Bijlage 5.3 Uitvoeringsprogramma Werk
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma werk
2020 - 2022
Dit uitvoeringsprogramma laat zien hoe we aan de slag gaan met de instroom in de bijstand, de uitstroom naar een opleiding of werk en de handhaving.
1
UIT DE PRAKTIJK
MEER MENSEN AAN HET WERK KRIJGEN ÉN HOUDEN Onze gemeente Heerenveen is een sociale en ondernemende gemeente. We werken hard aan een solidaire samenleving. Hierin willen we dat iedereen een fatsoenlijk bestaan heeft en de mogelijkheid om vooruit te komen en iets van zijn leven te maken. Werk neemt daarin een hele belangrijke plek in. Dat blijkt in tijden van de Coronacrisis eens te meer. In het hoofdlijnenakkoord ‘Duurzaam doorontwikkelen’ besteden we in het thema Werken en Ondernemen veel aandacht aan het vinden van passend en duurzaam werk voor iedereen. In de kadernota Sociaal Domein 2019- 2025 “Heerenveen ontwikkelt verder” is als doel opgenomen “samen op weg naar passend werk”. Om dit te bereiken is dit uitvoeringsprogramma Werk gemaakt. De opdracht voor dit programma is: Meer mensen aan het werk (krijgen en houden) en het gemiddelde aantal uitkeringen uiterlijk 2023 op 1.100 krijgen Het uitvoeringsprogramma richt zich hierbij op drie thema’s: •
inzet op instroombeperking,
•
inzet op uitstroombevordering en
•
inzet op handhaving.
Dit uitvoeringsprogramma geldt voor de komende twee jaar. De ontwikkelingen om ons heen gaan snel: de pandemie, de vergrijzing van de bevolking, klimaatveranderingen, de verdeelsystematiek van het Rijk. Het is allemaal van grote invloed op de bijstand en werk. In 2023 gaan we dit uitvoeringsprogramma evalueren en actualiseren.
INLEIDING
2
ONZE MISSIE Voor het sociaal domein hebben we de volgende missie: Wij zijn er voor de Heerenveense samenleving! Wij helpen onze inwoners in alle levensfases, daar waar het hen zelf en/of samen met anderen even niet lukt. Onze normen worden gevormd door de rechten van het kind, de menselijke waardigheid en bestaanszekerheid.
FATSOENLIJKE BANEN
ONZE VISIE
Heerenveen is van ons allemaal.
Voor het sociaal domein hebben we de volgende visie:
Samen maken we een prettige
Iedereen mag meedoen in onze gemeente. Voor inwoners in kwetsbare situaties bouwen we
leefomgeving van de gemeente.
veerkracht op en we ondersteunen inwoners van alle leeftijden om zo gezond mogelijk en met plezier te kunnen leven. We richten ons op buiten, zijn transparant en vragen feedback.
Samenwerking staat dan ook centraal
Hierbij verdienen wij vertrouwen en zorgen we voor balans tussen ‘wat moet’ en ‘wat kan’.
als het om onze gezamenlijke toekomst
We werken integraal, vraaggericht en ‘outreached’.
gaat. Samenwerking tussen de gemeente
ONZE DOELEN VOOR WERK
en haar inwoners, tussen werkgevers
Via dit uitvoeringsprogramma Werk gaan we aan de slag met de volgende doelen*:
en werknemers, scholen en leerlingen,
•
Inwoners in de bijstand ondersteunen om optimaal mee te doen bij werk en participatie (1)
verenigingen en vrijwilligers, ondernemers
•
Financieel gezonde inwoners (2)
en hun klanten en alle andere denkbare
•
Inwoners hebben een fatsoenlijk verrijkt bestaan (9)
varianten waarbij mensen en/of organisaties
•
Er zijn voldoende voorzieningen in wijken en dorpen (10)
elkaar nodig hebben.
•
De jeugdzorg is klaar voor de toekomst (14) Bij de dingen die wij als Gemeente Heerenveen
* Deze doelen kunt u terugvinden in het tussendocument Sociaal Domein (zie bijlage) en
doen, laten we ons inspireren door de Global
zijn verderop in dit uitvoeringsprogramma gekoppeld aan onze uitvoeringsopgaven.
Goals van de Verenigde Naties.
1
2
9
10
Bij het uitvoeringspgrogramma Werk is dit met
14
name Global goal 8: Fatsoenlijke banen en economische groei.
ONZE MISSIE, VISIE EN DOELEN
3
VANUIT WELKE KADERS WERKEN WE? Wettelijk kader: Participatiewet Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking. Bij voorkeur zoveel mogelijk bij een ‘gewone’ werkgever. Uit onderzoek (Eindevaluatie van de Participatiewet, november 2019) van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat de wet nauwelijks meer kansen op een baan biedt voor mensen in de bijstand en arbeidsgehandicapten. De SCP concludeert daarbij dat de Participatiewet op een verkeerde aanname is gebaseerd, namelijk dat iedereen in staat is om te werken en te participeren. Veel mensen kunnen niet “gewoon” meedoen en aan het werk. In onze gemeente zien we dit ook. In ons beleid concentreren wij ons daarom op wat WEL werkt. We proberen onze inwoners te motiveren en te ondersteunen waar dat kan. Hierbij maken we veelvuldig gebruik van onze eigen jobcoaches en de inzet van loonkostensubsidie. Met name dit laatste instrument werkt erg goed. In 2019 hebben we via deze subsidie meer dan 90 mensen aan het werk gekregen. Hiermee staan we landelijk gezien op nummer 12 van de best scorende gemeenten (Deloitte, 2019). Dit betekent ook dat de groei van het aantal mensen hoger is dan het gemiddeld aantal inwoners dat de Wsw verlaat.
Bestuurlijk kader: hoofdlijnenakkoord en kadernota sociaal domein Wij willen onze middelen en kansen benutten voor een constante economische groei. Er is voldoende werkgelegenheid en we willen zoveel mogelijk inwoners helpen aan passend werk. In ons hoofdlijnenakkoord staat dat we: 1. meer inwoners aan betaald regulier werk willen helpen; 2. een pact gaan sluiten tussen onderwijs, werknemers, bedrijfsleven en overheden; 3. zorgen voor samenhang tussen onze Sociale werkvoorziening en de Participatiewet; 4. experimenteren met andere vormen van werktoeleiding.
ONZE KADERS
4
UIT DE PRAKTIJK Deze vier kaders maken dat we beleid integraal inhoud geven in de huidige
“Ik wilde graag mijn steentje
organisatie rond hulp & ondersteuning en dat de zorgvraag leidend is.
bijdragen”
We doen als gemeente heel veel zelf, daar waar we het niet alleen kunnen, werken we prioritair samen met het Werkbedrijf Fryslân Werkt! en Caparis.
Een medewerker van Caparis vertelt: “Tijdens de eerste weken van de
Over het werkbedrijf Fryslân Werkt!
coronacrisis had onze postverwerking en
Fryslân Werkt! is een samenwerkingsverband van de Friese gemeenten, het UWV, onderwijs
-bezorging het drukker dan ooit. Ik wilde
en de Friese Sw-bedrijven. Fryslân Werkt! is een centraal punt voor werkgevers voor hulp en
daarom graag mijn steentje bijdragen en
ondersteuning bij het vinden van de juiste kandidaat voor de vacature. Het werkbedrijf heeft
ik kon meteen beginnen als postbezorger in
de beschikking over alle geregistreerde werkzoekenden en maakt gebruik van instrumenten
Oranjewoud.
om kandidaat en vacature aan elkaar te koppelen. Als gemeente schalen we vacatures die we hier niet kunnen vervullen direct op naar het
Het waren de weken waarin we ons
Werkbedrijf. Vanuit het Fries werkbedrijf wordt uitvoering gegeven aan het Steun- en
afvroegen of de Nederlandse ziekenhuizen
herstelpakket 3 (corona).
de groeiende stroom coronapatiënten wel aan zouden kunnen. De lockdown beperkte onze Meer info: www.fryslanwerkt.nl
bewegingsvrijheid en onze sociale contacten. Sommige mensen kwamen hun huis niet uit en maakten zich grote zorgen. In die periode bij Business Post zag ik hoe belangrijk onze postbezorgers zijn. Elke dag gaan ze op pad. Weer of geen weer. Op een van mijn rondes stond een meneer in de voortuin naar mij uit te kijken. Die man was zo blij dat ik kwam, dat de post gewoon werd bezorgd en dat
Over Caparis
ik de tijd nam om even met hem te praten. Aandacht
Caparis coacht mensen met afstand tot de arbeidsmarkt naar een passende werkplek vanuit
hebben voor een ander: het lijkt zo eenvoudig - en
SW en/of de Participatiewet. Heerenveen is sinds 2020 één van de vier aandeelhoudende
dat is het eigenlijk ook! Een praatje, een groet, een
gemeenten. Vanuit Heerenveen werken er 300 mensen verdeeld over de verschillende
glimlach… het wordt zó gewaardeerd. Dat bleek maar
locaties bij Caparis. Bij Foodpack Heerenveen werken de meeste van onze mensen.
weer. Laten we dat vasthouden. Ook als het coronavirus ons
Meer info: www.caparis.nl
land niet meer zo beheerst.”
5
Wat doen we zelf Gecertificeerde jobcoaches van de gemeente Heerenveen ondersteunen mensen met een
#MEERDANWERKGEVER
arbeidsbeperking bij het vinden en behouden van een baan. Dit doen de jobcoaches in
Werkgevers in de gemeente
samenwerking met het werkbedrijf en team economische zaken.
Heerenveen zijn soms op zoek naar nieuwe medewerkers. De gemeente
Ze kunnen daarbij gebruik maken van de volgende instrumenten:
Heerenveen wil werkgevers dan ook
•
Loonkostensubsidie: na uitvoering van een loonwaardemethode van Dariusz wordt de
stimuleren om ook werkzoekenden
subsidiehoogte vastgesteld. De jobcoaches zijn gecertificeerd om deze metingen te
met een zogenoemde afstand tot de
mogen doen.
arbeidsmarkt te overwegen.
• •
werkvouchers: jaarlijks hebben we 30 werkvouchers van 2000 euro voor werkgevers die mensen voor half jaar in dienst nemen.
Met de campagne #meerdanwerkgever wordt
Daarnaast kunnen de jobcoaches gebruik maken van de no-risk polis, scholing, stage en
de aandacht niet alleen op het invullen van
de proefperiode.
vacatures gelegd, maar vooral op de weg er naartoe. Voor een groep mensen is dit een hele
Daarnaast werken bij ons klantmanagers. Klantmanagers begeleiden mensen in de bijstand
belangrijke fase naar die betaalde baan, zodat
met als uiteindelijke doel de uitstroom naar werk. Ook zijn er klantmanagers met speciale
ze niet meer afhankelijk zijn van een uitkering.
aandacht voor de doelgroepen jongeren tot 27 jaar en statushouders. Dit omdat deze Hilda ten Cate: “Het hebben van –passend
doelgroep extra begeleiding nodig heeft en hulpvraag vaak breder is.
- werk is waardevol, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Als jobcoach begeleid ik mensen die vanwege een beperking ondersteuning nodig hebben naar werk. Voor iedereen is deze ondersteuning anders. Op weg naar een baan, maar ook als de persoon aan het werk is. Het is mooi om te zien wanneer er met de juiste werkgever en coaching een arbeidscontract afgesloten kan worden.” Sipko van Til: “Tijdens mijn bezoeken aan werkgevers kijk ik ook naar de mogelijkheden op een stage en/ of proefperiode. Dit zijn hele mooie instrumenten om werkzoekenden in een werkomgeving bij een werkgever te laten wennen aan een baan.
6
VOOR WIE DOEN WE HET? Onze beroepsbevolking Onze beroepsbevolking kent (van oudsher) grote verschillen in opleidingsniveau en inkomensniveau. De economische groei in Heerenveen was de afgelopen jaren het hoogst van de drie noordelijke provincies (Bureau Louter, 2019), én de groei van de werkgelegenheid in Heerenveen was het hoogst in Fryslân (Provincie Fryslân, 2019). Ook heeft Heerenveen, op de eilanden na, gemiddeld één van de hoogste inkomens in Fryslân. Aan de andere kant zien we ook dat 1 op de 6 inwoners van onze gemeente een uitkering heeft via de gemeente of het UWV. Het lukt niet iedereen om aan te haken. Dat was voor de Corona-crisis ook al het geval. Deze Coronacrisis gaat een sterk opwaartse effect hebben op het aantal werklozen in onze gemeente. Het CPB verwacht namelijk een (diepe) recessie. Sociaal minimum De afgelopen jaren is het aantal huishoudens met een sociaal minimum gegroeid. Tien jaar geleden hadden we 1.900 huishoudens met een inkomen van 110% van het sociaal minimum. Dit is gegroeid naar zo’n 2.350 huishoudens. Onze gemeente had tot 2017 te maken met een stijgend aantal mensen in de uitkering. Vanaf 2017 is deze stijging omgezet in een flinke daling richting 1200 in begin 2020. Vanaf het eerste kwartaal van 2020 stijgt het aantal Onze werkgeversaanpak, de inzet van participatie-instrumenten zoals de loonkostensubsidie,
bijstandsuitkeringen vanuit onze gemeente. Dit is het
jobcoaching en maatwerkprojecten werkten goed in economische betere tijden.
gevolg van de stagnerende economie in Nederland en in onze regio. Vervolgens is deze stijging doorgezet door corona. Overzicht uitkeringen: Cognos analytics
ONZE KLANTEN
7
PARTICIPATIELADER ALS EERSTE DIAGNOSE Als wij een uitkering verstrekken, dan kijken we eerst hoe snel er gewerkt kan worden of dat er “zorg” meer op zijn plaats is. Vervolgens gaan we aan de slag met de zogenaamde participatieladder.
DE PARTICIPATIELADDER 35% zit in team Werk In onze gemeente bevindt 35% van de mensen in team werk. Dit team gaat met de persoon actief aan de slag op zoek naar werk.
6. Betaald werk
Het grootste deel van deze mensen is op trede 3 van de participatieladder geplaatst. Zij hebben ontwikkelmogelijkheden en kunnen nu deelnemen aan georganiseerde
5. Betaald werk met ondersteuning
activiteiten. Het is de bedoeling dat mensen in trede 3 zich met ondersteuning van ons ontwikkelen naar trede 5/6 betaald werk.
4. Onbetaald werk
65% zit in team Zorg/inkomen Het grootste deel van de mensen in de uitkering is ingedeeld in team zorg / inkomen. De
3. Deelname georganiseerde activiteiten
mensen kunnen nog niet aan het werk, maar er is eerst andere ondersteuning nodig. Het grootste deel van deze mensen is op trede 2 van de participatieladder geplaatst.
2. Sociale contacten buitenshuis
De gemiddelde leeftijd van mensen in de uitkering wordt hoger
1. Geïsoleerd
We zien dat de groep mensen in de uitkering gemiddeld steeds ouder wordt. We tellen begin van dit jaar 130 mensen tot 27 jaar. Tot 40 jaar zijn er 331. In de leeftijdscategorie 41-55 jaar stijgt het aantal behoorlijk namelijk naar 489 mensen. Vanaf 56 jaar tot de
Met deze participatieladder brengen wij
pensioenleeftijd hebben we ook een grote groep namelijk 425.
in kaart waar op de ladder de persoon zich bevindt en of en hoe hij/zij nog kan stijgen.
Tenslotte geldt dat hoe langer iemand in de uitkering zit hoe moeilijker het is om uit de bijstand te blijven. De grootste groep (60%) keert 1 keer terug in de bijstand. Een kwart valt 2 keer terug.
DE PARTICIPATIELADDER
8
De mensen in een uitkering worden bij voorkeur begeleid naar een passende en duurzame baan. Dit is niet altijd mogelijk. Soms is een opleiding nodig om de persoon voor te bereiden op werk. Andere keren is ook dat nog niet aan de orde, maar moet er eerst voldoende rust en andere ondersteuning georganiseerd worden.
Uitstroom
2017
2018
2019
Naar werk
171
159
169
Naar studie
34
40
19
Samenwonen / verhuizen
111
109
70
Totaal alle* redenen
481
466
364
* hier zitten ook andere redenen bij, zoals overlijden / pensioen etc. Bron: Cognos Analytics
Beeld uit de werkgeverscampagne #Meerdanwerkgever
9
MET WELKE ONTWIKKELINGEN MOETEN WE REKENING HOUDEN? We willen meer mensen aan het werk krijgen (en houden) en we willen het aantal uitkeringen omlaag brengen. Om dit doel te bereiken is het van belang minder mensen te laten instromen in de bijstand (aan het werk houden) en meer mensen te laten uitstromen uit de bijstand (aan het werk krijgen). Hier ligt ook een financiële verantwoordelijkheid. Er zijn verschillende ontwikkelingen waar bij de uitvoering van de
OVER DE WRR
Participatiewet rekening mee gehouden moet worden. We schetsen de belangrijkste:
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) informeert
Corona-crisis
en adviseert de regering en het
Nieuw doel voor in ieder geval dit jaar is mensen in crisistijd zo snel en passend
parlement over grote maatschappelijke
mogelijk bijstand te verlenen en het aantal uitkeringen zoveel mogelijk te beteugelen.
vraagstukken. Van kunstmatige
Met name de zelfstandigen hebben het zwaar. In onze gemeente met relatief veel
intelligentie tot migratiediversiteit en van
vestigingen zijn meer dan 1.000 aanvragen voor de Tijdelijke overbruggingsregeling
houdbare zorg tot de toekomst van werk.
zelfstandige ondernemers (Tozo) gedaan. Deze regeling voert Bureau Zelfstandigen
De adviezen van de WRR zijn
Fryslân (BZF) voor ons uit.
wetenschappelijk onderbouwd en gericht op de lange termijn. De WRR
De groei van werkgelegenheid staat vaak voorop, maar in deze coronacrisis moet het
werkt onafhankelijk, multidisciplinair en
meer dan ooit ook gaan over het behouden van werk. De coronacrisis gaat naar verwachting
sectoroverstijgend.
een wissel trekken op onze bijstandsbudgetten. Lees het rapport.
Het doel om per saldo 100 uitkeringen per jaar te dalen moeten we loslaten. We zien een stijging van het aantal uitkeringen (van 1.200 naar 1290 op 1 september 2020). Dit is nog exclusief de bijstand voor zelfstandigen waar compensatie vanuit het rijk voor is. Arbeid wordt flexibeler en mobieler Volgens een recent rapport van de WRR zijn flexibilisering van arbeidscontracten, robotisering en de intensivering van het werk de drie grote ontwikkelingen. De globalisering van de economie zet door en tegelijkertijd zien we ook de wens tot meer lokale/regionale samenwerking. Zij concluderen dat het primair de bedrijven en instellingen zijn die verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van het werk. Als lokale overheid moeten we daarom vooral inzetten op het behoud van werk en een goede relatie met onze werkgevers.
ONTWIKKELINGEN
10
Aandeel mensen in werkzame leeftijd daalt Tot 2021 neemt landelijk de potentiële beroepsbevolking toe met een kwart miljoen
UIT DE PRAKTIJK
mensen tot 13 miljoen. Daarna zet de krimp in volgens het CBS. Sinds 2015 is er in onze
De GAP Academie
provincie een zogenaamd sterfteoverschot. De recente groei van de bevolking heeft te
Met ingang van 2020 is er een
maken met een positief migratiesaldo (vestiging min vertrek).
samenwerking tussen de GAP Academie
Het aandeel mensen in een werkzame leeftijd daalt dus echter gestaag. Deze trend keert
en Caparis.
zich nu even door het oprekken van de AOW leeftijd. Na 2025 zet overal een stevige
GAP Academie is gespecialiseerd in
daling in.
het opleiden van werkzoekenden in de techniek. De GAP Academy kan mensen
De onvoorspelbaarheid van de BUIG (rijksbijdrage voor uitkeringen)
testen en opleiden op een locatie bij Caparis
Jarenlang kwamen we “niet uit” met ons geld. Dat wil zeggen dat de rijksbijdrage onze
in Drachten.
bijstandsuitgaven niet dekten (het zogenaamde BUIG budget). In 2011 ontvingen wij
Zij bieden het hele traject van testen,
voor het eerst een aanvullende rijksuitkering. In de periode 2014- 2017 hebben we zelfs
assessment, voorschakeltraject, scholing en
een meerjarige aanvullende rijksuitkering moeten aanvragen. De afgelopen twee jaar
begeleiding on the job. Ook bieden ze voor
hebben we geen beroep hoeven doen op dit vangnet. Dat is een goede ontwikkeling want
statushouders een specifiek voorschakeltraject
in 2018 had 33% van alle gemeenten nog een tekort op de BUIG.
in de techniek.
Door hoge uitstroom en lage(re) instroom hadden wij in 2018 voor het eerst in 10 jaar geen tekort. De vraag is of we dit volhouden en in hoeverre we daar invloed op hebben.
Cijfers van juni 2020
Recentelijk is de rijksbijdrage 2020 definitief vastgesteld en deze valt ruim een half miljoen hoger uit dan begroot (€ 19,6 miljoen in plaats van € 18,9 miljoen). In 2021 is de bijdrage
Fase
voorlopig vastgesteld op € 21,3 miljoen.
Aantal
Aantal uit
deelnemers
Heerenveen
Om meer inzicht te krijgen op het verdeelmodel en de voorspelbaarheid hiervan is begin dit
1, test
47
10
jaar een Buig-applicatie aangeschaft.
2, assesment
24
2
3, opleiding
9
1
De wet Inburgering Vanaf 1 juli 2021 krijgt de gemeente weer de regie over de inburgering. In 2013 was de regierol verschoven naar de inburgeraar zelf, maar daar komt het rijk nu op terug. Omdat veel inburgeraars een bijstandsuitkering ontvangen, is deze ontwikkeling belangrijk voor dit uitvoeringsprogramma werk. Hier komt een apart uitvoeringsprogramma voor.
11
Breed offensief: aanpassingen participatieverordening Er is een landelijke politieke wens om wijzigingen aan te brengen in de participatieverordening. Eén ervan is het uniformeren van de loonkostenmethodiek. In verschillende arbeidsmarktregio’s wordt op dit moment nog gebruik gemaakt van verschillende soorten methodes. Doel is mensen met een arbeidsbeperking meer kans te geven op werk. Nu heeft 50% een
BREED OFFENSIEF
baan en 10% van de werkgevers heeft iemand met een arbeidsbeperking in dienst. Vanuit
Het kabinet streeft ernaar het
het breed offensief wordt er gewerkt aan het gemakkelijker (én aantrekkelijker) maken
wetsvoorstel per 1 januari 2021 te
iemand in dienst te nemen. Als dit breed offensief slaagt, dan moet in de loop van 2021
laten ingaan. De komende maanden
onze participatieverordening hierop worden aangepast.
zullen de Tweede en Eerste kamer het wetsvoorstel bespreken.
Verhoging studietoeslag De bedragen voor deze studietoeslag worden vanaf 2021 dwingend (hoger)
Veel van de voorstellen hebben als doel,
voorgeschreven. Wij betalen nu € 275 per half jaar en dat gaat naar verwachting naar € 300
het voor werkgevers eenvoudiger en
per maand. De huidige studietoeslag verordening komt vervolgens te vervallen.
eenduidiger te maken als zij mensen met een arbeidshandicap in dienst hebben. In
De handhaving van de tegenprestatie
veel gevallen verandert daarmee ook de
Het CBS heeft in het voorjaar van 2019 een onderzoek gedaan naar het beleid en de
uitvoeringspraktijk
uitvoering van de tegenprestatie. Hieruit blijkt dat 40% van de onderzochte gemeenten de tegenprestatie niet handhaaft waaronder onze gemeente. De verwachting is dat de
Mensen met een arbeidsbeperking aan het werk
staatssecretaris hier (handhavende?) actie op gaat ondernemen. De verordening moet dan worden aangepast. Gemeenten en UWV versterken samenwerking in de regio De ministerraad heeft ingestemd met de wijziging van het besluit SUWI. De wijziging is gericht op het versterken van de samenwerking en werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio’s om meer mensen aan het werk te helpen en te houden. Vanaf 1 januari 2021 stellen gemeenten en het UWV gezamenlijk een uitvoeringsplan op waarin zij aangeven hoe zij dit willen aanpakken. Ook wordt aan de regio’s verzocht één centraal aanspreekpunt voor werkgevers aan te bieden. Dit met als doel de dienstverlening aan werkgevers te versterken.
12
Juist in deze moeilijke periode is de dienstverlening van de 35 werkgeversservicepunten (WSP’s) aan werkgevers extra van belang. De werkloosheid is de afgelopen maanden gestegen. Meer mensen zoeken naar een passende baan. In WSP’s werken gemeenten
UIT DE PRAKTIJK
en het UWV samen om werkgevers en werkzoekenden op de arbeidsmarkt samen te
Wetterskip en Caparis werken
brengen. Hierbij richten zij zich op werkzoekenden die zelf moeilijk aan de slag komen,
samen aan groenonderhoud en
zoals bijstandsgerechtigden, oudere werklozen, werkzoekenden zonder startkwalificatie,
exotenbestrijding
statushouders en werkzoekenden met een arbeidsbeperking.
De samenwerking houdt in dat medewerkers van Empatec en Caparis
Alle 35 WSP’s zullen vanaf dat moment één helder aanspreekpunt inrichten voor
onderhoud gaan uitvoeren in Fryslân en
werkgevers.. Tevens krijgt de aansluiting tussen de vraag van werkgevers, de
een deel van het Groninger Westerkwartier,
werkzoekendendienstverlening en scholing in de arbeidsmarktregio’s meer aandacht.
het werkgebied van Wetterskip Fryslân. Door de samenwerking ontstaat op termijn
Aanpassing Besluit Bijstand voor Zelfstandigen (Bbz) 2004
werkgelegenheid voor tientallen mensen met
Het Bbz biedt perspectief aan startende ondernemende bijstandsgerechtigden en vormt
een afstand tot de arbeidsmarkt.
een vangnet voor gevestigde zelfstandigen met een tijdelijk financieel probleem. Het doel achter de regeling is dat de ondernemer het bedrijf kan voortzetten en dat na enige tijd
Oeds Bijlsma, secretaris-directeur van
bijstandsverlening niet meer nodig is.
Wetterskip Fryslân: ‘Empatec en Caparis hebben expertise in het begeleiden van mensen
Om deze reden zal de aparte regeling, waarmee ondernemers van 55 jaar en ouder hun
met een afstand tot de arbeidsmarkt. En wij
niet-levensvatbare bedrijf met financiële ondersteuning kunnen voortzetten tot aan de
hebben het werk dat past bij deze mensen. We
pensioengerechtigde leeftijd, vanaf 1 januari 2020 worden afgebouwd. Dit is een
werken inmiddels al een aantal jaren samen. Door
versobering van de regeling en verschuiving van financiële verantwoordelijkheden
onze krachten te bundelen en voor deze vorm
richting de gemeenten.
van samenwerken te kiezen, kunnen we een grote groep mensen continuïteit in werk bieden.’ Alex Bonnema directeur van Caparis: ‘Door de combinatie van leer- en werkbedrijf creëren wij gezamenlijk een prachtige plek om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zich te laten ontwikkelen en te begeleiden naar een betaalde baan en nieuwe toekomst.’
13
HOE GAAN WE AAN DE SLAG MET HET BEPERKEN VAN DE INSTROOM? Om de instroom in de bijstand verder te beperken gaan we aan de slag met de volgende acties. Het gaat hierbij om nieuwe activiteiten, of het verstevigen van bestaande. Dempen weglekeffect WW naar bijstand Rond de zomer van 2019 telde Nederland zo’n 319.000 werklozen en maar liefst 9 miljoen werkenden (het hoogste aantal werkenden ooit). Voor onze gemeente geldt dat we in 2019 op de 2e plek staan in Fryslân qua absolute groei van 1.363 banen. Met de procentuele groei staan wij echter met 4,3 % veruit bovenaan in de provincie. Het aantal openstaande vacatures steeg begin dit jaar naar 288.000, gemiddeld 90 vacatures per 100 werklozen. Vooral in de handel, het vervoer en de horeca groeide het aantal banen. Het tegenovergesteld gold toen bij uitzendbureaus. Inmiddels is de situatie drastisch veranderd. Wat gaan we (meer) doen
2
9
Vooral in onze gemeente geldt dat hoe minder mensen in de WW, hoe minder doorval naar de bijstand. Die doorval is nu zo’n 7%. Sterke verbinding en afstemming met voortrajecten van de UWV is van zeer groot belang. Daar moeten we het komende jaar (jaren waarschijnlijk) weer vol op inzetten zowel lokaal en vooral in de regio via het werkbedrijf Fryslân Werkt! Behouden en creëren van werkgelegenheid Het nieuw economisch beleid van onze gemeente heeft nauwe raakvlakken met de kadernota sociaal domein en dit uitvoeringsprogramma. Het economisch beleid is dan ook in samenspraak met team werk geschreven, en de uitvoering van dat beleid ligt deels ook bij team werk. De drie pijlers uit het economisch beleid (inspelen op de kracht van Heerenveen, faciliteren en stimuleren van ons MKB, het versterken van het vestigingsklimaat) zijn van groot belang voor het behouden en creëren van werkgelegenheid en dus van invloed op het aantal mensen in de uitkering.
AAN DE SLAG MET DE INSTROOM
14
Wij kennen een aantal sterke bedrijfstakken zoals logistiek (groothandel, vervoer en opslag) en industrie en specifiek de voedingsmiddelenindustrie. Ook zien we een grote zorgsector. En deze biedt weer mogelijkheden in combinatie met de aanwezige voorzieningen op het gebied van sport, recreatie, vitaliteit en voeding.
UIT DE PRAKTIJK
Verder zijn er volop kansen voor de circulaire economie.
Arbeidsmarktproject bij SC
Wat doen we al
2
Heerenveen
9
Vanaf september 2017 is er
Team Werk en Team EZ trekken samen op in de uitvoering van het economisch
een Arbeidsmarktproject bij SC
beleid en dit uitvoeringsprogramma.
Heerenveen vanuit het verantwoord ondernemen van de club.
Doorontwikkeling van de Poort
SC Heerenveen heeft hiervoor een
Op 1 mei 2019 is de Poort “vernieuwd”. De Poort is de plek waar mensen die een
jobcoach in dienst genomen die de
uitkering aanvragen bij ons binnenkomen. Wij definiëren het als volgt: ‘conform wet- en
groepen begeleidt. Twee maal per
regelgeving aanvragen afhandelen waarbij er zakelijk en efficiënt gewerkt wordt en
jaar start een groep van ongeveer 15
zorgvuldigheid en klantvriendelijkheid vanzelfsprekend is’. De Poort staat op deze manier
werkzoekenden.
voor: preventie, dienstverlening en handhaving op maat.
Deze krijgen 20 weken lang begeleiding van de jobcoach in combinatie met sporten en
De eerste focus ligt op het inzetten van (korte beroepsgerichte) opleidingen en/of aan
eco-coaching. D
het direct aan het werk helpen (Werk je Sterk!). Door medewerkers van het team Werk
eze combinatie geeft de werkzoekende veel
direct bij aanvraag aan te laten schuiven in de Poort kan meteen gelinkt worden aan
zelfvertrouwen bij het maken van stappen
bijvoorbeeld vacatures die passen bij de aanvrager van de uitkering. Op deze manier
richting werk en/of participatie.
komt het voor dat de uitkeringsaanvraag al in de aanvraagperiode soms niet meer nodig
Tijdens het traject doen de mensen
is. Maar ook andere medewerkers worden in vroegtijdig stadium betrokken. Signalen van
werkervaring op bij de club (gastvrouw,steward
fraude worden tijdens het persoonlijke gesprek meteen door onze handhaver opgepakt.
e.d.) of daarbuiten.
Signalen voor bredere maatschappelijke ondersteuning worden direct opgepakt door de
Meer dan de helft stroomt uit naar een baan of
meitinker of gezinswerker.
werkervaringsplaats.
Wat gaan we nieuw doen
1
2
Een gefaseerde poortwachtersquote (het aantal aanvragen dat afgewezen of ingetrokken wordt) van minimaal 40% (excl. verwachte Corona piek).
15
Starten met de werkgeversaanpak “Meer dan een werkgever” Wij zoeken werkgevers die naast werk voor onze mensen ook de ruimte geven om te leren en te ontwikkelen. Werkgevers dus met oog voor talent die zien dat er soms wat extra tijd nodig is en dat men “meer” dan een werknemer in huis krijgt. Er is dan alle benodigde (financiële) ondersteuning, begeleiding en aandacht voor een match op maat. Hierbij is het zaak om ook als gemeente zelf BAB banen beschikbaar te stellen. Hiermee voldoen wij aan goed werkgeverschap en tonen wij het gewenste voorbeeldgedrag (bijvoorbeeld standaardcheck bij aanvraag). Wat gaan we meer doen
1
9
Begin 2020 starten we de campagne die draait om “Meer dan werk geven”. Invullen taakstelling Beschut Werk Bij beschut werken gaat het om personen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking (dan wel een combinatie van genoemde beperkingen) die een zodanige mate van begeleiding op en aanpassingen van de werkplek nodig hebben dat van een reguliere werkgever in redelijkheid niet mag worden verwacht dat hij deze persoon in dienst neemt. Vanuit de overheid is aan de gemeente Heerenveen in 2020 een taakstelling opgelegd van 11 personen die wij aan het werk moeten helpen. In 2019 hebben we deze nog niet volledig kunnen invullen. Dit heeft te maken met de UWV indicaties die eerst afgegeven moeten worden om de taakstelling te halen. Er zijn nu 9 dienstverbanden. Wat gaan we meer doen
2
9
We gaan met Caparis nog steviger inzetten op de “vindplaatsen” van mensen voor
Beeld uit de werkgeverscampagne
beschut werk (voornamelijk praktijkonderwijs en speciaal onderwijs) en zo alsnog
#Meerdanwerkgever
de taakstelling te halen. We gaan daarnaast als gemeente zelf ook van deze banen beschikbaar stellen.
16
Starten met “Jongeren in Beeld” Dit gaat over het in beeld hebben/krijgen (via het zogenaamde Inlichtingenbureau) van onze jongeren in de leeftijd van 23 tot 27 jaar, die geen startkwalificatie, werk of inkomen hebben en geen opleiding volgen. De doelgroep tot 27 jaar wordt na hun inschrijving als werkzoekende op www.werk.nl voor een uitkering direct naar ons doorverwezen. Dan geldt de zoekperiode van vier weken. Binnen de zoektijd wordt door de Poortmedewerker/Klantmanager werk beoordeeld of de jongere voldoende inspanning heeft gepleegd om aan het werk te gaan of weer (opnieuw) onderwijs te gaan volgen. Voor praktijkonderwijs en speciaal onderwijs geldt een uitzondering. Een half jaar voordat deze jongeren het onderwijs verlaten, schuiven klantmanagers aan om een doorgaande werklijn waar mogelijk te realiseren (dus stage omzetten naar Beschut Werk of een Bab). Onze ervaring van de afgelopen jaren is overigens dat driekwart van de jongeren geen zoektijd krijgt opgelegd vanwege kwetsbare omstandigheden. Jongeren die in staat zijn om onderwijs te volgen, maar dit onderwijs pas op een later tijdstip dan de aanvraag kunnen gaan volgen wordt een eventuele toewijzingsbeschikking afgegeven met als einddatum het eerstvolgende moment dat een opleiding gaat starten. De focus in de tussenperiode komt te liggen op (uitzend)werk. Wat gaan we nieuw doen
1
14
Door inzichtelijk te hebben om hoeveel jongeren het gaat, kunnen we gericht acties ontwikkelen met betrokken partners om deze jongeren aan het werk of bij een opleiding te krijgen.
17
Startpunt/Knooppunt Met de afnemende beroepsbevolking zijn ‘alle handjes nodig’. Wanneer statushouders of jongeren afkomstig uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en MBO niveau 1 en 2 de bijstand instromen, merken wij dat jobcoaching hen kan helpen om (weer) werk te vinden. Dit vraagt om flexibiliteit van zowel werkzoekenden als
UIT DE PRAKTIJK
werkgevers. Samen met onderwijs en ondernemers werken we aan een pact om de
Van dropout tot ethisch hacker
aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen.
Leeuwarder courant 15-06-2020
Wat gaan we nieuw doen
10
14
Jongeren die buiten de boot dreigen
Vanuit dit knooppunt geven we starters, jongeren en statushouders een goede
te vallen, krijgen bij het hacklab een
start op de arbeidsmarkt. Het Knooppunt is inmiddels geopend en aan de slag.
kans in de ict. Na de zomer opent een derde vestiging in Heerenveen. De jongeren - veel jongens maar af en toe ook meisjes - die zich melden bij het hacklab van MKB Cyber Campus hebben volgens directeur Nienke Hoeksma een ding gemeen: ,,Ze zijn niet helemaal happy in het schoolsysteem.’’ Lees het hele bericht In juni 2020 zijn 6 jongeren via de gemeente Heerenveen aangemeld voor het hacklab in het Knooppunt. Het hacklab is bedoeld voor jongeren die nu buiten de boot vallen, digitale hangjongeren, games, schoolverlaters e.d. die op een leerwerkplek in het Knooppunt begeleid worden richting werk en/of scholing.
18
HOE GAAN WE DE UITSTROOM BEVORDEREN? Om de uitstroom verder te bevorderen gaan we aan de slag met de volgende acties. Het gaat hierbij om nieuwe activiteiten, of het verstevigen van bestaande. De Benchmark Werk & Inkomen van Divosa geeft een “mooi beeld” over 2019.
BENCHMARK WERK EN INKOMEN
Werken met Kansberoepen Het team Werk heeft hun caseload van 400 klanten in het laatste kwartaal van 2019 in beeld gebracht naar kansberoepen. Voor het grootste deel geldt als kansberoep productiemedewerker, hierna volgt de zorg, op een gedeelde 3e plaats staan de horeca/voeding en magazijn/logistiek en de top 5 wordt gecompleteerd met en kansberoep in de schoonmaak. Wat doen we
1
2
9
10
14
120 plaatsingen specifiek in deze kansberoepen. Introduceren van het contactgesprek De screening van personen met een uitkering die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, is in 2016 en 2017 door velen binnen deze groep als positief ervaren. In navolging daarvan is er gekozen om deze groep op regelmatige basis te gaan spreken. Wij noemen dit het Contactgesprek. Het doel is om samen te bespreken en bepalen welke mogelijkheden er zijn voor het vergroten van de (maatschappelijke) participatie. Dit kan variëren van deelname aan een maatschappelijke activiteit, een traject richting vrijwilligerswerk of zelfs een overdracht naar de collega’s van team Werk om hiermee de (volgende) stap te maken richting uitstroom naar werk. Een ander onderdeel is om de rechtmatigheid van de verstrekte uitkering te beoordelen en hiermee recht te doen aan het vangnetprincipe van de bijstandsuitkering. Met het
De benchmark Werk & Inkomen van
Contactgesprek is er de intentie om iedere cliënt – onder het mom van “Aandacht loont!”
Divosa geeft een beeld van werk
in ieder geval eens per anderhalf jaar persoonlijk te spreken.
en inkomen van de inwoners van Heerenveen in vergelijking met het landelijk gemiddeld.
AAN DE SLAG MET DE UITSTROOM
19
Wat gaan we nieuw doen
9
10
Het contactgesprek structureel invoeren. Deelname Regionaal actieplan Arbeidsmarktregio Fryslân “Perspectief op werk” We nemen actief deel in ons regionaal Werkbedrijf Fryslân Werkt!. Er is samen met het MKB Noord Nederland en VNO- NCW Noord een actieplan om de 1 miljoen extra van het Rijk in te zetten en meer mensen te begeleiden naar werk. Bij goede voortgang is er nog eens 1 miljoen beschikbaar. De ambitie is om in 2 jaar tijd regionaal 400 extra duurzame plaatsingen in reguliere banen. Wat gaan we nieuw doen
1
2
9
We doen mee aan de matchingevenementen. Er komen 32 regionale matchingsevenementen: per deelregio per kwartaal een evenement. Met als voorbeeld de Dag van de Transport en Logistiek in Thialf. We organiseren verschillende (regionale) evenementen om werkzoekenden en werkgevers met elkaar in contact te brengen. Daarnaast stellen we maatwerk- en opleidingsbudgetten beschikbaar om mensen klaar te stomen voor de arbeidsmarkt. Hierbij richten we ons op kansrijke beroepen zoals techniek, ICT, transport, zorg en onderwijs. Werkzoekenden gaan met bus langs verschillende bedrijven in regio; 6 per deelregio in twee jaar. In Heerenveen is een inspiratietour geweest naar o.a. Zebra en Hotel Tjaarda. Om te zorgen dat een match ook leidt tot duurzame plaatsing is er een budget van max. € 3.000 per plaatsing. Dit kan gebruikt worden zowel in voor-en nazorgtraject, bijv. inkomensadvies, taalles, mobiliteit. Bij garantie op een baan is er budget beschikbaar om
Veel technische en transport bedrijven zijn op zoek
gerichte opleidingen te volgen: max. € 2.000,- voor 90 plaatsingen. Deze worden vanuit
naar nieuwe werknemers. Daarom organiseerde het
werkbedrijf betaald.
werkbedrijf Fryslân Werkt! Perspectief in Techniek en Perspectief in Transport en logistiek. Tijdens deze
Alternatieven vormen werktoeleiding: “Open Hiring”
evenementen maken werkzoekenden kennis met de
In de Participatieverordening hebben we een artikel “Innovatie” opgenomen. Daarvoor
sector en komen bedrijven in contact met mogelijk
wordt – bij voorkeur op de werkvloer- samengewerkt met als doel om klanten uit te
personeel.
plaatsen bij reguliere werkgevers. Dergelijke verbindingen zorgen voor toegang tot een
20
omvangrijk netwerk en vacatures. “Open Hiring” is een nieuw experiment dat werkzoekenden een baan biedt zonder sollicitatiegesprek en C.V. Werkzoekenden krijgen kans om bij werkgevers te werken zonder werving en/of sectieproces. In Friesland worden werkgevers gezocht die aan zo’n pilot mee willen doen. Wat gaan we nieuw doen
1
2
14
Deelnemen aan dit experiment.
OPEN HIRING Onderzoek ontwikkelingen vraagzijde arbeidsmarkt
Van orderpickers in het magazijn tot
Om goed in beeld te krijgen wat de vraag van werkgevers is op korte en lange termijn
medewerkers voor de groenvoorziening,
wordt er onderzoek gedaan naar de ontwikkelingen in Fryslân. Om zo op langere termijn
assemblage of in de keuken:
ook de goede matches te kunnen maken.
ondernemers worstelen soms met het
Wat gaan we nieuw doen
vinden van personeel voor specifieke
1
functies.
Meewerken aan dit onderzoek.
Open Hiring®, medewerkers inhuren zonder sollicitatieprocedure, biedt uitkomst.
Deeltijd werken en ondernemen stimuleren (Blijven) werken met een aanvullende uitkering helpt om in contact te blijven met de
Krapte op de arbeidsmarkt is een fenomeen
arbeidsmarkt. De rijksoverheid stimuleert dit mede met de verhoging van de
van alle tijden. Jaarlijks zoeken tuinders
arbeidskorting. In het algemeen is zo dat iemand met 28 werkuren uit de uitkering is.
naar personeel om pieken in de oogsttijd op
Daarnaast “scheelt” het ons omdat het gemiddeld bedrag daalt. Ons streven is erop
te vangen. Veel online bestellingen betekent
gericht om ook de stijging van het bedrag van een gemiddelde uitkering te verminderen.
dat bedrijven orderpickers zoeken voor hun magazijn.
Jaar
Gemiddeld
Gemiddeld
Gemiddeld
Open Hiring® kan hierbij helpen. De overheid
aantal dossiers
maandbedrag
jaarbedrag
kan je hierin zelfs ondersteunen met een loonkostenvoordeel.
2016
1.421
935,36
€ 11.224
2017
1.425
945,85
€ 11.350
2018
1.313
961,83
€ 11.541
2019
1.244
955,00
€ 11.678
Meer info: www.kvk.nl
21
Wat gaan we meer en nieuw doen
1
2
9
Dit betekent meer inzet op partiële uitstroom en/of parttime ondernemen enerzijds en het stimuleren van meeruren bij de huidige partiële uitstroom. We kijken daarnaast mee naar de uitkomsten van de Universiteit van Amsterdam (april 2021 ) van de “bonus” die Amsterdam verstrekt bij parttime werken (bovenop de wettelijke inkomstenvrijlating) Inzet Social return bij inkooptrajecten In Friesland hebben we met elkaar de volgende afspraken gemaakt: Bij werken geldt
SOCIAL RETURN FRIESLAND
vanaf € 250.000 en bij diensten vanaf € 100.000 een Social Return eis van 2% van de
Social Return betekent letterlijk: ‘iets
totale opdrachtsom exclusief BTW. Per (deel)project geldt een maximale Social Return eis
teruggeven aan de samenleving’ en
van € 300.000. Diverse doelgroepen (waaronder WW, Participatiewet, WIA, Wajong, BBL
is een onderdeel van Maatschappelijk
en stagiaires) komen in aanmerking. Op basis van de afstand tot de arbeidsmarkt
Verantwoord Ondernemen (MVO). Social
vertegenwoordigen zij een fictieve waarde. Het invullen door arbeid en opleiding wordt
Return beoogt dat een investering op sociaal
als eerste optie gezien. Als dit niet mogelijk is, kan een maatwerk blok worden ingezet.
en maatschappelijk gebied ook concrete
In de inkoopmonitor wordt bijgehouden wat de resultaten zijn.
sociale winst (return) oplevert, naast het
Wat doen we
1
2
‘gewone’ rendement. Met Social Return wordt
9
een extra stimulans gegeven aan sociaal
We zien actief toe op de invulling van social return door eigen klantmanager.
ondernemerschap. In Friesland werken alle gemeenten, Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân met een uniform Social Return beleid. Meer info over social return in Friesland.
22
UIT DE PRAKTIJK
HOE GAAN WE OM MET HANDHAVING?
Casus: aanvraag voor levensonderhoud
Handhaving is een belangrijk onderdeel van de Participatiewet. Het gaat dan om naleving
Een belanghebbende heeft sinds vele
van verplichtingen (misdragingen, arbeids- en re-integratie verplichtingen,
jaren een briefadres bij zijn broer en
kleding/gedrag). Het is van belang om de balans te vinden tussen vroegtijdig informeren,
vriendin gehad in andere gemeenten.
optimale dienstverlening, op maat controleren en daadwerkelijk sanctioneren. Onze
Na einde WW en hierop aanvullend
Poortwachters en handhavers zijn een belangrijke schakel hierin.
ziektewetuitkering schrijft hij zich in op een adres binnen de gemeente Heerenveen.
Heldere communicatie over rechten en plichten en verwachtingen leidt tot duidelijkheid naar de cliënt en draagt daarmee bij aan een transparante dienstverlening. Sinds de invoering van de Participatiewet hebben we meer te maken met een doelgroep die relatief vaker
In de aanvraag geeft belanghebbende
een lager opleidingsniveau heeft en/of soms ook ernstige psychische problematiek. Het is
aan bij een vriend in te wonen. Echter, uit
daarom nóg belangrijker om regelovertreding te voorkomen en/of tijdig te signaleren.
onderzoek blijkt dat deze woning maar 1 slaapkamer heeft.
Onze uitgangspunten zijn:
Gezien de historie omtrent zijn domicilie
•
Vroegtijdig informeren zodat het juiste en volledige beeld ontstaat over de rechten en
(geen vast verblijf maar alleen sprake van
plichten;
briefadressen) en verklaring omtrent zijn
•
Het bevorderen van de acceptatie van de wet- en regelgeving;
huidige woon- en leefsituatie en relatie tot de
•
Toepassing van het principe Controle op Maat; een vroegtijdige detectie en afhandeling
persoon waarbij hij inwoont is er gerede twijfel
van signalen zal klanten het gevoel geven dat er een voldoende hoge pakkans bestaat;
omtrent zijn domicilie c.q. hoofdverblijf binnen de
Uitgaan van vertrouwen maar streng optreden als fraude wordt geconstateerd: “high
gemeente Heerenveen.
trust, high penalty”
In het onderzoek van handhaving is op basis
•
van waarnemingen, gesprek, verklaring van Om de balans goed te behouden, gaan we aan de slag met de volgende acties.
belanghebbende en huisbezoek vastgesteld dat
Het gaat hierbij om nieuwe activiteiten, of het verstevigen van bestaande.
belanghebbende zijn hoofdverblijf (domicilie) niet heeft op het opgegeven woonadres. Op basis van onderzoeksresultaten geen rechthebbende en aanvraag is afgewezen. Belanghebbende is niet in bezwaar gegaan en heeft zich later gevestigd in een andere gemeente.
AAN DE SLAG MET HANDHAVING
23
Minimaal ontheffen, maximaal verplichtingen Er wordt in onze gemeente verhoudingsgewijs weinig ontheffingen van de arbeidsplicht gegeven. Dit houdt sterk verband met het beleidsuitgangspunt dat klanten worden benaderd en beoordeeld op basis van hun mogelijkheden en niet op grond van hun belemmeringen. Wat gaan we meer doen?
2
Landelijk wordt 10% van de uitstroom toegerekend aan handhavend optreden. We willen ook naar dat percentage toegroeien. In onze gemeente is dat nog niet de helft.
2019
2018
Aantal uitkeringen
1.205
1.131
Aantal ontheffing
56
49
Percentage
5%
4%
Bron: Cognos Analytics Terugvordering & Verhaal In de meest recente overzicht is er sprake van een totaalbedrag aan openstaande (mogelijk oninbare) vorderingen van ruim € 2.750.000 verdeeld over ruim 500 debiteuren. Vanaf 2016 hebben we ons vooral gefocust op het de inrichting, het wegwerken van achterstallig onderhoud, en de inning van het wettelijk onderdeel terugvordering. Dit willen we nu doortrekken naar het wettelijk onderdeel “verhaal”. We willen intensievere uitvoering geven aan de artikelen 61 en 62 van de Participatiewet. Zo is er op dit moment na de aanvraag in de Poort onvoldoende structurele aandacht voor de onderhoudsplicht/alimentatie. Er worden nu bijvoorbeeld geen heronderzoeken opgeboekt. Dat willen we veranderen.
24
2
Structureel investeren op het verhalen van uitkeringsgelden bijvoorbeeld bij het niet willen
FRAUDE MET BIJSTAND
betalen van alimentatiegelden door expartner. Dit is al in de Perspectiefnota 2020 verwerkt.
Fraude is als iemand opzettelijk
Wat gaan we nieuw doen
verkeerde informatie geeft of Eerder op huisbezoek en invoeren themacontroles
informatie verzwijgt om een
Intern onderzoeken en buurten bij andere gemeenten hoe we eerder op huisbezoek kunnen
uitkering te krijgen of te houden.
(preventieve werking op het brede sociale vlak). Hiertoe maken we een plan met het doel, duur en hoe we dit aan gaan pakken.
Wie in Nederland recht heeft op een bijstandsuitkering van de gemeente
Beleid eenduidig blijven uitleggen om bezwaar te voorkomen (naast mediator)
moet deze ook krijgen. De gemeente
Veruit de meeste bezwaren die binnen het sociaal domein worden ingediend gaan over
moet wel zeker weten dat een
de Participatiewet/ bijzondere bijstand. Eenduidig uitleggen zowel qua inhoud als het
bijstandsuitkering bij de juiste persoon
uitleggen in woord en schrift kan helpen om dit aantal terug te brengen.
terechtkomt en dat de hoogte van de uitkering klopt. Bijstand is tenslotte gemeenschapsgeld en de gemeente moet
Bezwaar en beroep
2018
2019
Aantal bezwaren algemeen en bijzondere bijstand
76
56
aantal (hoger) beroep
31
21
ervoor zorgen dat er niet te veel of ten onrechte bijstand wordt verstrekt. Aard handhavingsonderzoek Heerenveen
Overzicht uitgevoerde handhavingsonderzoeken in één jaar (01-05-2019 tot 01-05-2020)
- Onjuiste opgave woonsituatie 51x - Verzwijgen zwarte inkomsten
Status uitkering
nvt
eindtotaal
24x
fraude
geen fraude
- Partnerfraude 4x
geconstateerd
geconstateerd
aanvraag
11
24
2
37
- Verzwijgen vermogen / inkomsten
lopende
14
31
1
47
uit vermogen 3x
reeds beëindigd
4
1
5
- Overige 3x
Eindtotaal
29
56
- Verzwijgen witte inkomsten
4
4x
89 Naast handhavingsonderzoeken bij iemand die al
Teruggevorderd bedrag n.a.v. fraudeonderzoek: € 310.563,75
bijstand ontvangt, wordt handhaving ook preventief ingezet bij de Poort.
Bron: Cognos Analytics
In één jaar resulteerde dit in 12 afgewezen aanvragen en twee ingetrokken aanvragen.
25
FINANCIËN Welke middelen hebben we In onze begroting is een specifieke rijksuitkering opgenomen om de bijstand te bekostigen. Dit is een bedrag van € 21,3 miljoen (de zogenaamde BUIG 2020). In onze begroting is voor re-integratie € 1 miljoen beschikbaar. Hiervan worden de huidige trajecten, projecten en de voorgestelde intensiveringen uit betaald zoals in dit
FORMATIE TEAM WERK
programma is omschreven.
Vanaf 2020 heeft het team Werk in totaal 15 fte aan formatie.
Voor Caparis is een bedrag opgenomen van 8,3 miljoen. De basis hiervan is vastgelegd in de vijfjarige dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor de Wsw-ers en de
De formatie van team Werk is als volgt
dienstverleningsovereenkomsten voor de Bab/Beschut Werk/trajecten. Dit is conform de
opgebouwd:
afspraken die gemaakt zijn met de herstructurering. In het derde jaar vindt evaluatie
- 1,8 fte aan administratieve
plaats van de overeenkomsten. Per kwartaal worden rapportages aangeleverd over de
ondersteuning
voortgang. De DVO is nogmaals bijgevoegd als bijlage.
- 10,9 fte aan klantmanagers werk en jobhunting
Waar hebben we nog geen middelen voor
- 3,1 fte aan jobcoaches
Waar is extra financiering voor nodig: •
Taakstelling Beschut Werk structureel invoeren
€ 150.000 (nu in Naris)
•
Formatie Poort en Inkomen tijdelijk uitbreiden indien nodig € 60.000
maatregelen door het Coronavirus- dat
•
Jongeren in Beeld tijdelijk tot 2022
we met deze formatie uit kunnen komen.
De verwachting was -tot aan de afgekondigde
€ 25.000
Mocht in 2021 blijken dat dit niet het geval is, of mocht blijken dat er geen extra tegemoetkoming vanuit het Rijk beschikbaar wordt gesteld, dan kan er een tijdelijke uitbreiding van de formatie nodig zijn.
FINANCIËLE VERTALING NIEUWE ACTIES
26
SAMENVATTING UITVOERINGSPROGRAMMA WERK Meer mensen aan het werk (krijgen en houden) en het gemiddelde aantal uitkeringen uiterlijk 2023 op 1.100 krijgen. WAT WILLEN WE BEREIKEN: •1
Inwoners in de bijstand ondersteunen om optimaal mee te doen bij werk en participatie
•2
Financieel gezonde inwoners
•9
Inwoners hebben een fatsoenlijk verrijkt bestaan
10 •
Er zijn voldoende voorzieningen in wijken en dorpen
14 •
De jeugdzorg is klaar voor de toekomst
INSTROOM
UITSTROOM
HANDHAVING
Wat doen we al:
Wat doen we al:
Wat doen we al:
•
We voeren de Participatiewet uit.
•
We voeren de Participatiewet en de participatieverordening uit.
•
•
Team Werk en Team EZ trekken samen
•
We werken aan het herstel- en steunpakket (werkbedrijf Fryslân Werkt!).
Handhavingsverordening en de
op om zo mensen snel door te laten
•
We plaatsen jaarlijks 120 mensen in de zogenaamde ‘kansberoepen’ (dit
Participatiewet.
zijn beroepen die grote kans bieden op werk) en 10 groeibanen.
stromen naar werk en geen uitkering •
meer hoeven aan te vragen.
•
We verstrekken per jaar 30 werkvouchers.
Wat gaan we intensiveren:
Via de campagne “Meer dan werk
•
We verstrekken jaarlijks een half miljoen euro aan loonkostensubsidie.
•
geven” verleiden we werkgevers om meer mensen met een afstand tot de
Wat gaan we intensiveren:
arbeidsmarkt in dienst te nemen.
•
Wat gaan we intensiveren:
•
Actievere afstemming zoeken met het UWV om zo de doorval van WW naar
•
We gaan actiever de partiële uitstroom / parttime ondernemen om zo
te voorkomen. •
We volgen de pilot van de gemeente Amsterdam. Zij verstrekken een
•
We gaan structureel investeren op verhaal. We doen onderzoek en kijken
Wat gaan we nieuw doen:
bij andere gemeenten naar
werk. Denk hierbij aan praktijkonderwijs
•
Het contactgesprek structureel invoeren om zo mensen in de bijstand
het efficiënter organiseren van
beter te kunnen ondersteunen.
huisbezoek als preventieve werking
We nemen deel aan regionale matchingsevenementen om zo werk en
op het brede sociale vlak. We
werkzoekende actief aan elkaar te koppelen.
komen met een plan van aanpak.
Als gemeente zelf banen in ‘beschut
•
Wat gaan we nieuw doen: Een gefaseerde poortwachtersquote (het ingetrokken wordt) van minimaal 40%
• •
We stellen budget beschikbaar wanneer een werkzoekende aan werk komt. Dit kan ingezet worden voor taalles, mobiliteit, inkomensadvies.
•
Bij garantie op een baan is er ook nog budget beschikbaar vanuit het Werkbedrijf voor gerichte opleidingen.
of opleiding en samen met betrokken partners acties ontwikkelen voor deze
We gaan met werkzoekenden via een bustour actief naar bedrijven in de regio.
(excl. verwachte Corona piek). Inzicht krijgen in jongeren zonder werk
We stellen maatwerk- en opleidingsbudget beschikbaar om mensen klaar te stomen voor de arbeidsmarkt.
aantal aanvragen dat afgewezen of
•
Wat gaan we nieuw doen:
‘vindplaatsen’ van mensen voor beschut
•
•
deze mensen helemaal uit de bijstand te krijgen.
•
werk’ beschikbaar stellen.
•
We gaan meeruren bij de huidige partiële uitstroom stimuleren om zo
Met Caparis nog steviger inzetten op de
en speciaal onderwijs. •
Werken met een mediator om bezwaarprocedures te voorkomen.
‘bonus’ aan mensen die parttime werk vinden.
bijstand te verminderen. •
Ons beleid eenduidig en begrijpelijk uitleggen om bezwaarprocedures
mensen gedeeltelijk uit de bijstand te krijgen. •
We handhaven volgens de
•
We doen mee aan het experiment Open Hiring om zo werkzoekenden
doelgroep.
de kans te geven aan het werk te komen zonder relevante ervaring en
Samenwerken met het Knooppunt om
opleiding.
starters, jongeren en statushouders
•
arbeidsmarkt’.
een goede start te geven op de arbeidsmarkt.
We doen mee aan het onderzoek ‘Ontwikkelingen vraagzijde
•
We laten onze eigen klantmanager actief toezien op de invulling van social return.
28