Bijlage 1 - Tussentijdse Rapportage 2026
Tekst van het document
Deze wordt ter vaststelling voorgelegd aan de betreffende gremia, waaronder de gemeenteraad. De nieuwe afspraken rond het gemeentelijke zwembad worden samen met Sportstad ingericht en uitgewerkt (dit moet uiterlijk 31 mei 2026 klaar zijn). Vervolgens worden deze jaarlijks gemonitord en met de gemeenteraad gedeeld. Samen met de stakeholders maken we de uitdagingen van Thialf en de ijshockeyhal concreet. We zoeken naar oplossingen en leggen de opties voor aan de gemeenteraad (gereed vierde kwartaal 2026)
Pagina 35 van 82 Samen met stakeholders onderzoeken we de kansen voor Heerenveen als voorbereidingscentrum van de winterspelen. Dit werken we uit om ons 'Stad van Sport-profiel' te versterken (dit moet in het vierde kwartaal 2026 klaar zijn). Tevens is het bedoeld om het gezamenlijk eigenaarschap voor Thialf én de exploitatie van Thialf te versterken. Heerenveen is kandidaat voor het organiseren van het langebaanschaatsen tijdens de OS2030 die in Nice Frankrijk worden gehouden. Asiel en Migratie Doelen In 2026 dragen wij als gastvrije gemeente bij aan structurele en zorgvuldige opvang en integratie van nieuwe inwoners passend bij de wetgeving en met draagvlak in de gemeenschap. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 We anticiperen op de ontwikkelingen om te voldoen aan de bepalingen van de Spreidingswet en we voeren, indien nodig, een samenlevingsgesprek/ mienskipspetear over de invulling en uitvoering van deze wet. Om te voldoen aan de opgelegde taakstelling, zetten we ons gedurende 2026 samen met de woningbouwcorporaties in voor het huisvesten van statushouders. We zetten in om de achterstand op de taakstelling statushouders in te halen. In 2026 houden wij minimaal 314 bedden beschikbaar voor de meer structurele opvang van Oekraïense ontheemden en houden wij 75 noodveldbedden beschikbaar voor de HUB-functie van onze gemeente.
Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 4.3 | Leerlingenvervoer indexatie en gestegen lasten door nieuwe | -78 aanbesteding 5.1 | Hoofdlijnenakkoord Budget Sport & Beweegbeleid | -94 | 94 5.1 | SPUK IZA | -46 | 46 5.2 | Schadevergoeding boarding ijshockeyhal | -10 5.2 | Vrijval exploitatiebijdrage Zwembad 2026 | 430 5.3 | Posthuis, correctie voor gelijke betaling inleen – vast | -41 personeel 5.3 | Posthuis, ORT, overwerk en buitendagvenster | -35 5.7 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 12 Subtotaal | 138 | 140 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage autonome mutaties | 138 | 140 Autonome mutaties - toelichting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (hogere lasten 78.000) Voor het leerlingenvervoer is in 2026 een budgetverhoging van € 78.000 nodig. Het huidige budget is niet toereikend door contractuele indexaties en aanvullende (duurzaamheids-)eisen. De bijstelling zorgt ervoor dat de gemeente aan haar wettelijke vervoersplicht kan blijven voldoen. 5.1 Sportbeleid en activering (hogere lasten € 140.000 en hogere baten € 140.000) De begroting wordt incidenteel verhoogd met € 94.000 aan baten en € 94.000 aan lasten ten behoeve van het sport- en beweegbeleid 2026–2030. Deze aanpassing vloeit voort uit de inzet van middelen uit het Hoofdlijnenakkoord GGZ voor sport en bewegen.
Dit sluit aan bij de doelstellingen van het akkoord, waarin preventie, gezondheid en participatie centraal staan. Daarnaast wordt de begroting wordt incidenteel aangepast met € 46.000 aan baten en € 46.000 aan lasten voor de inzet van middelen uit de SPUK IZA-regeling in 2026. Deze middelen zijn eenmalig beschikbaar en worden dit jaar ingezet voor het sport- en beweegbeleid. 5.2 Sportaccommodaties (lagere lasten 430.000) De bijdrage aan het zwembad is € 430.000 lager, doordat deze subsidie vanaf 1 juni 2026 van kracht is en dus niet voor het gehele jaar benodigd is. In de begroting was uitgegaan van een volledig jaar. Pagina 36 van 82 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (hogere lasten € 76.000) De autonome ontwikkelingen bij het Posthuis betreffen € 35.000 voor onregelmatigheidstoeslag, overwerk en buitendagvenstervergoeding en € 41.000 voor gelijke beloning voor uitzendkrachten.
Bijsturingsvoorstellen Bedragen x € 1.000 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 3.3 | Leges Kermis | 40 4.3 | Overhevelen Peuteropvang naar Preventiemiddelen | 250 5.2 | Opgave toekomstbestendig Sportstad - Campus Heerenveen | -120 5.2 | Lange Termijn Afspraken + Ruimtelijke verkenning THIALF | -35 5.2 | Scenario-onderzoek + noodreparatie ijshockeyhal | -40 5.2 | Regie visie Campus Heerenveen | -50 5.2 | Olympische spelen 2030 kandidaatsfase | -103 5.3 | Posthuis hoge lasten voorstellignen | -200 5.3 | Posthuis hogere baten voorstellingen | 200 5.3 | Posthuis, terugdraaien ombuiging PPN26 | 100 | -200 6.1 | Huisvesting statushouders en woonzorgvisie | -54 6.1 | Overhevelen Peuteropvang naar Preventiemiddelen | -250 6.1 | Suïcidepreventie septembercirculaire | -26 6.1 | Transformatie Jeugd | -200 6.75/6 | Specialistische jeugdhulp constante factor stijging kosten | -1.450 Subtotaal | -2.177 | 40 0.10 | Transformatie jeugd onttrekking bestemmingsreserve jeugd | 200 Totaal reserves | 200 Totaal tussentijdse rapportage bijsturing | -2.177 | 240 Bijsturingsvoorstellen - toelichting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (lagere lasten 250.000) Er wordt voorgesteld om € 250.000 uit het budget voor peuteropvang over te hevelen naar preventiebudgetten Jeugd. Dit kan zonder gevolgen voor de wettelijke taken, omdat er voldoende ruimte binnen het peuteropvangbudget is.
De verschuiving past bij het beleid om middelen eerder en effectiever in te zetten. Door een deel van het peuteropvangbudget voor preventie in te zetten, ontstaat ruimte om tijdig te investeren. Hierdoor worden problemen eerder gesignaleerd en aangepakt. Dit vergroot de ontwikkelkansen van kinderen en gezinnen en helpt om zwaardere en duurdere vormen van ondersteuning in een later stadium te voorkomen. Met deze middelen worden onder andere preventieve initiatieven, zoals Buurtgezinnen en Welzijn op Recept Jeugd, gefinancierd. Daarnaast ontstaat ruimte om andere effectieve initiatieven, volgens het uitvoeringsplan, duurzaam te bestendigen wanneer zij het beoogde effect laten zien. Pagina 37 van 82 Pagina 38 van 82 5.2 Sportaccommodaties (hogere lasten € 348.000) De ontwikkelingen rond Sportstad, Thialf, de ijshockeyhal, Campus Heerenveen en de kandidatuur voor de Olympische Spelen 2030 vragen om aanvullende middelen voor de verdere uitwerking van lopende trajecten en bestuurlijke ambities. Voor de uitwerking van een toekomstbestendige Sportstad en Campus Heerenveen is € 120.000 nodig voor externe begeleiding bij de visievorming, een scenario-onderzoek naar een passend organisatiemodel en een onafhankelijke taxatie. De kosten worden gedeeld met SC Heerenveen.
Voor de ontwikkeling van een toekomstbestendige koers voor Thialf is externe begeleiding nodig voor het maken van langetermijnafspraken tussen stakeholders en het versterken van gezamenlijk eigenaarschap. Daarnaast wordt een ruimtelijke verkenning uitgevoerd in relatie tot een mogelijk Olympisch Voorbereidingscentrum. De kosten worden gedeeld met betrokken partners. Onze bijdrage daarvoor is € 35.000. De ijshockeyhal nadert het einde van haar technische levensduur. Om de hal veilig in gebruik te houden en een onderbouwd toekomstperspectief te bepalen, is de reparatie van een oprit en de actualisatie van het in 2024 uitgevoerde scenario-onderzoek noodzakelijk (€ 40.000). Met de uitkomsten van dit onderzoek kan de raad eind 2026 een afgewogen besluit nemen over de toekomst van deze sportvoorziening. Deze bijstelling formaliseert de bijdrage van € 50.000 aan de uitvoering van de Campusvisie, gericht op versterking van de samenwerking tussen partners op het gebied van sport, gezondheid, vitaliteit, onderwijs en talentontwikkeling. De middelen waren eerder financieel voorzien, maar nog niet formeel als besluit vastgelegd. In het kader van de kandidatuur van Thialf Heerenveen voor het langebaanschaatsen zijn extra kosten gemaakt voor procescoördinatie, externe advisering, positionering en presentatie. Deze werkzaamheden (€ 103.000) waren niet voorzien in de begroting.
De gemeente werkt hierbij samen met de provincie Fryslân en NOC*NSF; dit bedrag betreft het gemeentelijk aandeel. Zonder deze middelen komen de verdere ontwikkeling van Sportstad, Thialf, de ijshockeyhal en Campus Heerenveen onder druk te staan, ontbreken op diverse dossiers de benodigde onderbouwingen voor besluitvorming en wordt de positie van Heerenveen als sportstad verder verzwakt. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (hogere lasten € 100.000) Voorgesteld wordt om een structurele taakstelling (ombuiging Perspectiefnota 2026) van € 100.000 bij het Posthuis terug te draaien. De taakstelling is gebaseerd op aannames over extra inkomsten uit programmering en de daarmee samenhangende kosten. In de praktijk ligt het aandeel van de opbrengsten voor artiesten en producenten hoger en nemen ook personele en operationele kosten toe bij een intensiever programma. De taakstelling wordt daarom bijgesteld naar een realistisch en haalbaar niveau, waarbij de hogere kosten en opbrengsten elkaar in evenwicht houden. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (hogere lasten € 530.000) Er wordt voorgesteld incidenteel € 200.000 uit de bestemmingsreserve Jeugd in te zetten voor de uitvoering van de visie Opvoeden en Opgroeien en de Hervormingsagenda Jeugd. Met deze middelen worden onder andere pilots voor schoolconsulenten en POH-jeugd ondersteund.
Dit draagt bij aan het versterken van preventie en samenwerking binnen het jeugdveld. Daarnaast wordt voorgesteld € 250.000 uit het peuteropvangbudget over te hevelen naar de preventiebudgetten. Deze verschuiving sluit aan bij de vastgestelde visie en het uitvoeringsplan en maakt het mogelijk om sterker in te zetten op vroegsignalering en preventie. Zie verder de toelichting bij taakveld 4.3 Pagina 39 van 82 Voorgesteld wordt om voor de uitvoering van de nieuwe wettelijke taak suïcidepreventie €26.000 in te zetten. Voor het opstellen van een uitvoeringsplan voor de woonzorgvisie en verdere uitwerking daarvan is € 54.000 benodigd voor inhuur. Bij het programma een Thuis voor Iedereen is sprake van een onderschrijding, waaruit dit kan worden bekostigd door overheveling van middelen. 6.751 t/m 6.763 Specialistische jeugdhulp (hogere lasten € 1.450.000) Voor de jeugdhulp is een verhoging van de lasten met € 1.450.000 noodzakelijk. Dit komt door het open eindekarakter van de Jeugdwet: de vraag naar jeugdhulp is leidend en gemeenten zijn verplicht om hulp te bieden, ongeacht het beschikbare budget. Het maken van een betrouwbare financiële prognose wordt hierbij extra lastig door de gehanteerde trajectfinanciering. Omdat vooraf onduidelijk is wanneer zorgaanbieders de laatste termijn van 30% declareren en betaald krijgen, is de feitelijke uitgave lastig vooraf te plannen.
Om toch een realistische prognose te maken, kijken we naar de ontwikkeling van de kosten in de afgelopen jaren. Uit deze historische data blijkt dat de kosten van de specialistische jeugdhulp structureel stijgen met circa 4% per jaar. We werken op deze manier toe naar een realistische begroting voor de jeugdhulp, die beter aansluit bij de feitelijke ontwikkeling van de vraag en de bijbehorende kosten. De totale verhoging bestaat zodoende uit twee componenten: het alsnog aanpassen van de eerdere begroting die niet goed was afgestemd op de realisatie van 2025 en het opvangen van de structurele trendmatige kostenstijging van 4% in 2026. Het voorkomen van verdere kostenstijging ligt vooral in het verminderen van de instroom in de specialistische jeugdhulp. Door sterk in te zetten op preventie en vroegtijdige ondersteuning van kinderen en gezinnen kunnen problemen eerder worden aangepakt en kan zwaardere jeugdhulp vaak worden voorkomen of uitgesteld. Hiervoor is bij de jaarrekening 2025 de bestemmingsreserve Jeugd ingesteld. Het bestedingsplan faciliteert voor de komende vier jaar in preventieve maatregelen zoals POH-Jeugd bij de huisarts, schoolmaatschappelijk werk en niet-specialistische jeugdhulp (NSJH). Dit helpt om de groei van de uitgaven op de langere termijn te beperken, ook al blijft de vraag op korte termijn niet stuurbaar.
0.10 Mutatie reserves (hogere baten € 200.000) De onttrekking betreft € 200.000 uit de bestemmingsreserve Jeugd. Dit bedrag wordt ingezet voor de uitvoering van de visie Opvoeden en Opgroeien en de Hervormingsagenda Jeugd. Pagina 40 van 82 2. Thema Economische Leefomgeving Thema - Successen Vroegsignalering Onze werkwijze vroegsignalering is landelijk in het nieuws geweest. Heerenveen werd daarbij genoemd als voorbeeld van een gemeente waar het vroeg bereiken van mensen met schulden goed lukt. De NOS was bij ons uitgekomen nadat wij een webinar voor Divosa (de landelijke vereniging van leidinggevenden voor het sociaal domein) had verzorgd over onze aanpak van vroegsignalering. Wat onze aanpak opvallend maakt, is dat wij – in vergelijking met veel andere gemeenten – meer mensen met schuldenproblematiek weten te bereiken. Wat hebben we gedaan in 2026 Economische ontwikkeling Doelen In 2026 dragen we met onze inzet en activiteiten bij aan een verantwoorde en slimme groei van de economie, die bijdraagt aan onze brede welvaart en de maatschappelijke transities. We hebben hierbij extra aandacht voor het brede MKB dat de drager is van onze economie en werkgelegenheid. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 De haven-/watergebonden economie is een nieuw aandachtsgebied voor onze gemeente. We onderzoeken of het wenselijk is om hiervoor een visie of uitvoeringsplan op te stellen.
We maken een visie voor de gastvrijheidseconomie, daarin leggen we onze ambitie en focus vast voor de komende jaren. De visie gaat ter kennisneming naar de raad. De ruimtelijke aspecten van de gastvrijheidseconomie (waar willen we welke vormen van verblijfsaccommodatie toestaan) zal onderdeel worden van de omgevingsvisie. We stellen samen met de andere F4 gemeenten, Innovatie Pact Fryslân en de provincie een strategische agenda economische ontwikkeling op en werken gezamenlijk aan de versterking van de economische structuur in Fryslân (waaronder een economic board).
Pagina 41 van 82 Bestaanszekerheid Doelen In 2026 zorgen we ervoor dat meer werkzoekenden, werkenden en werkgevers de weg weten te vinden naar werk en participatie. Voor wie niet in zijn eigen levensonderhoud kan voorzien, verzorgen we de bijstand. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 We zorgen ervoor dat de omvang van de bijstand stabiliseert en bij voorkeur daalt van 1.180 naar 1.160 uitkeringen. Voortgang Er is niet sprake van een daling maar een lichte stijging. Dit heeft onder andere te maken met de aard van het bestand, de helft is inmiddels langer dan 5 jaar in de bijstand. De uitstroom naar werk verloopt daardoor moeizamer. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 We stimuleren (nog meer) het gebruik van onze zorgkostenregeling voor inwoners met een lager inkomen, de Heerenveen Zorgt Regeling (HZR): van duizend naar twaalfhonderd toekenningen. We zetten onze vroegsignaleerders in om schulden van inwoners eerder met hen op te lossen en/of te stabiliseren. Het gaat hier om circa 3.000 meldingen die wij jaarlijks ontvangen van de woningcorporaties, zorgverzekeraars en energiebedrijven wanneer er sprake is van een betalingsachterstand. We passen de Participatieverordeningen aan (op basis van de nieuwe Participatiewet).
Pagina 42 van 82 Heerenveen 'n Gouden Plak Doelen We halen minimaal 1 nieuw (inter)nationaal (top)sportevenement naar onze regio en organiseren minimaal viermaal per jaar een Event Academy. Hiermee zorgen we voor de verbinding met lokale evenementenorganisatoren en laten we hen leren op onder andere het gebied van duurzaamheid, gezondheid en vitaliteit. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Op basis van ons recent vastgestelde evenementenbeleid en -profiel geven we in 2026 samen met 'Regio Heerenveen: ’n Gouden Plak' verder invulling aan ons algemene doel en de specifieke punten uit het vastgestelde beleid. Voortgang In december 2025 heeft de gemeenteraad besloten het evenementenbeleid terug te leggen bij het college. Momenteel wordt gewerkt aan actualisatie van het evenementenbeleid. Het evenementenbeleid zal in december 2026 opnieuw worden aangeboden aan de gemeenteraad. Daarna kan samen met ’n Gouden Plak gewerkt worden aan de specifieke punten uit het vastgestelde beleid. We stellen een meerjarenstrategie op waarbij we de rol van het evenementenbureau binnen het lokale evenementenbeleid kaderen en vastleggen. Voortgang Het evenementenbeleid is nog niet vastgesteld. Na vaststelling van het evenementenbeleid wordt een meerjarenstrategie voor het evenementenbureau uitgewerkt.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Voortgang We organiseren bijeenkomsten om evenementenorganisatoren te (ver)binden en hun evenementen voorbereid te houden op toekomstige ontwikkelingen.
Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 4.2 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 318 4.2 | Correctie kapitaallasten grond Fedde Schurer | 33 6.1 | Uitvoering Doorstroomlocatie Statushouders | -30 6.3 | Bureau Zelfstandigen voor de uitvoering van BBZ en IOAZ | -59 6.3 | Loonkostensubsidie | -529 6.3 | Participatiewet | -2.899 6.3 | SPUK G2 BUIG - Pwet+LKS | 3.427 6.4 | Bijstelling Rijksbijdrage SW | -278 6.5 | ESF Actieve en Sociale Inclusie 2026 | 84 6.5 | ESF Actieve Inclusie 2026 | -53 6.5 | ESF Sociale Inclusie 2026 | -31 6.5 | Participatiewet in Balans | -180 Subtotaal | -3.708 | 3.511 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage autonome mutaties | -3.708 | 3.511 Autonome mutaties - toelichting 4.2 Onderwijshuisvesting (lagere lasten € 351.000) Investeringen in onderwijshuisvesting lopen door in 2026, waardoor pas in 2027 sprake is van kapitaallasten. Dit resulteert in een lagere kapitaallasten voor onderwijshuisvesting in 2026 van € 318.000. De afschrijvingen op gronden in eigendom van de gemeente aan het Fedde Schurerplein is conform voorschriften gecorrigeerd. Dit resulteert in een lagere last van € 33.000.
Pagina 43 van 82 Pagina 44 van 82 6.3 Inkomensregelingen (hogere lasten €3.486.000 en hogere baten € 3.427.000) De begroting wordt zowel aan de baten als aan de lastenkant structureel bijgesteld met € 3,4miljoen voor het BUIG budget. De bijstelling is gelijk aan de toekenning van het Rijk op basis van het voorlopige budget van 2026. De mutatie betreft een autonome ontwikkeling binnen een wettelijke taak. De bijstelling volgt uit nieuwe inzichten van het Rijk en het Centraal Planbureau. Deze laten een stijging zien van de werkloosheid. Ook in onze gemeente zien we dat het aantal uitkeringen stijgt. In oktober volgt vanuit het Rijk de aanpassing voor de loon- en prijsindexen. De bijstelling is nodig om uitkeringen tijdig en volledig te blijven verstrekken en inwoners met loonkostensubsidie aan het werk te houden en te helpen. De prognose is, net als in voorgaande jaren, dat er sprake is van een tekort ten opzichte van de rijksbijdrage. Dit monitoren we gedurende het jaar. Aanvullend stijgen de lasten door een hogere bijdrage van € 59.000 aan het Bureau Zelfstandigen voor de uitvoering van BBZ en IOAZ. Deze bijdrage is gebaseerd op een vaste verdeelsleutel van de centrumgemeente en is niet beïnvloedbaar. Voor dit onderdeel is geen aanvullende rijksbijdrage beschikbaar, waardoor dit leidt tot een beperkte extra last binnen taakveld 6.3 Inkomensregelingen.
6.4 WSW en beschut werk (hogere lasten € 278.000) In onze dienstverleningsovereenkomst met Caparis is opgenomen dat het tarief voor de dienstverlening is gebaseerd op de Rijksbijdrage. Voor 2026 betekent dit een verhoging van de lasten van € 278.000. Dit wordt gedekt vanuit de middelen die ontvangen worden in de decentralisatie- en integratie uitkering per WSW-medewerker. 6.5 Arbeidsparticipatie (hogere lasten € 264.000 en hogere baten € 84.000) De begroting wordt incidenteel verhoogd met € 84.000 aan baten en € 84.000 aan lasten voor de toegekende subsidie vanuit het Europees Sociaal Fonds. Omdat de subsidie nog niet volledig is toegekend, wordt uitgegaan van 80% van het aangevraagde bedrag. De middelen worden ingezet voor intensieve begeleiding en ondersteuning van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de praktijk is gebleken dar er een hogere behoefte is aan deze inzet door complexere problematiek en stijgende kosten. De begroting wordt incidenteel met € 180.000 aan lasten bijgesteld voor de implementatie van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans leidt tot een aanvullende implementatieopgave die op 1 januari 2027 moet zijn afgerond. Hoewel deze middelen vrij inzetbaar zijn, wordt voorgesteld de dekking te laten plaatsvinden uit de hiervoor in de meicirculaire beschikbaar gestelde middelen.
Het effect van deze maatregelen is dat de uitvoeringspraktijk kan worden voorbereid op de invoering van de Participatiewet in Balans. Als deze opgaven niet volledig en tijdig kunnen worden gerealiseerd voldoet de gemeente niet aan haar wettelijke verplichting om deze wetten rechtmatig uit te voeren. Bovendien komt de beoogde ondersteuning aan de doelgroep onder druk te staan. Pagina 45 van 82 Bijsturingsvoorstellen Bedragen x € 1.000 2026 Taak veld Omschrijving mutatie Lasten Baten 6.1 Huisvesting statushouders en woonzorgvisie -42 8.1 Vrijval kapitaallasten Centrumvisie Akkrum jaarschijf 2026 -28 8.1 Vrijval kapitaallasten Centrumvisie Jubbega Jaarschijf 2026 -47 Subtotaal -117 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage bijsturing -117 Bijsturingsvoorstellen - toelichting 8.1 Ruimtelijke ordening (hogere lasten € 75.000) De kapitaallasten binnen de Fondsen Vitale Kernen dalen in 2026 doordat investeringskredieten voor Jubbega en Akkrum worden afgesloten. De gemeenteraad heeft eerder besloten dat vrijvallende kapitaallasten binnen de fondsen beschikbaar blijven voor de betreffende kernen. Daarom wordt het budget structureel verhoogd met € 75.000: € 47.000 voor Jubbega en € 28.000 voor Akkrum. De vrijval dekt deze verhoging volledig. De mutatie is incidenteel in oorsprong en leidt niet tot extra lasten voor de gemeente. Pagina 46 van 82 3.
Thema Fysiek Leefomgeving Thema - Successen Herinrichting van het Gemeenteplein Met de herinrichting van het Gemeenteplein is een belangrijke stap gezet in de centrumvernieuwing van Heerenveen. Het plein is opnieuw ingericht met meer aandacht voor verblijf, groen en kwaliteit van de openbare ruimte, en vormt daarmee een zichtbaar resultaat van de ingezette koers. Pilot treinstation Heerenveen IJsstadion Begin dit jaar is treinstation Heerenveen IJsstadion na 10 jaar weer in gebruik genomen. Tijdens twee schaatsweekenden reden er extra Sprinters tussen Leeuwarden Zwolle en Zwolle Leeuwarden. Deze pilot is tot stand gekomen door een samenwerking tussen de Provincie Fryslân, Thialf, NS, ProRail, House of Sports, KNSB en gemeente Heerenveen. Met de pilot hebben de betrokken partijen inzicht gekregen in de hoeveel bezoekers die daadwerkelijk per trein naar Thialf reizen. Deze pilot draagt bij aan het stimuleren van duurzame mobiliteit en het levert waardevolle informatie op voor de organisatie van toekomstige grootschalige evenementen. Pagina 47 van 82 Wat hebben we gedaan in 2026 Beleidshuis van de omgevingswet Doelen We versterken in 2026 de kwaliteit van de leefomgeving voor nu en de toekomst. Dit doen we door de langetermijnvisie uit te werken voor het omgevingsplan in de vorm van integrale beleidsmatige uitgangspunten.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Op 13 februari 2025 heeft de minister het wetsvoorstel Wet Versterking regie volkshuisvesting ter behandeling naar de Tweede Kamer gezonden. In het ontwerpbesluit van deze wet staat onder andere dat verschillende overheden een volkshuisvestingsprogramma en een urgentieverordening moeten opstellen. Wij werken daarom in de tweede helft van 2026 de woonvisie uit in een omgevingsprogramma volkshuisvesting. De urgentieverordening, die we in een provinciebrede samenwerking maken, bieden we naar verwachting in het vierde kwartaal van 2025 ter vaststelling aan de raad aan. Voortgang De urgentieverordening is niet in het vierde kwartaal van 2025 ter vaststelling aan de raad aangeboden. In Fries verband is afgesproken de urgentieverordening later ter vaststelling aan te bieden, nadat de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting in de Eerste Kamer is aangenomen. Dit gebeurt naar verwachting uiterlijk 1 juli 2026. Als dit is gebeurd, is de verwachting dat de urgentieverordening nog in 2026 ter vaststelling aan de raad kan worden aangeboden. Het deel omgevingsprogramma volkshuisvesting loopt volgens planning. In 2026 blijven we doorwerken aan de realisatie van één omgevingsplan voor de hele gemeente en willen we de werkzaamheden voor een standaard regelset afronden.
Dit jaar gaan we aan de slag met een deel van de kern Heerenveen en maken we een begin met het deel buitengebied. Voortgang De standaardregelset (‘het casco’) is vertraagd. Deze zal naar verwachting eind Q3 2026 gereed zijn voor besluitvorming. Het voorbereiden van het deel van het Omgevingsplan over een deel van de kern Heerenveen en het deel buitengebied loopt volgens planning.
Pagina 48 van 82 Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Naar verwachting stelt de raad in december 2025 de uitgangspunten vast voor de nieuwe omgevingsvisie. In 2026 werken we de uitgangspunten verder uit. Parallel hieraan onderzoeken we de omgevingseffecten van de beleidskeuzes (OER). We actualiseren de definitieve omgevingsvisie en willen deze in het vierde kwartaal van 2026 of in het eerste kwartaal van 2027 ter vaststelling aan de raad aanbieden. We stellen een nieuw mobiliteitsbeleid op. In 2025 is de Mobiliteitsvisie 2040 in de raad vastgesteld en in de eerste helft van 2026 leggen we het Mobiliteitsplan 2035 aan de raad voor. De Mobiliteitsvisie 2040 geeft richting aan de ontwikkeling van verkeer en vervoer in de gemeente op de lange termijn. De visie vormt het strategische kader voor beleid en investeringen en draagt bij aan een bereikbare, leefbare, veilige en duurzame gemeente. De Mobiliteitsvisie 2040 en Mobiliteitsplan 2035 worden daarna vertaald naar een uitvoeringsprogramma met een looptijd 2 á 3 jaar.
Pagina 49 van 82 Maatschappelijke woonopgave Doelen In 2026 geven we uitvoering aan de maatschappelijke woonopgave door het proces van initiatief tot oplevering bij woningbouwontwikkelingen te versnellen en door de basis op orde te brengen van de hiervoor benodigde ambtelijke capaciteit. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Energie was altijd een vanzelfsprekende randvoorwaarde die nog op het laatste moment kon worden geleverd. Door energieschaarste kan gebiedsontwikkeling echter stilvallen of alleen met een netbewuste aanpak doorgang vinden. Dit vraagt om pionieren. Daarom starten we bij één van onze woningbouwlocaties een pilot samen met Liander, waarbij we netbewust bouwen in de praktijk brengen. Zo kunnen we ervaringen opdoen en de aanpak optimaliseren, zodat we op termijn netbewust bouwen breder kunnen implementeren in toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Voortgang De pilot in Nieuwehorne is stopgezet, omdat er voldoende netcapaciteit beschikbaar is. Hierdoor kon woningbouw via de reguliere aanpak worden gerealiseerd. Dit heeft de voortgang van het project versneld en kosten (voor de pilot) bespaard, maar daarom is de pilot niet verder uitgewerkt. Met Liander blijven we in goed overleg om in toekomstige situaties tijdig de juiste aanpak te bepalen. In 2026 start de bouw van het laatste deel Skoatterwâld – Kop van Skoatterwâld.
Samen met een corporatie en ontwikkelaar leveren we hier de eerste woningen op. Voortgang De aanleg van de nutsvoorzieningen staat voor november 2026 gepland. Deze planning staat onder druk, doordat wij afhankelijk zijn van de planning van de nutsbedrijven. Door het grote aantal aanvragen voor stroom in heel het land en de vorstperiode begin 2026 zijn veel werkzaamheden uitgesteld. Deze worden inmiddels ingehaald, maar het is nog onzeker of november 2026 gehaald wordt. Het doel blijft om de bouw van de eerste woningen in december 2026 te starten. Dit zal dan parallel en in afstemming met de aanleg van de nutsvoorzieningen plaatsvinden. Wanneer dit niet haalbaar blijkt, schuift de start van de bouw door naar 2027. In Akkrum maken we in 2026 een visie op woningbouw, waarin we de nieuwe woningbouwlocatie(s) vastleggen en een bredere stedenbouwkundige uitwerking maken. Voortgang In 2026 maken we een keuze voor de woningbouwlocaties in Akkrum. Dit proces verloopt volgens planning, al heeft het locatieonderzoek heeft meer tijd gekost door een intensief participatietraject. Dit jaar starten we met de bredere stedenbouwkundige uitwerking, maar deze zal nog niet in 2026 worden afgerond. De stedenbouwkundige visie wordt verder uitgewerkt nadat de woningbouwlocaties definitief zijn aangewezen.
Pagina 50 van 82 Dankzij een tijdelijke versterking van de uitvoeringscapaciteit op het gebied van vergunningverlening en toezicht, werken we uiterlijk in 2026 tachtig procent van de achterstanden weg van de wettelijk verplichte werkzaamheden. Voortgang We liggen niet op schema omdat de versterking van de capaciteit tot nu toe niet is gelukt. Bovendien is het voorstel om achterstanden weg te werken niet akkoord bevonden door de portefeuillehouders. Er komt nog een gewijzigd voorstel dat we voorleggen aan de portefeuillehouder. Per 1 september 2026 begint overigens een nieuwe toezichthouder. De verwachtring is dat we de komende 4 maanden 80 procent van de wegwerkzaamheden niet kunnen wegwerken. De termijn die we nodig hebben is daarvoor te kort. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 We versterken in 2026 de ontwikkelprocessen om woningbouwprojecten te versnellen. Met het structureel op orde brengen van de ambtelijke basiscapaciteit zorgen we voor een goede verbinding tussen de maatschappelijke opgave, om de ambities op het gebied van volkshuisvesting in aantal, typologie en kwaliteit, ook gerealiseerd te krijgen. Daarnaast beoordelen we onze processen om te bepalen waar verbeteringen en versnelling aangebracht kunnen worden. Om dit te kunnen realiseren is het van belang dat we de vacatures kunnen vervullen in de huidige lastige arbeidsmarkt.
In 2026 gaan we de aanpassingen van het bestaande tijdelijke omgevingsplan oppakken. voor het mogelijk maken van ontwikkelingen (onder andere op het gebied van wonen). Hierbij gaan we werken volgens de nieuwe landelijke digitale standaard die hoort bij het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In het domein Ontwikkeling versterken en professionaliseren we in 2026 de organisatie van het projectmatig werken met het projectbureau. Aan de andere kant van de snelweg ronden we het ontwerptraject in Hepkema’s park af en starten we het planologisch traject. Vanuit parallel-plannen is inzet gericht om processen naast elkaar te laten plaatsvinden zodat er op korte termijn veel extra woningen op de markt komen.
Pagina 51 van 82 Ook in het centrum leveren worden enkele woningbouwprojecten opgeleverd, waaronder de ABN-locatie en Geert Willigen Plein locatie. In december 2025 staan de raden van de gemeenten Heerenveen en De Fryske Marren voor het belangrijke besluit om het plan van aanpak vast te stellen. Wat betreft Heerenveen-West staat 2026 in het teken van projectformatie en organisatie en de start van het opstellen van een nieuwe integrale gebiedsvisie. Ook maken we afspraken met marktpartijen en voeren we - afhankelijk van de gekozen samenwerkingsvorm tussen gemeenten - de hiervoor benodigde acties uit (waaronder de grenscorrectie).
Pagina 52 van 82 Samenwerken in majeure ontwikkelingen Doelen In 2026 brengen we in samenwerking met andere overheden, de kansen en impact van toekomstige grote ruimtelijke ontwikkelingen voor Heerenveen in beeld. Zo kunnen we deze integraal meenemen in de nieuwe omgevingsvisie, samen met lokale ruimtelijke ontwikkelingen zoals project 380 KV en de woningbouwopgave. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 In 2026 objectiveren we de integrale toekomstbeelden voor 2050-2060 en de impact van de Lelylijn op de ontwikkeling van Heerenveen aan de hand van indicatoren brede welvaart. Voortgang Op 5 maart 2026 heeft de gemeenteraad besloten om lokaal een tweetal vervolgonderzoeken te doen in 2026. Met als bovenliggend doel om de Brede Welvaart in Heerenveen te behouden en te versterken en richting te geven aan de toekomstige ontwikkeling van Heerenveen. Hiertoe wordt een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de benodigde en haalbare schaalsprong op wonen, werken en mobiliteit voor Heerenveen aan de hand van scenario’s met en zonder Lelylijn. En de ontwikkeling van een lange termijn economische visie (2050 +). Beide vervolgonderzoeken worden in onderlinge samenhang verricht en worden in Q2 van 2027 aan de raad voorgelegd en vormen bouwstenen voor de te ontwikkelen integrale lange termijnvisie voor Heerenveen; deze zal worden ontwikkeld in 2027-2028.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026 De provincie Fryslân en de F4-gemeenten werken samen de verstedelijkingspropositie Fries Stedelijk Netwerk 2050 uit tot een verstedelijkingsstrategie en investeringsagenda. Hierbij betrekken we ook de andere Friese gemeenten. De aanpak hiervoor is in voorbereiding en vindt in ieder geval in 2026 plaats.
Pagina 53 van 82 Veiligheid Doelen We verkleinen de kans op ondermijnende criminaliteit in onze gemeente door extra ondermijningscontroles uit te voeren. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 We stellen het uitvoeringsplan Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2026 vast, waarin we realistische ambities en doelen opnemen die aansluiten bij onze capaciteit. We stellen een nieuw Bibob-beleid vast. We verhogen onze toezicht en handhavingsactiviteiten met extra ondermijningscontroles.
Pagina 54 van 82 Parkeren Doelen Bij het vaststellen van de Perspectiefnota zijn verschillende besluiten genomen over parkeren. Deze maatregelen gaan voor een deel in 2026 en voor een deel in 2027. De ombuigingen hebben grotendeels als doel om te zorgen voor hogere inkomsten of lagere uitgaven. De verhoging van de parkeeropbrengsten is hier onderdeel van. Het gaat om de volgende punten: • Geert Willigengarage: Het uurtarief wordt in 2026 verhoogd van € 1,80 naar € 2,00 per uur (ombuigingsvoorstel 31). Het dagtarief blijft € 7,00. • Sportstad: Vanaf 2027 wordt ook bij Sportstad betaald parkeren ingevoerd (ombuigingsvoorstel 18). • Straatparkeren: Het uurtarief voor parkeren op straat gaat in 2026 omhoog van € 1,80 naar € 2,00 (ombuigingsvoorstel 40). Het dagtarief blijft € 9,00. • Parkeervergunningen voor bewoners De jaarlijkse kosten voor een parkeervergunning in vergunninghoudergebieden stijgen van € 48,96 naar € 102 (ombuigingsvoorstel 41). Deze tarieven moeten nog worden geïndexeerd. Hiermee worden de kosten gelijkgetrokken met die van bewoners in het gebied voor betaald parkeren. De tarieven worden voorgesteld bij de actualisatie van de tarieven welke in december van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar worden voorgelegd aan de gemeenteraad.
Pagina 55 van 82 Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Daarnaast is er een motie aangenomen waarin wordt gevraagd om: • Een onderzoek naar de mogelijkheden voor een tijdelijke tegemoetkoming tijdens de periode waarin gewerkt wordt aan een bruisender, groener en toekomstbestendiger centrum (tot uiterlijk 31 december 2028). • In dat onderzoek ook het gesprek aan te gaan met de HCOV over hun ideeën en mogelijkheden. • Uiterlijk op 1 januari 2026 een voorstel aan de gemeenteraad te doen voor deze tijdelijke regeling, gericht op ondernemers en inwoners in het centrum. Voortgang De gemeenteraad heeft op 11 december 2025 besloten om het uurtarief voor betaald parkeren (centrum) niet te laten stijgen van €1.80 naar €2 maar vast te stellen op €1,90 per uur. Met betrekking tot het parkeren bij sportstad (punt 2 van de doelen) heeft het college in het bestuursakkoord 2026-2030 besloten om de invoering van het betaald parkeren in het sportstadgebied in ieder geval uit te stellen tot 1 januari 2028. Het uitgewerkte voorstel over de invoering van betaald parkeren bij sportstad ligt na het zomerreces ter besluitvorming voor bij het college. De totstandkoming van het voorstel heeft met name vanwege het grote aantal stakeholders, een zorgvuldige beoordeling en weging van verschillende belangen meer tijd gevergd.
Daaropvolgend hebben de verkiezingen en de vorming van het nieuwe college er toe geleid dat de besluitvorming hierover bij het nieuwe college is komen te liggen. In de tussentijd wordt tevens gewerkt aan nieuw parkeerbeleid dat aansluit bij de ontwikkeling van het sportstadgebied en de behoefte van inwoners, ondernemers en bezoekers.
Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 2.1 | Asfalt bestek | -150 2.1 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 179 2.1 | Uitvoeringsbudget verkeer | -70 2.1 | Winterschade asfalt | -200 2.3 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 5 2.4 | Bijdrage Wetterskip hekkelen | 150 2.4 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 75 3.2 | Grondexploitaties Werken 2026 | 2.465 | - 3.306 5.7 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 41 7.3 | E21 SPUK circulaire ambachtscentra | -17 | 9 7.4 | Decembercirculaire 2025 CDOKE tranche | -283 7.4 | Overboeking CDOKE sept circulaire 2025 naar taakveld 0.7 | -502 alg uitkering 7.4 | Septembercirculaire 2025 CDOKE tranche | -1.457 7.4 | SPUK Aanpak Energiearmoede kosten | -32 | 32 7.4 | SPUK Aanpak Energiearmoede Subsidie | -454 | 454 8.2 | Grondexploitaties Wonen 2026 | 9.378 | -9.839 8.2 | SPUK J210B Flexibele inzet woningbouw 2026 | -75 | 75 8.3 | SPUK Aanpak Isolatie kosten | -46 | 46 8.3 | SPUK Aanpak Isolatie Subsidie | -6.856 | 6.856 Subtotaal | 2.503 | -6.025 0.10 | Grondexploitaties Werken 2026 | -48 | 889 0.10 | Grondexploitaties Wonen 2026 | -392 | 853 Totaal reserves | -440 | 1.742 Totaal tussentijdse rapportage autonoom | 2.063 | -4.283 Pagina 56 van 82 Pagina 57 van 82 Autonome mutaties – toelichting 2.1 Verkeer en vervoer (hogere lasten € 241.000) Voor asfaltonderhoud is € 200.000 extra
nodig door bovengemiddelde winterschade in 2025/2026. Voor het asfaltonderhoudsbestek is € 150.000 extra nodig, omdat de aanbesteding 15% hoger uitvalt door marktontwikkelingen. Voor het uitvoeringsprogramma Verkeer is € 70.000 extra nodig om eerder gecommuniceerde verkeersveiligheidsmaatregelen uit te voeren. De mutaties zijn autonoom, incidenteel en noodzakelijk om verdere achteruitgang en verkeersonveilige situaties te voorkomen. Daarnaast dalen de kapitaallasten met € 179.000 door een aangepaste investeringsplanning. 2.4 Economische havens en waterwegen (lagere lasten € 75.000 en hogere baten € 150.000) Binnen water en riolering dalen de kapitaallasten in 2026 met € 75.000 als gevolg van het uitstellen van de investeringen. Hierdoor worden de kapitaallasten niet in 2026 verantwoord. Daarnaast ontvangt de gemeente € 150.000 extra van het Wetterskip voor hekkelen. Deze verhoging houdt verband met daaraan gekoppelde de stijgende onderhoudslasten voor waterlopen en vijvers. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur (lagere lasten € 2.465.000 en lagere baten € 3.306.000) De grondexploitaties voor werken worden in 2026 geactualiseerd. De lasten dalen met € 2,4 miljoen en de baten met € 3,3 miljoen. Dit komt door aangepaste verkoopverwachtingen en kostenramingen in lopende exploitaties. De mutatie is autonoom, incidenteel en leidt per saldo tot een kleine verbetering van het resultaat.
7.4 Milieubeheer (hogere lasten € 2.226.000 en lagere baten € 16.000) Binnen de duurzame transities worden de CDOKE-middelen en SPUK-subsidies in 2026 geactualiseerd. De lasten nemen toe door hogere CDOKE-uitgaven van € 1.740.000 als gevolg van de verwerking van de CDOKE-middelen (Rijksklimaatgelden) die via de september- en decembercirculaire aan de gemeente zijn toegekend. Daarnaast worden de SPUK-middelen voor energiearmoede zowel aan de lasten- als aan de batenzijde verwerkt voor een bedrag van € 486.000. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (lagere lasten € 9.303.000 en lagere baten € 9.764.000) De grondexploitaties zijn bij het opstellen van de themarekening over 2025 geactualiseerd. Voor de woningbouwlocaties zijn voor 2025 zowel de lasten (€ 9.378.000) als de baten (€ 9.839.000) naar verwachting lager dan waar in de primitieve begroting van uit is gegaan. De mutatie is autonoom en incidenteel. De gemeente ontvangt een specifieke uitkering van het Rijk van € 75.200 voor flexibele inzet woningbouw 2026. De middelen zijn bedoeld voor het versterken van de gemeentelijke capaciteit voor woningbouwontwikkeling en het versnellen van woningbouwprojecten. Deze wijziging heeft effect op aan zowel lasten- als batenkant.
8.3 Wonen en bouwen (hogere lasten € 6.901.000 en hogere baten € 6.901.000) De middelen uit de specifieke uitkering voor de Lokale Aanpak Isolatie worden ingezet voor isolatiemaatregelen bij slecht geïsoleerde koopwoningen van eigenaar-bewoners. In 2026 wordt € 6,9 miljoen opgenomen in de begroting. Dit bedrag is volledig gedekt door de ontvangen Rijksmiddelen en wordt doorgeschoven naar de komende jaren. De mutatie is administratief, incidenteel en saldo-neutraal. Met deze bijstelling kan de uitvoering van het isolatieprogramma volgens planning doorgaan. 0.10 Mutatie reserves (hogere lasten € 440.000 en hoger baten € 1.742.000) Als gevolg van de actualisatie van de grondexploitaties Werken en Wonen wordt de reserve Grondexploitaties in 2026 aangevuld met € 48.000 voor Werken en € | 392.000 voor Wonen. Daarnaast vindt voor respectievelijk Werken en Wonen een onttrekking van € 889.000 en € 853.000 plaats. Deze toevoegingen en onttrekking volgen uit de geactualiseerde resultaten van de grondexploitaties. De mutatie is autonoom en incidenteel, en past binnen de geldende financiële kaders. Met deze bijstelling sluit de reserve aan op de actuele financiële stand van de projecten.
Bijsturingsvoorstellen Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 2.1 | Onderhoud bewegwijzering | -200 8.1 | Herschikking budget Heerenveen West 60% naar 2027 | 600 | -600 8.3 | Huisvesting statushouders en woonzorgvisie | 96 Subtotaal | 496 | -600 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage bijsturing | 496 | -600 Bijsturingsvoorstellen - toelichting 2.1 Verkeer en vervoer (hogere lasten € 200.000) Voor onderhoud aan de NBD-bewegwijzering is € 200.000 nodig, omdat al tien jaar geen onderhoud is uitgevoerd. 8.1 Ruimtelijke ordening (lagere lasten € 600.000 en lagere baten € 600.000) Voor Heerenveen-West wordt € 600.000 aan budget overgeheveld van 2026 naar 2027. Dit komt door een aangepaste planning van de gebiedsontwikkeling. De financiële ruimte blijft beschikbaar, maar wordt later ingezet. 8.3 Wonen en bouwen (lagere lasten € 96.000) Binnen het programma Een thuis voor iedereen is een onderschrijding van € 96.000. Dit bedrag wordt incidenteel herbestemd voor de uitvoering van de huisvestingstrategie Asiel en Migratie en voor het opstellen van een uitvoeringsplan voor de woonzorgvisie. Pagina 58 van 82 Pagina 59 van 82 4. Mensen Middelen en Bestuur Thema – Successen De gemeente heeft in 2026 voortgang geboekt op het versterken van de kwaliteit, rechtmatigheid en toekomstbestendigheid van de informatievoorziening en bedrijfsvoering.
Op het gebied van informatiemanagement zijn kaders en verantwoordelijkheden vastgesteld voor onder meer archivering, privacy en beveiliging waardoor kwaliteit en betrouwbaarheid meer structureel aan de voorkant worden geborgd. Tegelijkertijd zijn stappen gezet in de verantwoorde inzet van nieuwe technologie, waaronder kunstmatige intelligentie, door het aanstellen van een AI- adviseur, het aanbieden van trainingen en het toepassen van ondersteunende middelen zoals Copilot, met aandacht voor zorgvuldige beleidsvorming. Binnen inkoop en rechtmatigheid is de basis verder versterkt via uniforme werkwijzen, een ingericht TenderBoard en een verbeterde spendanalyse, wat bijdraagt aan betere sturing, transparantie en beheersing van risico’s. In regionaal verband is de samenwerking uitgebreid via het door de gemeente Heerenveen geïnitieerde Fries Juridisch Netwerk en het Inkoopplatform Noord-Nederland, gericht op kennisdeling en versterking van de gezamenlijke inkoopkracht. Daarnaast is een gezamenlijk trainee programma opgezet met Friese gemeenten. Ook is de interne controle voor het eerst risicogericht ingericht, waardoor gerichter toezicht wordt gehouden en beter wordt aangesloten op de werkzaamheden van de externe accountant. Daarnaast is de privacy functie versterkt met de aanstelling van een Privacy Officer en gerichte bewustwordingsactiviteiten.
Tot slot zijn concrete verbeteringen gerealiseerd in de digitale dienstverlening, waaronder de implementatie van een nieuwe geo-viewer en de oplevering van een grafzoeker-app, waarmee de toegankelijkheid van informatie voor inwoners is vergroot. Wat hebben we gedaan in 2026 In de begroting staan geen doelen voor het thema Mensen Middelen en Bestuur. Wel worden jaarlijks in de paragraaf bedrijfsvoering van zowel de begroting als de jaarrekening actuele ontwikkelingen opgenomen. Daarom is gekozen om in deze rapportage te rapporteren over de ontwikkelingen zoals beschreven in de paragraaf Bedrijfsvoering van de begroting 2026. Om de tussenrapportage compact te houden is er niet voor gekozen om alle tekst van de paragraaf bedrijfsvoering hier te herhalen. Er wordt enkel gerapporteerd over de afwijkingen. Pagina 60 van 82 Doorontwikkeling (verbijzonderde) interne controle (VIC) Begin 2026 is de Visie op control door het college vastgesteld. Hierin staat dat de ambitie is om de komende jaren door te groeien naar een gemeente die in brede zin in control is. ‘In control’ zijn betekent in staat zijn om goed te besturen, waarbij de goede dingen worden gedaan en die dingen goed worden gedaan. Dit is een eerste stap in de doorontwikkeling van gemeentebrede control.
Het overige loopt conform planning, zoals het instellen van een bedrijfsvoeringsoverleg om beter gemeentebreed verbindingen tot stand te brengen. Structureel rechtmatig inkopen plus contractmanagement De inrichting van contractmanagement verloopt in samenhang met de implementatie van het contractregistratiesysteem. De implementatie is gestart. Uit de eerste analyses blijkt dat contractregistratie, contractbeheer en contractmanagement op dit moment versnipperd zijn georganiseerd. Hierdoor vraagt de implementatie meer tijd dan oorspronkelijk voorzien. In de komende periode wordt de organisatorische inrichting verder uitgewerkt, waaronder de structurele borging van capaciteit en de vastlegging van werkprocessen en beleidskaders. Hiermee wordt toegewerkt naar een duurzame inrichting van contractmanagement. Er is een werkwijze ingericht voor de prioritering van aanbestedingen. Hierdoor kunnen aanbestedingen gestructureerd worden afgewogen op basis van rechtmatigheid, maatschappelijke en organisatorische impact, beschikbare capaciteit en uitvoerbaarheid. Voor een goede prioritering is verdere verbetering van de beschikbare informatie nodig. Daarom wordt de kwaliteit van de informatievoorziening verder versterkt zodat aanbestedingen beter kunnen worden geprioriteerd. De analyse van (on)rechtmatige inhuur is in uitvoering.
De eerste bevindingen laten zien dat de huidige werkwijze ruimte laat voor onrechtmatige inhuur. De analyse wordt in de komende periode afgerond om de aard en omvang hiervan vast te stellen. Op basis daarvan worden maatregelen uitgewerkt om de rechtmatigheid van de inhuur structureel te verbeteren. Het overige verloopt volgens planning. Dit betreft onder meer de standaardisatie van het inkoopproces, de versterking van de ondersteuning en advisering aan de organisatie en de professionalisering van dossiervorming en kennisdeling.
Pagina 61 van 82 Inspelen op personele ontwikkelingen De arbeidsmarktcampagne is in het tweede kwartaal gestart met de lancering van het gezamenlijke traineeprogramma via Werken in Friesland (www.expeditiefriesland.nl). Overige stappen zijn tijdelijk stilgelegd vanwege de focus op de totstandkoming van Strategisch Personeelsbeleid (SPB), dit is het kader van het personeelsbeleid. De personeelsplanning, waarin we kijken naar de toekomstige personeelsbehoefte van de organisatie, vraagt om betrouwbare HR- informatie. Door vertraging in de inrichting van het nieuwe HR-portaal is deze informatievoorziening nog niet volledig beschikbaar. De eerste sturingsinformatie is inmiddels beschikbaar en hiermee kan in ieder geval de strategische personeelsopgave in 2026 worden gerealiseerd. De Strategische Personeelsplanning (SPP) volgt in 2027. De ontwikkeling van een vernieuwde jaarlijkse gesprekscyclus in HR Portaal verloopt goed. De oplevering van de nieuwe gesprekscyclus schuift echter wel door naar het derde kwartaal. Dit wordt veroorzaakt door vertraging in de inrichting van het nieuwe HR-portaal. De overige activiteiten zoals de implementatie van het nieuwe HR- systeem en het vaststellen van het Strategisch Personeelsbeleid (SPB) verlopen volgens de planning.
Verbeterde informatievoorziening en verbeterde digitalisering De digitale dienstverlening wordt onder andere verbeterd met webformulieren en begrijpelijke informatie. Door een noodzakelijke aanbesteding voor een webformulieren applicatie hebben we hier niet de gewenste snelheid in kunnen behalen. In het vierde kwartaal is deze implementatie gereed en kunnen we de uitgewerkte processen digitaliseren. Ontwikkeling van de organisatie De activiteiten op het gebied van het ontwikkelen van de organisatie zoals het afronden van het eerste jaar van het Gouden Leiderschapstraject en de #TEAM-initiatieven zijn volgens de planning verlopen.
Pagina 62 van 82 Versterken financiën Het verbeteren van de financiële en fiscale organisatie binnen gemeente Heerenveen verloopt minder snel dan verwacht. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het uitdagend om geschikte en gekwalificeerde vaste medewerkers op management-, strategisch en operationeel niveau aan het team Financiën te binden. Hierdoor moet gemeente Heerenveen veel externe capaciteit inhuren. Om de situatie sneller te verbeteren, wordt een implementatieplan opgesteld met verschillende aandachtsgebieden, zoals teamontwikkeling, vitaliteit en teamsamenstelling. In 2026 wordt de onderzoeksfase voor een verplichtingenadministratie gestart. De implementatie zal niet in 2026 van start gaan. Het is van belang dat eerst rust en structuur, zoals hierboven beschreven, binnen team Financiën wordt gebracht voordat dergelijke verander- en implementatietrajecten. Verbeteren huisvesting Toekomstige huisvesting Op 11 december 2025 heeft de raad een besluit genomen over de ABC- locatie voor de gemeentelijke huisvesting samen met de bibliotheek en Crackstate als bestuurscentrum. Door diverse ontwikkelingen en onvoldoende capaciteit is een deel van de activiteiten in de voorbereidingsfase verschoven naar de tweede helft van 2026. Dit heeft geen invloed op de totale planning. Veilige werkomgeving Het onderzoek naar de fysieke toegangsveiligheid van het gemeentehuis is afgerond.
De uitvoering van het onderzoek heeft meer tijd gevraagd dan vooraf voorzien. Uit het onderzoek blijkt dat maatregelen nodig zijn om een veilige werkomgeving te waarborgen en de beveiliging van informatie te versterken. Tijdelijke maatregelen zijn getroffen, in het ontwerp van de nieuwbouw wordt dit structureel meegenomen.
Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 0.1 | Hogere kosten contributie VNG VFG | -30 0.1 | Subsidieregeling lokale politiek | -20 0.5 | Bijstellen hogere rente rekening-courant | 430 0.5 | Bijstellen rente kosten externe financiering | 1.250 0.5 | Grondexploitaties Werken 2026 | 71 0.5 | Grondexploitaties Wonen 2026 | -198 0.5 | Lagere dividendopbrengsten | -60 Subtotaal | 1.073 | 370 0.10 | Grondexploitaties Werken 2026 | -71 0.10 | Grondexploitaties Wonen 2026 | 198 Totaal reserves | 127 Totaal tussentijdse rapportage autonoom | 1.073 | 497 Autonome mutaties – toelichting 0.5 Treasury (lagere lasten € 1.123.000 en hogere baten € 370.000) De actualisatie van de grondexploitaties leidt in 2026 tot een hogere rentelast van € 127.000. Deze wijziging wordt verwerkt via mutaties in de reserves. De mutatie is autonoom, incidenteel en heeft een nadelig effect van € 127.000 op de algemene middelen. Hiermee sluiten de rentelasten aan op de actuele stand van de grondexploitaties. De rentelasten dalen in 2026 met € 1.250.000 doordat geen nieuwe externe leningen nodig zijn. Dit komt door de huidige financiële positie en het feit dat investeringen later worden uitgevoerd dan verwacht. De renteopbrengsten stijgen met € 430.000 door hogere verwachte rente op de banksaldi.
Daarnaast is sprake van € 60.000 lagere dividendopbrengsten Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) dan begroot. 0.10 Mutaties reserves (hogere baten € 127.000) De actualisatie van de grondexploitaties verwerken we via een reserveboeking. Hiermee sluiten de financiële gegevens aan op de geactualiseerde grondexploitaties. Het gaat om een incidentele mutatie. Pagina 63 van 82 50. Algemene dekkingsmiddelen Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 0.61 | Hogere opbrengsten OZB- woningen | 435 0.62 | Hogere opbrengsten OZB-niet woningen | 85 0.7 | Decembercirculaire 2025 | 210 0.7 | Meicirculaire 2026 | -1.041 0.7 | Septembercirculaire 2025 | 2.880 2.2 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 12 3.4 | Lagere opbrengsten toeristenbelasting | -60 Subtotaal | 12 | 2.509 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage autonome mutaties | 12 | 2.509 Autonome mutaties – toelichting 0.61 OZB woningen (hogere baten € 435.000) De hogere opbrengst uit de OZB op woningen wordt verklaard doordat bij het opstellen van de begroting 2026 is uitgegaan van een stijging van de WOZ-waarde ten opzichte van 2025. Voor 2024 bedroeg deze stijging 2,4% en voor 2025 werd gerekend met 7%. In werkelijkheid kwam de stijging echter uit op 13,1%. Hierdoor lag de totale WOZ- waarde aanzienlijk hoger dan geraamd. De opbrengsten zijn hierdoor gestegen.
De vraag is in hoeverre deze stijging structureel van aard is. De huidige totale WOZ- waarde van gemeente Heerenveen (waardepeildatum 1 januari 2025) vormt het uitgangspunt voor de berekeningen in de begroting 2027 en verder. Na de sterke stijging in 2025 wordt voor 2026 opnieuw een substantiële toename van de WOZ-waarde verwacht. Volgens de Waarderingskamer ligt de gemiddelde stijging in 2026 naar verwachting tussen de 9,5% en 11,5%, wat behoort tot de sterkste waardestijgingen van de afgelopen jaren. 0.62 OZB niet-woningen (hogere baten € 85.000) De hogere opbrengst voor de niet-woningen is te verklaren uit het feit dat er een areaal uitbreiding heeft plaatsgevonden. Deze hogere opbrengst zal daarom structureel zijn, tenzij er een sterke afname aandient (door bijv. sloop) van het aantal niet-woningen. Pagina 64 van 82 Pagina 65 van 82 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds (hogere baten € 2.049.000) De belangrijkste ontwikkelingen in de septembercirculaire 2025 voor de begroting 2026 zijn: • Volume-, Loonprijs accres (LPO) en hoeveelheidsverschillen van € 633.000. Het gemeentefonds wordt meerdere keren per jaar aangepast voor volume- en prijswijzigingen evenals hoeveelheidsverschillen. Verder zijn een aantal eenheden voor de maatstaven aangepast, die gebruikt worden voor de berekening van de algemene uitkering.
• CDOKE (Capaciteit Decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) middelen van € 1.959.000, deze middelen werden voorheen als specifieke uitkering uitgekeerd, maar zijn sinds 2026 onderdeel van de algemene uitkering De belangrijkste ontwikkelingen in de decembercirculaire 2025 voor de begroting 2026 zijn: • Aanvulling op de CDOKE-middelen van € 283.000 De belangrijkste ontwikkelingen in de meicirculaire 2026 zijn: • Volume-, Loonprijs accres (LPO) en hoeveelheidsverschillen van - € 495.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een aanpassing van de verwachte eenheden voor de maatstaven die gebruikt worden voor de berekening van de algemene uitkering • De ontwikkeling van de WOZ-waardes voor gemeente Heerenveen - € 425.000. Er wordt een korting op de algemene uitkering toegepast voor de eigen belastingcapaciteit. De WOZ-waardes zijn meer gestegen, dan waarin de vorige berekening rekening mee was gehouden. • Een toevoeging aan de integratie-uitkering participatie van € 502.000 3.4 Economische promotie (lagere baten € 60.000) In 2025 is het aantal overnachtingen in Nederland met 4% gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2024. Dit betreft zowel binnenlandse als buitenlandse toeristen, met een daling van 2,1% voor binnenlandse gasten en 5,3% voor buitenlandse gasten.
De daling in overnachtingen is voornamelijk te wijten aan een afname in de verblijfsrecreatie en een herstel van zakelijke reizen. Om dit te herstellen en toekomstige opbrengsten beter te borgen, is voor het belastingjaar 2025 ingezet op optimalisering van de toeristenbelasting. De toeristenbelasting wordt jaarlijks achteraf opgelegd. 51. Overhead Wat mag het kosten Autonome mutaties Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 0.4 | Bijstelling kapitaallasten 2026 | 175 0.4 | Wet School naar Duurzaam Werk | -33 0.8 | Stelpost alleenverdienersproblematiek meicirculaire 2026 | -39 0.8 | Stelpost IBO (Interdepartementaal Beleidsonderzoek) | -70 problematische schulden meicirculaire 2026 0.8 | Stelpost ondersteuning lokale energiehulp meicirculaire 2026 | -63 0.8 | Stelpost participatie meicirculaire 2026 | -224 Subtotaal | -254 Totaal reserves Totaal tussentijdse rapportage autonome mutaties | -254 Autonome mutaties – toelichting 0.4 Overhead (lagere lasten € 66.000) Bijstelling kapitaallasten lagere lasten € 175.000 Daarnaast is sprake van een nadeel van € 32.618 voor de uitvoering van de Wet School naar Duurzaam Werk. Door de invoering van deze wet in 2026 ontstaat een aanvullende uitvoeringsopgave voor de begeleiding van jongeren richting duurzame arbeidsdeelname.
Hoewel de hiervoor in de meicirculaire beschikbaar gestelde middelen vrij inzetbaar zijn, wordt voorgesteld de dekking van deze lasten uit deze middelen te laten plaatsvinden.0.8 Overige baten en lasten (hogere lasten € 396.000) De uitkomsten van de meicirculaire zijn verwerkt in deze tussentijdse rapportage. Zie taakveld 0.7 onder Algemene Dekkingsmiddelen. Er is een uitvraag gedaan in de organisatie voor evt. uitgaven inzake budgetten uit deze circulaire. Het tijdspad tussen het uitkomen van de meicirculaire en het opstellen van de TR te kort was echter te kort om deze te verwerken en daarom zijn de volgende stelposten opgenomen: • | Stelpost alleenverdienersproblematiek € 39.000 • | Stelpost IBO problematische schulden € 70.000 • | Stelpost ondersteuning lokale energiehulp € 63.000 • | Stelpost participatie € 224.000 hiervoor is niet het volledige bedrag aangevraagd Pagina 66 van 82 Bijsturingsvoorstellen Bedragen x € 1.000 2026 Taak | Omschrijving mutatie | Lasten | Baten veld 0.4 | Inhuur diverse management functies | -382 0.4 | Middelen voor organisatieontwikkeling | -26 Subtotaal | -408 0.10 | Inhuur diverse management functies | 382 0.10 | Middelen voor organisatieontwikkeling | 26 Totaal reserves | 408 Totaal tussentijdse rapportage bijsturing | -408 | 408 Bijsturingsvoorstellen - toelichting 0.4 Overhead (hogere lasten € 408.000) Inhuur van diverse management
functies ten bedrage van €382.000 houdt verband met tijdelijke capaciteits- en formatieknelpunten als gevolg van personele wisselingen en organisatorische ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering. De inzet is incidenteel van aard en maakt onderdeel uit van frictiekosten. Voorgesteld wordt deze kosten te dekken uit de bestemmingsreserve concernfrictie. De middelen die vanuit de bestemmingsreserve organisatieontwikkeling voor 2026 beschikbaar zijn gesteld, zijn volgens de prognose (college memo februari 2026) naar verwachting in de zomer volledig benut. Om in het najaar vervolg te kunnen geven aan leiderschapsontwikkeling, de assessments van nieuwe teammanagers en het werkbelevingsonderzoek, is een onttrekking van € 26.000 uit de bestemmingsreserve noodzakelijk. 0.10 Mutaties reserves (hogere baten € 408.000) Zie toelichting hierboven bij 0.4 Overhead. Pagina 67 van 82 Pagina 68 van 82 Investeringen A112 Aanvraag ophoging krediet Uitbreiding Akkrum (€ 50.000) Voor de uitbreiding in Akkrum wordt het investeringskrediet in 2026 verhoogd met € 50.000. Dit komt door hogere voorbereidings- en onderzoekskosten ‘uitbreiding / visie Akkrum’ dan eerder geraamd. Het betreft onderzoek naar mogelijke nieuwe woonwijken rondom de kern Akkrum. De mutatie is autonoom en incidenteel. De ophoging is nodig om het project volgens de actuele eisen en inzichten uit te voeren.