen van 40 naar 50 jaar.

5. De Najaarsrapportage vast te stellen

Inleiding Vanaf 2024 verantwoorden wij over onze inhoudelijke en financiële doelen door middel van een voor- en najaarsrapportage. In het verleden werden aan de raad tussentijds alleen verzamelbesluiten aangeboden. Deze waren nagenoeg alleen financieel van aard en gaven geen inzicht in de voortgang van de doelen. In afstemming met de auditcommissie hebben wij vorm gegeven aan een voortgangsrapportage die de gemeenteraad twee maal per jaar in staat stelt om kennis te nemen van de voortgang van de doelen en de prognose van de financiën en worden budget- en kredietwijzigingen voorgesteld. Naast de gerealiseerde successen in de eerste vier maanden van 2024 wordt over de opgenomen doelen uit de Themabegroting 2024 de voortgang aangegeven middels een 'stoplichtenmodel'. Voor u ligt de tweede rapportage in deze vorm, namelijk de Najaarsrapportage 2024. In deze rapportage wordt financieel niet alleen over het huidige jaar, maar ook over de komende jaren inzicht gegeven. Daarmee is het de eerste begrotingswijziging op de Themabegroting 2025. Na deze Najaarsrapportage volgen in het Plan- en Controlproces voor 2024 nog de Decemberbrief en de jaarrekening.

Beoogd effect De gemeenteraad in staat stellen haar controlerende en sturende rol uit te oefenen.

Argumenten 1.1. O&O voorstellen zijn noodzakelijke budget- en kredietwijzigingen In de Najaarsrapportage wordt onderscheid gemaakt tussen reeds genomen raadsbesluiten, collegebesluiten (indien aanwezig), O&O-mutaties en bijsturingsvoorstellen. Voor de eerste twee categorieën geldt dat hier of al eerder besluitvorming over heeft plaatsgevonden en deze besluiten uitsluitend financieel geformaliseerd moeten worden. Voor de categorie O&O-mutaties geldt dat deze onvermijdelijk en onontkoombaar zijn. Daarmee is het noodzakelijk dat deze budgetten en/of kredieten worden toegekend. Bij het onderdeel financiën van dit voorstel zijn de 'grootste' aanvragen met toelichting opgenomen. Een totaaloverzicht van de aanvragen is in de inleiding van de Najaarsrapportage opgenomen. De toelichting hierop is in de verschillende thema's opgenomen.

2.1. Bijsturingsvoorstellen kunnen worden afgewogen In de Najaarsrapportage wordt onderscheid gemaakt tussen reeds genomen raadsbesluiten, collegebesluiten (indien aanwezig), O&O-mutaties en bijsturingsvoorstellen. Voor de eerste twee categorieën geldt dat hier of al eerder besluitvorming over heeft plaatsgevonden en deze besluiten uitsluitend financieel geformaliseerd moeten worden. Voor de bijsturingsmutaties bestaat nog de keuzemogelijkheid of we dit wel of niet gaan verwerken in de begroting. Bij het onderdeel financiën van dit voorstel zijn de 'grootste' aanvragen met toelichting opgenomen. In de inleiding van de Najaarsrapportage is een totaaloverzicht gegeven van de bijsturingsmutaties. De toelichting hierop is opgenomen onder de verschillende thema's.

3.1. Voor het onderdeel WMO wordt voorgesteld om € 500.000 van het overschot in te zetten voor een verdere investering in voorliggende voorzieningen. Zoals in de toelichting op het voordeel van WMO is aangegeven is in aanloop naar de taakstelling van 2026 al de eerste stappen gezet. Zo zijn met quick-wins (zoals de pilot freonskippers voor thuisondersteuning en online boodschappen, toezichthouder, lagere indicaties, meer gebruik voorliggende voorzieningen) al een eerste resultaat behaald. Om deze investering door te kunnen zetten wordt gevraagd om € 500.000 van het verwachte voordeel van € 800.000 daar dit jaar voor in te kunnen zetten.

4.1. De vernieuwbouw van De Buitenkans vindt plaats op basis van hogere kwaliteit, zodat een afschrijvingstermijn van 50 jaar gerechtvaardigd is. De Buitenkans wordt een vernieuwbouwproject waar het niveau van de verbouwing op nieuwbouw zit. Hierdoor stijgen de afschrijvingsjaren van 40 jaar naar 50 jaar bij de vernieuwbouw en van 45 jaar naar 50 jaar bij kinderopvang. Dit betekent dat er wordt voorgesteld om het investeringsbedrag voor 2025 verhogen, wat ook nodig is om dit bouwniveau en duurzaamheidsambities te halen. De kapitaallasten zijn hierdoor in 2025 hoger met een bedrag van € 9.000 en vanaf 2028 is dit € 8.500. Dit betekent dat we in de eerste jaren meer kapitaallasten hebben dan wat nu in de begroting staat. In de latere jaren zijn deze kapitaallasten lager. In de totale looptijd van de kapitaallasten is het budgettair neutraal. Het investering bedrag voor Buitenkans is € 436.000 extra en voor € 50.000 extra voor de kinderopvang. Hiermee wijken we af van hetgeen is opgenomen in de nota waardering en afschrijving vast activa, via deze Najaarsrapportage wordt besloten om hier mee akkoord te gaan.

5.1. Het financiële resultaat is gewijzigd Het resultaat voor 2024 is verbeterd ten opzichte van de Voorjaarsrapportage naar een positief resultaat van bijna afgerond € 6,9 miljoen. Voor 2025 en verder is het resultaat verslechterd. Voor 2025 was in de Themabegroting een positief resultaat geraamd van € 1,2 miljoen. Met de mutaties van de Najaarsrapportage is dit begrote resultaat gedaald naar € 663.000. Hiermee is de ruimte voor het opvangen van tekorten verder verkleind.

5.2. Naast de financiën is ook de voortgang van de doelen opgenomen in de Najaarsrapportage Net als in de Voorjaarsrapportage is ook in deze Najaarsrapportage gewerkt met de stoplichten. Daarnaast zijn nu alle activiteiten die op planning of binnen het huidige budget passen (het groene stoplicht) ook van een toelichting voorzien.

Risico’s of kanttekeningen 1.1. en 2.1. Door onttrekkingen uit de algemene reserve lopen de beschikbare reserves terug. Alle incidentele mutaties worden onttrokken uit de algemene reserve en daarnaast worden een aantal posten uit de frictiereserve voor concernfrictie gehaald. Mede hierdoor, maar ook door de negatieve resultaten die worden verwacht vanaf 2026 loopt de algemene reserve terug met minimaal € 20 miljoen.

5.1. In deze Najaarsrapportage vinden nog geen mutaties plaats in het kader van DGFP (Gezonde Financiële Positie) Bij de Perspectiefnota 2025 vindt de integrale afweging plaats in het kader van de uitkomsten voor het DGFP (Gezonde Financiële Positie). Pas dan zullen de uitkomsten van de verschillende deelopdrachten leiden tot voorstellen.

5.2. De actualisatie van de bedrijfsvoeringsbudgetten is niet verwerkt in de Najaarsrapportage Twee keer per jaar vindt een analyse plaats van de bedrijfsvoeringsbudgetten. Deze bedrijfsvoeringsbudgetten bevatten met name de kosten voor inhuur, personeel (salariskosten, werkgeverslasten, personeelsregelingen en opleiding), verplichte abonnementen voor jurisprudentie en juridische kosten. Uit deze analyse kwam naar voren dat zonder bijsturing of compenserende maatregelen een overschrijding verwacht wordt op deze budgetten. De directie heeft de organisatie opdracht gegeven om met maatregelen te komen om deze overschrijding te verkleinen. Het college gaat op basis hiervan in overleg met het management over bijsturing, bijvoorbeeld omdat er een directe relatie ligt tussen inhuur en een aantal complexe dossiers. Het resultaat hiervan zal worden verwerkt in de Decemberbrief. Een en ander is namelijk nog afhankelijk van de maatregelen die worden genomen.

Communicatie en participatie

Financiën De effecten van deze Najaarsrapportage worden verwerkt in de begroting 2024 en in de begroting 2025 en verder. Dit is daarmee de eerste begrotingswijziging op de Themabegroting 2025. De gevolgen op het resultaat uit deze Najaarsrapportage is als volgt:

De voorstellen zijn gesplitst in O&O mutaties (onontkoombaar & onvermijdbaar) en Bijsturingsvoorstellen. De grootste mutaties zijn als volgt:

De incidentele mutaties verlopen via de reserves en de structurele mutaties via het resultaat. Per onderdeel wordt hieronder de toelichting gegeven die ook is opgenomen in de Najaarsrapportage.

1.WMO In aanloop naar de taakstelling van 2026 zijn de eerste successen geboekt. Zo hebben we met quick-wins (zoals de pilot freonskippers voor thuisondersteuning en online boodschappen, toezichthouder, lagere indicaties, meer gebruik voorliggende voorzieningen) al een eerste geprognosticeerd resultaat behaald van incidenteel € 1.100.000. Deze quick-wins vormen een eerste stap richting de taakstelling. Door deze nu al in te zetten, kunnen we de effecten monitoren, waar nodig bijsturen en sturen op de ondergrens van kwaliteit als het gaat om ondersteuning voor onze inwoners. Dit helpt de samenleving te wennen aan een nieuwe situatie en zich voor te bereiden op de toekomst. Omdat nog onzeker is dat we dit resultaat over het gehele jaar gaan behalen is ons voorstel om de begroting van 2024 met € 800.000 te verlagen. Daarnaast stellen we voor om hiervan € 500.000 in te zetten voor een verdere investering in voorliggende

voorzieningen om deze trend door te kunnen zetten. Waardoor het totale geprognosticeerde voordeel € 300.000 is. Voor 2024 en 2025 is door de raad bij het MJP deel 2 incidenteel budget beschikbaar gesteld. Voor 2026 zijn geen extra middelen beschikbaar gesteld. Door dit voordelige resultaat groeien we wel dichter naar de begroting van 2026 toe, maar blijft er sprake van een tekort in 2026. In relatie tot het Wmo-voordeel en de quick-wins zijn we gestart met drie doe- en ontmoetcentra en één voorliggende daginvulling. Door deze voorzieningen daalt het gebruik van de geïndiceerde dagbesteding. In de voorliggende daginvulling kunnen inwoners terecht die anders een indicatie zouden krijgen. Bovendien hebben de doe- en ontmoetcentra een preventieve werking, waardoor dag- en thuisondersteuning minder vaak nodig is. We zien de voordelen van deze investering financieel terug en het gebruik van geïndiceerde dag- en thuisondersteuning neemt af. Deze onderdelen worden zowel kwalitatief als kwantitatief intensief gemonitord. Om deze trend voort te zetten, is verdere investering in voorliggende voorzieningen noodzakelijk. Een stevig fundament is nodig om de komende jaren verder te kunnen bouwen en zo op termijn een structurele besparing te realiseren.

2. Specialistische jeugdhulp In de begroting voor 2024 is voor specialistische jeugdhulp een bedrag opgenomen van afgerond € 16.657.000. Ten opzichte van de begroting 2023 is dit een verlaging van € 1.000.000. Op basis van de cijfers destijds was dat een realistische aanpassing. In het tweede verzamelbesluit van 2023 en in de voorjaarsrapportage 2024 is aan uw raad al aangegeven dat de kosten naar verwachting gaan stijgen. De cijfers van de eerste helft van 2024 zijn nu bekend. Kijkend naar de aangegane verplichtingen stijgen de uitgaven naar een bedrag van € 17.700.000. Dat betekent ten opzichte van de begroting 2024 een stijging van € 1.000.000. Uiteraard blijft het college het verloop van de uitgaven voor specialistische jeugdzorg monitoren en definitieve duidelijkheid over de uitgaven over 2024 komt pas in het voorjaar van 2025 als ook alle productieverklaringen van de zorgaanbieders binnen zijn. De definitieve cijfers worden gepresenteerd in de jaarrekening 2024.

3. Posthuis De incidentele hogere lasten van € 324.000 worden met name veroorzaakt door hogere kosten voor uitkoopsommen (dit is een gebruikelijke term in de theaterwereld voor het betalen van de artiesten) en activiteiten van derden. Daarnaast is € 50.000 opgevoerd voor de kosten van de eigen productie. Hiertegenover staat dat de baten ook € 324.000 hoger zijn dan begroot. Dit wordt voor € 250.000 verklaard door hogere opbrengsten van de voorstellingen. De trend van de hogere kaartverkoop zet door in 2024.

4. Participatie Het aantal inwoners dat gebruik maakt van een bijstandsuitkering is redelijk stabiel. We verstrekken de afgelopen periode gemiddeld 1.220 uitkeringen. De financiering van deze uitkeringen (via de specifieke uitkering BUIG) valt vooralsnog € 575.000 lager uit. De uitkeringen vallen € 272.000 hoger uit. Dit maakt dat er voor dit moment een tekort is van € 847.000. Eind oktober verwachten we het definitieve BUIG budget wat mogelijk extra wijzigingen geeft. Gelijktijdig blijven we sterk sturen om onze inwoners aan het werk te helpen. Hiervoor is eerder dit jaar een plan van aanpak ontwikkeld gericht op instroombeperking, uitstroombevordering bij een lopende uitkering en nazorg bij uitstroom. En hiermee het tekort niet verder gaat oplopen. Onze invloed op het aantal uitkering is zeer bepekt. Daar waar we nog mogelijkheden zagen, zijn er naar aanleiding van het plan van aanpak een aantal acties uitgewerkt om de instroom te beperken, uitstroom te bevorderen en acties voor lopende uitkeringen. De acties zijn samen met medewerkers vanuit de uitvoering en beleid uitgewerkt en de quick wins zijn meteen opgepakt (deze waren eenvoudig in huidige proces in te bedden). Een aantal acties vragen meer tijd en zijn in ontwikkeling. Inwoners blijven uitkeringen aanvragen en Heerenveen blijft een aantrekkelijke gemeente om in te wonen. Hier hebben we geen invloed op.

Uitkeringen zijn onuitstelbaar, onvoorzien en onvermijdelijk. Als er recht is op bijstand

moeten we die verstrekken (het betreft een open-einde-regeling). 5. Begrafenisrechten De inkomsten in 2024 zijn hoger dan de prognose. Dit is deels te verklaren doordat de tarieven per januari 2024 zijn verhoogd tot marktconforme tarieven. Daarnaast zijn de inkomsten eenmalig hoger als gevolg van een groter aantal verlengingen in november/december 2023. Rechthebbenden (waarvan de rechten in 2024 verlopen) hebben ervoor gekozen om alvast in 2023 te verlengen en gebruik te maken van de nog niet verhoogde tarieven. Deze verlengingen zijn deels in 2024 administratief verwerkt waardoor de baten in 2024 eenmalig hoger zijn. 6. Omgevingsvergunningen De inkomsten op leges Omgevingsvergunningen zijn op dit moment lager dan geraamd. Verklaring is het feit dat met name het aantal grotere bouwprojecten relatief gezien minder is. Juiste deze projecten zorgen voor veel inkomsten. De bouw en daarmee deze inkomstenpost is sterk afhankelijk van hypotheekrente en bouwkosten, die zijn op dit moment relatief hoog.

7. Uitkering Algemene Reserve Gemeenschappelijke Regeling A7 Ontwikkelingsmaatschappij Bedrijvenparken A-7 Heerenveen – Joure had op 31 december 2023 een kaspositie van € 846.000. De rentebaten die daaruit voortvloeien leiden tot een last vanuit de vennootschapsbelasting. Het Bestuur van Gemeenschappelijke regeling Ontwikkelingsmaatschappij Bedrijvenparken A-7 Heerenveen – Joure heeft besloten om aan de beide deelnemende gemeenten De Fryske Marren en Heerenveen éénmalig € 500.000 uit te betalen, ieder € 250.000. Het Bestuur beoogt daarmee de verschuldigde vennootschapsbelasting te drukken.

8. Wachtgeldvoorziening Afgelopen jaar is er een wethouder gestopt bij de Gemeente Heerenveen en heeft daardoor recht op wachtgeld. Om risico te voorkomen is deze voorziening gevormd voor de totaal omvang van het aantal maanden waar de betreffende wethouder maximaal recht op heeft. Wanneer er niet volledig gebruik wordt gemaakt van deze voorziening valt het resterende stuk vrij ten gunste van het resultaat.

9. Heerenveense School De begrote bijdrage voor het onderhoud van de binnenkant van het gebouw is vorig jaar reeds ontvangen. Daarnaast waren er kosten van onderhoud opgenomen, terwijl die ten laste van de voorziening gebracht worden.

10. Meicirculaire De hogere baten vanuit de meicirculaire van het gemeentefonds bestaan o.a. uit: • € 650.000 afrekening BCF plafond 2023, in 2023 hebben de gemeenten minder gecompenseerd via het BTW compensatiefonds (BCF), dit bedrag vloeit terug in de algemene uitkering. • € 963.000 Participatie, de middelen voor de Wet sociale werkvoorziening is in 2024 opgehoogd om de gemeenten tegemoet te komen bij de financiële uitdagingen die zijn ervaren rondom de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. De effecten voor 2025 en verder zijn opgenomen in de Themabegroting 2025.

11. Flexschil jeugd In een motie van uw raad op 18 juli jl. heeft u het college gevraagd om onderzoek te doen naar het voornemen om de flexibele schil jeugd stop te zetten en uw raad een voorstel te doen in de begroting. Het college zou graag het gevraagde onderzoek naar de effecten van het afschalen van de flexibele schil meenemen in het brede onderzoek in het kader van het project Duurzaam Financieel Gezond Perspectief. We hebben dan ook om meer tijd nodig voor het onderzoek, waar u in de motie naar vraagt, en dit deel uit te laten maken van het brede onderzoek naar de totale formatie van Team Jeugd en Gezin. We hebben dit toegelicht in een separate brief. Omdat het onderzoek langer duurt stelt het college voor de flexibele schil in 2025 te handhaven op 4 fte en niet af te bouwen. De hiermee gemoeide kosten bedragen € 0,5 miljoen en worden gefinancierd vanuit de Algemene reserve

12. Baggeren (overhevelen) De gemeente voert samen met het waterschap een groot project uit om watergangen in het bebouwd gebied op diepte te brengen. Het is een omvangrijk werk met veel uitzoekwerk en afstemming met diverse partijen en aanliggende eigenaren. Het werk is verdeeld in twee fasen. De uitvoering van de eerste fase staat op het punt van beginnen. De tweede fase zit momenteel in de voorbereidingsfase. De uitvoering zal in de winter van 2024/2025 worden opgestart en loopt door in het nieuwe jaar.

13. Treasury Doordat er minder geïnvesteerd is dan begroot (op dit moment rond de 40% van het jaarbedrag) hebben wij meer liquide middelen dan verwacht, wat meer rente oplevert dan begroot (meevaller in de baten van € 0,5 miljoen). Daarnaast is het niet nodig geweest een nieuwe geldlening aan te trekken waardoor de begrote rente voor de financieringsbehoefte niet wordt uitgegeven (meevaller in de lasten van € 0,55 miljoen). 14. Frictie Organisatieverandering In het kader van de nieuwe organisatiestructuur en governance worden er extra kosten gemaakt. Dit resulteert voornamelijk in hogere inhuurlasten wat is aangegeven in de raadsbrief van 13 februari 2024. Daarnaast is inhuur noodzakelijk voor de aanpassing van de systemen aan de nieuwe organisatiestructuur. De extra kosten worden gefinancierd uit de bestemmingsreserve voor frictiekosten concern. 15. Onderhoud Gemeentehuis In het voorjaar van 2024 is de kwaliteit van de kantoorruimtes beoordeeld. Dit na klachten over vieze muren en vloeren. Dit beeld komt ook terug in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Voorgesteld wordt om de ruimtes met veel verkleuringen en vlekken/gaten in de vloerbedekking op te knappen. Deze werkzaamheden zijn niet voorzien in het beheerplan dat onderdeel is van de Brede Nota Kapitaalgoederen 2023-2027. Op basis van de inventarisatie worden de kosten incl.

verhuis- en schoonmaakkosten begroot op € 175.000.

Bijlagen • Najaarsrapportage 2024