CConstaterende datHeerenveen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Mobiliteitsplan 2035

Commissie Gezamenlijk 29 oktober 2026, gemeente HeerenveenBij agendapunt: Mobiliteitsplan 2035 - 21:1918.983 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Deel II Mobiliteitsplan 2035 Omgevingsprogramma Mobiliteit “We geven elkaar de ruimte”

Omgevingsprogramma Mobiliteit We geven elkaar de ruimte “We geven elkaar de ruimte” projectnummer 0486636.101 documentnummer 02 29 september 2026 Auteur(s) Michiel Evers Klaske Hoeksma Marilèn Lukkien Nico Veenstra

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen Inhoudsopgave | 6. | Gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen | 41 6.1 | Stimuleren voetgangers | 41 6.2 | Stimuleren fietsers | 41 1. | Inleiding | 2 | 6.3 | Kwaliteit OV verbeteren | 42 1.1 | Waarom een Omgevingsprogramma Mobiliteit? | 2 | 6.4 | Auto in balans | 44 1.2 | Mobiliteitsplan 2035 en het Omgevingsprogramma Mobiliteit | 2 1.3 | Hoe is dit Mobiliteitsplan tot stand gekomen? | 3 | 7. | Kwaliteit en veerkracht van het landschap | 47 1.4 | Hoe nu verder? | 4 | 7.1 | Fietsen in het buitengebied | 47 1.5 | Leeswijzer | 4 | 7.2 | Recreatie | 47 7.3 | 60 buiten de bebouwde kom | 49 2. | Uitwerking Ambities | 6 | 7.4 | Zwaar verkeer | 49 2.1 | Van visie naar richtinggevende keuzes | 6 2.2 | Aansluiting bij de kernopgaven van de Omgevingsvisie | 6 | 8. | Monitoring | 52 2.3 | Mobiliteit als middel, niet als doel | 8 2.4 | Richtinggevend, adaptief en samenhangend | 8 | 9. | Uitvoering | 54 3.

| Werken aan een nieuw perspectief op mobiliteit | 11 | Bijlagen | 55 3.1 | Versterken positie Heerenveen als regionaal knooppunt | 11 | Bijlage A – Risicoanalyse fietsroutes | 56 3.2 | De voetganger centraal: ruimte, veiligheid en kwaliteit | 14 | Bijlage B – Dekkingsgraad OV Heerenveen | 58 3.3 | De fiets krijgt een sterkere positie | 14 | Bijlage C – Inrichtingskenmerken wegen | 59 3.4 | Een duurzaam OV-netwerk | 18 | Bijlage D - Toelichting Netwerk auto | 60 3.5 | Netwerk auto op orde | 19 | Bijlage E – Toolkit verbeterde inrichting schoolzones | 61 3.6 | Mobiliteitshubs als slimme knooppunten | 23 3.7 | Uitrol deelmobiliteit | 25 3.8 | Elektrificatie | 26 4. | Heerenveen als centrum voor (top)sport, werk en voorzieningen | 28 4.1 | Versterken van belangrijke zones binnen onze gemeente | 28 4.2 | Opstellen nieuwe parkeerstrategie | 33 5. | Toekomstbestendige woningen | 36 5.1 | Verkeersveilige schoolzones | 36 5.2 | Toegankelijkheid | 37 5.3 | Wijkhubs | 37 5.4 | Parkeren in woongebieden | 38 Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen Begrippenlijst Actieve mobiliteit/verkeersdeelnemers – Mensen die zich bewegen op eigen kracht, zoals wandelaars en fietsers. CROW (richtlijnen) – Het kennisplatform waarop verkeerskundige richtlijnen gepubliceerd wordt.

Deelmobiliteit – Het gezamenlijk gebruiken van vervoersmiddelen zoals deelauto’s, deelfietsen en deelscooters, waardoor minder voertuigen nodig zijn. Duurzaam Veilig – Duurzaam Veilig is een initiatief van de Nederlandse overheden om de verkeersveiligheid van het wegverkeer te vergroten en omvat een visie en aanpak om verkeerssystemen zo in te richten dat ongevallen voorkomen worden of de gevolgen ervan beperkt blijven, waarbij de menselijke maat centraal staat. Duurzame mobiliteit – Manieren van reizen die minder schadelijk zijn voor het milieu, zoals, lopen, fietsen, openbaar vervoer en elektrisch rijden. Elektrificatie – Het vervangen van voertuigen met verbrandingsmotoren door elektrische varianten, zoals elektrische auto's en bussen. Fietsinfrastructuur – Alle voorzieningen die fietsen makkelijker en veiliger maken, zoals fietspaden, fietsenstallingen en verkeerslichten speciaal voor fietsers. Ketenvervoer – Het combineren van meerdere vervoersmiddelen tijdens een reis, zoals eerst fietsen naar een station en daarna met de trein verder reizen. Klimaat adaptieve inrichting – Het aanpassen van de omgeving zodat die beter bestand is tegen klimaatveranderingen, bijvoorbeeld meer groen en minder parkeren om wateroverlast te voorkomen. Kwetsbare verkeersdeelnemers – Mensen die extra bescherming nodig hebben in het verkeer, zoals voetgangers, fietsers en kinderen en ouderen.

Langzaam verkeer – Mensen die zich bewegen op eigen kracht, zoals wandelaars en fietsers. Last Mile – Het laatste stuk van een reis, bijvoorbeeld van het station naar huis of werk, vaak met fiets, scooter of te voet. In de logistiek verwijst het naar het laatste deel van de levering van goederen of pakketten aan de eindbestemming. MaaS – ‘Mobility as a service’ is een concept waarbij verschillende modaliteiten samenkomen in een onlineservice (bijvoorbeeld een app) . Hierin kan de volledige route gepland , geboekt en betaald worden , zonder zelf een eigen vervoermiddel te hoeven bezitten. Mobiliteitsfonds – Een mobiliteitsfonds is een fonds waarin geld wordt verzameld om parkeren en bereikbaarheid in een gebied te regelen of te verbeteren. Ontwikkelaars of bedrijven betalen hiervoor een bijdrage (bijv . als ze minder parkeerplaatsen op eigen terrein bouwen). Dat geld wordt dan gebruikt voor gezamenlijke parkeergarages, parkeerterreinen of alternatieven zoals deelmobiliteit en beter OV. Mobiliteitshubs – Plekken waar verschillende vervoersmiddelen samenkomen, zoals een station met bus, trein en deelfietsen of locaties waar verkeer en voorzieningen samenkomen. Mobiliteitssysteem – Hoe alle vervoersmiddelen samen functioneren, zoals wegen, OV-netwerken en deelvervoer.

Mobiliteitstransitie – De verandering naar duurzamer en efficiënter vervoer, zoals elektrisch rijden, meer fietsinfrastructuur en klimaat adaptief inrichten. Modaliteiten – Verschillende manieren van vervoer, zoals auto, fiets, trein, bus en lopen. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen OV-concessie – is een afspraak waarbij de overheid één vervoerder aanwijst om voor een bepaalde tijd het openbaar vervoer in een gebied uit te voeren. Parkeernormen - geven aan hoeveel parkeerplaatsen er nodig zijn bij bijvoorbeeld woningen, bedrijven of voorzieningen, afhankelijk van het gebruik en de locatie. Stakeholders – Alle belanghebbende partijen bij een project, zoals inwoners, bedrijven en overheden. Uitvoeringsprogramma – Een plan waarin staat hoe beleid in de praktijk wordt gebracht, inclusief acties, kosten en tijdlijnen. Verkeersmodel – Een digitaal systeem dat verkeersstromen voorspelt en helpt bij het plannen van wegen en vervoersmiddelen. Woonstraten – Straten en wegen in onze gemeente bestemd voor uitsluitend bestemmingsverkeer bewoners, zonder dragende functie in het netwerk voor andere typen verkeer (doorgaand verkeer, zwaar verkeer, landbouwvoertuigen e.d.). Zwaar verkeer – Grote voertuigen zoals vrachtwagens , bussen en landbouwvoertuigen die bredere of speciale infrastructuur nodig hebben.

Afkortingen OV Openbaar Vervoer STOMP Stappen, Trappen, Openbaarvervoer, MaaS, Personenauto MaaS Mobility as a Service GVVP Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan TOP Toeristisch Overstap Punt Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 1 1. Inleiding Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 2 1. Inleiding 1.1 Waarom een Omgevingsprogramma Mobiliteit? Het huidige mobiliteitsbeleid van gemeente Heerenveen, vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) uit 2017, sluit onvoldoende aan op ontwikkelingen, op de komst van de Omgevingswet, het bestuursakkoord ‘Mienskip in beweging’ en op de ambities en uitgangspunten uit de Omgevingsvisie 1.0 en 2.0. Daarom is gekozen voor een actualisatie van het mobiliteitsbeleid in de vorm van een Omgevingsprogramma Mobiliteit, waarin duidelijke keuzes worden gemaakt en samenhang wordt aangebracht. Dagelijks vinden er binnen de gemeente Heerenveen talloze verplaatsingen plaats. Inwoners reizen van en naar werk, school en voorzieningen, bezoekers komen naar het centrum, sporters en supporters bezoeken evenementen en bedrijven zorgen voor goederenstromen binnen en buiten de gemeente. Deze verplaatsingen vinden plaats op verschillende momenten van de dag en met uiteenlopende vervoerswijzen.

Daarnaast vervult gemeente Heerenveen een belangrijke regionale functie. Als centrumgemeente voor werkgelegenheid, zorg, detailhandel en (top)sport overstijgt de mobiliteitsopgave de gemeentegrenzen. Dat vraagt om een robuust, goed functionerend mobiliteitssysteem dat niet alleen v andaag, maar ook in de toekomst bijdraagt aan een prettige en bereikbare leefomgeving. Mobiliteit als onderdeel van brede welvaart Binnen de gemeente Heerenveen kijken we bij mobiliteit nadrukkelijk verder dan alleen bereikbaarheid. We benaderen mobiliteit vanuit het perspectief van brede welvaart. Dat betekent dat mobiliteitskeuzes direct samenhangen met: • de gezondheid van inwoners; • verkeersveiligheid, verminderen risico’s kwetsbare verkeersdeelnemers; • de kwaliteit en inrichting van de openbare ruimte; • klimaatadaptatie en verduurzaming; • en de toegankelijkheid van voorzieningen voor iedereen. De mobiliteitstransitie brengt met zich mee dat het bestaande mobiliteitssysteem stap voor stap verandert. Er is een verschuiving zichtbaar naar lopen, fietsen, openbaar vervoer en gedeelde mobiliteit, met een zorgvuldiger en bewuster gebruik van de auto. Tegelijkertijd geldt dat de auto, zeker in dorpen en het buitengebied, voor veel inwoners voorlopig een belangrijke rol blijft spelen. Dit vraagt om het vinden van een nieuwe balans.

1.2 Mobiliteitsplan 2035 en het Omgevingsprogramma Mobiliteit Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Met deze wet heeft het Rijk de regels voor de fysieke leefomgeving samengebracht in één samenhangend wettelijk kader. De Omgevingswet vraagt van gemeenten om beleid integraal, samenhangend en adapti ef vorm te geven, met meer ruimte voor lokale afwegingen en met een grotere nadruk op kwaliteit van de leefomgeving. De gemeente Heerenveen werkt binnen deze systematiek vanuit de Omgevingsvisie, waarin op hoofdlijnen richting wordt gegeven aan de gewenste ontwikkeling van onze gemeente. Mobiliteit is daarbij een onmisbaar thema. De manier waarop we ons verplaatsen beïnvloedt immers niet alleen bereikbaarheid, maar ook veiligheid, gezondheid, leefbaarheid, ruimtegebruik en duurzaamheid. Om die reden zijn de ambities, principes en uitgangspunten uit de Omgevingsvisie 1.0 en 2.0 voor het thema mobiliteit uitgewerkt in het Omgevingsprogramma Mobiliteit. Daarmee wordt zichtbaar hoe mobiliteitsbeleid niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van bredere ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken. Dit omgevingsprogramma vormt het samenhangende beleidskader voor mobiliteit binnen de gemeente Heerenveen en bestaat uit twee onderling verbonden delen: Deel I – Mobiliteitsvisie 2040 Dit deel beschrijft de strategische koers voor de lange termijn.

In de Mobiliteitsvisie geven we aan hoe wij mobiliteit in gemeente Heerenveen benaderen, welke waarden centraal staan en welke richting we op willen richting 2040. De visie is richtinggevend en adaptief van aard en doet geen bindende uitspraken over concrete maatregelen. De Mobiliteitsvisie 2040 is op 18 september 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 3 Deel II – Mobiliteitsplan 2035 Het Mobiliteitsplan vormt de vertaalslag van de visie naar de middellange termijn. In dit plan werken we de mobiliteitsambities verder uit voor de periode tot 2035. We beschrijven per kernopgave en per mobiliteitsthema hoe de strategische keuzes uit de Mobiliteitsvisie richting krijgen in beleid, afwegingen en prioriteiten. Het Mobiliteitsplan vormt daarmee de schakel tussen visie en uitvoering. Het biedt richting en samenhang voor toekomstige projecten, investeringen en keuzes, zonder deze al volledig vast te leggen. Zo ontstaat een stevig, maar flexibel fundament voor de verdere ontwikkeling van het mobiliteitssysteem van gemeente Heerenveen. Figuur 1-1. Onderdelen Omgevingsprogramma Mobiliteit Mobiliteit is bij uitstek een opgave die gemeentegrenzen overstijgt.

Naast regionale en nationale afstemming sluiten we daarom waar relevant ook aan op Europese beleidskaders en ontwikkelingen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzame mobiliteit, klimaat en bereikbaarheid. Dit helpt ons om onze lokale ambities te verbinden aan bredere transities en ontwikkelingen. 1.3 Hoe is dit Mobiliteitsplan tot stand gekomen? Het Mobiliteitsplan 2035 is tot stand gekomen in samenhang met de Mobiliteitsvisie 2040, het bestuursakkoord, de vastgestelde Omgevingsvisie 1.0 en de vastgestelde uitgangspunten Omgevingsvisie 2.0 van de gemeente Heerenveen. In lijn met de Omgevingswet is daarbij ingezet op een zorgvuldige afweging van belangen en op brede betrokkenheid van de omgeving. Binnen de gemeentelijke organisatie is een multidisciplinair kernteam samengesteld, met vertegenwoordigers van onder andere mobiliteit, ruimtelijke ordening, economie, beheer en participatie. Dit kernteam heeft gezamenlijk gewerkt aan de verdieping en concretisering van de mobiliteitsambities voor de periode tot 2035. Daarbij is ondersteuning geboden door een extern adviesbureau, dat het proces en de inhoud heeft helpen structureren. Parallel aan het interne traject zijn verschillende participatie - en afstemmings - momenten georganiseerd.

Zo is gesproken met: • interne vakdisciplines over de samenhang tussen mobiliteit en andere gemeentelijke opgaven; • wijk- en dorpsbelangen en ondernemers over lokale aandachtspunten, wensen en zorgen; • belangenorganisaties over onder meer toegankelijkheid, verkeersveiligheid en inclusiviteit; • en regionale partners, zoals buurgemeenten, provincie en politie, om bovenlokale afstemming te borgen. Figuur 1-2 Proces Omgevingsprogramma Mobiliteit De opbrengsten uit deze gesprekken zijn benut om de strategie uit de Mobiliteitsvisie verder te verdiepen en te vertalen naar richtinggevende keuzes in dit Mobiliteitsplan. Zo sluit het plan aan bij zowel beleidsdoelen als bij de leefwereld van inwoners, ondernemers en bezoekers.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 4 1.4 Hoe nu verder? Met het Mobiliteitsplan 2035 beschrijven we de koers voor mobiliteit in de komende tien jaar. Het plan geeft richting aan de keuzes die we maken, de prioriteiten die we stellen en de afwegingen die daarbij horen. Het Mobiliteitsplan bevat nadrukkelijk geen gedetailleerde maatregelen of uitvoeringsplanning. Die verdere concretisering vindt plaats in afzonderlijke Uitvoeringsprogramma’s Mobiliteit. In deze uitvoeringsprogramma’s wordt vastgelegd: • welke maatregelen en projecten worden uitgevoerd; • in welke volgorde en fasering dat gebeurt; • en welke middelen en capaciteit daarvoor nodig zijn. De uitvoeringsprogramma’s worden periodiek geactualiseerd en door het college van B&W vastgesteld. De gemeenteraad houdt sturing via de begroting en de beleidsmatige kaders. Monitoring en adaptief werken Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet is het adaptief werken. Dat betekent dat we niet alleen beleid vaststellen, maar ook actief volgen of dit beleid de gewenste effecten heeft. Voor mobiliteit doen we dit door middel van monitoring op basis van indicatoren voor onder andere verkeersveiligheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en leefkwaliteit. De resultaten van deze monitoring worden periodiek gedeeld met het college en de gemeenteraad.

Indien uit deze monitoring blijkt dat doelstellingen achterblijven of omstandigheden veranderen, kunnen prioriteiten worden bijgesteld en accenten worden verlegd. Op die manier blijft het mobiliteitsbeleid van gemeente Heerenveen wendbaar en actueel. Met het Omgevingsprogramma Mobiliteit geven we zo richting aan een mobiliteits- systeem dat meegroeit met gemeente Heerenveen: veilig, bereikbaar, toekomstbestendig en met ruimte voor iedereen – nu en in de toekomst. 1.5 Leeswijzer In hoofdst uk 2 wordt de totstandkoming van de kernambities toegelicht, en op welke waarden deze gebaseerd zijn . In hoofdstuk 3 wordt het nieuwe perspectief van de gemeente Heerenveen op mobiliteit uitgewerkt. In hoofdstuk 4 tot en met 7 worden de plannen, passend bij de kernambities, beschreven. Hoofdstuk 8 gaat in op de monitoring , om de doelmatigheid van de plannen te waarborgen , en hoofdstuk 9 gaat in op de uitvoering. In Figuur 2-3 wordt duidelijk gemaakt hoe landelijke trends geleid hebben tot kernambities voor de mobiliteitsvisie van de gemeente Heerenveen, en hoe deze in dit mobiliteitsplan vertaald zijn naar plannen. Hier is ook te zien in welk hoofdstuk de verschillende ambities en plannen besproken worden. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 5 2.

Uitwerking Ambities Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 6 2. Uitwerking Ambities 2.1 Van visie naar richtinggevende keuzes De Mobiliteitsvisie 2040 schetst de lange termijn koers voor mobiliteit in de gemeente Heerenveen. In deze visie hebben we vastgelegd welke waarden centraal staan, welke maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zijn en welke richting we op willen met ons mobiliteitssysteem. Het Mobiliteitsplan 2035 bouwt hierop voort en maakt deze ambities concreter voor de middellange termijn. In dit document hebben we de mobiliteitsambities nader uitgewerkt. Niet door het benoemen van concrete uitvoeringsprojecten of maatregelen, maar door het beschrijven van de beleidsmatige richting waarmee we de ambities uit de visie vertalen naar keuzes en prioriteiten tot 2035. Dit hoofdstuk vormt daarmee de inhoudelijke kapstok voor de verdere uitwerking in de opvolg ende hoofdstukken van dit mobiliteitsplan. De beschreven ambities geven richting aan: • de inrichting van de openbare ruimte; • de afweging tussen verschillende vormen van mobiliteit; • en de keuzes die we maken bij gemeente -brede ontwikkelingen, gebiedsopgaven en investeringen.

2.2 Aansluiting bij de kernopgaven van de Omgevingsvisie Het Omgevingsprogramma Mobiliteit draagt rechtstreeks bij aan de vier centrale kernopgaven uit de vastgestelde Omgevingsvisie 1.0, de uitgangspunten van de vastgestelde Omgevingsvisie 2.0 en het bestuursakkoord van de gemeente Heerenveen. De vier kernopgaven die daarbij horen zijn: • Heerenveen als centrum voor (top)sport, werk en voorzieningen • Toekomstbestendige woningen • Gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen • Kwaliteit en veerkracht van het landschap Voor elk van deze kernopgaven beschrijven we hoe mobiliteit door middel van concrete plannen bijdraagt aan het realiseren van de bijbehorende ambities en een brede welvaart. Figuur 2-1 laat zien hoe de ambities (links) uit de visie zijn vertaald naar plannen (rechts). Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 7 Deel II Mobiliteitsplan Deel I Mobiliteitsvisie Figuur 2-1 Van Ambities naar Plannen

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 8 2.3 Mobiliteit als middel, niet als doel Binnen dit Mobiliteitsplan benaderen we mobiliteit nadrukkelijk als middel om maatschappelijke doelen te bereiken, en niet als doel op zich. Bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid zijn geen losstaande thema’s, maar hangen nauw met elkaar samen. Een keuze voor de ene vorm van mobiliteit heeft vrijwel altijd effect op andere aspecten van de leefomgeving. Daarom sturen we in ons mobiliteitsbeleid niet uitsluitend op doorstroming of capaciteit, maar zoeken we voortdurend naar een balans tussen bereikbaarheid, kwaliteit en verkeersveiligheid. Dit betekent dat we: • bewuste afwegingen maken tussen verschillende vervoerswijzen; • per gebied kijken welke functie en welke vorm van mobiliteit past; • en ruimte bieden aan maatwerk, afhankelijk van de lokale context. Als afwegingskader hanteren we het STOMP‑principe: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service en tot slot de priv éauto (zie figuur 2 -3). Door dit principe structureel toe te passen, zorgen we ervoor dat actieve en duurzame vormen van mobiliteit nadrukkelijk worden meegenomen in de planvorming, zonder de bereikbaarheid voor andere doelgroepen uit het oog te verliezen.

De komende jaren staat onze gemeente voor een beoogde schaalsprong , met ontwikkelingen als de komst van een nieuwe woonwijk aan de westkant van Heerenveen, het programma Centrum Heerenveen wat moet leiden tot een bruisend centrum en de ontwikkeling van het circulaire cluster in de gemeente Heerenveen. Bij deze opgaven en bij het (her)inrichten van de openbare ruimte en het maken van mobiliteitskeuzes is het STOMP‑principe leidend. 2.4 Richtinggevend, adaptief en samenhangend De uitwerking van de ambities in dit hoofdstuk is richtinggevend en adaptief van aard. We leggen geen vastomlijnde eindbeelden vast, maar beschrijven de koers die we volgen en de principes die daarbij leidend zijn. Dit sluit aan bij de geest van de Omgevin gswet, waarin ruimte wordt gelaten om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, technologische innovaties en veranderende maatschappelijke behoeften. De verdere uitwerking van deze ambities: • krijgt een netwerkuitwerking in hoofdstuk 3 voor fiets, openbaar vervoer en gemotoriseerd verkeer; • vindt thematisch plaats in de hoofdstukken 4 tot en met 7, gekoppeld aan de kernopgaven uit de Omgevingsvisie; • en wordt concreet uitgewerkt in afzonderlijke Uitvoeringsprogramma’s Mobiliteit.

Samen vormen deze hoofdstukken de inhoudelijke uitwerking van de ambities uit de Mobiliteitsvisie 2040 en leggen zij de basis voor de uitvoeringsgerichte keuzes in de komende jaren. Op deze manier zorgen we voor samenhang tussen visie, beleid en uitvoering , terwijl we tegelijkertijd flexibel blijven in de manier waarop we mobiliteit in de dagelijkse praktijk vormgeven. Dit is in Figuur 2-3 inzichtelijk gemaakt. Leefbaar, Veilig, Toegankelijk, Duurzaam en Bereikbaar Om inzichtelijk te maken welke accenten ieder hoofdstuk legt, is een set waarderingsthermometers opgenomen voor de vijf beleidswaarden Leefbaar, Veilig, Toegankelijk, Duurzaam en Bereikbaar. De thermometers geven per hoofdstuk een indicatie van de inhoudel ijke bijdrage aan deze waarden en maken zichtbaar waar de nadruk ligt. Deze visuele duiding ondersteunt het gesprek over keuzes en prioriteiten, en helpt bij het afwegen van belangen in de verdere uitwerking en uitvoering van het mobiliteitsbeleid. Figuur 2-2 STOMP Beeld-auteur: Gemeente Den Haag Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 9 Figuur 2-3 Van geconstateerde landelijke trends en ontwikkelingen binnen onze gemeente (cursief gedrukt) naar een concrete aanpak Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 10 3.

Werken aan een nieuw perspectief op mobiliteit Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 11 3. Werken aan een nieuw perspectief op mobiliteit We willen mobiliteit in onze gemeente anders en slimmer organiseren. Daarbij zoeken we een goede balans tussen duurzame manieren van reizen en het gebruik van de auto. We stimuleren lopen, fietsen, openbaar vervoer en andere duurzame (elektrische) vervoersmiddelen, maar zorgen er ook voor dat de auto beschikbaar blijft op plekken waar die nodig is. Dit helpt om gemeente Heerenveen leefbaar en goed bereikbaar te houden. Tegelijk weten we dat Heerenveen grotendeels een landelijke gemeente is. Inwoners van dorpen en het buitengebied zijn vaak afhankelijk van de auto om naar werk, voorzieningen, sport en sociale activiteiten te gaan. Daarom kiezen we niet voor één oplossing, maar voor maatwerk dat past bij het gebied. 3.1 Versterken positie Heerenveen als regionaal knooppunt Heerenveen heeft een sterke positie als regionaal knooppunt. Dankzij de ligging aan de A7 en A32, de spoorlijn tussen Zwolle en Leeuwarden en verschillende regionale fietsroutes is de gemeente goed verbonden met de rest van Noord‑Nederland. Tegelijk is er ruimte voor verbetering op sommige regionale assen. Dit is weer gegeven in Figuur 3-1.

Inzet op betere regionale fietsverbindingen Steeds meer mensen gebruiken de e ‑bike, waardoor langere afstanden fietsen makkelijker wordt. De fiets is daardoor voor veel reizen een goed alternatief voor de auto, bijvoorbeeld naar werk, school of voorzieningen. We willen deze ontwikkeling ondersteunen door te investeren in snelle, comfortabele en herkenbare fietsroutes naar belangrijke bestemmingen. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan op bestaande en geplande doorfietsroutes en werken we samen met regionale partners aan verbeteringen. Doorfietsroutes verder versterken We zijn daarom bezig een doorfietsroute tussen Drachten en Heerenveen te realiseren. Ook willen we de bestaande fietsroute s vanaf Heerenveen via Akkrum richting Leeuwarden en tussen Heerenveen en Joure verbeteren. Op verschillende plekken is kwaliteitsverbetering mogelijk, zodat deze route s kunnen doorgroeien tot volwaardige doorfietsroute s. Het uiteindelijke doel is om samen met de gemeente Leeuwarden , Smallingerland en De Fryske Marren te komen tot hoogwaardige fietsverbindingen tussen de grote kernen. Versterken OV-as Joure-Heerenveen-Drachten-Groningen Het openbaar vervoer in Heerenveen is gericht op de noord ‑zuidverbinding via de spoorlijn Zwolle–Leeuwarden.

Onderzoek naar de Lelylijn laat zien dat versterking van de oost‑westverbinding (Joure–Heerenveen–Drachten–Groningen en mogelijk verder) veel kansen biedt. Vaker rijdende bussen en op termijn een hoogwaardige OV‑verbinding kunnen het OV aantrekkelijker maken en de bereikbaarheid en economie van Heerenveen versterken. De gemeente zet zich hiervoor in, samen met de provincie Fryslân, het Rijk en regionale partners.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 12 Figuur 3-1 Wensbeeld bestaande en nog te realiseren regionale verbindingen per modaliteit (fiets, OV, water en auto) Legenda Hoogwaardige fietsverbindingen Hoogwaardige OV verbindingen Hoogwaardige verbinding over het water Belangrijke bestemmingen

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 13 Lelylijn: wens voor de lange termijn Op de lange termijn biedt de Lelylijn de beste kans op een hoogwaardige OV-verbinding die via Heerenveen het Noorden verbindt met de Randstad. Omdat t Rijk hierover nog geen besluit heeft genomen en aanleg vóór 2050 niet wordt verwacht, maakt de Lelylijn geen onderdeel uit van de beleidskeuzes in dit Mobiliteitsplan, dat doorkijkt tot 2035. Wel blijft de Lelylijn voor ons een belangrijk toekomstbeeld. Daarom houden we met toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen rekening met de inpassing van de toekomstige Lelylijn. Vervoer over water biedt kansen Fryslân beschikt over een uitgebreid netwerk van vaarwegen. Met het Prinses Margrietkanaal en het Van Harinxmakanaal als belangrijke hoofdroutes zijn dorpen, steden, bedrijventerreinen en regio’s met elkaar verbonden. De vaarverbinding tussen Heerenveen en het Prinses Margrietkanaal is van belang voor de logistieke bereikbaarheid van onze bedrijventerreinen en versterkt de positie van Heerenveen als multimodale locatie. Op dit moment is het goederenvervoer over water nog beperkt, maar de provincie zet in haar havenvisie in op groei van vervoer over water.

Ook al worden geen ontheffingen meer verleend voor grotere binnenvaartschepen, blijft de gemeente zich inzetten voor h et behoud en de verbetering van de vaarweg. Vervoer over water kan op termijn namelijk bijdragen aan een duurzamere logistiek. We zien vooral kansen bij de bedrijventerreinen Kanaal, Haskerveen en Akkrum. Samen met ondernemers verkennen we de mogelijkheden om goederenvervoer over water beter te benutten. De komende jaren onderzoeken we wat hiervoor nodig is en ondersteunen we waar mogelijk bij randvoorwaarden en uitvoering. Daarbij sluiten we aan bij de Integrale Havenvisie Fryslân, die doorkijkt naar 2050. Gemotoriseerd verkeer: doorstroming op orde houden Met de A7 en A32 is Heerenveen een belangrijk verkeersknooppunt voor het gemotoriseerd verkeer in Noord ‑Nederland. Ook regionale routes zoals de N380 (richting Mildam, Nieuwehorne en Oudehorne) en de N392 (richting Aldeboarn) zijn belangrijke verbindingen voor onze inwoners. Een goede en veilige doorstroming op deze hoofdwegen is essentieel voor de bereikbaarheid van werk, voorzieningen en logistieke functies. De gemeente is niet verantwoordelijk voor het beheer van deze wegen; dat ligt bij het Rijk en de provincie Fryslân. Wel is goede samenwerking belangrijk, vooral bij de aansluitingen op de snelwegen.

Met name bij de aansluiting van het centrum op de A32 sta at de doorstroming tijdens de spits onder druk. In de ochtend leidt dit tot wachtrijen op de afrit richting het centrum, en in de avond is het lastig om de A32 op te rijden, wat zorgt voor filevorming op de K.R. Poststraat. Op korte termijn zijn er geen concrete maatregelen gepland. We blijven de situatie wel nauwlettend volgen en onder de aandacht brengen in regionaal overleg. Op de andere aansluitingen van de A7 en A32 is de doorstroming op dit moment goed. De recente herin richting van de aansluiting A32 –Oranje Nassaulaan heeft hier duidelijk aan bijgedragen. Figuur 3-2 Klaverblad A7-A32 van bovenaf en de aansluiting centrum Heerenveen – A32 Ook op de langere termijn vraagt het klaverblad A32 –A7 (figuur 3-2) aandacht. Op piekmomenten is het hier nu al druk. Als het verkeer verder toeneemt, ontstaat naar verwachting als eerste congestie bij de op - en afritten. Daarmee neemt ook de kans op verkeersongevallen toe. Omdat dit knooppunt het hart vormt van het wegennet in onze gemeente, heeft verstoring hier direct gevolgen voor de bereikbaarheid van bestemmingen en voorzieningen. De gemeente overlegt regelmatig met regionale partners, waaronder Rijkswaterstaat. In dit overleg is ruimte om het onderwerp bij het Rijk onder de aandacht te brengen als de problematiek urgenter wordt.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 14 3.2 De voetganger centraal: ruimte, veiligheid en kwaliteit Tot 2035 geven we de voetganger nadrukkelijk prioriteit in de openbare ruimte. Lopen vormt de basis van ons mobiliteitssysteem en is van groot belang voor gezondheid, toegankelijkheid en de kwaliteit van verblijf. In een omgeving waar auto’s en fietsen vee l ruimte vragen, willen we dat de voetganger weer vanzelfsprekend wordt meegenomen in ontwerp en inrichting. We richten ons vooral op plekken waar veel mensen lopen en waar lopen essentieel is voor dagelijks gebruik, zoals: • centrumgebieden en wijkwinkelcentra, • belangrijke OV-knooppunten, • school‑thuisroutes, • routes naar voorzieningen (zorg, sport, ontmoeting). Deze inzet op actieve en duurzame mobiliteit sluit goed aan bij Europese ontwikkelingen gericht op gezonde, veilige en klimaat neutrale steden. Daarbij maken we gebruik van kennis en ervaringen uit andere steden. Een uitnodigende openbare ruimte voor voetgangers We willen dat lopen comfortabel, veilig en aantrekkelijk is. Dat vraagt om een openbare ruimte die uitnodigt om te wandelen en waarin voetgangers niet worden gehinderd door obstakels of conflicterend verkeer.

Dit vertalen we in duidelijke ontwerpprincipes, zoals: • brede, vrije en goed toegankelijke trottoirs, zonder hinder van geparkeerde voertuigen, fietsen of overhangend groen; • veilige en overzichtelijke oversteekplaatsen op logische plekken, met extra aandacht bij scholen, supermarkten, sportverenigingen , OV‑haltes en andere voorzieningen; • goed onderhouden looproutes, zodat ze ook voor ouderen en mindervaliden prettig blijven; • aandacht voor sociale veiligheid, bijvoorbeeld door een uitnodigende inrichting. 3.3 De fiets krijgt een sterkere positie Door structureel te investeren in veiligheid, comfort en samenhang bouwen we aan een toekomstbestendig fietsnetwerk. Dit netwerk sluit aan op de belangrijkste bestemmingen: OV ‑knooppunten, centrumgebieden, werklocaties, scholen, wijkvoorzieningen en onze dorpen. De fietsroutes zijn zo direct, veilig en comfortabel mogelijk ingericht, met weinig oponthoud. We onderscheiden daarbij drie samenhangende niveaus, elk met een eigen functie en inrichting. • Doorfietsroutes Doorfietsroutes verbinden OV ‑locaties met centrumgebieden in omliggende kernen en buurgemeenten, zoals Akkrum, Drachten, Joure/Sneek, Leeuwarden en Wolvega/Steenwijk. Ze maken deel uit van het regionale netwerk en zijn bedoeld voor langere afstanden zonder barrières. We sluiten aan bij de CROW ‑richtlijnen en leveren maatwerk waar nodig.

Daarnaast starten we een pilot waarbij fietsers voorrang krijgen op de doorfietsroute Drachten–Heerenveen binnen de bebouwde kom (zie kader ‘fietsers in de voorrang’, p. 15). • Hoofdfietsnetwerk Het hoofdfietsnetwerk bedient het dagelijkse fietsverkeer tussen wonen en voorzieningen zoals werk, school, winkels, OV en recreatie. Dit netwerk vormt een volwaardig alternatief voor de auto op korte en middellange afstanden. We geven deze routes prioriteit ten opzichte van het autonetwerk, en richten ze waar mogelijk in als vrijliggende fietspaden, aanliggende fietspaden of fietsstraten. Waar dat niet kan, zoeken we naar een veilige en herkenbare oplossing, met aandacht voor snelheid en verkeersveiligheid. • Onderliggend fietsnetwerk Het onderliggende fietsnetwerk bestaat uit overige wegen waar fietsers gebruikmaken van de rijbaan of eenvoudige fietsvoorzieningen. Deze wegen hebben een verblijfsfunctie: verkeer sdeelnemers delen hier de rijbaan en de snelheid is daarop afgestemd. Belangrijk hierbij zijn een herkenbare inrichting, consistentie en veilig verkeersgedrag. In Figuur 3-5 en Figuur 3-6 is de beoogde indeling van ons fietsnetwerk weergegeven, met een indicatie voor toekomstige verbindingen.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 15 Sneller en aantrekkelijker fietsen Veiligheid is belangrijk, maar ook reistijd speelt een grote rol bij de keuze om te fietsen. Vooral bij woon‑werkverkeer en afstanden van enkele kilometers willen we de fiets een aantrekkelijk en concurrerend alternatief maken voor de auto. Daarom kijken we waar mogelijk naar: • het verminderen van oponthoud op belangrijke fietsroutes; • betere aansluiting van fietsroutes op bestemmingen en OV‑knooppunten; • een vlotte doorstroming, bijvoorbeeld door een slimme inrichting van kruispunten en verkeerslichten. Door fietsen sneller en soepeler te laten verlopen, versterken we de fiets als volwaardig vervoermiddel in het dagelijks verkeer. Risico gestuurd werken: aanpak knelpunten Niet overal in gemeente Heerenveen zijn de fietsvoorzieningen optimaal. Te smalle fietspaden of het ontbreken van vrijliggende voorzieningen kunnen leiden tot onveilige situaties, vooral op drukke routes waar verschillende verkeersdeelnemers de ruimte delen. Daarom werken we risico gestuurd . We gebruiken beschikbare gegevens over verkeersdrukte, wegprofielen en ongevallen om te bepalen waar verbeteringen het meeste effect hebben. Zo maken we inzichtelijk op welke locaties de veiligheids- en kwaliteitswinst het grootst is.

In bijlage A is een risicoanalyse van het (hoofd)fietsnetwerk opgenomen. Deze laat zien waar relatief veel ongevallen plaatsvinden en waar fietsers extra kwetsbaar zijn. De uitkomsten gebruiken we om in het uitvoeringsprogramma duidelijke prioriteiten te stellen en verbeteringen planmatig aan te pakken. Figuur 3-3 Scholieren op de fiets op de Rijksstraatweg richting Akkrum Fietsers in de voorrang Binnen de bebouwde kom willen we fietsers op de doorfietsroute Drachten–Heerenveen voorrang geven op kruispunten. We starten hiermee bij de rotonde Het Meer. In andere gemeenten, zoals Leeuwarden, Steenwijkerland en Smallingerland, is dit al (deels) ingevoerd. Daar blijkt dat fietsers veilig voorrang kunnen krijgen, mits de inrichting van de weg daarop is afgestemd. Een belangrijke voorwaarde is dat de verkeersveiligheid gewaarborgd blijft en dat de doorstroming van het overige verkeer niet merkbaar verslechtert. Om dit goed en veilig te kunnen uitvoeren, kunnen aanpassingen nodig zijn. Denk hierbij aan aangepaste belijning, bebording of kleinschalige infrastructurele maatregelen bij oversteken en kruispunten. Welke aanpassingen precies nodig zijn, wordt nog nader onderzocht. Met deze eerste stap willen we ervaring opdoen en de effecten op verkeersveiligheid en doorstroming monitoren.

Als de resultaten positief zijn, vormt dit de basis voor een verdere, stapsgewijze uitrol binnen de gemeente. Op de langere termijn streven we ernaar om binnen de bebouwde kom fietsers in de hele gemeente standaard voorrang te geven. Figuur 3-4: Rotonde Het Meer Heerenveen

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 16 Figuur 3-5 Beoogd fietsnetwerk gemeente Heerenveen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 17 Figuur 3-6 Beoogd fietsnetwerk kern Heerenveen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 18 3.4 Een duurzaam OV-netwerk Openbaar vervoer is onmisbaar voor een goed bereikbaar mobiliteitssysteem, vooral voor inwoners die geen auto hebben. Samen met lopen en fietsen speelt het een belangrijke rol in deur-tot-deur verplaatsingen. Vanaf december 2024 rijdt Qbuzz het busvervoer in Fryslân (Figuur 3-7). In deze nieuwe concessie is afgesproken dat alle bussen uiterlijk in 2030 elektrisch zullen zijn. Dat betekent dat het busvervoer in onze gemeente stap voor stap volledig duurzaam wordt. Dankzij deze nieuwe concessie neemt het openbaar‑vervoeraanbod flink toe. Het aantal dienstregelingsuren stijgt met meer dan 20% ten opzichte van 2023 en met ruim 6% ten opzichte van 2019 (bron: provincie Fryslân). Voor de gemeente Heerenveen leidt dit over het algemeen tot een beter OV‑aanbod, al verschilt het effect per gebied. Figuur 3-7 OV-netwerk gemeente Heerenveen (bron: Qbuzz) Voor de lange termijn zetten we in op het behouden en versterken van bestaande OV‑lijnen.

Daarbij kijken we naar een goede doorstroming, voldoende frequentie, comfort en toegankelijkheid. Langs de OV ‑as Joure – Heerenveen – Drachten – Groningen willen we samen met regionale partners een extra kwaliteitsimpuls geven aan het openbaar vervoer. Binnen de kern Heerenveen is de OV ‑ontsluiting relatief sterk en is de dekkingsgraad goed op orde. Dit blijkt uit de uitgevoerde analyse (zie bijlage B). In de dorpen en het landelijk gebied is het aanbod echter beperkter en minder frequent. Daardoor is het openbaar vervoer daar niet altijd een aantrekkelijk alternatief voor dagelijkse verplaatsingen. Locaties waar openbaar vervoer extra aandacht vraagt Uit de mobiliteits- en stakeholdersanalyse (uitgevoerd in aanloop naar de nieuwe OV‑concessie) zijn meerdere locaties naar voren gekomen waar het OV ‑aanbod of de aansluiting naar de eindbestemming verbeterd kan worden. Het gaat om: • Frisius MC Heerenveen (ziekenhuis) • Sportstad en de omgeving van Thialf • Firda (en omgeving Abe Lenstra Stadion) • Wijk Skoatterwâld • Museum Belvédère (Heerenveen/ Oranjewoud) Deze locaties zijn al meegenomen in de huidige concessie, maar blijven ook in deze periode aandacht vragen binnen de OV‑keten. Voor de dorpen geldt dat het OV vaak bestaat uit één buslijn met een frequentie van één tot twee keer per uur.

Hierdoor is het OV minder concurrerend ten opzichte van de auto voor dagelijkse reizen naar grotere kernen en voorzieningen. Ook de onderlinge verbindingen tussen dorpen zijn beperkt. Balans tussen openbaar vervoer en weginrichting We verwachten dat het OV zich de komende jaren steeds meer zal richten op drukke routes, met snellere en frequentere verbindingen. Voor kleinere kernen kan dit betekenen dat directe verbindingen onder druk komen te staan.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 19 Tegelijkertijd werken we aan het afwaarderen van wegen binnen de bebouwde kom naar 30 km/u. Dit kan gevolgen hebben voor de reistijd en betrouwbaarheid van buslijnen. Daarom zoeken we naar een goede balans: belangrijke OV‑routes richten we zo in dat het openbaar vervoer zo min mogelijk hinder ondervindt. In de kern Heerenveen betekent dit bijvoorbeeld extra aandacht voor de doorstroming op drukke corridors, zoals de K.R. Poststraat, in samenhang met de STOMP‑keuzes. Heropening station Thialf Station Thialf is in 2015 gesloten vanwege een gebrek aan reizigers. Recent is een eerste stap gezet door het station tijdens evenementen tijdelijk te openen. Deze pilot moet bijdragen aan het verlagen van parkeer ‑ en verkeersdruk tijdens piekmomenten. Als gemeente hebben we de ambitie om station Thialf bij evenementen opnieuw in gebruik te nemen als volwaardige halte. Daarbij zijn we afhankelijk van de medewerking van onder andere de provincie Fryslân en de NS. Verbeteren haltefaciliteiten Naast het verbeteren van verbindingen willen we ook de kwaliteit van OV ‑haltes verbeteren. Door extra voorzieningen toe te voegen vergroten we het comfort en de beleving voor reizigers. Denk aan overdekte wachtruimtes, extra fietsvoorzieningen, dynamische reisinformatie (DRIS) en betere verlichting.

Zo willen we in ieder geval aan de slag met onze meest gebruikte haltes in de gemeente, momenteel de halte K.R. Poststraat Oost en de haltes op het IBF‑terrein aan de Saturnus. Daarnaast zien we kansen om de zogenoemde last mile te verbeteren. Door mogelijkheden voor voor ‑ en natransport te bieden, zoals deelmobiliteit bij OV‑haltes, wordt het openbaar vervoer aantrekkelijker. Op die manier kunnen mobiliteitshubs ontstaan. In paragraaf 3.6 gaan we hier verder op in. 3.5 Netwerk auto op orde Ondanks de ingezette mobiliteitstransitie blijft de auto de komende jaren een belangrijke rol spelen in de gemeente Heerenveen. Met name voor dorpen, het buitengebied en specifieke doelgroepen blijft de auto noodzakelijk. Daarom houden we het autonetwerk op orde en passen we dit gericht aan op plekken waar verschillende belangen samenkomen. We maken bewuste keuzes in wegcategorisering, snelheid en inrichting, zodat bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid beter in balans zijn. Onderdeel hiervan is de introductie van een nieuwe wegcategorie: gebiedsontsluitingswegen met een maximumsn elheid van 30 km/u (GOW30). Deze wegen combineren een belangrijke ontsluitingsfunctie met een lagere snelheid, wat de verkeersveiligheid vergroot en ruimte biedt aan andere modaliteiten. Op basis hiervan is de netwerklogica voor de auto binnen de gemeente opnieuw bekeken.

De netwerkkaart Wegen (Figuur 3-8 en Figuur 3-9) laat de beoogde indeling van ons wegennet zien, waarbij vorm, functie en gebruik beter op elkaar aansluiten. Autoverkeer wordt logischer gerouteerd: de bereikbaarheid van kernen en voorzieningen blijft gewaarborgd via gebiedsontsluitingswegen (GOW50), terwijl woongebieden veiliger en leefbaarder worden door wegen af te waarderen. Deze afweging is nader toegelicht in bijlagen C en D. Wegennetwerk, we onderscheiden de volgende categorieën: • Stroomwegen: de A7 en A32. Dit zijn snelwegen voor veel doorgaand verkeer. Ze hebben gescheiden rijbanen, ongelijkvloerse kruisingen, hoge snelheden (vaak 100 km/u of meer) en geen langzaam verkeer. De wegen zijn van en worden beheerd door Rijkswaterstaat. • Provinciale wegen (ETW/GOW): wegen van de provincie buiten de bebouwde kom voor lokaal en regionaal verkeer, vaak met directe aansluitingen op de weg. Bij ETW geldt 60 km/u en rijdt gemengd verkeer op één rijbaan. Bij GOW geldt 80 km/u en is langzaam verkeer gescheiden. • GOW50: gebiedsontsluitingswegen met een snelheid van 50km/u en een ontsluitingsfunctie binnen de bebouwde kom. Deze wegen zijn bedoeld voor doorgaand verkeer en kennen bij voorkeur een scheiding van langzaam verkeer met gemotoriseerd verkeer.

• GOW30: Wegen met een ontsluitingsfunctie binnen de bebouwde kom, maar waar de snelheid is verlaagd naar 30 km/u voor meer veiligheid. Het combineert de verkeersfunctie van een GOW50 met de verblijfskwaliteit van een 30-km-zone. Alle overige wegen betreffen standaard erftoegangswegen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 20 Figuur 3-8 Beoogd autonetwerk gemeente Heerenveen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 21 Figuur 3-9 Beoogd autonetwerk kern Heerenveen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 22 Toekomstige ontwikkelingen hebben impact op ons netwerk De netwerkkaart Wegen laat zien hoe we ons wegennet indelen en welke wegen prioriteit hebben. Deze kaart is gebaseerd op de huidige ruimtelijke en verkeerssituatie, bestaande plannen en de gewenste mobiliteitstransitie. Tegelijkertijd staan er binnen de ge meente verschillende grote ruimtelijke ontwikkelingen op stapel. De precieze invulling daarvan is nog niet overal bekend, maar ze zullen duidelijk effect hebben op ons mobiliteitssysteem en daarmee op de toekomst van het autonetwerk. Op termijn kan dit ook gevolgen hebben voor het fiets- en OV-netwerk.

Belangrijke ontwikkelingen zijn: • het Programma Centrum Heerenveen, met onder andere de bouw van een centrale parkeervoorziening op het Burg. Kuper usplein, inbreidingsplannen en de wens voor een autoluwer centrum; • de ontwikkeling van de nieuwe wijk Heerenveen West met minimaal 2.000 woningen; • de verdere gebiedsontwikkeling rond de A32, waaronder woningbouw op Hepkema’s Park, de Noordplot en aan de Goudbloemstraat. Bij het opstellen van de netwerkkaart is, waar mogelijk, al rekening gehouden met deze ontwikkelingen. Dit is gedaan op basis van de huidige inzichten en vakkennis. De ontwikkeling van Heerenveen West ligt buiten de huidige gemeentegrenzen. Daarom zijn de effecten op het auto - en fietsnetwerk buiten de gemeente niet meegenomen. Noodzaak van een strategische netwerkvisie Door de omvang en het samenvallen van verschillende ruimtelijke ontwikkelingen is het belangrijk om vooruit te kijken naar toekomstige verkeersstromen en de gevolgen daarvan voor het mobiliteitsnetwerk. Daarom willen we gaan werken aan een strategische, multimodale netwerkvisie. Deze visie geeft inzicht in toekomstige capaciteitsbehoeften, mogelijke benodigde uitbreidingen van het netwerk en de samenhang daarbij tussen auto-, fiets- en openbaarvervoer netwerken.

Zo wordt verwacht dat voor een goede ontsluiting van de nieuwe wijk Heerenveen West een nieuwe westelijke ontsluitingsroute met aansluiting op de A7 nodig is, ter hoogte van Oudehaske. Met een strategische netwerkvisie kunnen we dergelijke vraagstukken goe d in beeld brengen. De netwerkkaarten die hier zijn gepresenteerd vormen daarbij een belangrijk vertrekpunt. Ze geven richting aan de gewenste functies van het huidige netwerk en dienen als basis voor de verdere uitwerking, uitbreiding en inpassing van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Figuur 3-10: Contouren ontwikkeling Heerenveen West

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 23 3.6 Mobiliteitshubs als slimme knooppunten We zetten in op mobiliteitshubs: slimme knooppunten waar verschillende vormen van vervoer logisch samenkomen. In een mobiliteitshub sluiten mobiliteit, voorzieningen en verblijfskwaliteit op elkaar aan. Zo dragen mobiliteitshubs bij aan een efficiënter en duurzamer gebruik van de openbare ruimte. Afhankelijk van hun ligging en functie kunnen mobiliteitshubs bijdragen aan : • het verminderen van autobezit en parkeerdruk; • het makkelijker maken van overstappen tussen fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit; • het opvangen van bezoekers- en evenementenverkeer; • en het bundelen van mobiliteitsvoorzieningen op logische locaties. Door mobiliteitshubs strategisch te ontwikkelen stimuleren we duurzame mobiliteit, verkleinen we de afhankelijkheid van de eigen auto en beperken we de druk op de openbare ruimte, vooral in woonwijken. Niet elke mobiliteitshub is hetzelfde: schaal, inricht ing en gebruik verschillen per locatie en context.

Binnen de gemeente onderscheiden we drie typen mobiliteitshubs, elk met een eigen rol : • Regionale mobiliteitshub -> zie toelichting • Logistieke hub -> zie toelichting in paragraaf 4.1.4 • Wijkhub -> zie toelichting in paragraaf 5.3 Figuur 3-11 toont mogelijke locaties (zoekgebieden) voor verschillende mobiliteitshubs binnen onze gemeente. Figuur 3-11 Locaties (mogelijke) mobiliteitshubs Voorzieningenniveau en kwaliteit Het voorzieningenniveau van een mobiliteitshub hangt af van de locatie en de omgeving. Wel geldt voor alle hubs een aantal basisprincipes: • hubs zijn veilig, sociaal veilig en goed toegankelijk; • overstappen zijn logisch en eenvoudig; • de locatie is herkenbaar en goed vindbaar; • en de inrichting past bij de omgeving. Aanvullende voorzieningen worden per locatie afgewogen en kunnen stapsgewijs worden toegevoegd , passend bij het gebruik, de vraag en de omgeving. De mogelijke ontwikkelstappen zijn weergegeven in Figuur 3-12.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 24 Figuur 3-12 Opbouw voorzieningenniveau mobiliteitshubs Regionale mobiliteitshub Regionale mobiliteitshubs richten zich op regionale verplaatsingen en het opvangen van (auto)verkeer voordat dit de kern of woongebieden bereikt. Ze spelen een belangrijke rol in ketenvervoer en zijn sterk verbonden met het openbaar vervoer. Deze hubs liggen bij voorkeur: • bij treinstations en ov‑knooppunten; • langs belangrijke ontsluitingswegen; • of op P+R‑locaties aan de rand van kernen. De provincie Fryslân heeft de treinstations van Heerenveen en Akkrum aangewezen als regionale mobiliteitshubs. In de toekomst kunnen hier mogelijk aanvullende locaties aan worden toegevoegd. Mobiliteitshubs bij sport- en evenementenlocaties Bij grote sport - en evenementenlocaties zorgen piekmomenten voor hoge verkeers- en parkeerdruk. Mobiliteitshubs kunnen helpen om verkeer te spreiden, parkeerdruk te verminderen en duurzamere vervoerskeuzes te stimuleren. In Heerenveen liggen hiervoor voora l kansen bij Sportstad Heerenveen en Thialf, inclusief het omliggende gebied.

Kiosk Fietsenmaker Pakketkluizen WiFi Overdekte wachtruimte Laadinfrastructuur Parkeerplaatsen Openbaar vervoer Deelmobiliteit Station Akkrum als regionale mobiliteitshub Station Akkrum is geschikt om verder te ontwikkelen tot regionale mobiliteitshub. In de omgeving leeft de wens om de bereikbaarheid te verbeteren, vooral door het toevoegen van deelmobiliteit en het uitbreiden van fiets - en autoparkeervoorzieningen. Momenteel zijn er te weinig fietsparkeerplaatsen en is de parkeerruimte voor auto’s beperkt. Door te investeren in een grotere fietsenstalling en extra parkeercapaciteit kan het station zijn regionale functie beter vervullen en wordt doorreizen richting Leeuwarden, Heerenveen en Zwolle eenvoudiger. Daarnaast biedt deelmobiliteit, zoals deelauto’s en deelfietsen, kansen voor toeristen en recreanten. Reizigers die per trein in Akkrum aankomen, hebben nu weinig mogelijkheden om hun reis voort te zetten. Met deelvervoer wordt het makkelijker om het buite ngebied, Aldeboarn en recreatieve voorzieningen te bereiken. Door de aansluiting te zoeken bij het toeristisch overstappunt (TOP) Akkrum wordt het toerisme versterkt.

Figuur 3-13: Station Akkrum (Bron: Streetsmart) Basis Uitbreiding Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 25 Met de inzet van mobiliteitshubs blijven deze locaties tijdens grote evenementen goed bereikbaar, zonder extra belasting van omliggende woonwijken. Bij P6 Sportstad Heerenveen wordt daarom gewerkt aan de realisatie van een mobiliteitshub, waar deelauto’s, deelfietsen en deelscooters bijdragen aan het efficiënt opvangen van piekmomenten en evenementenverkeer. 3.7 Uitrol deelmobiliteit Deelmobiliteit is een belangrijk onderdeel van mobiliteitshubs en draagt bij aan het verminderen van autobezit en parkeerdruk. Bij het trein - en busstation Heerenveen is al deelmobiliteit beschikbaar, zoals de OV ‑fiets en een deelauto. Met name bij wijkhubs in bestaande en nieuwe woonwijken kan deelmobiliteit een goed alternatief bieden voor de tweede auto. Stimuleren van initiatieven en samenwerking De gemeente Heerenveen treedt niet op als aanbieder van deelmobiliteit, maar heeft een faciliterende en regisserende rol. We ondersteunen initiatieven en sturen op kwaliteit, goede inpassing in de openbare ruimte en samenhang met andere mobiliteitsvoorzien ingen. Daarbij maken we gebruik van ervaringen uit bestaande initiatieven en feedback van gebruikers.

De rol van de gemeente richt zich op vier pijlers: • Regie en regelgeving: via beleidskaders sturen we op kwaliteit, veiligheid en een zorgvuldige inpassing in de openbare ruimte. • Project- en gebiedsontwikkeling: ontwikkelaars worden gestimuleerd om deelmobiliteit op te nemen in nieuwbouw en herstructureringen. In combinatie met parkeerregulering kan dit leiden tot lagere parkeernormen en minder autobezit. • Leren van praktijkervaringen : ervaringen, zoals het eerdere burgerinitiatief met een elektrische deelauto in De Knipe, gebruiken we om toekomstige initiatieven beter af te stemmen op gebruik en draagvlak. • Regionale en landelijke samenwerking : we sluiten aan bij bestaande kennisnetwerken en initiatieven om ervaringen te delen en waar mogelijk samen op te trekken Communicatie en zichtbaarheid Goede communicatie en vindbaarheid zijn essentieel voor het succes van deelmobiliteit. Het aanbod moet duidelijk, zichtbaar en laagdrempelig zijn voor inwoners en bezoekers. Daarom zet de gemeente in op: Inwoners zien het belang van deelmobiliteit Tijdens een inloopbijeenkomst gaven inwoners aan het belang van deelmobiliteit duidelijk te zien. Volgens bewoners en ondernemers kan deelmobiliteit de bereikbaarheid verbeteren en tegelijkertijd bijdragen aan het verminderen van het aantal (tweede) auto’s.

Zij zien vooral kansen voor deelfietsen op strategische locaties, zoals station Akkrum, bedrijventerreinen en De Knipe. Deze zorgen voor betere regionale verbindingen. Met name de koppeling tussen station Akkrum en Aldeboarn wordt hierdoor versterkt, wat ook aantrekkelijk is voor toeristen. Daarnaast vinden bewoners dat deelauto’s op logische locaties kunnen bijdragen aan minder autobezit. Gebruikers van bestaande deelauto’s ervaren dit als praktisch en prettig in het dagelijks gebruik. Tegelijkertijd geven bewoners en ondernemers aan dat huidige deelinitiatieven lastig te vinden en te gebruiken zijn. Er is weinig communicatie en iedere aanbieder werkt met een eigen systeem of app. Hierdoor zijn niet alle initiatieven succesvol; zo is onlangs een deelauto-initiatief in De Knipe beëindigd. Door initiatieven beter op elkaar af te stemmen en de vindbaarheid te vergroten, verwachten inwoners dat het gebruik van deelmobiliteit zal toenemen. Figuur 3-11: Deelauto's van Greenwheels op station Heerenveen

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 26 • Betere informatievoorziening via de website en andere kanalen; • Een overzichtskaart met huidige en toekomstige locaties van deelmobiliteit; • Gerichte uitleg aan inwoners hoe gebruik te maken van deelvervoer. 3.8 Elektrificatie Elektrificatie is een belangrijk onderdeel van zowel de mobiliteits - als de energietransitie. Ook in Heerenveen neemt het aantal elektrische voertuigen toe. Dit zorgt voor een groeiende vraag naar laadvoorzieningen in de openbare ruimte, op bedrijventerreinen en bij voorzieningen. Om hier tijdig op in te spelen, werken we aan een nieuwe Laadstrategie 2026–2035. Figuur 3-14: Elektrische auto wordt opgeladen (locatie Heerenveen) Beleidskaders en gebruikersgroepen De laadstrategie gaat uit van een proactieve en faciliterende rol van de gemeente, met als doel een toekomstbestendig en dekkend laadnetwerk. Daarbij kijken we vooruit naar het laadsysteem van 2035. Omdat de markt voor elektrisch vervoer sterk in ontwikkeling is, werken we adaptief en evalueren we de strategie periodiek.

De laadstrategie richt zich op de volgende gebruikersgroepen: • Personenvoertuigen (bewoners en bezoekers, deelauto’s en taxi’s); • Bestelvoertuigen (lichte logistieke voertuigen, N1); • Vrachtvoertuigen (zware logistieke voertuigen, N2 en N3); • Autobussen (OV-bussen en touringcars); • Mobiele werktuigen; • Vaartuigen; De gemeente Heerenveen richt zich niet op voertuigen die via een gewone stekker worden geladen, zoals Light Electric Vehicles (LEV’s), e-bikes en e-scooters. Visie en strategie De gemeente Heerenveen werkt de komende jaren aan de verdere uitbreiding van het laadnetwerk, uitgaande van vijf uitgangspunten: 1. Aansluiting bij de NAL-doelstellingen Heerenveen onderschrijft de nationale afspraak dat laden geen belemmering mag vormen voor de groei van elektrisch vervoer. 2. Samenwerking op provinciaal niveau De gemeente werkt samen met de provincie en andere Friese gemeenten. Dit biedt ondersteuning en coördinatie, waarbij de gemeente de regie voert en verantwoordelijk blijft voor de lokale uitvoering. 3. Volgen van de ladder van laden We hanteren de ladder van laden als uitgangspunt. Deze beschrijft hoe gebruikers eerst kijken naar private en semi -private laadmogelijkheden, voordat publieke laadvoorzieningen worden ingezet. 4.

Gerichte aanpak per gebruikersgroep en gebied De aanpak voor laden verschilt per gebruikersgroep en per locatie, zodat beter wordt aangesloten op de lokale vraag en situatie. 5. Slim omgaan met netcapaciteit Omdat netcongestie naar verwachting de komende jaren een rol blijft spelen, zetten we in op slimme oplossingen. Denk aan flexibele contracten en combinaties met toekomstige batterijcapaciteit op bedrijventerreinen, als onderdeel van de Clean Energy Hub-netwerkstrategie

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 27 4. Heerenveen als centrum voor (top)sport, werk en voorzieningen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 28 4. Heerenveen als centrum voor (top)sport, werk en voorzieningen Heerenveen heeft een centrale rol in de regio. We investeren in goede verbindingen, bij voorkeur voor voetgangers en fietsers, en waar nodig voor de auto. Daarnaast versterken we het openbaar vervoer, met aandacht voor voor - en natransport, toegankelijke en kwalitatieve haltes en het bundelen van voorzieningen in mobiliteitshubs. Het OV is belangrijk, vooral voor mensen die geen of minder gebruik kunnen maken van andere vervoersmiddelen. Zo versterken we duurzame en toegankelijke mobiliteit en zorgen we voor een goede balans tussen leefbaarheid, verblijfskwaliteit en bereikbaarheid. Hiermee borgen we een sterk netwerk waarin alle belangrijke bestemmingen in Heerenveen goed bereikbaar zijn en dragen we bij aan een leefbaardere gemeente. Ook houden we het belang van de auto in het oog. Op gebiedsontsluitingswegen zorgen we voor een veilige en vlotte doorstroming. Op routes waar meerdere belangen samenkomen zoeken we naar een goede balans . Dit doen we bijvoorbeeld door gerichte (parkeer)regulering.

4.1 Versterken van belangrijke zones binnen onze gemeente Binnen de gemeente Heerenveen onderscheiden we een aantal belangrijke zones voor werk, voorzieningen, sport en mobiliteit. Deze zones hebben vaak een functie die verder reikt dan de gemeentegrenzen , en kennen een hoge ruimtelijke en mobiliteitsdruk. Het gaat om: • de centra van Heerenveen, Akkrum en Jubbega; • het stationsgebied van Heerenveen; • de hotspot Stad van Sport (Thialf, Abe Lenstra Stadion en Sportstad); • en diverse werklocaties, zoals bedrijventerreinen en kantorenclusters. Voor deze zones is het belangrijk om bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit in samenhang te bekijken. In de volgende paragrafen werken we dit per zone verder uit . In Tabel 4-1 zijn de uitwerking per zone en modaliteit kort samengevat en overzichtelijk weergeven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerenveen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fadce172-0d1d-4cd3-9787-29efc7628426?agendaItemId=d84fdb44-c5f7-4d60-bd6b-c0b57573feb0