CConstaterende datHeerenveen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Mobiliteitsplan 2035

Commissie Leefomgeving 30 november 2026, gemeente HeerenveenBij agendapunt: Mobiliteitsplan 2035 - 19:4218.983 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 29 Tabel 4-1 Uitwerkingstabel per zone en modaliteit Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 30 4.1.1 Centra van Heerenveen, Akkrum en Jubbega Het centrum van Heerenveen is volop in ontwikkeling. Zo worden er tot 2035 minstens 350 woningen toegevoegd in het centrumgebied. Ook maken w e de openbare ruimte stap voor stap mooier, groener en fijner voor iedereen. Het gebied krijgt een nieuwe en vooral groene uitstraling . Pleinen worden vernieuwd, en het centrum wordt toekomstbestendig ingericht. De voetganger staat hierbij centraal. Fietsers blijven welkom, maar op plekken waar winkelen, ontmoeten en verblijven samenkomen, richten we het gebied zo in dat de voetganger voorrang heeft en conflicten worden beperkt. Daarmee verhogen we de verblijfskwaliteit, en maken we het centrum toegankelijk voor alle inwoners van de gemeente Heerenveen. Daarnaast is er een landelijke trend om zero -emissiezones in centra in te voeren, maar voor het centrum van Heerenveen doen we dat voorlopig niet. Wat parkeergelegenheid betreft willen we op het Burgemeester Kuperusplein een nieuwe centrale parkeervoorziening en een overdekte fietse nstalling realiseren.

Tegelijkertijd schalen we de parkeervoorzieningen bij het Gasthoudersplein en het Ernst van Harenplein af. Zo verminderen we het parkeren op straat in het centrum. Daarbij leeft de wens voor een inpandige, bewaakte fietsenstalling. Dit draagt bij aan het fietscomfort. Voor de afwikkeling van het autoverkeer in het centrum van Heerenveen kijken we naar de wegen aan de rand van het centrum, zoals de Koornbeursweg, Van Dekemalaan–Hereweg en Van Kleffenslaan. De auto speelt hier nu een belangrijke rol, terwijl er ook veel voetgangers en fietsers gebruik van maken. We onderzoeken of een andere inrichting of functie van deze wegen kan zorgen voor een betere balans tussen alle gebruikers. In de centra van Akkrum en Jubbega zijn recent al herinrichtingen uitgevoerd. Hierbij is het STOMP -principe toegepast, en is meer ruimte voor voetgangers gecreëerd. 4.1.2 Stationsgebied van Heerenveen Het stationsgebied van Heerenveen heeft veel potentie als belangrijk knooppunt voor openbaar vervoer en duurzame mobiliteit. We willen deze potentie benutten door het gebied te ontwikkelen tot een regionale mobiliteitshub. Daarbij zorgen we voor een aantrekkelijke en hoogwaardige openbare ruimte met goede voorzieningen voor reizigers, zoals comfortabele wachtruimtes, voldoende fietsenstallingen en duidelijke, toegankelijke looproutes. Overstappen tussen trein, bus en fiets m oet eenvoudig zijn.

Ook zetten we in op extra voorzieningen, zoals deelmobiliteit, en zorgen we dat bestaande faciliteiten beter worden gebruikt. Ongewenst gebruik van bushaltes als Kiss & Ride en weesfietsen rond het station pakken we aan met een duidelijke inrichting, heldere markering en waar nodig handhaving. Tot slot maken we de entree aan de westzijde aantrekkelijker, zodat verkeer meer gebruik maakt van deze kant van het station. Verbeteren looproute tussen station en centrum De looproute van het station naar het centrum is een belangrijke verbinding en vormt voor veel bezoekers de eerste indruk van Heerenveen. We willen deze route veilig, comfortabel en aantrekkelijk maken, zodat lopen en andere duurzame vormen van mobiliteit worden gestimuleerd. We zetten daarom in op de volgende verbeteringen: • Meer veiligheid door een overzichtelijke en uitnodigende inrichting met goed gemarkeerde oversteekplaatsen; • Een betere inrichting van het kruispunt Fok - K.R. Poststraat - Herenwal met meer ruimte en voorrang voor voetgangers en fietsers; • Duidelijke bewegwijzering v anaf het station naar het centrum, aansluitend op toeristische bebording; • Extra vergroening om de route prettiger en aantrekkelijker te maken. Doorstroming K.R. Poststraat verbeteren Dagelijks rijden ongeveer 600 bussen via de K.R. Poststraat naar het (bus)station van Heerenveen.

Daarmee is deze weg een belangrijke schakel in het regionale OV- netwerk en een belangrijke toegangsroute naar het centrum, het Frisius Ziekenhuis en diverse kantoren aan de A32 kant. De verkeersdruk is hoog, met name tijdens de spits. Dit zorgt regelmatig voor vertragingen, ook voor het openbaar vervoer. Daardoor missen reizigers soms hun aansluiting. In de Omgevingsvisie is de ambitie vastgelegd om het gebied rond de K.R. Poststraat (A32 -zone, centrum en stationsgebied) te herontwikkelen, met onder meer extra woningen. Daarom is het belangrijk om bij een herinrichting te zorgen voor een betere doorstroming van de K.R. Poststraat, ook in relatie tot het openbaar vervoer en het verkeer van en naar de A32. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 31 4.1.3 Hotspot Stad van Sport; Thialf, Abe Lenstra Sta dion en Sportstad Thialf, het Abe Lenstra Stadion en Sportstad zijn locaties waar de komende jaren mogelijk ontwikkelingen plaatsvinden. Het Abe Lenstra Stadion en Sportstad maken onderdeel uit van de Gebiedsvisie A32 Heerenveen, die het gebied langs de A32 van Sportstad tot aan de A7 omvat. In dit gebied zijn locaties aangewezen voor woningbouw en andere functies , zoals sporten en verblijven.

Op het gebied van mobiliteit ligt de focus op duurzame mobiliteit, betere routes voor fietsers en voetgangers richting het centrum en de invoering van betaald parkeren. Dit om de verblijfskwaliteit van deze gebieden te verbeteren. Parkeerterreinen worden vernieuwd en toekomstbestendig ingericht. Zo is P2 al hering ericht en blijft P6 gratis, met een nieuwe ontsluitingsroute en voorzieningen zoals deelfietsen. Daarnaast wordt de vindbaarheid van parkeerplaatsen verbeterd met een parkeerverwijssysteem, zodat automobilisten sneller een beschikbare plek vinden en minder hoeven rond te rijden. Evenementen Heerenveen organiseert veel sportieve en culturele evenementen, zoals schaats - en voetbalwedstrijden, en diverse muziekevenementen. Het mobiliteitsbeleid rond evenementen is gericht op een goede bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid, en op het beperken van verkeersoverlast en negatieve effecten voor de omgeving. Tijdens evenementen neemt het autoverkeer sterk toe, wat zorgt voor filevorming en parkeerdruk. Vooral rond Sportstad Heerenveen, het Abe Lenstra Stadion en Thialf parkeren bezoekers regelmatig in omliggende woonwijken. Om de bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid te verbeteren, wordt geïnvesteerd in parkeervoorzieningen. In totaal worden ruim 2.000 bestaande parkeerplaatsen heringericht om de kwaliteit te verbeteren.

Incidentele evenementen, zoals de Olympische Spelen, vragen om een eigen aanpak wat betreft mobiliteitsknelpunten. Wel kunnen de oplossingen voor deze incidentele knelpunten gebruikt worden om structurele knelpunten op te lossen. Figuur 4-1 Heropening Station Thialf tijdens schaatsevenementen (bron: Spoorpro) Wat betreft mobiliteit tijdens evenementen zetten we in op: • Parkeervoorzieningen: Om leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid te verbeteren, investeert de gemeente in parkeervoorzieningen. In de omgeving van Sportstad worden ruim 2.000 parkeerplaatsen aangepakt. • Verkeersmanagement: Tijdens sportevenementen worden verkeersregelaars ingezet en zijn er afspraken met bedrijven om de verkeersdruk te beperken. Deze aanpak wordt voortgezet. • Openbaar vervoer: In 2026 is een proef gedaan met station Heerenveen IJsstadion tijdens twee schaatsevenementen. Dit moest de bereikbaarheid van het stadion vergroten en de parkeerdruk verminderen. • Informatievoorziening: Voor bezoekers is duidelijke informatie over parkeerlocaties belangrijk. Er wordt gekeken naar een parkeerverwijssysteem om het verkeer te laten doorstromen. • Looproutes: Goede en veilige looproutes tussen p arkeerplaatsen, mobiliteitshubs en OV -haltes naar de evenementlocaties zijn noodzakelijk. De gemeente heeft een apart evenementenbeleid waarin mobiliteit een belangrijke plaats heeft.

De maatregelen uit dit beleid worden gemonitord en waar nodig verbeterd.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 32 4.1.4 Werklocaties Bij werklocaties komt meer aandacht voor de positie van voetgangers en fietsers. Op veel bedrijventerreinen ontbreken trottoirs en fietspaden, waardoor werknemers nu vaak met de auto komen . We willen werklocaties beter aan laten sluiten op het hoofdfietsnetwerk, en zorgen voor goede loop- en fietsroutes tussen we werklocaties en OV -haltes. Zo wordt de zogenoemde ‘last mile’ verbeterd en krijgen werknemers meer mogelijkheden om fietsend of lopend naar het werk te komen, en om in de pauze een wandeling te maken. Stimuleren meer fietsers naar werklocaties Gemeente Heerenveen gaat zich verder richten op het programma ‘Werk Slim Reis Slim’ van de provincie Frysl ân en de gemeente Leeuwarden . Dit programma ondersteunt werkgevers bij het stimuleren van duurzame mobiliteit onder werknemers. Dit doen ze door onder andere mobiliteitsscans, gedragsmaatregelen en campagnes of acties voor medewerkers. Deelname aan het programma is kosteloos. In onze gesprekken met werkgevers wijzen wij bedrijven actief op de voordelen van deelname aan dit programma. Daarnaast gaan we actief in gesprek met ondernemersverenigingen om het gebruik van de fiets te stimuleren .

Bijvoorbeeld door het aankaarten van fietsregelingen, leasefietsen en voorzieningen op werkplekken, zoals fietsenstallingen, laadpunten voor e-bikes en douches. Logistieke hub Een logistieke hub is een centraal knooppunt waar goederen worden verzameld, indien nodig gebundeld, en verder verspreid. Dit kan gaan om stadslogistiek voor de laatste kilometers, eventueel emissieloos in de toekomst, maar ook om regionale of landelijke distributie. Daarnaast kan een logistieke hub gezamenlijke voorzieningen bieden, zoals gedee lde ele ktrische laadpunten en worden gecombineerd met faciliteiten voor werknemers en zakelijke reizen, zoals een wachtruimte. Figuur 4-2: Voorbeeld van een logistieke laadvoorziening (bron: Autel Energy) Gemeente Heerenveen werkt aan een gezamenlijke aanpak voor bedrijventerreinen door te onderzoeken hoe collectieve laadpleinen en gedeelde laadinfrastructuur kunnen worden georganiseerd. Op het Internationaal Businesspark Friesland (IBF) zijn al stappen gezet, zoals collectieve laadoplossingen, lokale energieopwekking en slim laden. Deze aanpak wordt voortgezet, in nauwe samenwerking met externe partijen. Op langere termijn wil Heerenveen plaats bieden aan een Clean Energy Hub Netwerk waarin logistiek en energievoorzieningen worden gecombineerd.

Denk hierbij aan schone laadvormen voor weg - en watervervoer, een truckstop, deelmobiliteit en parkeervoorzieningen , passend bij de behoefte van ondernemers. Hiermee versterkt Heerenveen zijn rol als duurzaam regionaal knooppunt en wordt bijgedragen aan toekomstbestendige mobiliteit. Toevoegen van hub voorzieningen op werklocaties Bij grotere werklocaties en bedrijventerreinen kan het toevoegen van hub voorzieningen ook een belangrijke rol spelen, met name voor woon ‑werkverkeer en zakelijke verplaatsingen. Binnen Heerenveen zien we hiervoor kansen bij en rondom: • International Businesspark Friesland (IBF) • Bedrijventerrein Heerenveen‑Zuid • Kanaalzone

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 33 • Logistieke clusters • Bij bestaande carpoollocaties (A32 Heerenveen ‑Zuid (oostzijde), Heerenveen IBF, Akkrum A32 (westzijde) en P ‑Noord (noordzijde K.R. Poststraat) Deze hubs dragen onder andere bij aan: • het stimuleren van fiets- en OV‑gebruik door werknemers; • het aanbieden van deelmobiliteit voor zakelijke ritten; • het versterken van ketenmobiliteit; • en het beperken van parkeerdruk op bedrijventerreinen. Binnenkort gaan we een eerste stap zetten om bestaande OV-haltes bij werklocaties binnen de gemeente te verbeteren. De haltes Heerenveen -Oost, Heerenveen- Abe Lenstra, Heerenveen – Saturnus en Heerenveen – Minerva zijn veelgebruikte bushaltes, waarbij de voorzieningen niet geheel toereikend zijn. Bij de haltes Oost en Abe Lenstra plaatst de provincie Dynamische Reis Informatie Systemen ( DRIS-panelen) waarop actuele reisinformatie te vinden is . Voor de haltes Saturnus en Minerva geldt dat de gemeente inzet op betere faciliteiten, zoals bijvoorbeeld een bushokje (abri). 4.2 Opstellen nieuwe parkeerstrategie Op het moment van schrijven wordt er gewerkt aan een nieuwe parkeervisie voor gemeente Heerenveen .

In de nieuwe parkeervisie wordt het parkeerbeleid toekomstbestendig gemaakt , waardoor we mee kunnen bewegen met de mobiliteitstransitie en de ruimtelijke opgaven binnen de gemeente Heerenveen. Hierbij worden de volgende kaders als uitgangspunt meegenomen: • Actualisatie van parkeernormen : Parkeernormen worden opnieuw vastgesteld, met ruimte om – goed onderbouwd – af te wijken wanneer duurzame mobiliteitsoplossingen (deelmobiliteit of OV) dit rechtvaardigen. • Sturend inzetten van parkeervergunningen: Parkeervergunningen blijven beschikbaar voor bewoners, maar worden bewuster ingezet om kortparkeren, bewonersparkeren en bezoekersparkeren in balans te houden. Daarbij wordt scherper ingezet op parkeren op eigen terrein. • Bundeling van parkeren: Waar mogelijk bundelen we parkeren in centrale voorzieningen, zodat straatparkeren afneemt en ruimte vrijkomt voor groen en verblijf. • Samenhang met deelmobiliteit en mobiliteitshubs : Het p arkeerbeleid wordt gekoppeld aan de inzet van deelmobiliteit en mobiliteitshubs om de parkeerbehoefte te verminderen, met name bij nieuwe ontwikkelingen. • Mobiliteitsfonds en maatwerk : We blijven het mobiliteitsfonds inzetten als instrument om parkeeropgaven en mobiliteitsmaatregelen per gebied toekomstbestendig op te lossen, met ruimte voor maatwerk.

• Parkeren bij evenementen: We blijven inzetten op een goede balans tussen bereikbaarheid van evenementen en bescherming van omliggende woonwijken, onder meer door het spreiden en reguleren van parkeren en door inzet van pendel- en OV‑oplossingen. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 34 Voor de K.R. Poststraat ter hoogte van het gemeentehuis en het centrum is een eerste impressie opgesteld voor een mogelijke herinrichting van de openbare ruimte. In deze impressie staat een betere balans tussen functies centraal: de K.R. Poststraat blijft een belangrijke schakel in het stedelijk netwerk, maar krijgt tegelijkertijd meer ruimte voor verblijfskwaliteit en de gebruiker van de openbare ruimte. In de mogelijke herinrichting wordt nadrukkelijk ingezet op het versterken van lopen en fietsen. Door fietsers meer herkenbare en waar passend gescheiden ruimte te geven, en door oversteekmogelijkheden voor voetgangers logisch en veilig vorm te geven, onts taat een straatprofiel dat aansluit bij de centrumfunctie. Aanvullend biedt het toevoegen van groen kansen om de leefomgeving te verbeteren, hittestress te beperken en ruimte te creëren voor ontmoeten. Tegelijkertijd blijft de bereikbaarheid van belangrijke bestemmingen geborgd.

Het station blijft goed bereikbaar voor openbaar vervoer, omdat de rechtstreekse verbinding in stand blijft en de route voor OV niet onnodig wordt belemmerd. In de verdere uitwerking wordt de inrichting in samenhang beschouwd met de STOMP -afwegingen, zodat bereikbaarheid, leefkwaliteit en verkeersveiligheid in balans worden gebracht. IMPRESSIE | K.R. Poststraat (Heerenveen) Ruimte voor actieve mobiliteit en kwaliteit van het centrum Impressie Nu

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 35 5. Toekomstbestendige woningen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 36 5. Toekomstbestendige woningen Heerenveen groeit de komende jaren sterk. Er worden veel nieuwe woningen gebouwd, zowel in nieuwe woonwijken als binnen bestaande buurten. Deze groei biedt kansen om wonen, mobiliteit, groen en klimaat goed met elkaar te verbinden. Tegelijk vraagt dit om bewuste keuzes om de leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid ook op de lange termijn te waarborgen. Toekomstbestendig wonen gaat niet alleen over het aantal woningen, maar vooral over de kwaliteit van woonwijken . Denk aan veilige schoolomgevingen, goede loop- en fietsroutes, toegankelijkheid voor iedereen en een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Mobiliteit speelt hierin een sleutelrol. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we in woonwijken streven naar e en betere balans tussen auto, fiets, lopen en gezamenlijke mobiliteitsoplossingen – passend bij STOMP en Duurzaam Veilig – met ruimte voor maatwerk per wijk en ontwikkeling. 5.1 Verkeersveilige schoolzones Een veilige en goed bereikbare schoolomgeving is essentieel voor een leefbare gemeente.

Kinderen zijn kwetsbaar in het verkeer en hebben een duidelijke en veilige inrichting nodig om zich goed te kunnen verplaatsen. Daarom zetten we in op het verbeteren van verkeersveiligheid en bereikbaarheid rond scholen. Werken met een uniforme aanpak Gemeente Heerenveen werkt met een toolkit voor de inrichting van schoolomgevingen. Hiermee worden scho olzones herkenbaar en vergelijkbaar ingericht, zodat weggebruikers weten wat ze kunnen verwachten. Ook is de schoolomgeving hierdoor overzichtelijker voor jonge verkeersdeelnemers. De toolkit wordt gebruikt bij nieuwe schoollocaties en bij het verbeteren van bestaande locaties. In bijlage E wordt deze toolkit toegelicht en is een ruwe beoordeling opgenomen per schoollocatie van de aspecten die opgenomen zijn in deze toolkit. De kern van onze aanpak is dat schoolzones tijdens haal - en brengmomenten zoveel mogelijk worden ingericht voor voetgangers en fietsers. Autoverkeer wordt waar nodig beperkt. School‑thuis‑routes als onderdeel van het geheel Veilige schoolzones staan niet op zichzelf. Ook de route naar school moet veilig en prettig zijn. Daarom besteden we aandacht aan school -thuis-routes, met de focus op veilige oversteekplaatsen, goede verlichting en het beperken van conflicten met zwaar verkeer. Figuur 5-1 Schoolomgevingen Sint Jozefschool en OBS Route 0513/ CBS Spring

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 37 Verkeerseducatie en campagnes Infrastructuur is belangrijk, maar verkeersveiligheid hangt ook sterk samen met gedrag. Daarom pakken we verkeersveiligheid integraal aan. We werken samen met partners zoals provincie Fryslân, het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Fryslân en organisaties als Veilig Verkeer Nederland, en sluiten waar mogelijk aan bij bestaande programma’s en campagnes. Focus op kwetsbare en onervaren verkeersdeelnemers Onze aanpak richt zich in het bijzonder op kinderen, jongeren en ouderen. Zij zijn kwetsbaarder in het verkeer. We zetten in op educatie, voorlichting en gerichte campagnes om verkeersbewustzijn te versterken, en veilig gedrag aan te moedigen. Als gemeente zien wij hierin onder andere mogelijkheden voor het stimuleren van het gebruik van een fietshelm bij jongeren en ouderen. Met deze aanpak willen we het aantal ongevallen en de ernst van de gevolgen beperken. De 3 E’s als samenhangend kader We werken met de 3 E’s : Education, Engineering, Enforcement (educatie, inrichting, handhaving). In woonwijken combineren we een veilige inrichting met duidelijke communicatie over gewenst gedrag en, waar nodig, toezicht en handhaving. Deze versterken elkaar. Zo verbeteren we de verkeersveiligheid op een samenhangende en duurzame manier.

Ook is verkeersveiligheid opgenomen in het integrale veiligheidsplan van de gemeente Heerenveen, zodat hier structureel aandacht voor is. 5.2 Toegankelijkheid Toekomstbestendige woonwijken zijn woonwijken waar iedereen zich goed kan verplaatsen, ook mensen met een beperking, ouderen en mensen die afhankelijk zijn van hulpmiddelen zoals een rolstoel . Toegankelijkheid is daarom een basisvoorwaarde. We zorgen voor vrije en goed onderhouden trottoirs en looproutes, voorkomen obstakels zoals geparkeerde auto’s of overhangend groen en richten oversteekplaatsen veilig en rolstoelvriendelijk in. Toegankelijke OV-voorzieningen Uit een eerste inventarisatie blijkt dat niet alle OV-haltes in de gemeente voldoen aan onze wensen . Haltes moeten voor iedereen bruikbaar zijn. Voor OV-haltes geldt dat zij aan de volgende eisen moeten voldoen: • Verhoogde perrons of halteplateaus die aansluiten op de bus voor rolstoelgebruikers, mensen met rollators en kinderwagens. • Voldoende ruimte op het perron om veilig te wachten en te draaien met een rolstoel, scootmobiel of kinderwagen. • Duidelijke reisinformatie op ooghoogte, met een goed contrast, voldoende grote letters en waar mogelijk realtime reisinformatie. • Zitmogelijkheden voor mensen die minder lang kunnen staan. • Veilige, egale ondergrond zonder losse tegels of hoogteverschillen.

• Geen paaltjes, reclameborden of fietsen in de looproutes op en rond de halte. Bij het verbeteren van toegankelijkheid werken we samen met lokale partners, zoals het VN Panel Toegankelijk Heerenveen . Zo lossen we knelpunten gericht op en nemen we toegankelijkheid structureel mee in ontwerp- en beheerkeuzes. 5.3 Wijkhubs Wijkhubs zijn mobiliteitshubs op lokaal niveau, die één of meerdere woonwijken bedienen. Ze richten zich vooral op het aanbieden van alternatieven voor de (tweede) auto. Voorbeelden van voorzieningen op wijkhubs zijn deelauto’s, - fietsen en -scooters, laadpalen, fietsparkeerplaatsen en pakketkluizen. Figuur 5-2: Kwetsbare verkeersdeelnemers Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 38 Binnen de gemeente Heerenveen zien we kansen voor wijkhubs onder andere bij: • Skoatterwâld (Schoterplein) • Winkelcentrum De Greiden • Nieuwe woningbouw- en inbreidingslocaties • Grotere maatschappelijke voorzieningen (zoals bij bibliotheken of het gemeentehuis) • Ziekenhuis Frisius MC Heerenveen • Omgeving s upermarkt en voorzieningencluster Jubbega Wijkhubs worden bij voorkeur geplaatst op logische, goed bereikbare en drukbezochte locaties. Dit kan zijn bij woningbouwlocaties of maatschappelijke voorzieningen in de dorpen.

5.4 Parkeren in woongebieden Binnen ons mobiliteitsbeleid zoeken we een goede balans tussen voldoende parkeergelegenheid en het stimuleren van duurzame mobiliteit. Parkeren is geen doel op zich, maar ondersteunt het goed functioneren van woonwijken. Duidelijke regels en handhaving zijn daarbij nodig voor draagvlak, verkeersveiligheid en leefbaarheid. In woonwijken en bij nieuwbouw moet parkeren het wonen ondersteunen, zonder de omgeving te overheersen. Parkeervoorzieningen zijn noodzakelijk, maar mogen de kwaliteit en leefbaarheid niet aantasten . Dit werken we uit in een aantal principes: • De juiste plek voor de auto - We sturen waar mogelijk op parkeren op eigen terrein, in gezamenlijke vo orzieningen of aan de rand van woongebieden. Zo komt er in woonstraten meer ruimte voor verblijf, groen en ontmoeting. • Prioriteit voor kwetsbare verkeersdeelnemers - Lopen, fietsen en verkeersveiligheid gaan vóór parkeren, in lijn met het STOMP-principe. • Schoolomgevingen en woonstraten zijn geen parkeervoorziening - Bij scholen ontmoedigen we parkeren, vooral tijdens haal - en brengmomenten. Dit zorgt voor overzichtelijke en veilige schoolomgevingen. • Zwaar verkeer hoort niet in woonstraten - Vrachtwagens, landbouwvoertuigen en ander zwaar verkeer parkeren buiten woongebieden.

• Contextafhankelijk beleid - In dorpen en het buitengebied blijft vrij parkeren meestal de norm, passend bij de locatie en het autobezit. Deelmobiliteit Deelmobiliteit kan ervoor zorgen dat er minder parkeerplaatsen nodig zijn, omdat mensen minder vaak een eigen auto hebben. Hoe dit werkt, verschil t per gebied. In het centrum , met voldoende openbaar vervoer en veel voorzieningen, kan deelmobiliteit een goed alternatief zijn voor de eigen auto. Daarom kan hier meer worden afgeweken van het aantal parkeerplaatsen , als het aanbod van deelmobiliteit betrouwbaar, zichtbaar en goed geregeld is. In andere wijken blijft de auto vaak belangrijker. Deelmobiliteit kan hier helpen om de parkeerdruk te verlagen, maar dit effect is vaak klein. Dit vraagt om maatwerk en goede afspraken. Minder parkeerplaatsen kan alleen als deelmobiliteit goed en blijvend wordt geregeld. Parkeren als onderdeel van gebiedsontwikkeling Bij nieuwbouwplannen en herinrichtingen van bestaande wijken zien we parkeren als onderdeel van mobiliteit als geheel. Dit betekent dat parkeeroplossingen: • samen worden ontworpen met wegen, fietspaden en looproutes; • worden afgestemd op het openbaar vervoer en mobiliteitshubs; • en worden ingezet om duurzame mobiliteitskeuzes aantrekkelijker te maken.

In dichtbebouwde gebieden en bij gemengde functies (zoals wonen en werken) kijken we naar dubbelgebruik van parkeer plaatsen. Zo gebruiken we de ruimte die er is efficiënter, en houden we meer ruimte over voor groen en verblijven. Figuur 5-3 Voorbeeld hublocatie in de gemeente Lichtenvoorde Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 39 Voor het Kattebos in Heerenveen is een eerste impressie opgesteld voor een mogelijke herinrichting van de straat. In deze impressie vormt de aanwezigheid van de school een nadrukkelijk uitgangspunt. De inrichting wordt zodanig vormgegeven dat kinderen en andere kwe tsbare verkeersdeelnemers herkenbaar prioriteit krijgen en dat de schoolomgeving uitnodigt tot lopen en fietsen. Door ruimte te geven aan voetgangers (veilig oversteken, logische looproutes) en fietsers (herkenbare en waar passend gescheiden fietsvoorzieningen) stimuleren we een duurzame en gezonde manier van reizen van en naar school. Tegelijkertijd wordt de weg zo ingericht dat veilige verplaatsingen vanzelfsprekend worden: de rijsnelheid van gemotoriseerd verkeer wordt passend bij de functie van de straat verlaagd en de inrichting wordt hierop afgestemd, zodat snelheid en gedrag geloofwaardig worden ondersteund.

In de openbare ruimte ontstaat daarmee meer ruimte voor verblijfskwaliteit, groen en ontmoeten, terwijl de bereikbaarheid van het gebied geborgd blijft. Belangrijke routes voor openbaar vervoer en hulpdiensten blijven daarbij functioneel en herkenbaar; waa r nodig wordt de doorstroming op deze routes meegenomen in het verdere ontwerp, in samenhang met de STOMP-afwegingen IMPRESSIE | Kattebos (Heerenveen) Schoolomgeving als uitgangspunt Nu Impressie Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 40 6. Gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 41 6. Gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen In de gemeente Heerenveen vinden we een gezonde, veilige en prettige leefomgeving belangrijk . Mobiliteit speelt daarbij een belangrijke rol. Door het STOMP-principe toe te passen bij de inrichting van de openbare ruimte, stimuleren we duurza am en toegankelijk vervoer. Zo dragen we bij aan gezondheid, bereikbaarheid en leefbaarheid in onze wijken en dorpen. Dit vraagt om een andere inrichting van de openbare ruimte: minder plek voor auto’s en meer voor lopen, fietsen en goed openbaar vervoer. Tegelijk blijft de auto voor een deel van onze inwoners noodzakelijk.

Daarom maken we per gebied keuzes die passen bij bereikbaarheid én leefbaarheid. In dit hoofdstuk werken we deze keuzes uit aan de hand van de belangrijkste mobiliteitsthema’s voor wijken en dorpen. 6.1 Stimuleren voetgangers Voetgangers staan centraal in het mobiliteitssysteem en krijgen daarom prioriteit in de openbare ruimte. Een veilige en prettige loopomgeving draagt bij aan gezondheid, inclusiviteit en leefbaarheid. Belangrijk zijn duidelijke en veilige oversteekplaatsen op drukke looproutes, zoals bij scholen, winkels en OV-haltes. Oversteken moet logisch aanvoelen, met verkeer dat zijn snelheid en gedrag aanpast aan voetgangers. We zetten daarnaast in op autoluwe en waar mogelijk autovrije woonwijken. Minder auto’s zorgen voor meer rust, veiligheid en ruimte om te ontmoeten en te spelen. Tot slot zorgen we voor goed onderhouden, brede en goed verlichte voetpaden, vooral op routes naar OV-haltes. Obstakelvrije paden maken lopen veilig en toegankelijk voor iedereen, ook voor mensen met een beperking, kinderwagens of rollators. 6.2 Stimuleren fietsers Het stimuleren van fietsgebruik vraagt om een samenhangende aanpak, waarin comfort, veiligheid en bereikbaarheid centraal staan. Een logisch, herkenbaar en goed onderhouden fietsnetwerk vormt daarbij de basis. In paragraaf 3.3 is al ingegaan op de positie van fietsers en het fietsnetwerk.

Veiligheid en comfort als basisvoorwaarden Het stimuleren van fietsgebruik begint bij het bieden van een veilig en comfortabel netwerk. Mensen kiezen niet alleen voor de fiets omdat het duurzaam is, maar vooral omdat het prettig en betrouwbaar aanvoelt. Daarom zetten we in op: • het verminderen van onveilige situaties en conflicten met gemotoriseerd verkeer; • herkenbare en logisch ontworpen fietsroutes; • voldoende breedte van fietspaden, passend bij intensiteit en type fietsers; • en overzichtelijke kruisingen en oversteekplaatsen.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 42 Veiligheid en comfort zijn daarmee geen bijvangst, maar randvoorwaarden om het fietsgebruik duurzaam te laten groeien. Figuur 6-1 Impressie vrij liggend fietspad op de Haskeruitgang (Heerenveen) Omgaan met veranderende fietstypen Er komen steeds meer verschillende soorten fietsen, zoals e -bikes, bakfietsen en fatbikes. Dit maakt fietsen toegankelijker voor meer mensen, maar zorgt ook voor grotere snelheidsverschillen en meer ruimtegebruik. Daarom houden we bij het stimuleren van fietsgebruik rekening met: • verschillen in snelheid en gedrag; • de behoefte aan bredere en robuustere fietsvoorzieningen; • en het voorkomen van onveilige menging waar dat niet passend is. Dit vraagt om een fietsnetwerk dat meegroeit met veranderende mobiliteit en aansluit op het gebruik. Voor ontwikkelingen rond fatbikes en nieuwe voertuigen, zoals elektrische steps, volgen we bij voorkeur het landelijke beleid. Wel houden we pilots, zoals gebiedsverboden voor fatbikes in Enschede, in de gaten.

Verbeterde inrichting fietspaden De volgende uitgangspunten worden gehanteerd om de inrichting van onze fietspaden te verbeteren: • Aansluiten bij actuele richtlijnen en vernieuwde wensbeelden – We richten fietspaden in volgens de (nieuwe) CROW ‑richtlijnen, met een duidelijke scheiding van verkeersstromen op basis van snelheid en massa. Daarbij letten we op zaken als breedte, bochten en remafstanden en kiezen we voor een logische inrichting. Op 50 km/u‑wegen passen we geen suggestiestroken toe vanwege veiligheidsrisico’s. • Maatwerk bij ruimtegebrek en veilige menging - We streven naar voldoende brede en comfortabele fietspaden op het hoofd- en recreatieve netwerk. Waar ruimte beperkt is, kiezen we voor maatwerk, met altijd oog voor veiligheid en comfort. Op plekken waar fietspaden (structureel) te smal zijn, bekijken we of het veiliger is om fietsers (deels) op de rijbaan te laten rijden, bijvoorbeeld met lagere snelheden of een onverplicht fietspad. • Verlichting en (sociale) veiligheid – We hanteren bij verlichting op fietspaden een zorgvuldige balans tussen verkeersveiligheid, sociale veiligheid en donkerte. Goede verlichting draagt bij aan zicht, herkenbaarheid en een veilig gevoel voor fietsers, met name in de avond- en nachtperiode. Tegelijk beperken wij onnodige lichtuitstraling vanwege de effecten op mens, dier en de kwaliteit van de leefomgeving.

Daarom passen wij een functiegerichte en locatieafhankelijke benadering toe. Drukke fietsroutes, kruispunten en oversteken worden voldoende verlicht, terwijl op rustiger of ecologisch gevoelige locaties kan worden gekozen voor soberdere of slimme verlichting. Hiermee ondersteunen wij een veilig en aantrekkelijk fietsnetwerk, in samenhang met het gemeentelijke lichtbeleid. 6.3 Kwaliteit OV verbeteren Mobiliteit is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Met name voor ouderen en mensen met een beperking is het van belang dat voorzieningen goed bereikbaar zijn. Door vergrijzing neemt deze behoefte de komende jaren verder toe. Openbaar vervoer is een belangrijke pijler in Heerenveen en maakt dagelijkse reizen mogelijk voor inwoners zonder auto. De kwaliteit van het OV staat onder druk en de afgelopen jaren zijn keuzes gemaakt om de kwaliteit te verbeteren. Wij zetten ons in om het OV aantrekkelijk en betrouwbaar te houden, en kijken daarbij naar de samenhang met WMO ‑vervoer en aanvullende initiatieven zoals buurtbussen en vrijwilligersvervoer.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 43 Wat we als gemeente wél direct kunnen beïnvloeden Hoewel we voor grote wijzigingen binnen het OV afhankelijk zijn van de provinciale concessie, kunnen we als gemeente wel degelijk sturen via: • kwaliteit en toegankelijkheid van haltes (o.a. verhoogde perrons, overkapping haltes, betere verlichting, toegankelijkheid voor mindervaliden); • (overdekte) fietsenstallingen bij bushaltes en veilige routes ernaartoe; • ketenlogica: goede aansluitingen tussen fiets, lopen, OV en (waar passend) hubs; • ruimte voor OV in ontwerp en herinrichting, zodat reistijdverlies door lagere snelheden kan worden beperkt door betere doorstroming; • Betaalbaarheid OV, door regeling op te stellen voor minima om gratis met de bus te gaan (in dalperiode). Toegankelijkheid verbeteren De toegankelijkheid van het openbaar vervoer bepaalt in grote mate of mensen de bus of trein gebruiken. We verbeteren de toegankelijkheid door haltes beter bereikbaar te maken, bijvoorbeeld met veilige oversteekplaatsen, op- en afritten en geleidelijnen. Zo kan iedereen zelfstandig en comfortabel reizen. Ook verhoogde haltes en een lage instap bij bussen en treinen verbeteren de toegankelijkheid, bijvoorbeeld voor mensen met een beperking, ouderen en ouders met kinderwagens.

Daarnaast zijn duidelijke hellingbanen, brede doorgangen en goed onderhouden perrons belangrijk voor een veilige en vlotte doorstroming. Goede informatievoorziening is essentieel. Reisinformatie moet helder, actueel en in verschillende vormen beschikbaar zijn, zoals visueel, auditief en digitaal. Denk aan duidelijke omroepberichten, goed leesbare schermen en toegankelijke apps die rekening houden met mensen met een visuele of auditieve beperking. Eenvoudige taal en herkenbare symbolen zorgen ervoor dat de informatie voor iedereen begrijpelijk is. Aanvullende collectieve concepten waar regulier OV tekortschiet Waar regulier OV niet goed past , verkennen en ondersteunen we aanvullende oplossingen die elders succesvol zijn, zoals: • Samobiel (meerijdienst voor dorpsbewoners); • VSP-auto Caleidoscoop, ANWB AutoMaatje, WMO ‑taxi en Valys als aanvullend publiek vervoer. De inzet van collectieve concepten zijn geen vervanging van bestaande OV-lijnen, maar gelden als een aanvulling en het versterken van huidig OV. De succesfactoren van bijvoorbeeld Samobiel zijn dat h et netwerk van stopplaatsen en routes gezamenlijk ontworpen wordt met de bewoners, zodat lokale kennis wordt benut. Daarnaast dragen lage kosten, het delen van voertuigen en goede afstemming met de provincie bij aan succes.

Deelconcepten werken het best als ze onderdeel zijn van een samenhangend vervoerssysteem met OV en andere mobiliteitsoplossingen. Belangrijk is dat initiatieven goed vindbaar en toegankelijk zijn, en goed aansluiten op het reguliere OV en WMO‑vervoer, zodat ze elkaar versterken. Het bundelen van initiatieven in wijkhubs heeft de voorkeur. Ook moeten ze online duidelijk en gebruiksvriendelijk zijn voor alle inwoners. Figuur 6-2 Busstation Heerenveen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 44 6.4 Auto in balans 30 km/u binnen de bebouwde kom de norm De gemeente Heerenveen kiest voor 30 km/u als norm binnen de bebouwde kom, om te komen tot een veiliger en leefbaarder straatbeeld voor voetgangers en fietsers. “30, tenzij” als uitgangspunt We hanteren het principe “30 km/u, tenzij”. Dat betekent dat 30 km/u de norm is in woon - en verblijfsgebieden. Uitzonderingen maken we voor wegen met een belangrijke ontsluitingsfunctie en voor belangrijke OV‑routes, waar 50 km/u of een andere passende snelheid nodig blijft. Gefaseerde invoering en ‘werk met werk’ Een snelheidswijziging is pas geloofwaardig als de inrichting klopt. Daarom voeren we 30 km/u stap voor stap in en combineren we dit zo veel mogelijk met onderhoud.

Daarbij geven we prioriteit aan wegen zonder aparte fietsvoorzieningen en plekken waar mengen met fietsers tot risico’s leidt. Handhaving als onderdeel van de 3 E’s We benaderen verkeersveiligheid integraal via Educatie, Engineering en Enforcement. Bewoners geven aan dat in woonstraten vaak te hard wordt gereden; daarom combineren we geloofwaardige inrichting met communicatie en – waar nodig – gerichte handhaving, mede op basis van monitoring en Fiximeldingen. Handhaving op 30-wegen Bewoners gaven tijdens de participatiemomenten aan dat zij vinden dat de snelheid in woonstraten vaak te hoog ligt. Ook uit fiximeldingen blijkt dat de snelheid in woonstraten leidt tot onveilig gevoel. Door 30 km/u in te stellen binnen de bebouwde kom worden ook de laatste woonstraten in Heerenveen die nu nog 50 km/u zijn in snelheid afgewaardeerd. Alleen een lagere snelheid instellen is niet genoeg: de inrichting van de weg moet daarbij passen om het rijgedrag echt te veranderen. Het verlagen van de snelheid in woonstraten lukt niet alleen met snelheidsremmers. Daarom zetten we in op de 3 E’s: inrichting, handhaving en educatie. Welke aanpak nodig is, verschilt per locatie en vraagt om maatwerk. Belangrijk is dat de weg logisch is ingericht en past bij het gebruik. Zo begrijpen weggebruikers welk gedrag wordt verwacht en kan er beter worden gehandhaafd.

Figuur 6-3: Voorbeeld van handhaven op 30-wegen (Bodegraven-Reeuwijk)

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 45 Voor Skoatterwâld is een eerste impressie uitgewerkt voor de ontwikkeling van een wijkhub in de omgeving van MFC De Spil en de nabijgelegen basisscholen. Deze plek vormt al een vanzelfsprekende ontmoetingsplek in de wijk en is daarmee kansrijk om mobilitei t en dagelijkse voorzieningen logisch te bundelen. De wijkhub kan uitgroeien tot een herkenbaar punt waar verschillende functies samenkomen. Door voorzieningen te concentreren, ontstaat een toegankelijke en goed vindbare locatie voor onder andere fietsvoorzieningen, deelmobiliteit, laadcapaciteit voor elek trische voertuigen en pakketafhaalvoorzieningen. Daarmee ondersteunen we de mobiliteitstransitie op wijkniveau en bieden we inwoners een praktisch alternatief voor (met name) de tweede auto. Bij de verdere uitwerking is het uitgangspunt dat de hub veilig, sociaal veilig en goed bereikbaar is, met logische loop - en fietsroutes vanuit de wijk en een inrichting die past bij de verblijfsfunctie van de omgeving. Zo versterken we niet alleen de bereikbaarheid, maar ook de leefkwaliteit en het dagelijks gebruik van deze centrale plek in Skoatterwâld.

IMPRESSIE | Wijkhub Skoatterwâld (Heerenveen) MFC De Spil als centraal knooppunt Impressie Nu Nu Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 46 7. Kwaliteit en veerkracht van het landschap Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 47 7. Kwaliteit en veerkracht van het landschap We willen dit landschap behouden en versterken. Mobiliteit speelt daarbij een belangrijke rol: de inrichting van wegen en routes bepaalt hoe veilig, leefbaar en bereikbaar het gebied is voor inwoners, recreanten en ondernemers. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe mobiliteit bijdraagt aan een sterk landschap, met aandacht voor recreatieve routes, veilige snelheden, vervoer over water en de inpassing van zwaar verkeer. 7.1 Fietsen in het buitengebied Ook in het buitengebied en de dorpen biedt de fiets steeds meer kansen. Door de e-bike zijn afstanden naar voorzieningen , werk en tussen dorpen beter te overbruggen. Daarom stimuleren we het fietsgebruik buiten de kern door in te zetten op: • veilige en directe fietsverbindingen tussen dorpen en stedelijke voorzieningen; • voldoende breedte en kwaliteit op routes waar recreatief en functioneel fietsverkeer samenkomt; • aandacht voor sociale veiligheid in het buitengebied; • en het combineren van functionele en recreatieve fietsroutes waar dat passend is.

We erkennen dat het buitengebied andere eisen stelt aan inrichting en beheer dan de kern. Daarom kiezen we voor maatwerk, passend bij het landschap, gebruik en intensiteit. Figuur 7-1 Impressie ombouw parallelweg naar fietsstraat/vrij liggend fietspad op Zestienroeden 7.2 Recreatie Binnen de gemeente wordt veel recreatief gewandeld en gefietst. De wensen verschillen: de ene wandelaar kiest voor onverharde paden, de andere voor brede en comfortabele routes. Ook fietsers hebben verschillende voorkeuren, afhankelijk van type fiets en snelheid. Daarom vragen recreatieve routes om maatwerk, passend bij landschap, gebruik en intensiteit. Kwaliteit van het recreatieve netwerk: monitoren en gericht verbeteren De komende jaren monitoren we het fiets - en wandelnetwerk (Figuur 7-3) en verbeteren we waar nodig. Daarbij werken we samen met partners die ervaring hebben met kwaliteitsbeoordeling en beheer van recreatieve routes, zoals Marrekrite en het Friese Wandelplatform , om kwaliteit en knelpunten goed in beeld te krijgen.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 48 Figuur 7-3 Recreatief fietsnetwerk gemeente Heerenveen We verbreden niet automatisch alle recreatieve routes. Per route bepalen we wat nodig is om veiligheid, comfort en beleving te waarborgen. Voor nieuwe recreatieve routes werken we met een standaardprofiel, afgestemd op gebruik en intensiteit, zodat we consistent en toekomstbestendig ontwikkelen. Ontbrekende schakels en gebiedsgerichte wensen Uit een eerste inventarisatie komen verschillende “missing links” en wensen naar voren die de komende jaren nadere uitwerking vragen. • Fietsverbinding langs de Tjonger (Heerenveen richting Mildam) Plaatselijk Belang Mildam en “Eensgezindheid” vragen al langer om een betere fietsverbinding langs de Tjonger. Samen met betrokken gemeenten zijn de haalbaarheid en varianten onderzocht. De komende jaren werken we dit verder uit, in afstemming met de omgeving en partners. • Mountainbike‑route Heerenveen/ Parklandschap Oranjewoud In bosrijke gebieden neemt het gebruik van mountainbikes toe. In en rond Oranjewoud lag de planvorming tijdelijk stil vanwege het Strategisch Gebiedsperspectief. Daarin kiezen we voor een uitdagende mountainbikeroute langs de randen van het parklandschap, om wild fietsen te voorkomen en recreatiestromen te scheiden.

De komende jaren werken we dit samen met partners verder uit richting realisatie. • TOP Toeristische overstappunten (TOP’s) zijn belangrijke startpunten voor recreanten in Heerenveen. Hier kunnen bezoekers eenvoudig overstappen van auto of openbaar vervoer naar recreatieve wandel-, fiets - of vaarroutes. In de gemeente zijn onder andere in Akkrum, Aldeboarn, Jubbega en Heerenveen TOP’s aanwezig. Ommetje Akkrum In Akkrum leeft de wens voor wandelroute(s) tussen de 4 en 8 km. De bestaande routes zijn aanzienlijk korter of langer . Daarom is er wens voor een ‘ommetje Akkrum’: een veilige, vrijliggende wandelroute, bij voorkeur los van wegen, geschikt voor dagelijks gebruik, bijvoorbeeld met gezin of hond. Voor Aldeboarn is de wens om een ommetje te realiseren dat het dorp verbindt met De Deelen. Dit kan aansluiten bij het Friese Veenweideprogramma 2021-2030, gericht op het versterken van kwaliteit en identiteit van het gebied. Ook op andere plaatsen in de gemeente groeit de vraag naar recreatieve wandel - en fietsroutes. Daarom zetten we de komende jaren in op kwaliteitsverbetering van het recreatieve netwerk, naast het functionele netwerk. Figuur 7-2: Bankje langs wandelroute Akkrum (bron: Zuidoostfriesland.nl)

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 49 • Ommetjes en wandelroutes Voor Aldeboarn is, net als in Akkrum, de wens om een ommetje te maken richting De Deelen. Ook op andere plekken groeit de behoefte aan aantrekkelijke ommetjes. Daarom zetten we in op het verbeteren van het recreatieve netwerk, naast het functionele netwerk. 7.3 60 buiten de bebouwde kom Voor een veilig en leefbaar buitengebied hanteren we 60 km/u als uitgangspunt op gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom, waar dat past bij functie en gebruik. Dit sluit aan bij de ambitie om kwetsbare verkeersdeelnemers beter te beschermen en om vorm, functie en gebruik van wegen beter met elkaar in balans te brengen. “60 km/u” als norm, met uitzonderingen waar nodig Met 60 km/u als uitgangspunt verbeteren we de verkeersveiligheid, vooral waar fietsers en gemotoriseerd verkeer samenkomen. Op belangrijke ontsluitingswegen of wegen van andere beheerders is maatwerk en goede afstemming nodig. Inrichting en gefaseerde invoering Een snelheidsregime werkt alleen met een passende inrichting. Daarom voeren we aanpassingen gefaseerd uit, bij voorkeur gecombineerd met onderhoud. We sluiten daarbij aan op CROW ‑richtlijnen, zodat wegen herkenbaar en eenduidig worden ingericht, ook in lijn met omliggende gemeenten.

7.4 Zwaar verkeer Zwaar verkeer is belangrijk voor economie en landbouw, maar kan in dorpen en op smalle wegen de veiligheid en leefbaarheid onder druk zetten. Daarom maken we onderscheid tussen vracht - en landbouwverkeer en sturen we op routes en inrichting waarbij zwaar v erkeer een duidelijke plek heeft, zonder de omgeving onnodig te belasten. Vrachtverkeer: weren uit woonstraten en voorzieningen op orde Zwaar verkeer hoort bij voorkeur niet in woonstraten. Daarom weren we vrachtverkeer waar mogelijk uit woongebieden en sturen we op passende routes. Ook willen we het parkeren van zwaar verkeer uit woonstraten halen door (sociaal) veilige truckparkings buiten de woongebieden te ontwikkelen. Waar zwaar verkeer nodig is (bijvoorbeeld in lintbebouwing of routes zonder realistisch alternatief ), zoeken we naar een goede balans tussen veiligheid, leefbaarheid en doorstroming. Dat kan betekenen: lagere snelheden, veilige oversteekplaatsen en waar mogelijk scheiding van verkeersstromen. Vanaf 1 juli 2026 betalen vrachtwagens in Nederland per gereden kilometer. Deze heffing geldt voor voertuigen zwaarder dan 3.500 kilo op vrijwel alle snelwegen en een aantal provinciale en gemeentelijke wegen. Hoe schoner en lichter het voertuig, hoe lager het tarief. Zo stimuleert de overheid duurzamer transport en minder CO₂ -uitstoot.

Elektrische vrachtwagens betalen ook, maar vallen in de laagste tariefklasse. De gemeente Heerenveen houdt er rekening mee dat vrachtverkeer uitwijkt naar andere wegen, zoals provinciale en gemeentelijke routes in en buiten de kernen. We monitoren dit en nemen zo nodig maatregelen om de leefbaarheid te beschermen, zoals met aangepaste routes, venstertijden, beperkingen voor zwaar verkeer of aanpassingen aan de weg. Landbouwverkeer: veilige routering en periodieke actualisatie Voor landbouwverkeer is een kwaliteitsnetwerk opgezet van wegen en paden die beter geschikt zijn voor landbouwvoertuigen. Dit helpt de verkeersveiligheid te verbeteren en overlast te verminderen. We hebben onveilige locaties in beeld gebracht en waar mogel ijk alternatieve routes aangewezen. Daarbij wegen we veiligheid, bereikbaarheid, milieu, landschap en kosten in samenhang af. We blijven dit netwerk actualiseren, zodat we kunnen inspelen op veranderingen in landbouw, voertuigen en verkeersdruk. Zo houden we het buitengebied bereikbaar én veilig voor gebruikers en ondernemers. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 50 Ontmoetingslocaties (sportvelden, zwembad, etc.) in het buitengebied vragen om een integrale benadering, waarbij niet alleen de locatie zelf maar ook de omgeving en bereikbaarheid aandacht vragen.

Belangrijk hierbij zijn veilige en overzichtelijke toegangsroutes. Goed onderhouden fiets - en wandelpaden, duidelijke bewegwijzering en passende verlichting zorgen ervoor dat sporters en bezoekers de sportvelden en het zwembad veilig kunnen bereiken, ook in de avonduren. Het beschermen van kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals kinderen, ouderen en sporters die zich te voet of per fiets verplaatsen, is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Lage snelheden op aanrijroutes, verkeersremmende maatregelen en duidelijke inrichting va n kruispunten zorgen ervoor dat iedereen zich veilig kan verplaatsen van en naar de sportvelden en het zwembad in het buitengebied. Veilige en toegankelijke sportvelden stimuleren bewegen, ontmoeting en een actieve leefstijl, terwijl duurzame mobiliteit bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. Door sport, mobiliteit en veiligheid met elkaar te verbinden, ontstaat een omgeving die uitnodigt tot gezond en verantwoord gebruik voor alle inwoners. IMPRESSIE | ‘t Heídefjild Jubbega ‘t Heídefjild als veilige en sportieve locatie Impressie Nu Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 51 8. Monitoring Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 52 8. Monitoring Met het Omgevingsprogramma Mobiliteit werken we aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem.

Om de ambities uit de Mobiliteitsvisie waar te maken, volgen we ontwikkelingen en maken we effecten inzichtelijk. Zo kunnen we beoordelen of de mobiliteitstransitie de gewenste richting op gaat en waar bijsturing nodig is. Monitoren in de geest van de Omgevingswet De Omgevingswet vraagt van gemeenten om actief te monitoren en bij te sturen. Dat betekent: meten wat we doen, evalueren of het werkt en zo nodig aanpassen. Hiervoor gebruiken we een set indicatoren die inzicht geven in voortgang, risico’s en effecten. We sluiten aan op het basismodel van het VNG ‑mobiliteitsdashboard en werken volgens de stappen: doelen → meten → evalueren → bijsturen, gekoppeld aan de PDCA‑cyclus en de gemeentelijke P&C‑cyclus. Prestatie- en effectindicatoren We volgen zowel wat we doen (bijv. aantal 30 km/u ‑straten, kilometers fietspad) als wat het oplevert (bijv. snelheid, ongevallen, beleving). Ook nemen we ervaringen van inwoners mee, bijvoorbeeld via peilingen, om zicht te houden op effecten in de praktijk. Indicatoren en databronnen (richtinggevend) Onderstaande set vormt de basis waarop we verder door ontwikkelen. We bouwen voort op bestaande landelijke en lokale data , aangevuld met eigen tellingen en inventarisaties. • Snelheid – gemeentelijke tellingen, Nationaal Databestand Wegen • Ongevallen – registratie/analyses via beschikbare ongevallendata (bijv.

Via‑bronnen zoals VIA en MOVE) • CO₂‑uitstoot – Klimaatmonitor (Rijkswaterstaat) • Fietsbewegingen – gemeentelijke tellingen • Aantal elektrische auto’s – Rijksdienst Wegverkeer • Gebruik laadpalen – data van laadaanbieders • Personenautobezit – CBS • Luchtkwaliteit – RIVM/Luchtmeetnet • Kwaliteit voetpaden – inventarisatie, (vorm)toetsing en risicobenadering • Kwaliteit fietspaden – inventarisatie, (vorm)toetsing en risicobenadering • Landbouwverkeer – gemeentelijke tellingen • OV‑dichtheid/ OV‑bereikbaarheid – periodieke monitoring • OV-snelheid/OV-rijtijd – periodieke monitoring o.b.v. KV6 en Qbuzz Rapporteren en bijsturen We rapporteren de resultaten van de monitoring periodiek aan het college van B&W en de gemeenteraad , middels de P&C -cyclus. Waar nodig sturen we bij, bijvoorbeeld via een nieuw uitvoeringsprogramma of aangepaste prioriteiten. Extra maatregelen die meer middelen vragen, lopen via de jaarlijkse begrotingscyclus. Zo houden we de koers vast, maar blijven we wendbaar in uitvoering. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 53 9. Uitvoering Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 54 9. Uitvoering Het Omgevingsprogramma Mobiliteit bepaalt de koers voor het mobiliteitsbeleid in Heerenveen aan de hand van vier hoofdambities.

Dit Mobiliteitsplan werkt deze verder uit en geeft kaders voor inrichting, snelheid, netwerkontwikkeling en bereikbaarheid. De uitvoering vraagt om samenhang, duidelijke keuzes en een werkwijze die past bij de Omgevingswet: integraal, flexibel en in samenhang met andere opgaven. Integraal werken als uitgangspunt Integraal werken staat centraal in de uitvoering. Bij elke maatregel kijken we niet alleen naar mobiliteit, maar ook naar de samenhang met andere thema’s zoals wonen, economie, beheer, klimaat en gezondheid. Mobiliteit is daarmee geen losstaand onderwerp, maar een verbindende factor in gebiedsontwikkeling. Daarvoor is het belangrijk dat het Omgevingsprogramma Mobiliteit binnen de hele organisatie bekend is en actief wordt gebruikt. Plannen en projecten worden daarom al in een vroeg stadium aan dit programma getoetst, zodat keuzes tijdig kunnen worden bijgest uurd en bijdragen aan de mobiliteitsdoelen van Heerenveen. Rol van Team Verkeer Team Verkeer heeft een adviserende en verbindende rol in de uitvoering. Het team draagt bij aan: • het kiezen van passende mobiliteitsoplossingen; • het beheersen van verkeersveiligheidsrisico’s; • en het borgen van kwaliteit in ontwerp en inrichting. Zo zorgen we dat beleidsprincipes, zoals STOMP en Duurzaam Veilig, zichtbaar worden toegepast in projecten.

Uitvoeringsprogramma Mobiliteit Als vervolg op de Mobiliteitsvisie en het Mobiliteitsplan stellen we een Uitvoeringsprogramma Mobiliteit op. Dit uitvoeringsprogramma maakt concreet: • welke maatregelen en projecten we uitvoeren; • in welke periode; • en welke capaciteit en budgetten daarvoor nodig zijn. Het uitvoeringsprogramma wordt opgenomen in de (meerjaren)begroting, zowel voor geld als voor organisatorische inzet. Werk met werk maken en cofinanciering Als maatregelen bijdragen aan de mobiliteitsdoelen van Heerenveen, werken we volgens het principe “werk met werk maken”. Dat betekent dat we mobiliteitsmaatregelen zoveel mogelijk combineren met: • beheerwerkzaamheden en wegonderhoud, • herinrichtingsprojecten, • gebiedsontwikkelingen, • en (waar relevant) het strategisch plaatsen van laadinfrastructuur of het stellen van eisen aan knooppunten. Cofinanciering Mobiliteit is één van de drie speerpunten in het Europabeleid van de gemeente. Europese subsidies helpen om deze opgaven te versterken, bijvoorbeeld via kennis, samenwerking en financiering. Bij de uitvoering van het omgevingsprogramma benutten we daarom waar mogelijk subsidies en bijdragen van provincie, rijk en Europa. Door aan te sluiten bij nationale en Europese ontwikkelingen en kansen sluiten onze plannen beter aan op bestaand beleid en vergroten we de uitvoeringskracht en het effect van beschikbare subsidies.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 55 Bijlagen Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 56 Bijlage A – Risicoanalyse fietsroutes Uit beschikbare data (VIA.nl) blijkt dat op het hoofdnetwerk fiets meerdere onveilige locaties te benoemen zijn. Op deze locaties zijn de afgelopen jaren meerdere ongevallen geregistreerd. Met name de noord-zuidverbinding vanaf het centrumgebied langs de Burgermeester Falkenaweg komt naar voren, op dit traject hebben in de periode 2020 -2025 ongeveer 24 ongevallen plaatsgevonden waarbij fietsers betrokken zijn. Hierbij zijn 14 fietsers gewond geraakt. Locaties op het hoofdfietsnetwerk en het secundaire fietsnetwerk die opvallen in de ongevalsanalyse zijn: • Burgermeester Falkenaweg (Heerenveen) • T-splitsing Tolhuisweg-Sallandlaan (Heerenveen) • Traject Trambaan & Fok (Heerenveen) • Traject Heideburen & Nieuwburen (Heerenveen) • Traject Haskeruitgang & Ds. Kingweg (Heerenveen) • Boarnsterdyk (Akkrum) Naast een beoordeling op basis van verkeersongevallen kan ook een risicoprofiel worden opgesteld, Figuur 0-1. Het risicoprofiel wordt bepaald door de intensiteiten op de fietsroute in combinatie met de breedtes van de fietspaden. Drukke fietspaden met een smalle inrichting scoren daardoor minder in het risicoprofiel.

Locaties die opvallen op basis van het ongevalsrisico zijn: • Vrijliggend fietspad Burgemeester Falkenaweg • Vrijliggend fietspad K.R. Poststraat • Fietsstrook Fok • Vrijliggend fietspad Tolhuisweg • Vrijliggend fietspad Haskeruitgang Figuur 0-1 Verkeersveiligheidsmeter voor fietsinfrastructuur Heerenveen (bron: Risicoanalyse Heerenveen) Uit openbare data is eveneens af te leiden dat niet alle fietsvoorzieningen binnen de gemeente Heerenveen voldoen aan de gestelde inrichtingseisen. Onderstaande trajecten omvatten ontbrekende of onvolledige fietsvoorzieningen. • Burgemeester Falkenaweg (noord–zuidverbinding) Dit traject vormt een belangrijke schakel in het fietsnetwerk. In de periode 2020–2025 zijn hier meerdere ongevallen geregistreerd waarbij fietsers betrokken waren. De combinatie van intensief gebruik en beperkte ruimte vraagt om een heroverweging van profiel, breedte en kruispuntinrichting. • Oranje Nassaulaan – Burgemeester Falkenaweg De kruising is een belangrijk overstappunt in het netwerk en vraagt om een duidelijke en veilige inrichting voor fietsers, met aandacht voor overzicht en voorrangssituaties.

Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 57 • Tolhuisweg – Sallandlaan Bij deze T-splitsing komen verschillende verkeersstromen samen. Analyse laat zien dat hier sprake is van verhoogd risico voor fietsers, wat aanleiding is om de inrichting nader te bezien. • Trambaan en Fok Op deze trajecten is sprake van gemengd gebruik, snelheidsverschillen en relatief hoge intensiteiten. Dit vraagt om een duidelijke positionering van fietsers binnen het profiel van de weg. • Heideburen en Nieuwburen Binnen dit wijkgebied is sprake van intensief fietsgebruik in combinatie met woonfuncties. Hier ligt de nadruk op het verbeteren van comfort en veiligheid binnen een verblijfsgerichte inrichting. • Haskeruitgang – Ds. Kingweg Deze route vervult een belangrijke rol in zowel functionele als recreatieve verplaatsingen. De inrichting moet aansluiten bij hogere snelheden van e-bikes en bij de verwachte groei van het fietsverkeer. • Boarnsterdyk (Akkrum) Binnen Akkrum is dit een belangrijke fietsverbinding waar ruimtegebrek en menging met gemotoriseerd verkeer aandacht vragen. • Atalantastraat – Koornbeursweg Binnen Heerenveen is die een belangrijke fietsverbinding richting het centrumgebied waar ruimtegebrek en mening van rijrichtingen aandacht vragen.

De inrichting moet aansluiten bij hogere snelheden van e-bikes en bij de verwachte groei van het fietsverkeer. Deze locaties zijn geen vastomlijnde projectenlijst, maar vormen bouwstenen voor het risico gestuurd verbeteren van het fietsnetwerk en worden meegenomen in de verdere uitwerking via het uitvoeringsprogramma. Omgevingsprogramma Mobiliteit: we geven elkaar de ruimte 29 september 2026 Gemeente Heerenveen 58 Bijlage B – Dekkingsgraad OV Heerenveen In onderstaande kaart is de dekkingsgraad van het openbaar vervoer weergegeven. De kleuren op de kaart representeren de bestemmingsdichtheid. Dit wil zeggen: bestemmingen met motieven zoals werk, wonen, onderwijs, recreatie/sport en winkelen. De cirkels geven een reikwijdte van 500 meter rondom haltes aan. Figuur 0-2 Dekkingsgraad openbaar vervoer (tooling Antea Group) De kaart laat zien dat de kern van Heerenveen een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer heeft. Het centrum van Heerenveen (paarse en donkerroze gebieden) heeft de hoogste bestemmingsdichtheid. Dit betekent dat de kern Heerenveen goed ontsloten is. De kern Heerenveen beschikt over meerdere haltes en het bus- en treinstation bevinden zich daar ook.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://heerenveen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fadce172-0d1d-4cd3-9787-29efc7628426?agendaItemId=6bf627e4-1734-4280-9916-eaec9cc0e4b8