Raadsvoorstel Evaluatie Heerenveen Ondernemers Fonds

Voorstel aan de gemeenteraad Opsteller Drent, Roy Kenmerk Z.21.353109 / D.21.1494918 Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Raadsvoorstel Evaluatie Heerenveen Ondernemers Fonds 2021

Onderwerp Evaluatie Heerenveen Ondernemers Fonds (HOF) 2021.

Voorgesteld besluit 1. Kennisnemen van de evaluatiememo Heerenveen Ondernemers Fonds (HOF) 2021; 2. de retributieregeling, waarbij agrariërs de opslag kunnen terugvorderen, niet langer als verplichting op te leggen aan het HOF; 3. het HOF en haar werking eens in de vier jaar te evalueren in plaats van eens in de twee jaar.

Inleiding In 2015 is het Heerenveen Ondernemers Fonds (HOF) gestart. Het fonds wordt gevoed door een opslag op de OZB van niet-woningen van 4,76%. Dit fonds heeft (afhankelijk van de OZB opbrengst) een omvang van ongeveer € 300.000 tot € 325.000 per jaar. Na de evaluatie in 2017 is door uw raad besloten om de OZB-opslag en het fonds te continueren (raadsbesluit van 16 oktober 2017). Doel van het fonds is dat de trekkingsgerechtigden (de ontvangers van de gelden) de middelen inzetten ter versterking vaan het ondernemers- en vestigingsklimaat. De opslag van de OZB wordt gerekend over de OZB niet-woningen, waardoor ook agrariërs een opslag moeten betalen. Agrariërs kunnen gebruikmaken van een zogenaamde retributieregeling. Tijdens de oprichting van het fonds is door uw raad een motie aangenomen (motie "Gemeentebreed Ondernemersfonds Heerenveen"), waardoor zij door middel van een formulier 'hun opslag' kunnen terugkrijgen. Recentelijk hebben er in de jurisprudentie ontwikkelingen plaatsgevonden die een dergelijke retributieregeling strijdig acht met het verbod op rechtsongelijkheid. Bij de behandeling van de eerste evaluatie van het HOF (tijdens de raadsvergadering van 16 oktober 2017) is een amendement ingediend. Hierin is besloten om het HOF tweejaarlijks te evalueren. Reden hiervan is het betrokken houden van uw raad en om de OZB opslag te kunnen wegen.

U wilt inzicht in de inkomsten, uitgaven en saldo’s. Tevens inzicht in deelname, betrokkenheid en participatie bij het HOF en de trekkingsgerechtigden.

Beoogd effect U te informeren over de evaluatie van ondernemersfonds;

de retributieregeling per 1 januari 2022 af te schaffen; er wordt er niet meer tweejaarlijks, maar vierjaarlijks geëvalueerd.

Argumenten 1.1 Uw raad heeft gevraagd om een tweejaarlijkse evaluatie van het fonds om de OZB-opslag te wegen. Met deze evaluatiememo stellen we u op de hoogte van de actuele ontwikkelingen bij het ondernemersfonds. Wij hebben dezelfde werkwijze gehanteerd, zoals wij dat in het verleden ook hebben gedaan op dit onderwerp. Een afschrift van deze memo is als bijlage van dit raadsvoorstel toegevoegd. 2.1 De retributieregeling is strijdig met het verbod op rechtsongelijkheid. In de gemeente Bodegraven-Reeuwijk en Teylingen zijn er vergelijkbare fondsen opgericht waarbij er een uitzonderingspositie geldt voor agrariërs. Uit recentelijke uitspraken van de rechter, wordt deze uitzonderingspositie gezien als een verkapt tweesoortig tariefmodel voor OZB-niet woningen. Dat wil zeggen dat agrarische ondernemers een ander tarief betalen (het reguliere tarief minus de 4,76% opslag) dan andere ondernemers. In Heerenveen hebben wij bij de oprichting van het fonds rekening gehouden met het feit dat wij geen twee tarieven mogen hanteren. Dit heeft ertoe geleid dat het ondernemersfonds zelf de retributie verzorgt. Deze werkwijze wordt door de rechter ook gezien als het hanteren van twee tarieven, omdat uiteindelijk agrariërs alsnog een ander tarief betalen waar de gemeente indirect aan meewerkt. 2.2. Wij willen ons aan de wet houden.

Als gemeente willen wij waarde hechten aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Een regeling als deze wordt door de rechtbank in de desbetreffende gemeenten gezien als strijdig met het verbod op rechtsongelijkheid. Wij willen graag actief reageren door ons beleid aan te passen in plaats van af te wachten totdat een dergelijke rechtszaak in onze gemeente ons dwingt. 2.3. De gemeente loopt een (onnodig) financieel risico bij instandhouding van de retributie Er bestaat een kans dat iemand deze indirecte differentiatie van het tarief aanhangig maakt bij de rechtbank. Het gevolg kan zijn dat de rechtbank deze OZB-opslag niet rechtsgeldig verklaart, waardoor wij belastingopbrengsten mislopen. Het gevolg is dat wij geen dekking hebben voor de subsidie die wij aan het HOF willen uitkeren. Het zou gaan om een bedrag van ongeveer € 325.000. Gezien onze financiële positie en het feit dat wij een goed alternatief hebben gevonden voor de agrariërs komen wij tot de conclusie dat wij dit risico niet willen lopen. 2.4. Het voornemen van de afschaffing van de retributieregeling is in goed overleg met de trekkingsgerechtigden en het LTO. Wij zijn afgelopen periode intensief in gesprek geraakt met landbouworganisatie LTO. Zij begrijpen dat wij als gemeente ons aan de wet willen houden en daarom hebben wij in gezamenlijkheid naar alternatieven gezocht.

Het resultaat is dat het LTO de gelden gaan gebruiken om hun contributie voor leden te verlagen. Daarmee worden de gelden enerzijds op een doelmatige manier besteedt en anderzijds wordt de drempel om lid te worden van deze organisatie lager. Deze manier van besteding van de gelden wordt ook door andere trekkingsgerechtigden met succes gebruikt. 3.1 Een vierjaarlijkse evaluatie vinden wij passender. Uw raad heeft ons in 2017 gevraagd om iedere twee jaar een evaluatie uit te voeren. Nu het fonds inmiddels een aantal jaar operationeel is, de trekkingsgerechtigden over het algemeen positief zijn en de retributieregeling (wellicht) niet meer van toepassing zijn vinden we het onwenselijk om iedere twee jaar een evaluatie te doen. De gemeente heeft een subsidierelatie met het HOF, waardoor wij eventuele belangrijke zaken snel signaleren en kunnen bespreken tijdens bestuurlijke overleggen. Bovendien hebben wij als gemeente een goede relatie met onze ondernemersvertegenwoordigingen, waardoor we snel kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen. Tot slot signaleren wij dat de evaluaties afgelopen periode (2017, 2019 en 2021) sterk op elkaar lijken.

Risico’s of kanttekeningen 2.1. Andere gemeenten blijven de retributieregeling in stand houden. Hoewel wij u als raad voorstellen om de retributieregeling af te schaffen, bestaan er ook gemeenten die juist voortzetting wensen van een retributieregeling. Zij menen een goede reden te hebben om de retributie te rechtvaardigen. Een voorbeeld daarvan is gemeente Súdwest-Fryslân, waarbij de kanttekening moet worden gemaakt de retributieregeling daar veel gecompliceerder is. Daar hebben niet alleen agrariërs een uitzonderingspositie, maar ook andere groepen.

Communicatie en participatie Wij hebben in de evaluatie uitvoerig met alle betrokkenen gesproken over de werking van het ondernemersfonds. Daarbij kunt u denken aan het bestuur en de trekkingsgerechtigden. Bij een positief besluit willen wij het volgende doen: 1. Wij brengen het ondernemersfonds en de trekkingsgerechtigden op de hoogte van het besluit van uw raad. Dit zullen we doen door middel van een brief en in onze bestuurlijke overleggen met de betrokkenen; 2. De gemeente gaat de agrarische ondernemers per brief aanschrijven dat de retributieregeling per 1 januari 2022 komt te vervallen en dat eventuele retributieaanvragen voor het (belasting)jaar 2022 en verder niet meer in behandeling wordt genomen. Dit zullen wij spoedig na een positief besluit van de raad doen. Bovendien plaatsen wij op onze gemeentelijke website een informatiepagina met alle veel gestelde vragen rondom de afschaffing van deze regeling; 3. Wij zijn en blijven in gesprek met het LTO en het bestuur van het HOF om de afschaffing van de retributieregeling in goede banen te leiden en sturen bij als dat nodig is.

Financiën Voor de gemeente heeft dit besluit geen directe gevolgen voor de gemeentelijke financiën. Dit besluit heeft geen invloed op de opbrengsten van de OZB-opslag of de hoogte van het bedrag van de subsidie voor het ondernemersfonds. Er bestaat wel een financieel risico bij instandhouding van de retributieregeling, ter hoogte van de dekking van het subsidiebedrag. Dit is ongeveer € 325.000 per jaar.

Bijlagen 1. Evaluatie Heerenveen Ondernemers Fonds (HOF) 2021.