Bijlage 2 - Concept-raads-Collegevoorstel Toestemmingsprocedure

Collegevoorstel/Raadsvoorstel verlening tot toestemming en aangaan van het Wijzigingsbesluit Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2022 TOELICHTING VOOR DE BESLUITVORMING Het secretarissenoverleg SDF biedt deze concepttekst aan de gemeenten aan zodat gemeenten op een vergelijkbare wijze hun gemeenteraden om goedkeuring kunnen vragen voor het aangaan van deze wijzigingsregeling voor de centrumgemeenteregeling SDF. Gemeenten zijn vrij om de onderstaande tekst te wijzigen of aan te vullen passend bij de politieke realiteit in de raad rondom dit onderwerp. Enkele gemeenteraden hebben een uitgebreide geschiedenis met dit onderwerp wat uiteraard ook tot uitdrukking moet komen in de tekst aan de gemeenteraad. Dit verschilt per gemeente. De afgelopen maanden zijn de raden uitgenodigd om zienswijzen in te dienen. Daarom is gekozen voor een beknopte tekst met een verwijzing naar het voorstel om al dan niet zienswijzen in te dienen. De ingediende zienswijzen worden behandeld in deze tekst en van een reactie voorzien. Tevens wordt de raad voorgesteld toestemming aan het college te geven de regeling overeenkomstig de herziene Wijzigingsregeling SDF te wijzigen. Mocht u vragen hebben bij deze tekst, kunt u contact opnemen met Remco Liefers, secretaris van het secretarissenoverleg SDF (T.: 06 4336 5635 / E.: remco.liefers@leeuwarden.nl).

Inleiding In het najaar van 2023 is het traject opgestart om de raden uit te nodigen zienswijzen in te dienen op de Wijzigingsregeling voor de wijziging van de Centrumgemeenteregeling Sociaal Domein Fryslân (hierna: Wijzigingsregeling SDF). Inmiddels is de zienswijzenprocedure doorlopen en wordt overgegaan tot het formeel wijzigen van de regeling. De bevoegdheid om de regeling te wijzigen is een bevoegdheid voor het college van B&W, maar deze kan niet eerder van die bevoegdheid gebruik kan maken zonder dat de gemeenteraad goedkeuring heeft verleend aan deze regeling. U wordt nu voorgesteld deze goedkeuring te verlenen. Bijgevoegd treft u de Wijzigingsregeling SDF aan. Aanleiding Met ingang van 1 juli 2022 treedt een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in werking. De gewijzigde Wgr dwingt tot wijziging van alle gemeenschappelijke regelingen. De wetswijziging strekt ertoe de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Een aantal van deze wijzigingen treedt op 1 juli 2022 direct in werking, een ander deel moet binnen twee jaar geïmplementeerd zijn in alle gemeenschappelijke regelingen. De gewijzigde Wgr dwingt tot wijziging van alle gemeenschappelijke regelingen. Hoewel de wetswijzigingen voor centrumregelingen geen grote impact hebben, zijn er wel enkele zaken waar de wet van verlangt dat deze ook voor centrumregelingen gelden.

De centrumregeling SDF valt wel onder werking van de WGR is daarom ook een gemeenschappelijke regeling in de zin van die wet waar deze eisen ook voor komen te gelden. Met deze nota doen we u een voorstel om goedkeuring te verlenen aan het college om te komen tot een wijziging van de huidige regeling te komen zodat deze binnen de gestelde overgangstermijn van 2 jaren (voor 1 juli 2024) aan de wettelijke eisen kan voldoen. Over de ingediende zienswijzen Bij de zienswijzenprocedure zijn vier zienswijzen binnengekomen (bijgevoegd). U treft hieronder een reactie aan op elke zienswijze van:

1. De gemeente Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel (eensluidende zienswijze); 2. De gemeente De Fryske Marren, en; 3. De gemeente Terschelling. Ad 1. Zienswijze van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel (eensluidende zienswijze) De zienswijze luidt kortgezegd dat er ten onrechte in het voorgestelde artikel 22 lid 4 gesproken wordt van een openbaar lichaam, terwijl de centrumgemeenteregeling geen openbaar lichaam kent. Dit is een terecht constatering en betreft een fout die met de herziene Wijzigingsregeling SDF is gecorrigeerd. Ad 2. Zienswijze van de gemeente De Fryske Marren De zienswijze vraagt om de invoeging van een zogenaamd ‘kan-bepaling’ waarbij een adviescommissie in de zin van artikel 24 en 24A Wgr in het leven wordt geroepen. Deze zienswijze is niet overgenomen in de herziene Wijzigingsregeling SDF, omdat de wet zelf voorziet in deze ‘kanbepaling’, waarmee de bevoegdheid inmiddels aanwezig is om over te gaan tot het instellen van een adviescommissie. Daarbij geldt ook dat het opnemen van deze ‘kan-bepaling’ onvoldoende is om deze adviescommissie op elk gewenst moment in het leven te roepen zonder de centrumregeling te wijzigen. De centrumregeling dient namelijk dan ook de reikwijdte en samenstelling van deze adviescommissie te regelen.

Invullen van deze ‘kan-bepaling’ betekent dat sowieso tot wijziging van de centrumregeling moet worden overgegaan om de adviescommissie in te richten en van start te laten gaan als enkel tot deze ‘kan-bepaling’ wordt overgegaan. Daarnaast zijn er enkele staatsrechtelijke bezwaren over de instelling van deze adviescommissie, aangezien deze centrumregeling volledig het bevoegdhedenpakket van het college beslaat. De centrumregeling regelt de overheveling van mandaten aan de centrumgemeente voor het aangaan en bewaken van zorgovereenkomsten of het verstrekken en beheren van subsidies voor zorgvoorzieningen. De centrumregeling regelt verder geen zaken die binnen de reikwijdte van raadsbevoegdheden vallen, omdat deze door de centrumregeling niet worden geraakt. Gemeenteraden behouden het recht om kaders te stellen en het budgetrecht uit te oefenen. In de P&C-cyclus voor SDF is ook voorzien in tijdige informatievoorziening ten behoeve van de interne P&C-cyclus voor alle gastgemeenten. Onduidelijk is daarom ook welke inhoudelijke opdracht deze adviescommissie vanuit de centrumregeling zou moeten meekrijgen. Ad 3. Zienswijze van de gemeente Terschelling De zienswijze van de gemeenteraad van Terschelling gaat in op vier onderwerpen, waarbij elk onderwerp hierna van een korte reactie wordt voorzien: a.

Participatie van de raden Voor de inhoudelijke betrokkenheid van de gemeenteraden verwijzen we ook naar de reactie op de zienswijze van de gemeente De Fryske Marren, die kort gezegd luidt, dat raadsbevoegdheden niet betrokken worden in de samenwerking en raden volledig hun kaderstellende rol kunnen nemen, net als het budgetrecht en de controlerende rol. Op basis van de zeer begrijpelijk wens dat de raden ook bij de evaluatie worden betrokken is het artikel in het herziene Wijzigingsbesluit over de evaluatie aangevuld dat gemeenteraden betrokken worden in de evaluatie. b. Inspraakmogelijkheden van de burgers Omdat SDF zich vrijwel enkel met uitvoering van bestaande kaders bezig houdt, en niet zelfstandig beleid vaststelt, is er nauwelijks aanleiding voor inspraak voor inwoners. Formele inspraak ziet met name op de kaderstelling die de raad doet. En die kaderstellende bevoegdheid is een lokale aangelegenheid, waarbij inspraak vooral lokaal georganiseerd zal moeten worden. Vanuit de centrumgemeente wordt deze niet georganiseerd. De centrumregeling vraagt daarom in ieder geval geen aanpassing. Dat neemt niet weg dat in sommige gevallen– gefaciliteerd door SDF – gezamenlijk

beleid wordt ontwikkeld voor alle Friese gemeenten. In die situatie is het inderdaad verstandig tijdig inspraak en participatie te organiseren. Daarvoor is het Huishoudelijk Reglement inderdaad de juiste plek om er procesmatige afspraken over te maken. In de eerstvolgende gelegenheid dat het Reglement aangepast moet worden, zullen daarover afspraken moeten worden gemaakt. c. Verwijdering onjuiste aanduiding “openbaar lichaam” Voor een reactie verwijzen we naar de reactie bij de zienswijze van de gemeente Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. d. Uittredingskosten kunnen niet meer dan de overhead van de organisatie betreffen De kosten waarop de uittredingsbepaling primair zien, betreffen de organisatiekosten voor SDF. Deze organisatiekosten voor SDF zijn in feite geheel overhead. Binnen SDF worden in beginsel geen inhoudelijke (uitvoerings)kosten gemaakt. Deze kosten worden allen vanuit de eigen lokale begroting gemaakt. Uitzondering betreft de kosten die de centrumgemeente maakt voor de aan de centrumgemeente toebedeelde Rijksmiddelen voor Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang (MOVO) en Beschermd Wonen (BW) (NB: aan verandering onderhevig); Leeuwarden ontvangt daar voor de gehele provincie van het Rijk de middelen en keert dat rechtstreeks uit aan diverse organisaties die deze voorzieningen in stand houden namens alle Friese gemeenten.

De wijze waarop deze kosten verrekend moeten worden bij een -hypothetische – uittreding zijn een vraagstuk die nadere onderhandelingen en afspraken vergen, aangezien een uittredende gemeente in het uiterste geconfronteerd kan worden met het verstrekken van bijdragen voor die voorzieningen, zonder dat het daarvoor de Rijksmiddelen ontvangt (immers, de centrumgemeente ontvangt deze rechtstreeks). Overigens is onze verwachting dat nimmer van uittreding sprake zal zijn, omdat het Rijk gemeenten nog steeds vergt tot samenwerking op deze onderdelen. Uittreding in SDF-verband betreft dus een hypothetisch geval. Conclusie en vervolg Op basis van de ingediende zienswijzen zijn enkele wijzigingen aangebracht, te weten: • Van het begrip “openbaar lichaam” wordt niet langer gesproken; • De raden worden expliciet betrokken in de evaluatie. Voorgesteld wordt uw college toestemming te verlenen om deze wijzigingsregeling vast te stellen en daarmee de Centrumregeling SDF 2022 aan te passen, zodat deze weer voldoet aan de in de Wgr gestelde eisen. De voorgestelde aanpassingen dienen uiterlijk 1 juli 2024 geïmplementeerd te zijn.