Bijlage 6 Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
Archeologisch onderzoek Projectnummer: 367815 Referentienummer: SWNL0258943 Datum: 30-03-2020
Zonnepark Oudehaske Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek d.m.v. verkennende booronderzoek SWECO ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 2305
Definitief
Sweco Rozenburglaan 11 9727 DL Groningen Postbus 7057 9701 JB Groningen Nederland
T +31 88 811 66 00 www.sweco.nl
Sweco Nederland B.V. Team Heritage Consultancy Handelsregister 30129769 Statutair gevestigd te De Bilt
Verantwoording Titel
Zonnepark Oudehaske
Subtitel
Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek d.m.v. verkennende booronderzoeke boringen
ISSN-nummer
SWECO ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 2305 2468-4813
Projectnummer
367815
Referentienummer
SWNL0258943
Revisie
D01
Datum
30-03-2020
Auteur(s)
Dagmar Ewolds (junior archeoloog), Hilde Boon senior KNA-archeoloog/prospector (actornummer: 39446695)
E-mailadres
Gecontroleerd door Senior KNA prospector Paraaf gecontroleerd
Goedgekeurd door Teammanager Paraaf goedgekeurd
2 (19)
Sweco voert archeologisch onderzoek uit onder procescertificaat SIKB BRL 4000 ’Archeologie’ (versie 4.0) en de protocollen 4001, 4002, 4003 en 4004. De archeologische werkzaamheden worden uitgevoerd in overeenstemming met de Kwaliteitsnorm van de Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.0). Administratieve gegevens Uitvoerder
Sweco Nederland B.V.
Provincie Gemeente Plaats Toponiem Kaartbladnummer Kadastrale gegevens x/y-coördinaten
Fryslan Heerenveen Oudehaske Zonnepark Oudehaske
Opdrachtgever Onderzoeksmeldingsnummer Archis monumentnummer Archis waarnemingsnummer Oppervlakte plangebied Bevoegde overheid Projectmedewerkers Periode van uitvoering Beheer en plaats van documentatie
Tjalleberd F 2009, Tjalleberd F 1954 N x:187717 y: 553074 O x:187824 y: 553252 Z x:187530 y: 553174 W x:1874340 y: 553140 Rooftop Energy 47881125100 114397 m2 Gemeente Heerenveen, Saartje de Bruijn (provincie Fryslan, adviseur gemeente) Hilde Boon (Senior KNA archeoloog/prospector, actornummer: 39446695), Dagmar Ewolds (Junior Archeoloog) Februari – Maart 2020 Sweco B.V., vestiging Groningen
3 (19)
Inhoudsopgave 1
Inleiding .................................................................................................................. 7
1.1
Aanleiding van het onderzoek ................................................................................. 7
1.2
Methodiek ................................................................................................................ 7
1.3
Doelstelling en vraagstelling .................................................................................... 7
2
Vooronderzoek....................................................................................................... 8
2.1
Afbakeningen plangebied, huidig gebruik en toekomstig gebruik ........................... 8
2.1.1
Afbakening plan- en onderzoeksgebied ................................................................................8
2.1.2
Huidig gebruik van het plangebied ........................................................................................8
2.1.3
Toekomstig gebruik van het plangebied ...............................................................................8
2.2
Aardwetenschappelijke kenmerken ......................................................................... 8
2.3
Archeologische waarden ......................................................................................... 9
2.4
Historische situatie en mogelijke verstoringen ...................................................... 12
2.4.1
Oude kaarten, ondergrondse bouwhistorische waarden en mogelijke verstoringen ...........12
3
Gespecificeerde verwachting ............................................................................. 13
4
Conclusie en advies bureauonderzoek ............................................................. 14
4.1
Conclusie ............................................................................................................... 14
4.2
Advies .................................................................................................................... 14
5
Veldonderzoek ..................................................................................................... 15
5.1
Doelstelling en vraagstelling .................................................................................. 15
5.2
Methodiek .............................................................................................................. 16
5.3
Resultaten en interpretatie .................................................................................... 16
5.3.1
Bodemopbouw ....................................................................................................................16
5.3.2
Interpretatie .........................................................................................................................16
5.3.3
Archeologie .........................................................................................................................16
6
Conclusie .............................................................................................................. 17
6.1
Synthese ................................................................................................................ 17
6.2
Conclusie ............................................................................................................... 17
6.3
Advies .................................................................................................................... 17
Literatuurlijst en gebruikte bronnen .................................................................................. 19 Bijlage 1.
Locatie plangebied
Bijlage 2.
Geomorfologische Kaart
Bijlage 3.
Bodemkaart
Bijlage 4.
Archeologie
Bijlage 5.
Boorplan
Bijlage 6.
Boorprofielen
4 (19)
Samenvatting In opdracht van Rooftop Energy heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek en inventarisend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar de locatie van een geplande zonneweide te Oudehaske, gemeente Heerenveen. Ten behoeven van de omgevingsvergunning is archeologisch onderzoek nodig. De geplande ingrepen gaan onder andere gepaard met graafwerkzaamheden die eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen verstoren. Het plangebied is in een ontgonnen veenpolder gelegen, in een veen-op-dekzand gebied. Op basis van de FAMKE is ten aanzien van de periode Steentijd-Bronstijd een karterend onderzoek 1 noodzakelijk bij ingrepen van meer dan 500 m2, hetgeen neerkomt op 12 boringen per hectare. In deze gebieden kunnen archeologische resten uit de steentijd zich direct onder het oppervlak bevinden, eventueel afgedekt door een dun veen – of kleidek. Voor de periode IJzertijd-Middeleeuwen wordt voor een deel van het plangebied onderzoek aanbevolen in de vorm van een karterend onderzoek 3 bij ingrepen van meer dan 5000m2. De te verwachten archeologische resten zijn met name gerelateerd aan Middeleeuwse veentonginningen. Daarbij bestaat de kans dat er zich huisterpjes uit deze tijd in het plangebied bevinden.
In overleg met de bevoegde overheid is eerst een verkennend booronderzoek (3 boringen per ha.) uitgevoerd om de mate van intactheid van de bodem vast te stellen. Tijdens het verkennend booronderzoek is aangetoond dat het veen volledig is ontgonnen. Ook het onderliggende dekzand is verstoord geraakt. De top van het dekzand, het maaiveld uit het Pleistoceen en vroeg Holoceen, is niet meer intact. Bovendien zijn er geen aanwijzingen voor podzolbodems waargenomen. Ook zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen. De kans op het aantreffen van een intacte vindplaats uit de Steentijd en/of de Middeleeuwen is daarom ook zeer klein. Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek aanbevolen. De voorgenomen bodemingrepen kunnen zonder archeologisch voorbehoud worden uitgevoerd.
5 (19)
Tabel 1-1
Overzicht van archeologische perioden1
Periode
Tijd
Laat-Paleolithicum (Oude Steentijd)
tot
9.000 v.Chr.
Mesolithicum (Midden Steentijd)
9.000 v.Chr.
-
4.900 v.Chr.
Neolithicum (Nieuwe Steentijd)
5.325 v.Chr.
-
1.900 v.Chr.
Bronstijd
1.900 v.Chr.
-
800 v.Chr.
IJzertijd
800 v.Chr.
-
12 v.Chr.
Romeinse Tijd
12 v.Chr.
-
450 n.Chr.
Vroege Middeleeuwen
450
-
1.050 n.Chr.
Late Middeleeuwen
1.050
-
1.500 n.Chr.
Nieuwe Tijd
1.500
-
heden
Tabel 1-2
Indeling van het Kwartair
chronostratigrafie Kwartair
Holoceen
Pleistoceen
jaren geleden Subatlanticum Subboreaal Atlanticum Boreaal Preboreaal Laat Weichselien (ijstijd) Eemien Midden Saalien (ijstijd) Elsterien (ijstijd) Vroeg
1
3.000 5.000 8.000 9.000 10.000 130.000 120.000 130.000 800.000 200.000 400.000 2.400.00 0
-
heden 3.000 5.000 8.000 9.000 10.000 10.000 120.000 130.000 130.000 315.000 800.000
Bron: Archeologisch Basis Register 1992.
6 (19)
1
Inleiding
1.1 Aanleiding van het onderzoek In opdracht van Rooftop Energy heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek en inventarisend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar de locatie van een geplande zonneweide te Oudehaske, gemeente Heerenveen (zie bijlage 1). Ten behoeve van de omgevingsvergunning is archeologisch onderzoek nodig. De geplande ingrepen gaan onder andere gepaard met graafwerkzaamheden die eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen verstoren. 1.2 Methodiek Dit rapport betreft een standaardrapport zoals genoemd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform SIKB BRL 4000 protocol 4002 en bestaat uit elf processtappen (zie hieronder). Bij de uitvoering van het bureauonderzoek is niet afgeweken van de BRL.
1) Afbakenen plan- en onderzoeksgebied; vaststellen consequenties toekomstig gebruik (LS01) 2) Aanmelden onderzoek bij Archis 3) Vermelden (en toepassen) overheidsbeleid (LS01) 4) Beschrijven huidig gebruik (LS02) 5) Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen (LS03) 6) Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden ondergrond (LS02, LS03, LS04) 7) Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke kenmerken (LS04) 8) Opstellen gespecificeerde verwachting en formuleren onderzoeksstrategie (LS05) 9) Opstellen standaardrapport bureauonderzoek (LS06) 10) Aanleveren standaardrapport - afmelden onderzoek in Archis 11) Aanleveren digitale gegevens bij e-depot (DS05) Processtappen 1 tot en met 7 leveren gegevens op basis waarvan de gespecificeerde verwachting (stap 8) wordt opgesteld. Deze stappen worden behandeld in paragraaf 1.1 en hoofdstuk 2. Processtap 9 resulteert in het voorliggende rapport. Processtappen 10 en 11 hebben betrekking op het openbaar maken van het bureauonderzoek voor derden bij onder meer Archis en het e-Depot. 1.3 Doelstelling en vraagstelling De bodemingrepen die gepaard gaan met de geplande werkzaamheden zullen eventueel aanwezige archeologische resten in de bodem verstoren en/of vernietigen. Derhalve dienen voorafgaand aan die werkzaamheden de archeologische waarden binnen het plangebied in kaart te worden gebracht.
Het doel van het bureauonderzoek is inzicht te krijgen in de archeologische waarde van het plangebied. Het onderzoek richt zich op de vraag of er in het plangebied archeologische waarden aangetroffen kunnen worden. Voor het bureauonderzoek zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld: · Zijn mogelijk archeologische waarden in het plangebied aanwezig? · Is het plangebied voldoende onderzocht. Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek wordt geadviseerd?
7 (19)
2
Vooronderzoek
2.1
Afbakeningen plangebied, huidig gebruik en toekomstig gebruik
2.1.1 Afbakening plan- en onderzoeksgebied Het plangebied ligt ten westen van Heerenveen, direct ten noorden van de A7. De exacte locatie van het plangebied wordt weergegeven in bijlage 1. Het onderzoeksgebied betreft een straal van 100 m hieromheen. 2.1.2 Huidig gebruik van het plangebied Het plangebied heeft momenteel een agrarische functie. 2.1.3 Toekomstig gebruik van het plangebied De werkzaamheden die gepaard gaan met het plaatsen van de funderingen van de geplande zonnepanelen en de aan te leggen kabels kunnen de bodem en de hierin eventueel aanwezige archeologische resten verstoren. 2.2 Aardwetenschappelijke kenmerken Om de landschapsgenese in beeld te brengen is gebruik gemaakt van bodemkaarten en geologische en geomorfologische kaarten. Met behulp hiervan worden de bodem en het landschap beschreven. Onderdeel van deze studie vormt een analyse van het Actueel Hoogtebestand Nederland. Tabel 2-1
Aardwetenschappelijke informatie
Bron
Informatie
Geologie
Veen (Formatie van Nieuwkoop, Laag van Nijbeets); dekzand (formatie van Boxtel Laagpakket van Wierden) Ontgonnen veenvlakte al dan niet opgevuld met klei (fluviatiel) en/of dekzand (2M81ykd) moerige podzolgronden met een moerige bovengrond (vWp) Circa 1,25 m -NAP (zuidoost) – circa 1,63 m -NAP (noordwest)
Geomorfologie Bodemkunde AHN
Afbeelding 2-1: Geologische doorsnede van het onderzoeksgebied (Bron: Dinoloket.nl)
8 (19)
Het plangebied bevindt zich in een veenpolder. In Friesland was tot aan de ontginning van het gebied in de Middeleeuwen een uitgestrekt hoogveengebied aanwezig. Op enkele locaties zijn volgens ondergrondgegevens in het Dinoloket nog resten veen aanwezig (Laag van Nieuwkoop, Laag van Nij Beets). Dit veenpakket heeft zich vanaf de Steentijd op het onderliggende dekzand kunnen ontwikkelen (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Dit dekzand is tijdens het Weichselien afgezet. Het dekzandlandschap was geschikt voor bewoning tijdens de Steentijd. Vanaf het Neolithicum vernatte het gebied en tot aan de Middeleeuwen heeft waarschijnlijk geen bewoning plaatsgevonden in het veengebied. Het dekzand dat tijdens het Weichselien is afgezet, is volgens de gegevens in het DINOloket slechts 1,5 à 2,5 meter dik.2 Hieronder bevindt zich keileem: een pakket verweerde grondmorene dat tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien, werd afgezet onder het landijs (Formatie van Drenthe). Volgens de geomorfologische kaart bevindt het plangebied zich in een ontgonnen veenvlakte al dan niet opgevuld met klei (fluviatiel) en/of dekzand (eenheid 2M81ykd). Ook op het AHN is te zien dat het plangebied relatief laaggelegen is. Het ligt in een groter, relatief lager gelegen ontgonnen veengebied, tussen Jouwe in het westen, Heerenveen in het oosten en Oudehaske in het zuiden (zie ook afb. 2-2).
Er is nagenoeg geen reliëf zichtbaar. Volgens de bodemkaart zijn in het plangebied moerige podzolgronden met een moerige bovengrond (vWp) aanwezig.
Afbeelding 2-2. Ligging van (de omgeving van) het plangebied op het AHN (www.ahn.nl).
2.3 Archeologische waarden Om de reeds bekende archeologische waarden in beeld te krijgen, zijn diverse bronnen geraadpleegd, zoals de Archeologische Monumentenkaart, Archis3 en archeologische waarden- en/of beleidskaarten van het betreffende gebied. Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (FAMKE) De provincie Fryslân heeft een archeologische beleids- en advieskaart opgesteld, waarop wordt aangegeven welk type onderzoek nodig is om op een verantwoorde wijze om te gaan met het bodemarchief bij grondwerkzaamheden. De kaart is een aanvulling op en uitbreiding van de provinciale Archeologische Monumentenkaart zoals die door de
2
Boringen B11C0766, B11C0767, B11C0763
9 (19)
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wordt beheerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen twee perioden: enerzijds de periode Steentijd-Bronstijd en anderzijds de periode IJzertijd-Middeleeuwen. Volgens de FAMKE is ten aanzien van de periode Steentijd-Bronstijd een karterend onderzoek 1 (steentijd) noodzakelijk bij ingrepen van meer dan 500 m2, hetgeen neerkomt op 12 boringen per hectare. In deze gebieden kunnen archeologische resten uit de steentijd zich direct onder het oppervlak bevinden, eventueel afgedekt door een dun veen – of kleidek. De conservering van deze resten is goed maar is zeer kwetsbaar.
Afbeelding 2-2: Archeologische beleidskaart Steentijd. Bron: FAMKE (arcgisonline.nl)
Voor de periode IJzertijd-Middeleeuwen wordt voor een deel van het plangebied onderzoek aanbevolen in de vorm van een karterend onderzoek 3 bij ingrepen van meer dan 5000m2. De te verwachten archeologische resten zijn met name gerelateerd aan Middeleeuwse veentonginningen. Daarbij bestaat de kans dat er zich huisterpjes uit deze tijd in het plangebied bevinden.
10 (19)
Afbeelding 2-3: Archeologische beleidskaart IJzertijd-Middeleeuwen. Bron: FAMKE (arcgisonline.nl)
De Archeologische Monumentenkaart (AMK) bevat een overzicht van belangrijke archeologische terreinen in Nederland. In en in de omgeving van het plangebied zijn geen AMK-terreinen geregistreerd (zie bijlage 4). In de omgeving van het plangebied een aantal waarnemingen gedaan waaronder een vuursteenvindplaats en een aantal fragmenten Neolithisch aardewerk (vondstnummer 2041745100) en een tweede vuursteenvindplaats (2068516100). Sweco heeft in 2017 een bureauonderzoek verricht naar de locatie van een transformatorstation. Dit onderzoek heeft 300 meter ten noorden van het huidige plangebied plaatsgevonden. Vanwege de verwachten verstoringen en de ophoging van het station met zand is de bodem waarschijnlijk verstoord. Geadviseerd is het plangebied vrij te geven. Andere onderzoeken in de buurt zijn een bureauonderzoek uitgevoerd voor een kabeltracé richting Oudehaske door Periplus Archeomare (2015, ZaakID 3974341100) en een inventariserend booronderzoek door RAAP (2011, Zaak ID: 2332470100) te Oudehaske (500 meter ten zuidwesten van het plangebied). Het onderzoek van RAAP is relevant. In een aantal boringen is een restant van een veenpakket waargenomen. Onder het verstoorde pakket (bouwvoor en een verstoorde zandlaag) bevindt zich dekzand. In dit dekzand zijn geen aanwijzingen voor een podzolbodem waargenomen. De top is lichtjes uitgespoeld.
De bodem bevat veel humusvlekken, wortelresten en in de meeste boringen is in het dekzand een stagnatielaag waargenomen. Dit duidt op natte omstandigheden.
11 (19)
Ten noorden van het onderhavige plangebied heeft archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Booronderzoek in 2005 door de Steekproef (2097677100) heeft vastgesteld dat de bodem hier grotendeels verstoord is. In slechts enkele boringen is een Bhorizont waargenomen.In verstoorde lagen zijn verbrandde vuurstenen zonder antropogene indicatoren aangetroffen. In 2015 is door Antea Group (2466267100) booronderzoek verricht. Naast een opgehoogd pakket (tot 1,5 m -mv.) zijn in de verstoorde bodem geen aanwijzingen voor podzolbodems aangetroffen. Het terrein was waarschijnljik ongeschikt voor bewoning aangezien het er altijd te nat is geweest. Er zijn geen aanwijzingen voor een oorspronkelijk microreliëf aangetroffen. 2.4
Historische situatie en mogelijke verstoringen
2.4.1 Oude kaarten, ondergrondse bouwhistorische waarden en mogelijke verstoringen Het Friese hoogveenlandschap is vanaf de Middeleeuwen ontgonnen. Volgens historische kaarten, waaronder de topografisch militaire kaart uit 1850 en de kadastrale minuut uit 1811-1832, heeft in de Nieuwe Tijd geen bewoning in het gebied plaatsgevonden. Op historische kaarten, bijvoorbeeld de kadastrale minuutkaart uit 1811-18323, is duidelijk te zien dat het plangebied in een veenontginningsgebied is gesitueerd. De percelering van langgerekte percelen geeft het karakter van de veenontginning weer. Op de kaart van Schotanus uit 1718 is te zien dat men een start heeft gemaakt met de veenontginning van het gebied. Vanuit het bewoningslint van Oude- en Nijehaske is een drietal haakse assen richting het noorden te zien, waar het gebied ”de Dolten”, langs de watergang De Welle als eerste ontgonnen is. Het plangebied ligt in het centrale deel van de ontginning, langs de ”Hasker Sloot geheel droog”, in de ”Olde Hasker Uytgangen”. Een eeuw later, op de kaart van Eekhoff uit 1849 is het plangebied volop in ontginning. Het ligt in een gebied met de veldnaam ”vergraven landen” (zie afb. 2-4).
Afbeelding 2-4. Het plangebied (bij benadering omcirkeld) op de kaarten van Schotanus uit 1718 en Eekhoff uit 1849. Bron: www.tresoar.nl Ook op de Topografisch Militaire Kaart van 1850 ligt het plangebied middenin de ’Veenpolder’ en is het gebied deels weergegeven als open water (hooiland) vanwege inklinking (veenoxidatie) en ontginning. De zandafgraving ten oosten van het plangebied vindt plaats aan het begin van de jaren ’80 van de 20e eeuw. Begin jaren ’60 is aan de
3
Geraadpleegd via www.hisgis.nl
12 (19)
zuidkant van het plangebied de voorganger van de A7 aangelegd. Ook liggen verspreid in het gebied enkele boerderijen. Het plangebied zelf blijft onbebouwd. Verstoringen kunnen met name zijn opgetreden tijdens de veenontginningen en acitviteiten die zijn gerelateerd aan het agrarische gebruik van het gebied (ploegen, verkaveling etc.). Deze activiteiten hebben de top van het oorspronkelijke maaiveld uit het de periode LaatPleistoceen-Neolithicum (de top van het dekzand) mogelijk aangetast.
3
Gespecificeerde verwachting
Op basis van het beknopte bureauonderzoek is een archeologische verwachting opgesteld voor het plangebied. Het plangebied ligt net ten noorden van het Drents-Friese keileemplateau. Op eventuele dekzandkopjes kan bewoning hebben plaatsgevonden in het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum. Sporen uit het Neolithicum kunnen aangetroffen worden, mits het landschap nog niet bedekt was met het veen dat zich vanaf deze periode heeft ontwikkeld. Vanwege de stijgende temperaturen en grondwaterspiegel is het plangebied vanaf het Laat-Neolithicum tot aan de ontginning van het gebied in de Middeleeuwen in ieder geval ongeschikt voor bewoning. Er worden daarom geen archeologische resten uit de periode Bronstijd – Middeleeuwen verwacht. Verstoringen kunnen met name zijn opgetreden tijdens de veenontginningen in het gebied vanaf de 18e eeuw en acitviteiten die zijn gerelateerd aan het agrarische gebruik van het gebied (ploegen, verkaveling etc.). Deze activiteiten hebben de top van het oorspronkelijke maaiveld uit het Pleistoceen en vroeg Holoceen (de top van het dekzand) mogelijk aangetast.
13 (19)
4
Conclusie en advies bureauonderzoek
4.1
Conclusie
· Zijn mogelijk archeologische waarden in het plangebied aanwezig? Het plangebied ligt in een veen-op-dekzand gebied. In de top van het dekzand kunnen archeologische resten worden aangetroffen uit de Steentijd, mits de bodem niet verstoord is. In de top van het veenpakket kunnen in theorie sporen van Middeleeuwse bewoning en veenontginning worden aangetroffen.
· Is het plangebied voldoende onderzocht. Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek wordt geadviseerd? Het plangebied is nog niet in het veld onderzocht. Het is daarom onbekend in welke mate het dekzand is verstoord en of er bijvoorbeeld restanten van dekzandkopjes in het plangebied aanwezig zijn. Geadviseerd wordt om een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mate van intactheid van de bodem vast te kunnen stellen. 4.2 Advies Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek wordt voor het plangebied geadviseerd om verkennend booronderzoek uit te voeren (3 boringen per hectare). Dit is afgestemd met de bevoegde overheid.4 Diverse eerder uitgevoerde onderzoeken uitgevoerd in de directe omgeving lijken er op te wijzen dat de kans op verstoring van de bodem in het plangebied groot is. Karterend onderzoek, zoals dat door de FAMKE voor het grootste deel van het plangebied wordt geadviseerd, wordt uitgevoerd mits het verkennend booronderzoek hier aanleiding toe geeft. Indien de bodem (deels) intact blijkt, dan wel niet diep verstoord, dan is in die gebiedsdelen mogelijk nodig het booronderzoek te verdichten naar 6 of 12 boringen per hectare. Dit zal met het bevoegd gezag afgestemd worden.
4
Adviseur van de gemeente: mevr. Saartje de Bruijn, provincie Fryslan
14 (19)
5
Veldonderzoek
5.1 Doelstelling en vraagstelling Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar nodig aanvullen van de op basis van het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde verwachting, zoals deze is geformuleerd in hoofdstuk 3. Het inventariserend veldonderzoek (IVO) is uitgevoerd conform SIKB BRL 4000 protocol 4003 en bestaat uit: 1. Controle aanwezigheid en volledigheid informatie (LS05, LS06 PS05, VS05, VS07) 2. Opstelling Plan van Aanpak IVO-Overig (VS01, SP01, VS08) 3. Aanmelden onderzoek bij Archis 4. Uitvoeren veldwerk IVO-Overig (VS02, VS03, VS04) 5. Melden eerste bevindingen onderzoek bij Archis 6. Uitwerken vondsten en (boor)monsters (VS03, SP02) 7. Analyseren resultaten IVO-Overig (VS02, VS03, VS04) 8. Opstellen standaardrapport IVO-Overig en waardering (VS05, VS06) 9. Opstellen selectieadvies (VS07) 10. Aanleveren standaardrapport - afmelden onderzoek in Archis 11. Aanleveren van analoge projectdocumentatie (DS01, DS02, OS17) 12. Aanleveren van vondsten en monsters (DS03, OS17) 13. Aanleveren digitale gegevens bij e-depot (DS05) 14. Verwijderen gedeselecteerde vondsten en monsters (OS13) Het Inventariserend Veldonderzoek bestaat uit een booronderzoek verkennende fase.
De gekozen onderzoeksmethode voor het veldwerk is gebaseerd op de resultaten van het bureauonderzoek (uitmondend in de gespecificeerde archeologische verwachting) en het protocol inventariserend veldonderzoek uit de KNA versie 4.0 (protocol 4003), de Leidraad IVO Karterend Booronderzoek (SIKB-Leidraad) en de FAMKE. Met het verkennend booronderzoek is de bodemopbouw en de mate van intactheid daarvan bepaald. Het leidt tot beantwoording van de volgende onderzoeksvragen: · Wat is de bodemopbouw in het plangebied? · Is deze opbouw nog intact? · Zijn (mogelijke) archeologische waarden aanwezig in het plangebied? ° Zo ja, op welke diepte ten opzichte van het maaiveld en het NAP? · In welk opzicht kan op basis van het veldonderzoek de archeologische verwachting worden bijgesteld? · In hoeverre worden de (mogelijke) archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen planontwikkeling? · Is het plangebied voldoende onderzocht? ° Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? Het karterende booronderzoek heeft als doel het plangebied systematisch te onderzoeken op het voorkomen van één of meerdere typen archeologische vindplaatsen.
Het leidt tot beantwoording van de volgende onderzoeksvragen: · Zijn archeologische indicatoren aangetroffen? ° Zo ja: § Op welke diepte ten opzichte van het maaiveld en het NAP zijn deze archeologische indicatoren aangetroffen? § Wat is de horizontaal ruimtelijke spreiding van deze archeologische indicatoren? § Wat is de aard en ouderdom van deze indicatoren?
15 (19)
· In welk opzicht kan op basis van het veldonderzoek de archeologische verwachting worden bijgesteld?
· In hoeverre worden de (mogelijk aanwezige) archeologische waarden bedreigd door toekomstige planontwikkeling?
· Is het plangebied voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? 5.2 Methodiek Het veldwerk voor het inventariserende veldonderzoek is verricht op 2 en 4 maart 2020 door Hilde Boon, MA, senior KNA-prospector en Roderick Diekstra, bodemkundig karteerder. Hierbij zijn 36 handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 12 cm. Het veldwerk is gecombineerd met het milieuhygiënisch en geotechnisch veldwerk uitgevoerd. De boringen zijn uitgevoerd tot 0,30 m in de C-horizont en/of tot een maximale diepte van 1,50 of 3,00 m beneden maaiveld. De boringen zijn verspreid over het plangebied geplaatst in een grid van 3 boringen per hectare. De opgeboorde grond is onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren, zoals verbrand of bewerkt vuursteen, houtskool, verbrand bot en aardewerk. Verder is gekeken naar bodemverkleuringen die zouden kunnen wijzen op mogelijke vegetatie- en/of cultuurlagen. De boorprofielen zijn lithologisch beschreven conform NEN5104 en de STIBOKA legenda. De boorpunten zijn ingemeten met behulp van DGPS. 5.3 Resultaten en interpretatie De locaties van de boringen worden weergegeven in bijlage 5. De tekeningen van de boorprofielen zijn opgenomen in bijlage 6. 5.3.1 Bodemopbouw De laagopeenvolging in de bodemopbouw wordt van boven naar beneden beschreven.
De toplaag bestaat doorgaans uit matig fijn, matig siltig humeus bruin zand en is zo’n 10 à 50 cm dik. Hieronder bevindt zich in het overgrote deel van de boringen een geroerd pakket zand, in diepte variërend van 0,50 tot 1,40 m -maaiveld met leembrokken en resten of laagjes veen.5 Onder dit verstoorde pakket bevindt zich een zeer fijn tot matig fijn, zwak tot matig siltig donkergeel zand. Dit is geïnterpreteerd als een C-horizont, dekzand uit het Weichselien, het niet door bodemvorming beïnvloede moedermateriaal. Een aantal boringen is in het kader van de geotechnische beschrijving tot 2,50 of 3,00 m mv uitgevoerd. Dit geeft een beeld van de opbouw van de diepere ondergrond: onder het dekzand is rond 1,2 à 1,5 m -mv. een laag sterk zandig, zwak grindige leem waargenomen.6 Deze leem bevat ook resten planten. De leem is geïnterpreteerd als keileem, behorende tot de Formatie van Drenthe. De aangetroffen humeuzeresten kunnen een indicatie zijn van vegetatieontwikkeling in de periode dat deze bodems aan het maaiveld lagen. 5.3.2 Interpretatie Onder de bouwvoor bevindt zich een verstoord pakket van de orginele bodem. In geen van de uitgevoerde boringen is in het dekzand een (restant) van een E- of B-horizont aangetroffen. In een enkele boring is een BC-horizont waargenomen. Het plangebied was mogelijk te nat waardoor er weinig bodemvorming heeft kunnen plaatsvinden.
Daarnaast is de orginele bodem verstoord door de veenontginning en is het zeer goed mogelijk dat hogere koppen in het landschap zijn afgetopt. 5.3.3 Archeologie Er zijn in de boringen geen archeologische indicatoren en/of vondsten aangetroffen. 5
A02, A03, A05, A07, A08, A09, A11, A12, A13, A14, A15, A16, A18, A19, A22, A24, A29, A31, A32, A33, A35, A36. 6 A02, A04, A06, A09, A13, A17, A28, A43, A36
16 (19)
6
Conclusie
6.1 Synthese In opdracht van Rooftop Energy heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (booronderzoek) uitgevoerd naar de locatie een zonneweide te Oudehaske, gemeente Heerenveen. Uit het bureauonderzoek bleek dat het plangebied een verwachting had ten aanzien van resten uit de Steentijd en de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd. Tijdens het verkennend booronderzoek is aangetoond dat het veen volledig is ontgonnen. Ook het onderliggende dekzand is verstoord geraakt. De top van het dekzand, het maaiveld uit de Steentijd, is niet meer intact. Bovendien zijn er geen aanwijzingen voor podzolbodems waargenomen. Ook zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen. De kans op het aantreffen van een intacte vindplaats uit de Steentijd is daarom ook zeer klein. 6.2 Conclusie De in paragraaf 5.1 gestelde onderzoeksvragen kunnen als volgt worden beantwoord: · Wat is de bodemopbouw in het plangebied? In het plangebied bevindt zich een verstoord pakket zand. Het oorspronkelijke veenpakket is grotendeels afgegraven. Onder dit verrommelde pakket bestaat de onverstoorde bodem uit dekzand uit het Weichselien op keileem uit het Saalien. Er zijn in het dekzand slechts sporadisch aanwijzingen aangetroffen voor podzolvorming.
· Is deze opbouw nog intact? Nee er zijn geen intacte bodems aangetroffen in het plangebied.
· Zijn (mogelijke) archeologische waarden aanwezig in het plangebied? Nee, indien deze aanwezig zijn geweest, dan zijn deze afgegraven en of verstoord.
° Zo ja, op welke diepte ten opzichte van het maaiveld en het NAP? N.v.t.
· In welk opzicht kan op basis van het veldonderzoek de archeologische verwachting worden bijgesteld? De archeologische verwachting voor de Steentijd en de Middeleeuwen kan bijgesteld worden naar laag.
· In hoeverre worden de (mogelijke) archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen planontwikkeling? N.v.t.
· Is het plangebied voldoende onderzocht? Ja het plangebied is voldoende onderzocht. ° Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? N.v.t. 6.3 Advies Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek aanbevolen. De voorgenomen bodemingrepen kunnen zonder archeologisch voorbehoud worden uitgevoerd. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet aanmelding
17 (19)
van de desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de bevoegde overheid). Wij wijzen u erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een besluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit besluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.
18 (19)
Literatuurlijst en gebruikte bronnen ahn.maps.arcgis.com archis.cultureelerfgoed.nl www.hisgis.nl www.tresoar.nl www.dinoloket.nl www.ruimtelijkeplannen.nl www.bodemloket.nl www.topotijdreis.nl
19 (19)
Bijlage 1. Locatie plangebied
187500
188000
Legenda Projectgebied
Ligging locatie Zonneweide Oudehaske Opdrachtgever: Rrooftop Energy Projectnummer: 367815
Datum: 18-03-2020 13:38 Schaal: 1:5000 Formaat: A3
N © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
\\NLAMSFS004\Project\110\367815_Zonneweide_Oudehaske\2. Do Work\Archeologie\Zonnepark Oudehaske BO IVO-O\9_GIS\3 standaard sjablonen\QGIS\Format QGIS, blad 1 van 1
553000
553500
554000
187000
Bijlage 2. Geomorfologische Kaart
F91 - Plateau-achtige storthoop, opgespoten terrein of kunstmatig eiland M51 - Dekzandvlakte M53 - Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden of löss
Geomorfologische kaart Zonneweide Oudehaske Opdrachtgever: Rrooftop Energy Projectnummer: 367815
M81 - Ontgonnen veenvlakte M84 - Boezemland, vlietland e.d.(moerassige vlakte) N94 - Laagte ontstaan door afgraving
Datum: 18-03-2020 13:51 Schaal: 1:20000 Formaat: A4
N © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
\\NLAMSFS004\Project\110\367815_Zonneweide_Oudehaske\2. Do Work\Archeologie\Zonnepark Oudehaske BO IVO-O\9_GIS\3 standaard sjablonen\QGIS\Format QGIS, blad 1 van 1
Legenda
Bijlage 3. Bodemkaart
Opgehoogd Water Hn21 - Veldpodzolgronden
Bodemkaart Zonneweide Oudehaske Opdrachtgever: Rrooftop Energy Projectnummer: 367815
Hn23 - Veldpodzolgronden vWp - Moerige podzolgronden vWz - Moerige eerdgronden
Datum: 18-03-2020 13:46 Schaal: 1:7000 Formaat: A3
Vz - Vlierveengronden
N
zWp - Moerige podzolgronden © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
\\NLAMSFS004\Project\110\367815_Zonneweide_Oudehaske\2. Do Work\Archeologie\Zonnepark Oudehaske BO IVO-O\9_GIS\3 standaard sjablonen\QGIS\Format QGIS, blad 1 van 1
Legenda
Bijlage 4. Archeologie
188300
Legenda Onderzoeksmeldingen Vondstlocaties
Archeologie Zonneweide Oudehaske Opdrachtgever: Rooftop Energy Projectnummer: 367815
Datum: 18-03-2020 14:25 Schaal: 1:7000 Formaat: A4
N © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
\\NLAMSFS004\Project\110\367815_Zonneweide_Oudehaske\2. Do Work\Archeologie\Zonnepark Oudehaske BO IVO-O\9_GIS\3 standaard sjablonen\QGIS\Format QGIS, blad 1 van 1
553000
553700
187600
Bijlage 5. Boorplan
187750
Legenda Projectgebied Boringen
Boorplan Zonneweide Oudehaske Opdrachtgever: Rooftop Energy Projectnummer: 367815
Datum: 18-03-2020 18:06 Schaal: 1:2500 Formaat: A3
N © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
\\NLAMSFS004\Project\110\367815_Zonneweide_Oudehaske\2. Do Work\Archeologie\Zonnepark Oudehaske BO IVO-O\9_GIS\3 standaard sjablonen\QGIS\Format QGIS, blad 1 van 1
553250
553500
553750
187500
Bijlage 6. Boorprofielen
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A01
Boring:
A02
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187523.44 553224.40 100
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187571.45 553231.57 100
GLG:
150
0
0
akker
20
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor
40
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, donkergeel, Edelmanboor, BC-horizont
0
0
20 35 50
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor, c-horizont
120
Zand, matig fijn, matig siltig, brokken keileem, lichtgrijs, Edelmanboor
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (120), lichtbruin, Edelmanboor Veen, zwak zandig, donkerbruin, Edelmanboor
95
100
akker
100
100
140 145
150
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (130), licht grijsbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (110), resten planten, lichtbruin, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, sterk siltig, M50 (100), sporen planten, lichtgrijs, Edelmanboor, compact
200
200
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (100), lichtgrijs, Edelmanboor Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor, keileem
250 270
300
300
Boring:
A03
Boring:
A04
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187622.37 553236.92 120
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187768.81 553266.79 160
GLG:
200
0
50
0
akker
20
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, Edelmanboor
60 80
100
110
0
50
0
Zand, matig fijn, matig siltig, donker, Edelmanboor, c-horizont
50
160 180
200
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (130), neutraalbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (130), licht grijsbeige, Edelmanboor
100
150
gras Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (130), zwak wortelhoudend, donker beigebruin, Edelmanboor, geroerd
65
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken veen, neutraal zwartbruin, Edelmanboor, teruggestort
Zand, zeer fijn, sterk siltig, zwak grindig, M50 (120), lichtgrijs, Edelmanboor
210
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (120), lichtgrijs, Edelmanboor Leem, zwak zandig, matig humeus, donkerbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (130), lichtgrijs, Edelmanboor
240
Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (130), laagjes veen, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
250
300
Getekend volgens NEN 5104
300
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 1 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A05
Boring:
A06
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187814.03 553276.58
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187482.99 553276.70 100
0
0
gras
30
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, resten veen, donker zwartbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, matig siltig, donkergeel, Edelmanboor, c-horizont
50
0
0
akker
20
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), resten roest, neutraal geelbeige, Edelmanboor, c-horizont
50
80 100
100
120
150
150
200
200
Leem, sterk zandig, zwak humeus, laagjes zand, neutraal grijsbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (110), brokken leem, resten planten, licht grijsbruin, Edelmanboor Leem, sterk zandig, zwak grindig, sporen planten, licht bruingrijs, Edelmanboor Klei, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor
250
250
Boring:
A07
Boring:
A08
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187535.98 553284.28 100
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187587.95 553291.48 100
0
0
akker Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, brokken veen, brokken zand, Edelmanboor, bouwvoor, verstoord
0
0
akker Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, brokken veen, neutraal geelgrijs, Edelmanboor, bouwvoor, verstoord
45
50 80
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen roest, neutraal geelbeige, Edelmanboor, c-horizont
50
55
Zand, matig fijn, matig siltig, resten roest, licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont 100
100
Boring:
A09
Boring:
A10
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187681.60 553310.37 160
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187741.74 553321.05
GLG:
200
0
0 20 40
50
60
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), resten wortels, neutraalbruin, Edelmanboor
140 145
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), lichtbruin, Edelmanboor, c-horizont
180 185
Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk humeus, M50 (110), resten veen, resten planten, neutraalbruin, Edelmanboor, compact
150
0
50
0
Zand, uiterst fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor 54
80
100
gras
100 120
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (130), neutraal bruingrijs, Edelmanboor, geroerd Zand, matig fijn, matig siltig, M50 (120), licht beigebruin, Edelmanboor, c-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), neutraal beigegeel, Edelmanboor, c2-hor, compact
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (100), lichtgrijs, Edelmanboor
200 235
300
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), matig wortelhoudend, donker bruingrijs, Edelmanboor, bouwvoor
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (110), donkerbruin, Edelmanboor, verwerkt
100
250
gras
250
300
Zand, uiterst fijn, sterk siltig, zwak humeus, neutraalgrijs, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (100), licht bruingrijs, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (100), matig veenhoudend, licht grijsbruin, Edelmanboor Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor, keileem
Getekend volgens NEN 5104
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 2 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A11
Boring:
A12
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187786.58 553327.81 120
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187548.70 553342.01 100
GLG:
180 0
0
gras Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (120), resten wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor
50
50
90
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), zwak roesthoudend, neutraal grijsbruin, Edelmanboor, geroerd Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (110), licht grijsbruin, Edelmanboor
100
0
0
30
50 80
akker Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken veen, brokken zand, neutraal geelbruin, Edelmanboor, bouwvoor, verstoord Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, brokken veen, donker grijsbruin, Edelmanboor, teruggestort veen Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal geelbeige, Edelmanboor, c-horizont
100 120
140 145
Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig humeus, M50 (110), resten veen, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
150
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (100), lichtgrijs, Edelmanboor
200
250
290 300
300
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (110), resten planten, neutraalbruin, Edelmanboor
Boring:
A13
Boring:
A14
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187600.41 553349.20 120
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187653.61 553357.89
0
0
20
50
55
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), resten wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor Veen, mineraalarm, donker zwartbruin, Edelmanboor, veraard
0
0
25
50
55 60
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (130), licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont
90
100
140 160
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, resten veen, donker zwartbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, donker, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, sterk roesthoudend, donkerbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal geelbeige, Edelmanboor
120
150
gras
Zand, uiterst fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak plantenhoudend, laagjes leem, licht beigegrijs, Edelmanboor Leem, zwak zandig, resten planten, licht grijsbeige, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak grindig, M50 (110), lichtgrijs, Edelmanboor
200
250 270 280 300
300
Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (110), sporen roest, lichtgrijs, Edelmanboor
Boring:
A15
Boring:
A16
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187696.59 553365.95
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187743.80 553373.51
0
0
gras
30
Zand, uiterst fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (130), donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (130), resten roest, neutraalgeel, Edelmanboor
50
0
100
40
Zand, uiterst fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), neutraal bruingrijs, Edelmanboor, bouwvoor, geroerd
70
Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (135), sporen veen, neutraal grijsbeige, Edelmanboor, spoelbandjes
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), neutraal geelbruin, Edelmanboor, verstoord/opgebracht
90
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), matig roesthoudend, neutraal geelbruin, Edelmanboor
130
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (120), resten veen, licht grijsbruin, Edelmanboor, verwerkt
100
150
Getekend volgens NEN 5104
gras
50
70
100
0
160
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (135), lichtgrijs, Edelmanboor, c-horizont
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 3 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A17
Boring:
A18
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187467.78 553377.10 100
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187514.79 553390.27 100
0
0
30 50
50
100
110 130 150
150
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), resten wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), brokken leem, licht geelbruin, Edelmanboor, bc-horizont
0
0
30
akker Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken zand, brokken veen, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor, verstoord Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, resten roest, donkergeel, Edelmanboor, c-horizont
50 80
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (100), neutraal geelbeige, Edelmanboor, c-horizont Zand, uiterst fijn, sterk siltig, zwak humeus, laagjes zand, licht bruingrijs, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (100), brokken leem, licht bruingrijs, Edelmanboor Leem, sterk zandig, zwak grindig, resten planten, lichtgrijs, Edelmanboor
200
250
250
Boring:
A19
Boring:
A20
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187560.90 553404.54 100
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 05-03-2020 187609.14 553415.67 120
0
0
15
50
60
akker Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken veen, donker zwartgrijs, Edelmanboor, bouwvoor, verstoord Veen, zwak zandig, neutraal bruinzwart, Edelmanboor
0
0
akker
20
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont
50 70
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont 100
100
Boring:
A21
Boring:
A22
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187657.63 553423.53
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187717.89 553434.28 140
GLG:
200
0
0 15
50
50
gras Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, matig siltig, resten roest, Edelmanboor, c-horizont
60 70 90
0
gras
40
Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (130), resten wortels, donkergrijs, Edelmanboor, bouwvoor
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbeige, Edelmanboor Zand, matig fijn, matig siltig, matig roesthoudend, neutraalbruin, Edelmanboor
0
75
100
110
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (120), licht grijsbeige, Edelmanboor, gelaagd
150
Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk humeus, M50 (120), laagjes veen, neutraal grijsbruin, Edelmanboor, compact
Zand, matig fijn, matig siltig, resten roest, Edelmanboor
150
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), licht beigebruin, Edelmanboor, c-horizont
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (130), lichtgrijs, Edelmanboor
200
250
200
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (130), lichtbruin, Edelmanboor
260
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (120), neutraalgrijs, Edelmanboor
300
Getekend volgens NEN 5104
300
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 4 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A23
Boring:
A24
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187760.15 553442.20
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187626.21 553464.96
0
0
gras Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, Edelmanboor, bouwvoor
0
0
15
30
Zand, matig fijn, matig siltig, sporen roest, donkergeel, Edelmanboor, c-horizont
50
50
60
80 95
100 120
gras Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, neutraal geelbruin, Edelmanboor, verstoord Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak roesthoudend, licht geelbruin, Edelmanboor, gelaagd Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken veen, neutraal beigebruin, Edelmanboor
140
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen planten, licht grijsbeige, Edelmanboor
Boring:
A25
Boring:
A26
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187673.91 553475.00
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187643.18 553519.21
0
0
gras
30
Zand, uiterst fijn, matig siltig, matig humeus, donker bruingrijs, Edelmanboor, bouwvoor
70
Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (130), matig roesthoudend, neutraal geelbruin, Edelmanboor, verstoord
100
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (135), neutraal geelbeige, Edelmanboor, c-horizont
50
100
0
0
gras
20
Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont
50 70
Boring:
A27
Boring:
A28
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187694.88 553526.93
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187739.99 553534.35 130
GLG:
200
0
0
25 45
50 80
gras Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, donker bruinzwart, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker bruingeel, Edelmanboor, verwerkt
0
0
gras
40
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), resten stenen, donker zwartgrijs, Edelmanboor, bouwvoor
70
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), neutraalbruin, Edelmanboor
50
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak grindig, licht geelbruin, Edelmanboor, c-horizont
100 115
160
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (130), neutraal grijsbruin, Edelmanboor, compact, C-horizont
200
Zand, uiterst fijn, sterk siltig, zwak humeus, M50 (100), resten hout, resten planten, licht bruingrijs, Edelmanboor
140
150
200
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (130), matig roesthoudend, donkerbruin, Edelmanboor, iets gelaagd, B(C)-horizont
Zand, uiterst fijn, uiterst siltig, zwak humeus, resten planten, licht bruingrijs, Edelmanboor 240
250
Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak grindig, M50 (100), lichtgrijs, Edelmanboor Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor, keileem
300
Getekend volgens NEN 5104
300
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 5 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A29
Boring:
A30
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187609.72 553563.94 130
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187657.76 553571.71
0
0
20
50 70
gras Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), resten wortels, resten veen, donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), resten planten, lichtbruin, Edelmanboor
0
50
0
gras
20
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor, bouwvoor
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraalgeel, Edelmanboor
70 80
Zand, uiterst fijn, sterk siltig, zwak humeus, M50 (100), resten planten, lichtbruin, Edelmanboor
100
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak roesthoudend, licht geelbruin, Edelmanboor
120
150
150
170
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig roesthoudend, neutraal geelbruin, Edelmanboor
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, M50 (100), zwak roesthoudend, licht beigegrijs, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, uiterst siltig, matig humeus, licht grijsbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak grindig, M50 (110), resten planten, licht bruingrijs, Edelmanboor
200
250
250
Zand, zeer fijn, zwak siltig, M50 (110), licht bruingrijs, Edelmanboor 300
300
Boring:
A31
Boring:
A32
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187618.12 553626.67
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187671.95 553635.80
0
0
15
40
50
gras Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, donker zwartbruin, Edelmanboor, bouwvoor
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, donkergeel, Edelmanboor
70
Veen, sterk zandig, neutraalbruin, Edelmanboor, sterk amorf
90
Zand, matig grof, zwak siltig, zwak humeus, sporen planten, licht witgrijs, Edelmanboor
0
0
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, brokken veen, neutraal grijszwart, Edelmanboor, verstoord 50
50
75
120
Boring:
A33
Boring:
A34
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187719.16 553645.28
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187585.25 553673.94 140
GLG:
190
0
25 35
50
100
50
100
gras Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker bruingrijs, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten veen, neutraal bruingrijs, Edelmanboor, verstoord Zand, matig fijn, sterk siltig, matig humeus, zwak roesthoudend, neutraalbruin, Edelmanboor, bc-hor/smeerlaagje
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, brokken veen, zwak roesthoudend, lichtbruin, Edelmanboor, verstoord Zand, zeer fijn, sterk siltig, licht beigegrijs, Edelmanboor, c-horizont
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, neutraalbruin, Edelmanboor
0
gras
0
0
gras Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (120), brokken leem, donker grijsbruin, Edelmanboor, humeuze brokjes, opgebracht/verstoord
50
90
100
Zand, matig fijn, matig siltig, donkergeel, Edelmanboor, c-horizont
150
130
Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, M50 (120), matig roesthoudend, neutraalbruin, Edelmanboor
160
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (100), neutraal grijsgeel, Edelmanboor, geroerd
110
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak grindig, M50 (100), licht grijsbeige, Edelmanboor
200
200
Zand, uiterst fijn, uiterst siltig, zwak humeus, licht grijsbeige, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, zwak siltig, zwak grindig, M50 (100), resten planten, lichtgrijs, Edelmanboor
250 265
Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor
300
Getekend volgens NEN 5104
300
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 6 van 12
Projectnummer: Projectnaam:
367815-1 BO Zonneweide
Boring:
A35
Boring:
A36
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187637.52 553681.17 150
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat: GWS:
Roderick Diekstra 02-03-2020 187685.41 553692.56 140
GLG:
200
0
0
gras
10
Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donkergrijs, Edelmanboor, bouwvoor Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, brokken leem, brokken zand, pid (12), neutraal bruingrijs, Edelmanboor
50
0
0
gras
25
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, M50 (120), sporen wortels, sporen baksteen, donker bruingrijs, Edelmanboor, bouwvoor
50
50
80
100
100
110
120 140
Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten veen, resten roest, Edelmanboor, verstoord
170
Zand, matig fijn, zwak siltig, grijsbeige, Edelmanboor, c-horizont
150
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (120), licht grijsbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (130), zwak roesthoudend, donkerbruin, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, M50 (130), resten veen, licht grijsbruin, Edelmanboor
150
150
180 185
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, M50 (120), sporen hout, resten planten, licht beigegrijs, Edelmanboor Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak grindig, M50 (100), neutraalgrijs, Edelmanboor
200
Klei, zwak siltig, matig humeus, resten planten, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
250
Leem, sterk zandig, zwak grindig, lichtgrijs, Edelmanboor, keileem
300
300
Boring:
D1B1
Boring:
D1B2
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 04-03-2020 187446.05 553390.30
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 04-03-2020 187447.00 553386.36
0 7
0
35
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, resten planten, donkerbruin, Edelmanboor
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, neutraalbruin, Edelmanboor
5 150
6 150
150
Boring:
D2B1
Boring:
D2B2
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 04-03-2020 187454.32 553361.20
Boormeester: Datum: X-coördinaat: Y-coördinaat:
Roderick Diekstra 04-03-2020 187456.33 553357.39
0 7
0
klinker Edelmanboor, klinker
50
50
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, brokken leem, donker grijsbruin, Edelmanboor
3 5 100
100
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraalbruin, Edelmanboor
4
150
Getekend volgens NEN 5104
150
0 7
0
Zand, zeer fijn, zwak siltig, licht witgrijs, Edelmanboor
2
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, licht bruingrijs, Edelmanboor
90
100
110
klinker Edelmanboor, klinker
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, matig plantenhoudend, donker bruingrijs, Edelmanboor
3
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker bruingrijs, Edelmanboor
4
150
2
50
60
100
0 7
0
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, licht bruingrijs, Edelmanboor
2
50
klinker Edelmanboor, klinker
klinker Edelmanboor, klinker Zand, zeer fijn, zwak siltig, licht witgrijs, Edelmanboor
2
50 65
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, sporen baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
4 6
100
110
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraalbruin, Edelmanboor
5
150
150
Schaal (A4): Pagina:
1: 50 7 van 12
grind
klei Grind, siltig
Klei, zwak siltig
Grind, zwak zandig
Klei, matig siltig
Grind, matig zandig
Klei, sterk siltig
Grind, sterk zandig
Klei, uiterst siltig
Grind, uiterst zandig
Klei, zwak zandig
geen zwakke matige sterke uiterste
olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig
Klei, sterk zandig
zand
uiterste olie-water reactie
p.i.d.-waarde >0
Zand, kleiïg
>1 >10 Zand, zwak siltig
>100
leem
>1000
Zand, matig siltig
Leem, zwak zandig
Zand, sterk siltig
Leem, sterk zandig
>10000
geroerd monster
Zand, uiterst siltig
overige toevoegingen zwak humeus
ongeroerd monster volumering
veen Veen, mineraalarm
matig humeus bijzonder bestanddeel
Veen, zwak kleiïg
sterk humeus
Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand
Veen, sterk kleiïg
zwak grindig
Veen, zwak zandig
matig grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
Gemiddeld laagste grondwaterstand slib
water
hoogste grondwaterstand gemiddelde grondwaterstand laagste grondwaterstand
bentoniet afdichting
filter