Bijlage 1 - Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Thema 3b Bedrijventerreinen en infrastructuur Ondernemers hebben ruimte nodig om zich te vestigen, te groeien en te innoveren. Binnen dit thema werken we aan de ontwikkeling, exploitatie en beschikbaarheid van werklocaties, bedrijventerreinen en de bijbehorende voorzieningen. Daarbij kijken we ook naar de samenhang tussen ruimtegebruik, bereikbaarheid en economische ontwikkeling. Met toekomstbestendige bedrijventerreinen versterken we de werkgelegenheid en het vestigingsklimaat en bieden we ruimte aan verduurzaming. Daarbij bewaken we de kwaliteit van de leefomgeving. De financiële ontwikkelingen en resultaten lichten we toe in de paragraaf Grondbedrijf. Realisatie van nieuwe bedrijventerreinen Wat willen we bereiken? We willen voldoende ruimte bieden aan bedrijven om zich te vestigen en verder te ontwikkelen. Daarmee versterken we de economische structuur, werkgelegenheid en het ondernemerschap en dragen we bij aan brede welvaart en een leefbare, toekomst- bestendige gemeente. Als een van de drie sterkste groeiregio’s van Nederland benutten en versterken we onze economische positie. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • Na de start van de verkoop van Klaverpark fase 1 in 2026 verwachten we in 2027 de eerste kavels uit te geven en te verkopen. Ook starten we met de verkenning van een tweede en, indien nodig, een derde fase van het bedrijvenpark.
De belangstelling voor kavels in fase 1 betrekken we bij de fasering en het uitgiftetempo. • We zetten in op de verkoop van de resterende kavels op bedrijvenpark Haskerveen. Dit doen we samen met buurgemeente De Fryske Marren binnen de Gemeenschappelijke Regeling. 43 42 Programmabegroting 2027 Thema 3c Ondernemers dienstverlening en regelingen Onze lokale economie rust op een breed en veelzijdig fundament van ondernemers. Van winkels en horecabedrijven tot dienstverleners en innovatieve ondernemingen: zij zorgen voor werkgelegenheid, voorzieningen en levendigheid. Het midden- en kleinbe- drijf vormt daarbij een onmisbare pijler. Veel ondernemers zijn nauw verbonden met hun omgeving en dragen actief bij aan de leefbaarheid van onze dorpen en wijken. We ondersteunen ondernemers bij groei, innovatie en verduurzaming. Als gemeente zorgen we actief voor goede randvoorwaarden, bieden we perspectief en versterken we het ondernemersklimaat. Regelgeving moet ontwikkelingen mogelijk maken zonder onnodige belemmeringen, met behoud van kwaliteit en leefbaarheid. Daarom zetten we in op het verminderen van de regeldruk. Om onze economische ambities waar te maken, investeren we in een sterke economi- sche organisatie en voldoende uitvoeringskracht.
Versterken van onze ondernemersdienstverlening en accountmanagement Wat willen we bereiken? Ondernemers kunnen rekenen op toegankelijke en gerichte ondersteuning bij groei, innovatie en verduurzaming. De gemeente zorgt voor goede randvoorwaarden, biedt perspectief en werkt aan een sterk ondernemersklimaat met zo min mogelijk onnodige regeldruk. Onze accountmanagers zijn het eerste aanspreekpunt voor ondernemers met ontwik- kelvragen. Zij verbinden ondernemers met de partners die binnen de provincie ondersteuning bieden op het gebied van onder meer innovatie en verduurzaming. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We voeren het accountplan uit dat in 2026 is opgesteld. Daarmee werken we plan- matig aan ons accountmanagement en onze dienstverlening aan ondernemers. • We versterken onze positie binnen het provinciale innovatieve ecosysteem en benutten de daar aanwezige kennis en ondersteuning voor onze ondernemers. Daarbij maken we onder meer gebruik van het specialistische accountmanagement van YnBusiness. Subsidies voor ondernemerscollectieven Wat willen we bereiken? Ondernemersverenigingen spelen een belangrijke rol binnen onze lokale economie. Met gezamenlijke acties, initiatieven en projecten dragen zij bij aan een goed onder- nemersklimaat en een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners en bezoekers.
Om deze rol te kunnen vervullen, hebben ondernemerscollectieven voldoende finan- ciële slagkracht nodig. Ook willen we voorkomen dat sommige ondernemers wel profiteren van gezamenlijke activiteiten, maar daaraan niet bijdragen. Daarom heeft Heerenveen twee ondernemersfondsen. Deze worden gevuld via gemeentelijke belas- tingen en als subsidie beschikbaar gesteld aan de ondernemerscollectieven. Zo dragen ondernemers zelf bij aan onder meer evenementen, camerabewaking, projecten rond onderwijs en arbeidsmarkt en het tegengaan van leegstand. Ook het innovatieve ecosysteem dat we op provinciaal en Noord-Nederlands niveau ontwikkelen, draagt bij aan een goed ondernemers- en vestigingsklimaat. Als een van de belangrijke economische kernen van Fryslân nemen we daarin actief onze positie in en dragen we bij aan de verdere versterking van dit ecosysteem. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We continueren het Heerenveen Ondernemers Fonds. Dit fonds wordt gevuld door een opslag op de onroerendezaakbelasting voor niet-woningen. Na tien jaar is een doorontwikkeling gewenst, zodat meer gezamenlijkheid kan leiden tot meer maatschappelijke en economische impact. Mogelijk heeft het fonds daarvoor meer financiële armslag nodig. Op basis van goede plannen zijn we bereid daarover mee te denken. • We continueren het Centrumfonds.
Dit fonds wordt bekostigd uit de reclamebelasting in het centrumgebied van de kern Heerenveen. • Samen met de andere F4-gemeenten – Leeuwarden, Smallingerland en Súdwest- Fryslân – en de provincie dragen we met subsidies bij aan het innovatieve ecosysteem. Daarmee versterken we onder meer de specialistische ondernemers- dienstverlening via YnBusiness en stimuleren we startups en scale-ups via Founded in the North. • Onze regiomarketingorganisatie Regio Heerenveen ’n Gouden Plak speelt een belang- rijke rol bij de profilering van Heerenveen. Mede met het oog op de Olympische Spelen en de gewenste legacy is het belangrijk om de regiomarketing professioneel te blijven uitvoeren. We werken aan een betere governance, blijven financieel bijdragen aan Regio Heerenveen ’n Gouden Plak en zetten de samenwerking met deze organi- satie voort. 45 44 Programmabegroting 2027 Wat mag het kosten Toelichting tabel Thema 3a Economische ontwikkeling en vestigingsklimaat (hogere lasten € 142.000 en hogere baten € 50.000) De toename van de lasten ten opzichte van 2026 wordt met name veroorzaakt door hogere interne doorbelastingen en indexaties. Daarnaast heeft in 2025 een budge- toverheveling van € 43.000 voor merkregie naar 2026 plaatsgevonden. Eventuele budgetoverhevelingen van 2026 naar 2027 zijn niet in de primitieve begroting verwerkt.
De mutaties in de baten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door indexatie en hogere CDOKE-baten. Thema 3b Bedrijventerreinen en infrastructuur (hogere lasten € 1.904.000 en hogere baten € 2.600.000) De baten en lasten in thema 3b hebben voor het merendeel betrekking op de gron- dexploitaties werken. De toename van de baten en lasten wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de fasering van de grondexploitaties en de toename van de baten ten opzichte van 2026 wordt veroorzaakt doordat in 2027 een winstneming ter hoogte van € 528.000 is opgenomen. Voor een uitgebreide toelichting wordt naar de para- graaf grondbeleid verwezen. 4 Onderwijs: gelijke kansen en een stevige basis voor de toekomst 47 46 47 Programmabegroting 2027 4 4. Onderwijs Inleiding De kinderen en jongeren van nu bouwen straks verder aan onze gemeente. Goed onderwijs helpt hen om hun talenten te ontdekken, zich gezond en veilig te ontwik- kelen en met vertrouwen deel te nemen aan de samenleving. Dit programma omvat de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting, onderwijsbeleid en leerlin- genvoorzieningen. Ook de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, zorg, welzijn, maatschappelijke organisaties en de gemeente valt binnen dit programma.
Samen met schoolbesturen, onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties en maat- schappelijke partners werken we aan goede schoolgebouwen, passende voorzieningen en ondersteuning wanneer dat nodig is. Daarmee dragen we bij aan kansengelijkheid en participatie en leggen we een stevige basis voor toekomstige generaties en een sterke, veerkrachtige mienskip. Het onderwijs blijft ondertussen in beweging. Demografische ontwikkelingen, perso- neelstekorten en de groeiende behoefte aan passende ondersteuning vragen om nauwe samenwerking tussen onderwijs, opvang, zorg en welzijn. Ook een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt steeds belangrijker. Zo vergroten we de kansen van kinderen en jongeren en investeren we in de toekomst van onze gemeente. De doelen en activiteiten zijn uitgewerkt binnen de thema’s Onderwijsvoorzieningen en huisvesting en Jonge kind, onderwijs en ontwikkeling. Onze ambitie Goed onderwijs vormt het fundament voor gelijke kansen en een veerkrachtige samen- leving. Daarom bouwen we aan een toegankelijk en toekomstgericht onderwijslandschap waarin kinderen en jongeren zich in een prettig en veilig leerklimaat kunnen ontwikkelen. We investeren in sterke scholen en goede huisvesting, versterken het onderwijsaanbod en de samenwerking tussen onderwijs, zorg en de gemeente en zetten vanaf jonge leef- tijd in op kansengelijkheid.
Daarnaast verbinden we het onderwijs met de arbeidsmarkt en waarderen we meertaligheid en vakmanschap. Zo leggen we een stevige basis voor de toekomst van kinderen, jongeren en onze gemeente. Beleidsdocumenten Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Heerenveen | Lokale wet- en regelgeving DIHP 2023-2038 | gemeente Heerenveen - duurzaam integraal huisvestingsplan voor het primair en speciaal onderwijs Integraal huisvestingsplan VO, VSO en MBO Gemeente Heerenveen Taakvelden 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Thema 4a Onderwijs voorzieningen en huisvesting Goed onderwijs heeft een plek nodig waar kinderen zich veilig en gezond voelen, hun talenten kunnen ontdekken en met plezier kunnen leren. Daarom investeren we de komende tien jaar via het programma ToekomstWIJS in toekomstbestendige huis- vesting voor het primair onderwijs. Samen met de schoolbesturen werken we aan schoolgebouwen die aansluiten bij de behoeften van leerlingen, leerkrachten en hun omgeving. Zo creëren we plekken waar kinderen kunnen leren, groeien en elkaar ontmoeten. Ook na de schooltijd willen we inwoners de mogelijkheid bieden om zich dichtbij huis te blijven ontwikkelen. Daarom zetten we ons ervoor in om nieuwe vormen van onderwijs naar onze gemeente te halen.
Denk aan opleidingen in het hoger beroeps- onderwijs, samenwerking met universiteiten en andere vormen van vervolgonderwijs. Daarmee versterken we het onderwijsaanbod, vergroten we de kansen voor jongeren en werkenden en trekken we nieuwe kennis en talent aan. Zo bouwen we aan een aantrekkelijke en innovatieve gemeente waarin een leven lang ontwikkelen centraal staat. Zorgen voor goede, duurzame onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? In 2030 beschikken leerlingen en leerkrachten in het basis-, speciaal en voortgezet onderwijs over voldoende, passende en toekomstbestendige schoolgebouwen waarin zij veilig en gezond kunnen leren en werken. Daarmee geeft de gemeente invulling aan haar wettelijke verantwoordelijkheid voor de onderwijshuisvesting. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Scholenplan ToekomstWIJS Het scholenplan ToekomstWIJS is samen met de schoolbesturen ontwikkeld en in 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Het beschrijft de huisvestingsplannen voor basis- scholen voor de periode 2023 tot en met 2038 en wordt jaarlijks geactualiseerd. We actualiseren het programma ToekomstWIJS en voeren de voor 2027 geplande projecten uit. Eind 2027 is het programma geactualiseerd en is uitvoering gegeven aan de projecten die voor dit begrotingsjaar zijn gepland. Een overzicht van deze projecten staat in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.
Onderwijs, kennis en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? Wij willen dat Heerenveen zich ontwikkelt tot een aantrekkelijke onderwijs- en kennisgemeente waar jongeren, studenten en werknemers zich kunnen ontwikkelen en duurzaam aan de regio verbonden blijven. Met meer mogelijkheden voor hoger beroepsonderwijs, universitaire samenwerking en andere onderwijsinitiatieven die passen bij de economische ontwikkeling van Heerenveen en de regio. 49 48 Programmabegroting 2027 We zien onderwijs en arbeidsmarkt graag sterker met elkaar verbonden. Zo krijgen inwoners meer mogelijkheden om zich te ontwikkelen, wordt vakmanschap gesti- muleerd en sluit het onderwijs beter aan op wat werkgevers en de economische ontwikkeling van Heerenveen vragen. Werkgevers in sterke sectoren zoals sport, energie, technologie, maakindustrie, logistiek en food vinden hierdoor gemakkelijker passend talent en inwoners krijgen meer kansen op duurzaam werk. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We oriënteren ons op de vraag wat randvoorwaardelijk nodig is om hbo- en universi- taire onderwijsinitiatieven, die passen bij de economische ambities van Heerenveen aan te trekken. • Binnen bestaande netwerken brengen we onderwijs, ondernemers en maatschappe- lijke partners bij elkaar om onderwijs, arbeidsmarkt en vakmanschap beter met elkaar te verbinden.
Samenwerking onderwijs, zorg, welzijn en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? Kinderen, jongeren en hun gezinnen ontvangen tijdig passende ondersteuning. Onderwijs, zorg, welzijn en de gemeentelijke toegang werken nauw samen, zodat ondersteuningsvragen vroeg worden gesignaleerd en passende hulp snel beschikbaar is. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? We maken met onderwijs, de gemeentelijke toegang en zorg- en welzijnsorganisaties afspraken over vroegsignalering en passende ondersteuning. Thema 4b Jonge kind, onderwijs en ontwikkeling Een kansrijke start werkt een leven lang door. Daarom willen we dat ieder kind in Heerenveen de ruimte krijgt om talenten te ontdekken, zich te ontwikkelen en mee te doen. Samen met onderwijs, kinderopvang, zorg en welzijn bouwen we aan een sterke pedagogische basis rondom kinderen, jongeren en hun gezinnen. We vergroten gelijke onderwijskansen door onderwijsachterstanden te verkleinen en te investeren in toegankelijke peuteropvang en kwalitatief goede voor- en vroeg- schoolse educatie. Een doorgaande ontwikkellijn helpt kinderen bij de stap van opvang naar onderwijs en later naar werk. Door ondersteuningsvragen vroeg te signaleren en samen passende ondersteuning te bieden, willen we kansenongelijkheid en thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen.
Kindcentra ontwikkelen zich daarbij verder als plekken waar kinderen kunnen leren, zich ontwikkelen en anderen ontmoeten. Ook helpen we leerlingen die gebruikmaken van het leerlingenvervoer om waar mogelijk zelfstandiger te reizen. Zo dragen we bij aan kansengelijkheid, participatie en een stevige basis voor de toekomst van alle kinderen en jongeren in Heerenveen. Versterken pedagogische basis Wat willen we bereiken? We versterken de pedagogische basis door een nauwe samenwerking tussen kinder- opvang, onderwijs, zorg en welzijn, met aandacht voor een doorgaande ontwikkellijn voor ieder kind. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Samen met de partners van de LEJA (Lokale Educatieve Jeugd Agenda) werken we aan de pedagogische basis, kansengelijkheid, het jonge kind, zorg voor jeugd, passende opvang en passend onderwijs zoals beschreven in de LEJA-agenda. Bevorderen kansengelijkheid Wat willen we bereiken? In 2030 zijn onderwijsachterstanden verkleind en hebben kinderen meer gelijke kansen om zich te ontwikkelen. Zij krijgen vroegtijdig passende ondersteuning en kunnen gebruikmaken van kwalitatief goede voorschoolse educatie. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Samen met de pedagogische partners maken we nieuwe doelstellingen en afspraken over vroegtijdige signalering, voorschoolse educatie en passende ondersteuning.
Eind 2027 hebben we deze vastgelegd in aansluiting op de LEJA-agenda en de vastge- stelde Visie op Jeugd. 51 50 Programmabegroting 2027 Samen met de pedagogisch partners rondom het jonge kind hebben wij nieuwe doel- stellingen en afspraken en een plan van aanpak gemaakt, passend bij de LEJA-agenda en de al vastgestelde visie op jeugd. Stimuleren zelfstandig reizen Wat willen we bereiken? In 2030 reizen meer leerlingen die gebruikmaken van het leerlingenvervoer waar mogelijk en verantwoord zelfstandig. Daarmee vergroten zij hun zelfredzaamheid en mogelijkheden om zelfstandig mee te doen in de samenleving. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • Samen met ouders en verzorgers, scholen en vervoerders brengen we in beeld welke leerlingen mogelijk zelfstandig kunnen reizen en stimuleren we hen om deze stap te zetten. • We gaan met ouders en verzorgers in gesprek over hun rol bij het vergroten van de zelfstandigheid van hun kind. Wat mag het kosten Toelichting tabel Thema 4a Onderwijsvoorzieningen en huisvesting (lagere lasten € 894.000 en hogere baten € 195.000) De lasten zijn lager dan in 2026, vooral doordat in 2025 budgetten van in totaal € 1,4 miljoen voor het programma ToekomstWIJS (Integraal Huisvestingsplan Primair en Voorgezet Onderwijs) en groene schoolpleinen zijn overgeheveld naar 2026.
Eventuele budgetoverhevelingen van 2026 naar 2027 zijn niet verwerkt in de primi- tieve begroting. Tegelijkertijd nemen de kapitaallasten in 2027 toe door de jaarlijkse actualisatie van het programma ToekomstWIJS. Dit komt vooral door hogere afschrijvingslasten als gevolg van gerealiseerde onderwijshuisvestingsprojecten. De lagere omslagrente zorgt voor lagere rentelasten. Per saldo stijgen de begrote kapitaallasten met € 440.000. De hogere baten komen vooral door de realisatie van kindcentra in 2026. Na opleve- ring worden de ruimten die voor de kinderopvang zijn gebouwd verhuurd. Daardoor nemen de baten vanaf 2027 met circa € 190.000 toe. Thema 4b Jonge kind, onderwijs en ontwikkeling (hogere lasten € 365.000) Bij de Tussenrapportage 2026 is incidenteel budget voor peuteropvang overgeheveld naar de preventiebudgetten Jeugd. Daardoor liggen de lasten in 2027 € 250.000 hoger dan in 2026. Daarnaast is het budget voor leerlingenvervoer in de Perspectiefbrief 2027 structureel met € 62.000 verhoogd ten opzichte van 2026. De overige mutaties komen onder meer door indexatie van de peuteropvangbudgetten. 53 52 Programmabegroting 2027 5 Sport, cultuur en recreatie: voor leefbaarheid en economie 5 5.
Sport, cultuur en recreatie Inleiding Sporten bij de vereniging, een voorstelling bezoeken, een boek lenen of ontspannen in het groen: sport, cultuur, erfgoed en recreatie verrijken het dagelijks leven. Ze dragen bij aan gezondheid, ontmoeting en plezier en maken dorpen en wijken levendig en aantrekkelijk. Binnen dit programma werken we aan sportbeleid, sportaccommodaties, cultuur, erfgoed, bibliotheken, media, openbaar groen en recreatieve voorzieningen. Heerenveen heeft een sterke positie als sportgemeente en beschikt over voorzieningen en activiteiten met een lokale, regionale en nationale betekenis. Tegelijkertijd veranderen de manier waarop inwoners hun vrije tijd besteden en de behoeften op het gebied van gezond- heid en leefomgeving. Dat vraagt om blijvende aandacht voor toegankelijke voorzieningen en een aantrekkelijk aanbod op het gebied van sport, cultuur, recreatie en groen. Samen met verenigingen, culturele instellingen, maatschappelijke organisaties, onder- nemers, inwoners en andere overheden zorgen we ervoor dat mensen kunnen bewegen, ontspannen, elkaar ontmoeten en hun talenten ontwikkelen. Zo versterken we de gezond- heid, leefbaarheid en aantrekkingskracht van de kern Heerenveen en onze dorpen. De doelen en activiteiten zijn uitgewerkt binnen de thema’s Sport en bewegen, Cultuur, bibliotheek en erfgoed en Groen en recreatie.
Onze ambitie We bouwen aan een sterke, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Sport, cultuur, recreatie en groen zijn belangrijke pijlers voor gezondheid, ontmoeting, talen- tontwikkeling, leefbaarheid en economische ontwikkeling. Daarbij kijken we niet alleen naar de voorzieningen, maar vooral naar wat deze betekenen voor inwoners, vereni- gingen, dorpen en wijken. We zijn trots op onze unieke positie als sportgemeente en hebben aandacht voor zowel top- als breedtesport. Ook zetten we in op een toegankelijk cultureel aanbod, erfgoed, bibliotheken en evenementen en op een groene en aantrekkelijke leefomgeving met ruimte voor natuur, waterrecreatie en andere vormen van recreatie. We geven ruimte aan initiatieven van inwoners en zorgen ervoor dat zowel de kern Heerenveen als onze dorpen profiteren van investeringen en ontwikkelingen. Zo versterken we de leefbaar- heid, identiteit en aantrekkingskracht van onze hele gemeente.
55 54 Programmabegroting 2027 Beleidsdocumenten Visie Sport & Bewegen 2026 - 2030 | Bewegen is meedoen! Leidraad Vitale Verblijfsaccommodaties 2022 Visie Waterrecreatie 2021 Erfgoedverordening Kerkenvisie Nota cultuurhistorisch erfgoed 2010 Notitie biodiversiteit 2024 Speelplan Taakvelden 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Thema 5a Sport en bewegen Heerenveen is dé sportgemeente van het Noorden. Richting de Olympische Spelen van 2030 werken we samen met onze partners aan de organisatie van de langebaan- schaatswedstrijden in Thialf. We willen deze bijzondere kans benutten om niet alleen ons sportprofiel, maar ook de economie, gezondheid, het onderwijs en de leefomge- ving blijvend te versterken. Sport en bewegen dragen niet alleen bij aan de gezondheid, maar ook aan ontmoe- ting, participatie, talentontwikkeling en sociale verbondenheid. Daarom willen we dat sport en bewegen voor iedereen toegankelijk en vanzelfsprekend zijn, ongeacht leef- tijd, inkomen, achtergrond of beperking. Samen met inwoners, sportverenigingen en maatschappelijke partners zorgen we ervoor dat iedereen de mogelijkheid krijgt om mee te doen. Want elke stap telt en in Heerenveen zetten we die samen.
Sport en bewegen helpen ons bovendien om de beweging te maken van zorg naar gezondheid en van individuele ondersteuning naar een sterke en veerkrachtige mienskip. Behalen van strategische doelstellingen Visie Sport & Bewegen Wat willen we bereiken? In 2026 is de Visie Sport & Bewegen vastgesteld. Hierin staan vijf strategische doel- stellingen die we tot 2030 willen bereiken: 1. Sport en bewegen zijn sociaal, financieel en praktisch toegankelijk voor iedereen. 2. We zetten sport en bewegen in om kwetsbare groepen te ondersteunen. 3. We werken aan vitale sportaanbieders en versterken de sociale veiligheid. Mensen voelen zich fysiek en mentaal veilig in hun sportomgeving. Er is ruimte voor openheid, vertrouwen en respect en iedereen kan zichzelf zijn zonder angst voor intimidatie of uitsluiting. Verenigingen kunnen voor ondersteuning terecht bij een beweegloket. 4. Heerenveen biedt een podium aan breedte- en topsport. We vergroten en benutten de economische en maatschappelijke meerwaarde daarvan en versterken de profi- lering van Heerenveen als sportgemeente. 5. We bieden een duidelijke basis voor het faciliteren van sport en bewegen, met een heldere sportinfrastructuur, efficiënt gebruik van accommodaties en een beweeg- vriendelijke omgeving. 57 56 De visie bevat daarnaast vijf concrete kerndoelen: | IJshockeyhal 1.
| In 2030 voldoet 75 procent van de inwoners van 18 jaar en ouder aan de | • | We ronden het scenario-onderzoek naar de toekomst van de gemeentelijke ijshoc- beweegrichtlijn. | keyhal af. 2. | In 2030 is het topsport- en breedtesportprofiel van gemeente Heerenveen verder | • | Op basis van dit onderzoek kiezen we in 2027 een passend toekomstscenario. verankerd. 3. | In 2030 voldoen alle basisschoolleerlingen aan de beweegrichtlijn voor kinderen | Olympische Spelen 2030 en duurzame legacy van 4 tot en met 18 jaar. 4. | In 2030 sport 100 procent van de basisschoolleerlingen minimaal één keer per week. | Wat willen we bereiken? 5. | We krijgen inzicht in sportuitval onder jongeren van 12 tot en met 18 jaar. | We willen de Olympische Spelen van 2030 benutten als strategisch vliegwiel om Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | Heerenveen verder te ontwikkelen als toonaangevende nationale en internatio- We werken de vastgestelde strategische doelstellingen uit in subdoelen en activi- | nale sportgemeente. Door de langebaanschaatswedstrijden in Thialf te organiseren, teiten en leggen deze vast in een uitvoeringsplan Sport & Bewegen. Daarin besteden | verbinden we sport met economische ontwikkeling, werkgelegenheid, onderwijs, we aandacht aan bloeiende sportverenigingen en aan een verenigingsklimaat waarin | gezondheid, mobiliteit en een aantrekkelijk vestigingsklimaat.
Zo werken we aan een iedere inwoner zich welkom voelt. | blijvende maatschappelijke, sportieve en economische nalatenschap voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Toekomstbestendige ontwikkeling van Sportstad, Thialf en | Wat gaan we daarvoor doen in 2027? de ijshockeyhal | • | We ontwikkelen een integrale legacy-aanpak. Hierin verbinden we kansen op het gebied van sport, economie, onderwijs, gezondheid, mobiliteit, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? | aan bestaande gemeentelijke beleidsdoelen. We willen Sportstad Heerenveen en Thialf behouden en verder ontwikkelen als toon- | • | We realiseren een nieuwe organisatie voor de langebaanschaatswedstrijden in aangevende voorzieningen voor zowel top- als breedtesport. Daarmee versterken we | het kader van de Olympische Spelen van 2030 in Thialf. Vanuit deze organisatie hun maatschappelijke en economische betekenis voor onze gemeente. | werken we samen met het Frans Olympisch Comité, het Rijk, de provincie Fryslân, NOC*NSF en lokale partners aan de voorbereiding en organisatie van de lange- Voor de gemeentelijke ijshockeyhal willen we een toekomstbestendige en financieel | baanschaatswedstrijden in Thialf. verantwoorde oplossing.
Daarmee ontstaat duidelijkheid over de toekomstige functie, | • | We geven invulling aan onze publieke rol door de benodigde bestuurlijke, ruimte- exploitatie en huisvesting van de ijshockeyhal. | lijke en organisatorische voorbereidingen te treffen. • | We versterken de samenwerking met regionale en maatschappelijke partners om Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | de maatschappelijke en economische opbrengsten van de Olympische Spelen duurzaam te verankeren. Sportstad • | We vertalen de visie op Campus Heerenveen naar concrete activiteiten en samenwer- king binnen programma’s voor preventie, gezondheid, onderwijs, breedte- en topsport en talentontwikkeling via Talentport. • | We zetten in op onderzoek en innovatie. • | We versterken het voorzieningenniveau van Sportstad Buiten door vastgoedontwikke- ling en verduurzaming. • | We werken toe naar een passende organisatorische en financiële constructie voor Sportstad B.V.’ Thialf • | We maken met betrokken partijen langetermijnafspraken over hun inzet voor Thialf. • | We ontwikkelen een nieuwe visie op Thialf. • | We ontwikkelen nieuwe partnerschappen om de basis van Thialf te versterken. 58 | 59 Programmabegroting 2027 Thema 5b Cultuur, bibliotheek en erfgoed Cultuur brengt mensen samen, prikkelt de verbeelding en geeft ruimte aan talent. Bibliotheken bieden inwoners toegang tot kennis, informatie en ontmoeting.
Ons erfgoed vertelt het verhaal van Heerenveen en verbindt het verleden met de toekomst. Binnen dit thema werken we aan een toegankelijk cultureel aanbod, toekomstbestendige bibliotheken, het behoud van erfgoed en ruimte voor evene- menten en initiatieven uit de mienskip. We kiezen voor een koers waarin ambitie en realisme hand in hand gaan. We benutten kansen die bijdragen aan de brede maatschappelijke meerwaarde voor onze gemeente en houden daarbij steeds oog voor haalbaarheid, betaalbaarheid en een zorgvuldige afweging van belangen. Samen met inwoners, verenigingen, ondernemers, culturele en maatschappelijke organisaties en andere overheden maken we bestaande voorzieningen toekomstbe- stendig en versterken we de culturele kracht en identiteit van onze gemeente. Toegankelijk en levendig cultureel aanbod Wat willen we bereiken? Cultuur draagt bij aan ontmoeting, identiteit en leefbaarheid. Daarom willen we dat inwoners en bezoekers kunnen genieten van een toegankelijk en levendig cultureel aanbod. We bieden ruimte aan professionele makers, verenigingen, vrijwilligers en evenementen. We koesteren bestaande culturele activiteiten, tradities en evenementen en staan open voor nieuwe initiatieven die bijdragen aan een bruisend cultureel leven. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We stellen een plan vast voor de verdere uitwerking en concretisering van het cultuurhuis.
• We gaan aan de slag met de verwachte aanbevelingen uit het rekenkamerrapport over het subsidiebeleid. • We leveren een bijdrage aan de voltooiing van de verbouwing van Museum Belvédère. Vergroten van economische en maatschappelijke culturele waarde Wat willen we bereiken? Culturele voorzieningen, musea en bibliotheken spelen een belangrijke rol in ontmoeting, educatie, talentontwikkeling en mediawijsheid. We ondersteunen deze voorzieningen als toegankelijke ontmoetingsplekken waar inwoners kennis kunnen opdoen, andere perspectieven leren kennen en ruimte vinden voor dialoog en persoonlijke ontwikkeling. Ook hechten we veel waarde aan het behoud van cultureel erfgoed en onze tradities. De Fryske taal vormt een belangrijk onderdeel van onze culturele identiteit. Als twee- talige gemeente blijven we het Frysk daarom actief stimuleren en zichtbaar maken en geven we ruimte aan meertaligheid. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • Samen met onze bibliotheekorganisatie stellen we een meerjarenbeleidsplan op in het kader van de aangepaste Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. • Met de inzet van de meertaligheidscoördinator stimuleren we de zichtbaarheid en het gebruik van het Frysk. 61 60 Programmabegroting 2027 Thema 5c Groen en recreatie Een groene omgeving nodigt uit om te wandelen, fietsen, spelen, ontspannen en elkaar te ontmoeten.
Openbaar groen, natuur en recreatieve voorzieningen dragen daarmee bij aan leefbaarheid, gezondheid en biodiversiteit. Binnen dit thema werken we aan groenbeheer, natuur, biodiversiteit, recreatie, klimaatadaptatie en recreatieve voorzieningen. Ook groenblauwe structuren, waterrecreatie en de kwaliteit van de openbare ruimte vallen hieronder. Daarom investeren we in kwalitatief groen in dorpen en wijken en in toegankelijke wandel- en fietsroutes en mogelijkheden voor waterrecreatie. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers zorgen we voor een omgeving waarin natuur, recreatie en leefbaarheid elkaar versterken. Het veranderende klimaat stelt nieuwe eisen aan die omgeving. Hevige neerslag, perioden van droogte en langdurige hitte komen steeds vaker voor. Met meer groen, ruimte voor water en aandacht voor biodiversiteit maken we Heerenveen en de dorpen klimaatbestendiger. Zo blijft onze gemeente ook op langere termijn gezond, aantrek- kelijk en leefbaar. Toegankelijke recreatieve voorzieningen Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners en bezoekers gebruik kunnen maken van toegankelijke en aantrekkelijke recreatieve voorzieningen, zoals wandel- en fietsroutes, recreatieve paden en mogelijkheden voor waterrecreatie.
Recreatie en toerisme vormen een volwaardige economische sector die bijdraagt aan het vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van onze gemeente. De gemeente vervult daarbij vooral een versterkende rol. We ondersteunen initiatieven die passen bij de kwaliteiten van het landschap en de omgeving. Waar mogelijk stimuleren we de ontwikkeling en uitbreiding van waterrecreatie en watersportvoorzieningen. Ook geven we ruimte aan kleinschalige recreatie die aansluit bij de natuur, het landschap en de dorpen. Zo versterken we de recreatieve en econo- mische aantrekkingskracht van onze gemeente met respect voor de leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • Recreatieschap Marrekrite verzorgt voor de Friese gemeenten aanlegvoorzieningen en wandel- en fietsroutenetwerken. In 2027 versterken we de rol van Recreatieschap Marrekrite door ook financieel bij te dragen aan de ontwikkeling van het routebureau. • Afhankelijk van de beschikbare budgetten voeren we onderdelen van de agenda gastvrijheidseconomie uit. Daarbij richten we ons op bestemmingsontwikkeling, bestemmingsmarketing en bestemmingsmanagement. • De gemeenteraad stelde in 2019 de visie op waterrecreatie vast. Inmiddels is een groot aantal projecten en activiteiten uit deze visie uitgevoerd en is het beschikbare budget van € 150.000 besteed.
In 2027 actualiseren we de projectenlijst om nieuwe kansen voor waterrecreatie in beeld te brengen. Stand van zaken groen en natuur Wat willen we bereiken? We hebben inzicht in de staat van het groen en de natuur in onze gemeente. Waardevolle gebieden, knelpunten en locaties waar behoud, herstel of versterking nodig is, zijn in beeld. Op basis daarvan maken we onderbouwde keuzes voor het beheer, de inrichting en de ontwikkeling van dorpen, wijken en het buitengebied. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We brengen in beeld hoe geschikt wijken en dorpen zijn als leefomgeving voor wilde planten en dieren. Hiervoor gebruiken we de Basis Kwaliteit Natuur als methodiek. We onderzoeken waar de omstandigheden goed zijn, waar knelpunten liggen en welke verbeteringen nodig zijn. • We ontwikkelen een monitoringsaanpak waarmee we periodiek de kwaliteit van de leefomgeving voor wilde planten en dieren en de aanwezigheid van algemene soorten kunnen volgen. Zo krijgen we inzicht in de ontwikkeling van de biodiversiteit en de effecten van beheer- en inrichtingsmaatregelen. • We stellen een Groenblauwstructuurprogramma op waarin we de kwaliteit, samenhang en ontwikkelkansen van groen en water uitwerken. • We beoordelen het openbaar groen op gebruikskwaliteit, biodiversiteit, klimaat- adaptatie, gezondheid, recreatieve waarde en de bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving.
• We stellen een soortenmanagementplan (SMP) op om gebouwbewonende soorten te beschermen en tegelijkertijd ruimte te bieden voor werkzaamheden aan woningen en gebouwen. Behouden en versterken van natuur, groen en leefomgeving Wat willen we bereiken? In 2030 is de openbare ruimte natuurinclusief ingericht en wordt deze natuurinclusief beheerd. Inwoners profiteren van een groenere, gezondere en aantrekkelijkere leef- omgeving die bijdraagt aan hun fysieke en mentale welzijn. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • Via het Groenblauwstructuurprogramma ontwikkelen we een meerjarenperspectief voor het behouden en verbeteren van de kwaliteit van het openbaar groen en, waar mogelijk, de uitbreiding daarvan. Zo werken we aan groenere en leefbaardere wijken. • We verankeren natuurinclusieve uitgangspunten in beleid en werkprocessen. Daardoor wegen we groen, natuur en biodiversiteit structureel mee bij ontwikkelingen in de leefomgeving. Dit volgt uit de vastgestelde Routekaart Duurzaamheid en de provin- ciale verplichtingen rond het werken met het soortenmanagementplan. Natuurinclusief ontwikkelen is bovendien een van de uitgangspunten bij de ontwikkeling van de provinciale omgevingsvisie en het provinciale volkshuisvestingsprogramma. • We stellen een ecoloog aan om ecologische kennis en advisering structureel binnen de gemeentelijke organisatie te borgen.
Daarmee geven we invulling aan bovenstaande doelen en de bijbehorende wettelijke verplichtingen. 63 62 Programmabegroting 2027 Bewustwording, educatie en participatie Wat willen we bereiken? Inwoners, kinderen, jongeren en bedrijven voelen zich betrokken bij een groene en klimaatbestendige leefomgeving. Zij dragen actief bij aan het behoud en de verster- king van groen en natuur. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • We stimuleren en ondersteunen inwoners die hun directe omgeving groener en klimaatbestendiger willen inrichten. • Via de meerjarige overeenkomst met NME De Naturij faciliteren we natuur- en mili- eueducatie voor 28 basisscholen in Heerenveen. Daarmee bereiken we 93 procent van de basisscholen in onze gemeente. Een klimaatadaptieve buitenruimte Wat willen we bereiken? In 2050 is Heerenveen klimaatadaptief ingericht. Dorpen, wijken en openbare ruimten zijn dan beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals water- overlast, hitte en droogte. Door knelpunten tijdig in beeld te brengen en gericht maatregelen te nemen, beperken we de gevolgen van extreem weer voor inwoners, bedrijven, voorzieningen en infrastructuur. We werken aan een leefomgeving waarin water en groen een grotere rol spelen. Daarbij verbinden we klimaatadaptatie met leefbaarheid, gezondheid, biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit.
Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Bij de uitvoering zoeken we naar mogelijkheden om klimaatadaptatie te combineren met vergroening, biodiversiteit, gezondheid, recreatie en een aantrekkelijke leefom- geving. Zo dragen maatregelen waar mogelijk bij aan meerdere maatschappelijke doelen. • We voeren klimaatadaptieve maatregelen uit in het centrum van Heerenveen. Daarbij koppelen we waar mogelijk regenwater af van het riool en voegen we groen toe aan de openbare ruimte. • We benutten herinrichtingsprojecten in wijken en straten om de openbare ruimte klimaatbestendiger te maken. Waar mogelijk verminderen we de verharding, voegen we groen toe en verbeteren we de opvang, berging en afvoer van regenwater. Dit doen we onder meer bij de herinrichting van de Brouwerslaan en de Thorbeckestraat. • We werken de plannen verder uit voor het vergroenen en klimaatadaptief inrichten van de omgeving van de Atalantastraat en de Koornbeursweg en de omgeving van Leppehiem in Akkrum. • Samen met onze Friese partners brengen we opnieuw in beeld waar risico’s bestaan op wateroverlast, droogte en hitte. Hiervoor gebruiken we de vernieuwde Friese Klimaatatlas en een geactualiseerde stresstest.
Wat mag het kosten Toelichting tabel Thema 5a Sport en bewegen (lagere lasten € 295.000 en lagere baten € 214.000) De lagere lasten ten opzichte van 2026 komen vooral doordat de inzet van de Brede SPUK voor buurtsportcoaches (€ 304.000) nog niet is begroot. Ook zijn de verwachte advieskosten € 375.000 lager. Dit hangt onder meer samen met de kosten voor de kandidaatstelling voor de Olympische Spelen en de ontwikkelingen rond Campus Heerenveen en Thialf. Een herijking van de kapitaallasten leidt tot een lastenverlaging van € 235.000. Tegenover deze lagere lasten staat een stijging van de exploitatiebijdrage aan het zwembad met € 500.000. Dit komt doordat de subsidie in 2026 pas halverwege het jaar beschikbaar is gesteld. Daarnaast stijgen de lasten door hogere interne doorbe- lastingen (€ 183.000) en indexatie van reguliere begrotingsposten. De lagere baten ten opzichte van 2026 komen mede doordat de jaarlijkse bijdrage van scholen voor vakleerkrachten bewegingsonderwijs in 2027 vervalt als gevolg van gewijzigde regelgeving van de Rijksoverheid (€ 80.000). Ook zijn de baten uit het Hoofdlijnenakkoord Sport en Beweegbeleid in 2027 € 94.000 lager. De eenma- lige middelen die in 2025 en 2026 zijn ontvangen, zijn toegevoegd aan de algemene reserve.
65 64 Programmabegroting 2027 In de periode 2027–2029 worden deze middelen via onttrekkingen aan de reserve ingezet voor de uitvoering van het meerjarige beleid. De bijdrage vanuit de SPUK IZA (€ 46.000) vervalt in 2027. Deze mutatie is resultaatneutraal. Thema 5b Cultuur, bibliotheek en erfgoed (lagere lasten € 233.000 en lagere baten € 13.000) De lagere lasten komen vooral doordat in 2026 een eenmalige subsidie van € 300.000 aan Museum Heerenveen is begroot voor de opstelling De Friese Droom. Deze subsidie is niet opgenomen in de begroting 2027. Voor de permanente tentoonstellingsruimte in Museum Belvédère voor de geschonken werken van Gerrit Benner wordt incidenteel € 100.000 opgenomen. Eerder is € 50.000 incidenteel beschikbaar gesteld. Daarnaast is bij de Tussenrapportage 2026 een incidentele correctie doorgevoerd op de oorspronkelijke taakstelling voor het Posthuis. Hierdoor zijn de lasten in 2027 € 100.000 lager. De overige mutaties komen onder meer door indexatie van regu- liere begrotingsposten, wijzigingen in interne doorbelastingen en overige budgettaire bijstellingen. Thema 5c Groen en recreatie (lagere lasten € 95.000) De lagere lasten komen vooral door incidentele budgetten voor biodiversiteit (€ 328.000) en klimaatadaptatie (€ 90.000) die van 2025 naar 2026 zijn overgehe- veld.
Eventuele budgetoverhevelingen van 2026 naar 2027 zijn niet verwerkt in de begroting 2027. Daar staat tegenover dat in de Perspectiefbrief 2027 vanaf 2027 structureel € 250.000 is opgenomen voor natuurherstel en biodiversiteit. Per saldo zijn de lasten voor biodi- versiteit in 2027 € 168.000 lager. De overige mutaties ten opzichte van de begroting 2026 komen onder meer door indexatie van reguliere begrotingsposten, wijzigingen in interne doorbelastingen (€ 69.000), de actualisatie van de kapitaallasten (€ 70.000) en overige budgettaire bijstellingen. 6 Sociaal domein: de mens centraal 67 66 67 Programmabegroting 2027 6 6. Sociaal domein Inleiding Iedereen moet kunnen meedoen, zich kunnen ontwikkelen en zo veel mogelijk de regie over het eigen leven kunnen houden. Wanneer dat niet vanzelf gaat, moeten inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning dichtbij. Dit programma omvat de gemeentelijke taken op het gebied van participatie, bestaanszekerheid en werk, opvang en integratie, maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp. De Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet vormen hier- voor belangrijke wettelijke kaders. We kijken naar wat inwoners zelf kunnen, welke steun hun omgeving kan bieden en welke professionele ondersteuning nodig is.
Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders, onderwijsinstellingen, werkgevers en andere over- heden werken we aan sterke sociale netwerken, toegankelijke ondersteuning en een betrouwbaar vangnet voor wie dat nodig heeft. Zo bouwen we aan dorpen en wijken waarin mensen naar elkaar omkijken en iedereen de kans krijgt om mee te doen. Tegelijkertijd staat het sociaal domein voor grote veranderingen. Demografische ontwikkelingen, stijgende zorgkosten, personeelstekorten en veranderingen in wet- en regelgeving vergroten de druk op voorzieningen en ondersteuning. Daarom worden preventie, vroegsignalering, zelfredzaamheid en hulp dichtbij steeds belangrijker. Door vragen tijdig te signaleren en ondersteuning goed te organiseren, willen we voor- komen dat problemen groter worden en zorgen we dat passende hulp beschikbaar blijft. De doelen en activiteiten zijn uitgewerkt binnen de thema’s Sociale (pedagogische) basis, preventie en ondersteuning, Bestaanszekerheid en werk, Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdhulp. Onze ambitie In de gemeente Heerenveen kijken we naar mensen, niet alleen naar regels. Achter iedere hulpvraag staat een inwoner met een eigen verhaal, zorgen, talenten en moge- lijkheden. Daarom luisteren we, denken we mee en blijven we dichtbij, met oog voor wat inwoners zelf kunnen.
Of het nu gaat om een oudere die langer zelfstandig thuis wil wonen, een jongere die vastloopt op school, een gezin met geldzorgen of iemand die ondersteuning nodig heeft richting werk: inwoners moeten kunnen rekenen op een gemeente die naast hen staat en hen helpt zo veel mogelijk de regie over het eigen leven te behouden. De mens staat centraal. Eigen regie en zelfredzaamheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. We organiseren hulp dichtbij, met één herkenbaar aanspreekpunt, korte lijnen en een integrale aanpak. Preventie en een sterke sociale basis in wijken en dorpen staan voorop. Ook zetten we in op participatie en werk, met aandacht voor de talenten en mogelijkheden van inwoners. Voor kwetsbare inwoners zorgen we voor een betrouwbaar vangnet en stabiele ondersteuning. Bij de opvang van asielzoekers en ontheemden nemen we onze verantwoordelijkheid en houden we de regie. We willen de lokale lasten niet verhogen en streven binnen die voorwaarde naar zo klein mogelijke opvanglocaties. We werken zorgvuldig en trans- parant en betrekken inwoners tijdig. Zo bouwen we samen aan een sociaal domein waarin iedereen kan meedoen.
Beleidsdocumenten Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Heerenveen 2021 Verordening Handhaving Participatiewet Heerenveen in balans 2025 Participatieverordening gemeente Heerenveen 2023 Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Heerenveen 2015 Verordening individuele studietoeslag gemeente Heerenveen 2015 Verordening toekenning uitsluitend recht gemeente Heerenveen 2025-2030 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Heerenveen 2015 Verordening maatschappelijke ondersteuning 2024 gemeente Heerenveen Verordening jeugdhulp gemeente Heerenveen 2026 Visie opvoeden en opgroeien, februari 2025 Heerenveense visie op brede gezondheid en mienskip Taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB Wmo 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) 6.821 Jeugdbescherming 6.822
Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid Wmo 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 69 68 Thema 6a Sociale (pedagogische) basis, | • | We werken volgens de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Eind 2027 hebben we de voor dat jaar geplande onderdelen van deze aanpak uitgevoerd. preventie en ondersteuning | • | We voeren het plan van aanpak Kansrijke Start uit. Eind 2027 hebben we de voor 2027 geplande activiteiten afgerond. Een sterke mienskip begint dichtbij: in gezinnen, op school, bij verenigingen en in | • | We stimuleren informele betrokkenheid bij de opvoeding, onder meer via oudercafés. dorpen en buurten waar mensen elkaar ontmoeten en naar elkaar omkijken. Samen | Eind 2027 hebben we de geplande activiteiten voor ouders en opvoeders uitgevoerd. vormen zij de sociale en pedagogische basis die inwoners helpt om zich te ontwik- kelen, mee te doen en zo veel mogelijk zelfstandig te leven. | Iedereen doet mee Samen met inwoners, verenigingen, scholen en maatschappelijke partners investeren | Wat willen we bereiken? we in preventie, vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning dichtbij huis. | In 2030 kunnen inwoners hun talenten ontwikkelen en op een manier die bij hen past Zo creëren we een kansrijke en veilige leefomgeving voor jeugdigen en gezinnen | meedoen in de samenleving.
Zij krijgen kansen om deel te nemen aan werk, onder- en versterken we de eigen kracht, zelfredzaamheid en sociale netwerken van inwo- | wijs, sport, cultuur, vrijwilligerswerk en andere maatschappelijke activiteiten. ners. Door vragen en problemen vroeg te signaleren en waar mogelijk te voorkomen, verkleinen we de kans dat later zwaardere ondersteuning nodig is. Passende hulp blijft | Wat gaan we daarvoor doen in 2027? beschikbaar voor inwoners die deze nodig hebben. | • | We ontwikkelen bestaande meedoenlocaties verder en breiden deze waar mogelijk uit. Eind 2027 hebben we de mogelijkheden voor inwoners vergroot om mee te doen, Sterke sociale basis in wijken en dorpen | anderen te ontmoeten en onderdeel te zijn van de samenleving. • | Samen met een netwerk van bedrijven werken we aan een visie voor het Sociaal Wat willen we bereiken? | Ontwikkelbedrijf Heerenveen. Eind 2027 hebben we een visie opgesteld waarin staat In 2030 vormen verenigingen, ontmoetingsplekken en gemeenschappen een sterke | hoe we ontwikkelplekken en reguliere werkplekken willen realiseren. sociale basis in onze dorpen en wijken. Zij dragen bij aan onderlinge betrokkenheid, gezondheid, welzijn en preventie.
De mienskip biedt een veilige en stimulerende | Preventief aanbod omgeving waarin jeugdigen kansrijk kunnen opgroeien en inwoners naar elkaar omkijken, elkaar ondersteunen en actief meedoen in de samenleving. | Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | In 2030 kunnen jeugdigen en ouders met vragen laagdrempelig gebruikmaken van • | We gebruiken de visie op Brede Gezondheid & Mienskip en de preventieagenda als | een samenhangend en dekkend preventief aanbod. Dit aanbod sluit aan op alle leefdo- basis voor de preventieve aanpak binnen het sociaal domein. | meinen: thuis, op school, in de vrije tijd, in de fysieke omgeving en online. Het omvat • | De vier pijlers uit het Transformatieplan Sociale Basis zijn hierin opgenomen. We | een sterke pedagogische basis, individuele ondersteuning, partnerschap met ouders, hebben de preventieagenda en de daaruit voortvloeiende maatregelen voor 2027 | mentorcontact en ruimte voor talentontwikkeling via sport, spel, cultuur, buurtwerk en uitgevoerd, met als doel de sociale basis te versterken, preventie te vergroten en | jeugd- en jongerenwerk. inwoners zo vroeg mogelijk passende ondersteuning te bieden.
| Wat gaan we daarvoor doen in 2027? • | We inventariseren het bestaande preventieaanbod rond opvoeding en brengen in Voorkomen is beter dan genezen | beeld wat nodig is om te komen tot een samenhangend en dekkend aanbod voor ouders met kinderen van alle leeftijden. Daarbij houden we rekening met gezinsfac- Wat willen we bereiken? | toren zoals armoede en psychische problematiek. Eind 2027 hebben we het aanbod en In 2030 hebben inwoners toegang tot een samenhangend aanbod van preventie, | eventuele hiaten in kaart gebracht. gezondheidsbevordering, jongerenwerk, mantelzorgondersteuning en laagdrempelige | • | We verbinden het medische, sociale en informele domein om te komen tot een doorlo- ondersteuning. Gezondheids- en ondersteuningsvragen worden vroeg gesignaleerd en | pende lijn van ondersteuning voor (aankomende) gezinnen in een kwetsbare situatie. inwoners ontvangen tijdig passende ondersteuning, zodat problemen waar mogelijk | Eind 2027 hebben we samenwerkingsafspraken gemaakt over de ondersteuning gedu- worden voorkomen of niet zwaarder worden. | rende de eerste 1.000 dagen van een kind. • | Samen met zorg, welzijn, onderwijs en sport ontwikkelen we de ketenaanpak Kind Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | naar Gezond Gewicht (KNGG).
Een centrale zorgverlener verzorgt de afstemming • | We brengen de relevante landelijke en lokale beleidskaders samen in één preventieve | en het hele gezin wordt bij de leefstijlverandering betrokken. Eind 2027 hebben we aanpak. Eind 2027 hebben we de maatregelen voor 2027 uit onder meer het Gezond | inzichtelijk wat er nodig is voor een ketenaanpak. en Actief Leven Akkoord (GALA), het (Fries) Integraal Zorgakkoord (FRIZA/IZA), het | • | We onderzoeken of Welzijn op Recept voor jeugdigen van 12 tot en met 18 jaar kan Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), het sport- en beweegbeleid, de lokale | worden voortgezet. Eind 2027 hebben we de mogelijkheden en voorwaarden voor woonzorgvisie, het gezondheidsbeleid en de preventieagenda in samenhang uitgevoerd. | voortzetting in beeld gebracht. 70 | 71 Thema 6b Bestaanszekerheid en werk | Zorgvuldige opvang en een goede start Een voorspelbaar en voldoende inkomen geeft inwoners de rust en de ruimte om hun | Wat willen we bereiken? leven op te bouwen. Werk is hierbij een belangrijke weg naar bestaanszekerheid, ontwikkeling en deelname aan de samenleving. Wanneer werken niet of nog niet | Spreidingswet mogelijk is, moeten inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning en een | We geven zorgvuldig uitvoering aan onze wettelijke verantwoordelijkheid voor de betrouwbaar vangnet. | opvang van asielzoekers.
We houden waar mogelijk zelf de regie, zoeken passende opvanglocaties en betrekken inwoners vroegtijdig bij ontwikkelingen in hun omge- Voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zoeken we samen met werkgevers | ving. Het Rijk en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers ondersteunen de gemeente en waar mogelijk met andere gemeenten naar passende ondersteuning, ontwikkelmo- | voldoende om de opvang zorgvuldig en haalbaar te organiseren. gelijkheden en begeleiding naar werk. We kijken niet enkel naar beperkingen, maar vooral naar talenten en mogelijkheden. We verkennen toekomstbestendige construc- | Opvang Oekraïne ties die inwoners helpen om zich te ontwikkelen en op een passende manier mee te | Oekraïense ontheemden kunnen rekenen op zorgvuldige opvang die aansluit bij de doen. De mens blijft daarbij het uitgangspunt. | geldende landelijke en Europese richtlijnen. We bereiden ons samen met betrokkenen tijdig voor op veranderingen in hun rechten, opvang en verblijf. Binnen dit thema werken we ook aan een zorgvuldige opvang en een goede start voor nieuwe inwoners. Met huisvesting, taalonderwijs, begeleiding en toegang tot werk | Statushouders helpen we hen om zo snel mogelijk mee te doen.
Daarbij houden we oog voor de leef- | Statushouders krijgen binnen de geldende taakstelling een goede start in onze baarheid in dorpen en wijken en betrekken we inwoners tijdig bij ontwikkelingen die | gemeente. Met passende huisvesting, taalonderwijs en toegang tot werk krijgen zij de hun omgeving raken. | mogelijkheid om zo snel mogelijk mee te doen. Voorspelbaar en voldoende inkomen | Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Wat willen we bereiken? | Spreidingswet Inwoners die afhankelijk zijn van inkomensondersteuning, begeleiding of beschut werk | • | We voeren de Friese opvangopgave voor 2027 en 2028 uit zodra deze is vastgesteld. kunnen rekenen op een voorspelbaar en voldoende inkomen, passende ondersteuning | Eind 2027 hebben we uitvoering gegeven aan de opvangopgave die voor Heerenveen en een betrouwbaar vangnet. Veranderingen worden zorgvuldig doorgevoerd, met oog | geldt. voor de gevolgen voor deze inwoners. | • | We voeren de lokale huisvestingsstrategie Asiel & Migratie uit. Eind 2027 hebben we de daarin opgenomen maatregelen voor 2027 uitgevoerd. Bij de uitvoering van de Participatiewet in balans staan de mens en niet alleen de | Opvang Oekraïne regels centraal.
Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud vergroten de rechtsze- | • | Oekraïense ontheemden vallen tot en met 4 maart 2028 onder de Europese Richtlijn kerheid van uitkeringsgerechtigden en geven professionals de ruimte om passende | tijdelijke bescherming. ondersteuning te bieden. | • | We gaan met Oekraïense ontheemden en andere betrokkenen in gesprek over de Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | mogelijke gevolgen van toekomstige veranderingen in hun rechten en verblijf. Eind 2027 hebben we hen geïnformeerd en de gevolgen met hen besproken. Inkomensregelingen | Statushouders en Wet Inburgering • | We voeren de wijzigingen uit de Participatiewet in balans in die op 1 januari 2027 in | • | We huisvesten statushouders volgens de taakstelling die voor Heerenveen geldt. Eind werking treden. Eind 2027 hebben we de relevante gemeentelijke regelgeving, werk- | 2027 hebben we deze taakstelling behaald. processen en digitale systemen hierop aangepast. | • | We ondersteunen statushouders bij huisvesting, taalonderwijs en toegang tot werk. Wet sociale werkvoorziening, beschut werk en arbeidsparticipatie | Eind 2027 hebben nieuwe Heerenveners binnen de taakstelling toegang gekregen tot • | We stellen een nieuwe verordening Participatie in Balans op. Eind eerste kwartaal | de ondersteuning die nodig is om mee te doen. 2027 hebben we deze verordening vastgesteld.
• | We ontwikkelen een nieuwe visie voor het Sociaal Ontwikkelbedrijf Heerenveen. Eind 2027 hebben we deze visie opgesteld. 72 | 73 Werk als weg naar bestaanszekerheid en participatie | Thema 6c Maatschappelijke Wat willen we bereiken? | ondersteuning (Wmo) Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen passende ondersteuning om hun talenten te ontwikkelen, aan het werk te gaan en duurzaam aan het werk te | Inwoners willen zo veel mogelijk hun eigen leven kunnen leiden en blijven meedoen. blijven. Werkgevers, de gemeente en waar mogelijk andere gemeenten werken hier- | Wanneer daarbij ondersteuning nodig is, moet die toegankelijk, passend en dichtbij voor samen. De ondersteuning en ontwikkelroutes zijn toekomstbestendig en sluiten | zijn. Samen met de inwoner kijken we naar wat iemand zelf kan, welke steun de aan bij de mogelijkheden van de inwoner. | omgeving kan bieden en welke professionele ondersteuning nodig is. Zo houdt de inwoner waar mogelijk zelf de regie. Jongeren van 18 tot en met 27 jaar nemen zo zelfstandig mogelijk deel aan de samenleving via onderwijs, werk of een passende ontwikkelroute. Wanneer een | De vraag naar ondersteuning neemt toe, terwijl de kosten stijgen en er minder profes- bijstandsuitkering noodzakelijk is, blijft de uitkeringsduur zo kort mogelijk en werken | sionals beschikbaar zijn.
Daarom organiseren we maatschappelijke ondersteuning we toe naar duurzame uitstroom naar onderwijs of werk. | anders en slimmer. We zetten lichte en informele ondersteuning in waar dat passend is en werken vanuit een integrale aanpak. Maatwerk blijft beschikbaar voor inwoners die Wat gaan we daarvoor doen in 2027? | dat nodig hebben. Zo bieden we een betrouwbaar vangnet voor mensen die niet op Sociaal Ontwikkelbedrijf Heerenveen | eigen kracht of met hun netwerk verder kunnen en voorkomen we dat iemand tussen Door de snelle afbouw van de Wet sociale werkvoorziening, de ontwikkeling van de | wal en schip valt. doelgroepcapaciteit en de afname van renderend werk is een toekomstbestendige inrichting van de sociale infrastructuur nodig. | Betrouwbare ondersteuning voor kwetsbare inwoners • | We ontwikkelen een visie voor het Sociaal Ontwikkelbedrijf Heerenveen. Eind 2027 hebben we een visie opgesteld op een toekomstbestendige sociale infrastructuur en | Wat willen we bereiken? passende ontwikkel- en werkplekken. | Inwoners kunnen rekenen op passende en toegankelijke ondersteuning dichtbij huis. • | We brengen de ondersteuningsbehoefte in beeld van jongeren van 18 tot en met 27 | De ondersteuning wordt integraal georganiseerd, sluit aan bij de behoeften en situatie jaar die een beroep doen op de Participatiewet.
| van de inwoner en biedt continuïteit aan mensen die ervan afhankelijk zijn. • | We werken samen met onderwijs, werkgevers en maatschappelijke partners aan de begeleiding van jongeren. Eind 2027 hebben we binnen de bestaande netwerken | Wat gaan we daarvoor doen in 2027? gezamenlijke afspraken gemaakt over de begeleiding naar onderwijs, werk of een | • | We bepalen de koers voor de herijking van de inkoop van dag- en thuisondersteuning. passende ontwikkelroute. | Daarbij leggen we de verbinding met informele ondersteuning, de woonzorgagenda • | We zetten bestaande instrumenten en voorzieningen in om de participatiekansen van | en collectieve voorzieningen, zoals meedoenlocaties. In het vierde kwartaal van 2027 jongeren te vergroten, zodat zij passende ondersteuning ontvangen richting onder- | hebben we de koers vastgesteld voor ondersteuning die zo passend en licht mogelijk wijs, werk of een ontwikkelroute. | wordt ingezet. • | We stellen een gemeentelijk beleidsplan op voor het toezicht op de Wet maatschappe- lijke ondersteuning en de jeugdhulp. Uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027 hebben we dit beleidsplan vastgesteld, met als doel de kwaliteit en rechtmatigheid van voor- zieningen te verbeteren. • | We monitoren het gebruik van geïndiceerde dag- en thuisondersteuning.
Eind 2027 hebben we inzicht in de ontwikkeling van het gebruik ten opzichte van 2026, waarbij we streven naar stabilisatie. 74 | 75 Programmabegroting 2027 De inwoner centraal in ondersteuning Wat willen we bereiken? Inwoners krijgen ondersteuning zoveel mogelijk via één herkenbaar aanspreekpunt en vanuit een integrale aanpak. Zij houden waar mogelijk zelf de regie en krijgen onder- steuning die hun zelfredzaamheid versterkt. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? We onderzoeken en bereiden voor hoe we hulp en ondersteuning dichter bij inwo- ners, laagdrempeliger en meer integraal kunnen organiseren. Eind 2027 hebben we de benodigde randvoorwaarden en vervolgstappen voor stevige lokale teams in beeld gebracht. Deze teams moeten vanuit nabijheid passende ondersteuning bieden, over verschillende leefdomeinen heen samenwerken en waar nodig snel kunnen opschalen naar specialistische hulp. Thema 6d Jeugdhulp Ieder kind verdient de kans om veilig, gezond en kansrijk op te groeien. De meeste jeugdigen ontwikkelen zich goed met steun van hun gezin en omgeving. Wanneer extra ondersteuning nodig is, willen we die vroeg en dichtbij bieden. Zo voorkomen we waar mogelijk dat problemen groter worden. Als specialistische jeugdhulp nodig is, zorgen we voor passende ondersteuning die aansluit bij de behoeften van jeugdigen en hun gezinnen. De Visie op Jeugd vormt de koers voor ons beleid.