Bijlage 1 - meerjarenbegroting 2024-2027 Ambion
Tekst van het document
Am bi ^ n Ambitie, in oh.der^s
.--•"^5fêrl
-.. A ~,...- '^'. If^iÏ- •-^ ,
'^:^mi
'^-^^
Meerjarenbegroting 2024-2027
Inhoudsopgave Bladzijde
Toelichting meerjarenbegroting Ambion 2024-2027 2 1.
Bestuursmodel
2
2. Missie, Identiteit, Visie en Kernwaarden 2 3. (Be)sturing en leiderschap 4 4. Organisatiestructuur en scholen 7 5. Koersthema's voor 2023-2027 7 6. Realisatie bestuurlijke opgave en koersthema's 8 7.
Onderwijskwaliteit
8
8.
Leerlingaantallen
9
9.
Opzet
9
10.
begroting
Financiële
positie
9
11. Meerjarenperspectief en mogelijke risico's 10
12.
Begroting
2024
12
Meerjarenbegroting Stichting Ambion 2023-2027 1 3 Meerjarenbalans
2023-2027
15
Kasstroomoverzicht 2023-2027 16
Financiële
kengetallen
17
Bijlage: Bijlage 1: Ontwikkeling leerlingaantallen Stichting Ambion 20
Toelichting meerjarenbegroting Ambion 2023-2027 Met de koersuitspraken en koersthema's van Ambion als basis, is een meeriarenbearotina opgesteld voor 2023-2027. Hierbij de toelichting op de beQroting.
l. BESTUURSMODEL Ambion, Stichting voor Openbaar Primair Onderwijs, is het bevoegd gezag van 14 openbare basisscholen en 1 school voor speciaal basisonderwijs in de gemeente Heerenveen en 7 openbare basisscholen in de gemeente De Fryske Marren. Beide gemeenten houden toezicht op het openbaar basisonden/vijs in hun gemeenten. De gemeenten Heerenveen en De Fryske Marren benoemen leden van de Raad van Toezicht van Stichting Ambion zoals beschreven in de statuten van de stichting. Ambion wordt geleid door een tweehoofdig College van Bestuur, dat zijn taken uitvoert onder toezicht van een Raad van Toezicht (RvT). Het toezichtkader en de bestuursopdracht (afgeleide van koersplan met speciale ijk-punten bestuur) is door de RvT gezamenlijk met de bestuurders opgesteld. De RvT evalueert jaarlijks haar eigen functioneren waarbij één keer in de twee jaar hier een extern specialist bij wordt betrokken. De stichting hanteert, zonder afwijkingen, de nieuwe Code Goed Bestuur van de PO-raad. Tevens heeft de stichting een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) en een servicebureau dat de scholen op verschillende domeinen adviseert en ondersteunt. Voor het behalen van synergie, het uitwisselen van kennis en ervaring en het realiseren van organisatorische voordelen werken de 22 scholen samen in clusters. De scholen van Ambion zijn gegroepeerd in 4 clusters.
Eén van de directeuren is voorzitter van het cluster. Het cluster vormt ook een periodieke-intervisiegroep. De voorzitters van de clusters en het College van Bestuur bepalen samen dejaaragenda van het directeurenoverleg.
2. MISSIE, IDENTITEIT, VISIE EN KERNWAARDEN Waar staan we voor? Wat willen we bereiken in onze scholen? Wat betekent voor ons de openbare identiteit, van waaruit we handelen? Onze missie, identiteit, visie en de kernwaarden geven richting en betekenis aan ons handelen.
MISSIE Vooruitkijken naar de toekomst. Alert zijn op maatschappelijke ontwikkelingen en daarnaar handelen. Schoolontwikkeling doen wij onderzoeksmatig en waar mogelijk baseren wij ons op gedegen onderzoek. Zo realiseren wij eigentijds en kwalitatief onderwijs voor al onze leerlingen. Onze missie ligt besloten in onze naam: Ambion staat voorAMBitie In ONderwijs.
OPENBARE IDENTITEIT: IEDEREEN IS WELKOM! Op scholen van Ambion is iedereen welkom. Onze scholen vormen een afspiegeling van de samenleving. We vinden het belangrijk dat kinderen en professionals met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten en samen optrekken. De kracht van het openbare onderwijs zit in het feit dat kinderen van ouders van alle gezindten met elkaar naar school gaan, met elkaar leven en met elkaar leren (bron: VOO).
Diversiteit in de scholen zien we als kracht. Het biedt veel mogelijkheden om elkaar te leren begrijpen en van elkaar te leren. Dat vraagt van iedereen vertrouwen in zichzelf en in de ander.
Onze scholen werken intensief samen, maar hebben ook ieder hun eigen gezicht. Door krachten te bundelen en samen te werken is het mogelijk om kennis uit te wisselen en voorzieningen te delen. Zo worden we een steeds sterkere onderwijsorganisatie; een stevig fundament voor het onderwijs in de regio Zuid-Friesland, nu en in de toekomst.
VISIE Op onze tweeëntwintig openbare basisscholen doen we iedere dag alles wat mogelijk is om onze leerlingen zich zo optimaal mogelijk te laten ontwikkelen. Daartoe stimuleren we zowel bij onze leerlingen als onze medewerkers een open, onderzoekende en nieuwsgierige basishouding. Vertrouwen, verbinding, vindingrijkheid en ontwikkeling zijn de pijlers onder onze aanpak.
Onze scholen bieden een veilige, eigentijdse en uitdagende leeromgeving. Hier creëren we kansen voor leerlingen om elkaar te ontmoeten, samen te spelen en te werken en van elkaar te leren. We dagen onze leerlingen uit zich te verwonderen, vragen te stellen en ontdekkingen te doen. leder mens is uniek. Je mag zijn wie je bent en iedereen mag zich op zijn eigen manier ontwikkelen tot een verantwoordelijk mens met respect voor zichzelf, de ander en de omgeving. Wereldburgerschap vormt de basis van ons onderwijs. Wij beschouwen ieder mens als wereldburger en onze leerlingen als wereldburgers in de dop. Met ons onderwijs bereiden we hen voor op het leven in een inclusieve en multiculturele samenleving. We zien de school als een minimaatschappij, een oefenplaats die leerlingen voorbereidt op hun rol als kritische maar sociale (wereld)burger. Door bij onze leerlingen en medewerkers ondernemend en zelfredzaam gedrag te stimuleren dragen we bij aan een samenleving waarin mensen vanuit zelfvertrouwen op constructieve wijze om kunnen gaan met weerstand en vorm kunnen geven aan hun eigen leven, geïnspireerd door hun dromen, wensen en
behoeften, in ontmoeting en dialoog met anderen en de wereld.
KERNWAARDEN We laten ons leiden door 4 kernwaarden. Ze passen bij onze openbare identiteit, missie en visie.
VERTROUWEN
Verblndling
Vindingrijkheid
Vertrouwen Bij alles wat wij doen, staat vertrouwen altijd bovenaan. Wij geloven dat ieder mens als goed mens wordt geboren. Vertrouwen geven, krijgen en delen is voor ons de sleutel. Een Ambion-medewerker heeft een positieve grondhouding en benadert mensen gelijkwaardig.
Vakmanschap (Kwaliteit) Onze medewerkers zijn goed opgeleid, ondernemend en innovatief. We moedigen ze aan om hun eigen expertise te vergroten en hun kennis te delen met collega's. De leerkrachten leggen de basis voor een goede balans tussen leren met hoofd, hart en handen. Hierdoor zijn onze scholen plekken waar kinderen met plezier naartoe gaan en waar zij zich in de volle breedte ontwikkelen, zelfvertrouwen opbouwen en toegroeien naar een volgende fase in hun leven. We dragen zorg voor een passende en veilige plek voor elk kind,
zo thuisnabij mogelijk. Verbinding We zijn ons ervan bewust dat we anderen nodig hebben om kwalitatief onderwijs te garanderen. Daarom verbinden wij ons aan de mensen om ons heen vanuit de overtuiging dat verschillende perspectieven ons alert en scherp houden. Samenwerking met externe partijen zorgt voor een sterk collectief dat onze leerlingen alle kansen op brede ontwikkeling biedt. Een integraal kindcentrum is het wenkend perspectief.
Vindingrijkheid Elke school van Ambion geeft ruimte aan nieuwe initiatieven. Onderzoek is het kloppend hart van ons onderwijs. Wij zijn nieuwsgierig, denken graag buiten bestaande kaders en zijn steeds op zoek naar hoe we dingen anders en beter kunnen doen. We moedigen elkaar aan om met nieuwe oplossingen te komen en laten ons daarbij graag verrassen.
3. (BE)STURING EN LEIDERSCHAP Hoe besturen we en werken we samen binnen Ambion? Het antwoord zit in onze besturingsfilosofie 'Vertrouwen en verbinding'. Onze bestuurlijke opgave is inzetten op de kwaliteit van onderwijs.
(BE)STURINGSFILOSOFIE Wij hebben een stijl van besturen en samenwerken die past bij onze filosofie van 'Vertrouwen en verbinding'. Steeds zoeken wij de balans tussen 'wat is goed voor de individuele scholen' en 'wat is goed voor het collectief?'. Wij hebben de principiële keuze gemaakt om de verantwoordelijkheid laag in de organisatie te leggen, vanuit het vertrouwen dat de ontwikkeling dan van binnenuit op gang komt en ook daadwerkelijk beklijft. Om die reden werken wij met clusters van scholen (horizontale verbinding en leergemeenschap). Hierdoor hebben directeuren en medewerkers veel mogelijkheden tot kennisuitwisseling en samenwerking.
HANÏ PEOPLE SPEND TOO MUCH TIHE TONG TO BE THE CAPTAIN
Directeuren en hun teams zijn en willen verantwoordelijk zijn voor het primaire proces. Het servicebureau ondersteunt
OF SOHEONE ELSE'S BOAT. LEABN
daarbij. De bestuurders zal waar nodig
BOATS m FINB THEIR WAY.
gaan als scholen op koers liggen wat
TO BE A LIGHTiïOUSE AND ÏHE
(bij)sturen maar het proces zijn gang laten betreft kwaliteit en ambitie. Extern zijn de bestuurders verantwoordelijk voor het zoeken naar en signaleren van kansen en
samenwerking om de organisatie te versterken.
Vertrouwen in verbinding
Wij hebben gekozen voor serum als een 'lichte vorm' van projectmanagement bij organisatiebrede ontwikkelthema's zoals het vinden en behouden van nieuwe werknemers, omgaan met krimp en het verder inrichten van onze digitale (Apple-)leeromgeving. Daarbij is er veel autonomie en verantwoordelijkheid voor de betrokken medewerkers. Op deze manier maken we gebruik van de expertise binnen onze organisatie op alle niveaus, terwijl het eigenaarschap onder de medewerkers wordt versterkt.
Wij gaan met elkaar inhoudelijk het gesprek aan bij de beleidsrijke begroting en we geven elkaar de professionele ruimte om de goede dingen te doen, uitgaande van de leef- en streefregels die zijn vastgelegd in ons Ambion Identiteitsbewijs en vorige koersplan.
BESTUURLIJKE OPGAVE De bestuurlijke opgave van Ambion is inzetten op de kwaliteit van het onderwijs; elke school van Ambion werkt elke dag aan kwalitatief goed onderwijs voor alle kinderen!
Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen is het onderwijs volop in beweging. En mede door corona hebben wij in de afgelopen jaren ervaren hoe belangrijk het is om flexibel en wendbaar te zijn. Het is onze ambitie om voor elk kind een leeromgeving te creëren waarin het zich optimaal en naar eigen vermogen kan ontwikkelen. Om dit te bestendigen en te realiseren werken we vanuit onze kernwaarden aan het verstevigen van onze basis en aan zes voor ons belangrijke koersthema's. De bestuursopdracht met specifieke Uk-punten wordt gemonitord in de renumeratiecommissie.
:f/
yv ^ ^s^
onde,.h,.,
o^^s
.^°
Ay»v 0
^^' •JCS^
Vuurtorenmodel Ambion (geïnspireerd door het Columbus-model)
4. ORGANISATIESTRUCTUUR EN SCHOLEN Ambion ontwikkelt, faciliteert en verbindt op het gebied van onderwijs, personeelszaken, ICT, huisvesting, communicatie, PR en financiën. Door de bestuurlijke en facilitaire zaken op één plaats samen te brengen en te organiseren, wordt de efficiëntie en de slagkracht vergroot. Het bestuur en het servicebureau zijn op Ambion-niveau ingericht.
College van Bestuur
•o
CMR
o' Raad van Toezicht
Scholen Ambion •o
Servicebureau
Het servicebureau ondersteunt het College van Bestuur, de Raad van Toezicht, de schoolleiders en de scholen. Het servicebureau bestaat uit de domeinen: Onderwijskwaliteit, HR, Organisatie en Bedrijfsvoering, heeft een eigen secretariaat en voert verschillende ondersteunende werkzaamheden uit. Als dat nodig of gewenst is schakelt zij externe expertise in, bijvoorbeeld op het gebied van ARBO, inkoop of juridische ondersteuning. Bijna alle domeinen hebben capaciteit op zowel adviserend, coördinerend, beleidsvoorbereidend als uitvoerend niveau.
Op organisatieniveau zijn het identiteitsbewijs en het koersdocument richtinggevend voor ons handelen. Deze zijn samen met enkele specifieke uitdagingen zoals krimp, kleine scholen en het lerarentekort vertaald naar koersthema's voor de komende jaren. Elke school van Ambion heeft de koersuitspraken vertaald naar concrete activiteiten op schoolniveau en deze beschreven in het schoolplan (4 jaar) en het schooljaarplan.
5. KOERSTHEMA'S VOOR 2023-2027 De komende jaren bepalen zes koersthema's onze strategische agenda: • Wereldburgerschap • Samenwerken
• Onderzoekend leren en werken • Onderwijs: uitdagend onderwijs • Onderwijs: onderwijs op maat • Professionele cultuur In het koersplan 2023-2027 zijn per koersthema doelen geformuleerd met daarbij de meetbare en merkbare resultaten. Aan de hand van de meetbare en merkbare resultaten kunnen we de voortgang van de doelen monitoren en/of evalueren. Jaarlijks maken we in februari/maart de balans op van de voortgang van de (jaar)doelen met de beleidsadviseurs en directeuren. De uitkomsten van deze evaluatie worden meegenomen in het jaarverslag.
Ook vormt de evaluatie een jaarlijks terugkerend agendapunt in de overleggen met de GMR en Raad van Toezicht. In de schooljaarplannen zijn de doelen van de verschillende koersthema's verder uitgewerkt op schoolniveau. In de schooljaarverslagen (onderdeel van het schooljaarplan) evalueren de scholen hun eigen doelen van het afgelopen jaar.
6. REALISATIE BESTUURLIJKE OPGAVE EN KOERSTHEMA'S Om zicht te hebben op de realisatie van de bestuurlijke opgave en koersthema's, zoals hierboven beschreven worden de volgende instrumenten ingezet: Schoolbezoeken, audit-uitkomsten en het bespreken daarvan met de directeur en de beleidsadviseurs onderwijs en HR, reguliere overleggen, gesprekkencyclus met de directeuren en beleidsadviseurs en gesprekken met de GMR. Met de beleidsadviseur Onderwijskwaliteit wordt periodiek gekeken naar elke individuele school. Resultaten, uitkomsten en bespreking van trendanalyses en audits en bevindingen uit gesprekken met IB, BOD, leerkrachten en directeuren zijn input voor deze gesprekken. Op basis hiervan wordt bepaald wat er nodig is per school qua sturing en ondersteuning en door wie.
Verder maakt Ambion gebruik van zgn. scrumgroepen om thema's die we op organisatieniveau willen verbeteren of ontwikkelen uit te werken (belichten/richten). Leidend bij de keuze voor een thema zijn ontwikkeling van kwaliteit, maatschappelijke ontwikkelingen en evt. aanpassingen in de wet.
De scrumgroepen worden gevormd door diverse betrokkenen uit de organisatie (medewerkers / schooldirecteuren en beleidsadviseurs). Door zelfevaluatie verantwoordt de voorzitter CvB haar bestuursopdracht en de realisatie van de ambities 2x per jaar met de renumeratiecommissie van de RvT. Daarnaast is er een terugkoppeling in het directeurenoverleg (DO) en de GMR.
7. ONDERWIJSKWALITEIT De basiskwaliteit is op orde. Er is een handboek kwaliteitszorg ontwikkeld en een vernieuwde systematiek voor zelfevaluatie, auditbezoek en de totstandkoming van een plan van aanpak. Bij de audits worden naast de beleidsadviseur, directeuren en interne begeleiders betrokken. De beleidsadviseur Onderwijs ondersteunt de scholen bij de kwaliteitszorg en bij de invulling van passend onderwijs. Zij stuurt ook de orthopedagogische ondersteuning aan (observaties, onderzoek, consultgesprekken, kenniskringen). De onderwijskwaliteit komt structureel aan bod in de clusters en in het gesprek tussen schooldirecteuren, beleidsadviseur onderwijs en de bestuurder. Er wordt gewerkt met het nieuwe Toezichtkader van de Inspectie. In het vierjaarlijks onderzoek vanuit de inspectie wordt het bestuur beoordeeld op de eindverantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs op de scholen. In november heeft er een vierjaarlijks bestuurlijk inspectieonderzoek (4JO) plaatsgevonden. Het gebruik van ICT is een belangrijk onderdeel geworden van ons onderwijs. De technische infrastructuur (wifi, etc.) in de scholen is bij de tijd. Er is een meerjarig investeringsprogramma in ICT, waarin ook veel aandacht wordt gegeven aan kennisgeving en professionalisering.
8. LEERLINGAANTALLEN Vanaf 1 januari 2023 heeft het primair onderwijs te maken met een vereenvoudiging van de bekostiging. Met de komst van de vereenvoudiging bekostiging primair onderwijs heeft de telling 1 oktober t-1 plaatsgemaakt voor de telling 1 februari t-1. De kalenderjaarbekostiging 2024 wordt bepaald aan de hand van het aantal leerlingen op 1 februari 2023. In bijlage 1 staat een overzicht met leerlingenaantallen per school van Ambion sinds 1 oktober 2018 tot en met 1 februari 2023 en de prognoses (doorgegeven door de directeuren) voor de jaren 2024 tot en met 2027 aan de hand van de 1 februari-telling. Het totaal aantal leerlingen is
gedaald van 3.172 (2018), 3.088 (2019) 3.059 (2020), 2.999 (2021) naar een stijging van 3.018 leerlingen op 1 oktober 2022 en naar een daling van 2.902 leerlingen op 1 oktober 2023. In de huidige meerjarenbegroting wordt nog uitgegaan van een verdergaande krimp van de scholen van Ambion. Onze ambitie is om in elk geval te stabiliseren en in de verdere toekomst wellicht weer te groeien
9. OPZET BEGROTING De belangrijkste budgethouders zijn, naast de bestuurders, de beleidsadviseurs en de directeuren. Zij hebben in het begrotingsproces kunnen aangeven wat de plannen, investeringsaanvragen en bijzondere wensen voor het komende jaar en daaropvolgende jaren zijn (bijvoorbeeld op gebied van personeel, scholing, materiële zaken en investeringen). Het verschil tussen baten en lasten leidt in 2024-2027 tot een negatieve begroting. Daarbij moet worden opgemerkt dat er bij een aantal begrotingsposten sprake is van onttrekking uit bestemmingsreserves. In de begroting is namelijk rekening gehouden met lasten waarvan de dekking is geregeld in de bestemmingsreserves. Deze reserves zijn in het verleden gevormd. Daarnaast wordt een bedrag onttrokken uit de algemene reserve voor de periode 2024-2027. Reden hiervoor is dat er geïnvesteerd wordt in de realisatie van organisatieontwikkeling Ambion 2.0 en tijdelijke HR-ondersteuning op het servicebureau. Ook wordt er voor het jaar 2024 € 1.247.792 onttrokken uit de algemene reserve door de nieuwe verslaggevingsvoorschriften voor de verwerking van de kosten van groot onderhoud met ingang van 1 januari 2024. In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met de formatieontwikkeling die in verhouding staat met de daling van het aantal leerlingen en die recht doet aan de kwaliteit van het onderwijs.
10. FINANCIËLE POSITIE De verwachting is dat de signaleringswaarde van Ambion eind 2023 € 4.185.788. Het verwachte eigen vermogen van Stichting Ambion bedraagt op 31 december 2023 € 5.094.104. In beginsel heeft Stichting Ambion genoeg buffer om bezittingen te financieren en de risico's op te vangen. Ook kan geconcludeerd worden, uitgaande van de signaleringswaarde, dat Stichting Ambion een bovenmatig eigen vermogen heeft van € 908.316 op 31 december 2023. Het bovenmatig eigen vermogen wordt op korte termijn ingezet voor toekomstige ontwikkelingen, te weten: • De benodigde investeringen voor toekomstbestendig onderwijs van Stichting Ambion 2.0. Voor de jaren 2024 tot en met 2027 in totaal € 200.000; • Tijdelijke HR-ondersteuning op het servicebureau. Voor de jaren 2024 tot en met
2025 in totaal € 75.000;
• De onttrekkingen uit de bestemmingsreserves voor de jaren 2024 tot en met 2027 in
totaal € 827.080; • De nieuwe regels met betrekking tot de nieuwe waardering en verslaglegging voorziening groot onderhoud vanaf het jaar 2024. Voor het jaar 2024 wordt € 1.247.792 onttrokken uit de algemene reserve. In totaliteit wordt er voor de jaren 2024 t/m 2027 € 2.349.872 onttrokken uit de resen/es van Ambion. Eind van het kalenderjaar 2024 is er geen sprake meer van een bovenmatig eigen vermogen van Stichting Ambion en dat zij onder de signaleringswaarde van de inspectie gaat uitkomen.
11.MEERJARENPERSPECTIEF EN MOGELIJKE RISICO'S Personele risico's
De veranderde arbeidsmarkt biedt een aantal nieuwe problemen. Allereerst is het ingewikkeld de vervangingen goed te regelen. Verder doet zich een complex probleem voor. Als we medewerkers niet een vaste aanstelling geven, is er de kans dat ze vertrekken naar een ander bestuur. Er is immers sprake van een vraagmarkt. Er zal dus een actief
personeelsbeleid moeten worden gevoerd om dit knelpunt op te lossen. De belangrijkste kosten worden gevormd door de (vaste) formatie die wordt ingezet. Het grootste financiële risico wordt gevormd door het ontstaan van verschillen tussen de bekostiging en de werkelijke personele lasten. Prijsverschillen ontstaan door stijging van de loonkosten die niet of niet geheel door de rijksoverheid wordt gecompenseerd en de extra kosten inzake externe inhuur, zoals BTW-kosten en risico-opslagkosten.
Daarnaast kan er sprake zijn van (tijdelijke) boventalligheid in de personele bezetting. Door goed en tijdig anticiperen op de krimp worden de risico's tot een minimum beperkt. Eén van de maatregelen die onder andere wordt genomen is het hanteren van de T=0 systematiek bij de (meerjaren) formatieplanning voor de komende jaren. Dit betekent dat wijzigingen in het aantal leerlingen door de scholen formatief moeten worden opgevangen. Materiële financiële risico's Voor de materiële instandhouding van de scholen ontvangt Ambion een genormeerde vergoeding van het rijk. Diverse landelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de werkelijke lasten de genormeerde vergoeding sterk overschrijden. Minder leerlingen betekent minder inkomsten. Dit leidt echter niet direct - en zeker niet even sterk - tot minder kosten. Maatregelen die Ambion onder andere heeft genomen is het benutten van inkoopvoordelen door Europese aanbestedingen op het gebied van schoonmaak, ICT en gebruiks- en verbruiksmaterialen. Vaak hebben scholen te veel lokalen die niet door het rijk bekostigd worden. Wanneer het niet mogelijk is om betalende externe medegebruikers c.q. huurders te vinden, dan zullen lokalen worden afgesloten, met navenant lagere energie- en schoonmaaklasten. Ook worden
de kosten van 'schoolbestuurlijk onderhoud' dan lager. Deze besparingen compenseren echter nog onvoldoende de lagere rijksvergoeding. Het blijft belangrijk om de bestaande huisvesting (scholen) te blijven volgen en te zorgen voor voldoende bezetting van deze accommodaties en voor kostenverminderingen als lokalen leeg staan. Ambion heeft zelf vijftien scholen in beheer, en de rest is in beheer bij de Vereniging van Eigenaars (WE), WE Akkrum en WE MFC De Akkers, Stichting MFC De Kompenije, gemeente Heerenveen, gemeente De Fryske Marren en vastgoedmanagement Vastestate.
10
In het jaar 2022 bereikten de energieprijzen in de Europese Unie een recordniveau. De stijging - die gekoppeld is aan de wereldwijde verhoging van de groothandelsprijzen voor energie - begon in 2021, in de nasleep van de COVID-19-pandemie en als gevolg van de groeiende internationale vraag naar energie. Vanaf het jaar 2022 zijn de hogere energiekosten waarneembaar bij Ambion.
Krimp Met de meerjarenbegroting 2024-2027 is rekening gehouden met een geprognosticeerde daling van het aantal leerlingen en daarmee samenhangend de formatieve krimp. De krimp heeft als gevolg dat er voortdurend gezocht moet worden naar creatieve oplossingen om enerzijds te blijven zorgen voor kwalitatief goed onderwijs en anderzijds om Ambion financieel gezond te houden.
11
12. Begroting 2024
Domein Onderwijs
Domein HRM
Begroting Onderwjiskwgfltcit Extra kwalite'itsondersteuning scholen Ambion
Licentie burgerschap meten (Rovict) Licentie Parn assys (Bestuurspakket)
Bomein Organisatie Beerotine scholen
Beofoti'no Bovwschoolsc formotie
Begroting Organisatie
Begroting Bedritfsvoerina
Arbo-contractfarbeidsdeskundige/bedrijfsarts) AanvutlendedienstverteningARBO
Vervang'mgspoo!
Uitdagend onderwijs (E-lab, Leerecosysteem)
Huisvestingslasten scholen
Personele kosten
Meubilair
Ziektevervanging
ICT-hardwarefo.a. Ipads, Macbooks, beeldschermen, JamF)
Lesmethoden
Duurzame inzetbaarheid
Planmatig onderhoudsbehet Aankleding gebouwen
Basisformatie
Stagevergoeding LIO'ers
Maatklas
Overige materiële activa
Coachmgstrajecten en preventieve maatregelen
Rechtspositioneel verlof
Groene speelplei n en
Schakelklas Heerenveen
Verduurzaming
Ouderschapsverlof
Office365 (50% Cobdar, Support PI exsys03 65 + licenties, Cioud backup) TdefonlelKPNl VOIPInd. mobleletelefonlel Connectiviteitflnternetaansluiting, WiFi,t>ekabeting, netwerkbeheer)
Werkdrukmiddeien
tnstellinasiasten
Bevrotinv Passend Onderwijs
Vitaliteitsbudget
Dienstreizen
Domeinregistratieen hosting -scholen
Leraren beurs
Bovenschooise Ondersteunmgsunit (BOU)
Juridische ondersteuning
Jubiteumgratificatie
Domeinreg. en hostingAmbion bovenschools(-Hieheer50% Cobdar)
Nieuwkomers
Ka-college
Vergoeding VOG verklaringen
2 extro (instroom) kleutergroepen
Decentraal !CT beheer+bovenschoofseadm krachten
Passend Onderwijs extra ondersteuning
Uitvoering bovenwettelijke regeling WW-plus Faciliteiten thuiswerken/arbo Afscheid en jubilea
Samen werk! n gspl uskl assen
lcoach+
Boventalligheid Bijdrage Kiim
NPO Subsidie Fries Subsidie Basisvaardigheden Arbeidsm arktoelage
Aanschafklein inventaris Onderwijsleerpakket (OLP) Licenties ICT
Bewegingsonderwijs
Outplacement
Overige mstellingslasten
Kopieerkosten Represen tatiekosten Portikosten Abonnementen /Contributies
Tevredenheidsonderzoeken personeel
On tslagvergoedin g
W er vï n gskosten
Transitievergoedin g
Medezeggenschap en ouderraad
Am bionocod emie
Directie boven schools
Zij-instroom
Opleiden In de school IOPLISI Kinderinnovatieraad (KIR)
Huishoudelijk materiaal PR& Marketing Onkostenvergoeding vrijwilligers
Arbozaken/RI&E's
Uitkeringen UWVfZW/WAZO) Vervangingskosten (ZW/WAZO)
P(G)MR Totale lasten € 69U83 (2,4%)
Totale lasten € 3-227588 (11,2%)
Totale lasten € U.I5.4S2 (3,9%)
Totale lasten begroting bestuur (2,5%) en servicebureau (4,3X) € 1.965.216
Totale lasten € 20.180.S98 (70,0%)
Meerj'arenbegroting Stichting Ambion 2023-2027
Begroting totaal Leerlingaantal T-l
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
3.113
3.057
3.013
3.045
3.021
22.278.826
23.603.516
23.349.277
23.241.594
23.055.989
626.054
261.566
130.783
831130 Werkdrukmiddelen
834.053
858.923
846.160
856.041
847.670
831140 Fusiebekostiging
365.482
351.290
425.349
294.099
294.099
831155 Opvangvreemdelingen
60.832
346.074
350.786
355.640
360.639
831198 Professionaliseringen begeleiding starters school leiders
296.764
305.578
225.975
228.675
226.575
831198 Onderwijsachterstandenbeleid
690.936
614.472
614.472
614.472
614.472
831198 NPO gelden
901.689
831198 NPO gelden extra
265.557 20.000
20.000 25.419.444
3.1(Rijks)bijdragenOCW 831125 Vereenvoudige bekostiging (excl.werkdrukmiddelen) 831125 Vereenvoudige bekostig! ng(overgangsbekostiging)
831145 Prestatiebox
831198 Groeibekostiging 20.000
20.000
23.000
38.236
11.896
26.343.193
26.399.654
25.974.698
25.610.521
906.070
1.104.876
689.240
108.000
108.000
906.070
1.104.876
689.240
108.000
108.000
711.300
849.962
839.310
848.025
841.247
79.600
69.000
46.600
6.400
6.500
6.600
6.700
790.900
925.362
892.410
854.625
847.947
28.040.163
28.429.892
27.556.348
26.573.146
26.375.391
831198 Overige ontvangsten (zij-instroom) 831198 Overige ontvangsten (lerarenbeurs) 3.1.1 (Normatieve) Rijksbijdragen OCW 831298 OCW overige subsidies 3.1.2 Overige subsidies OCW 831300 Ontv. doorbetalingen rijksbijdrage SWV PO 831300 Subsidie Hoogbegaafdheid 831300 IntegraleVroeghulp(IVH) 3.1.4 Ontvangen doorbetalingen Rijksbijdragen SWV PO
Totaal (Rijks)bijdragen OCW 3.2 Overige overheidsbijdragen 832200 Vergoeding Provincie
7.838
832212 Vergoedingvak Fries
22.124
33.278
832290 Overige vergoedingen gemeenten
129.404
106.480
67.470
68.490
69.510
Totaal Overige Overheidsbijdragen
159.366
139.758
67.470
68.490
69.510
3.5 Overige baten 835100 Verhuur derden
38.939
48.670
49.390
50.120
50.861
835200 Detachering personeel
94.500
122.652
58.500
58.500
58.500
835610 Ouderbijdragen Ipad 835690 Overige ontvangsten
83.154
86.592
53.592
53.592
53.592
Totaal Overige baten
216.593
257.914
161.482
162.212
162.953
28.416.122
28.827.564
27.785.300
26.803.848
26.607.854
22.669.727
22.429.693
21.399.533
20.496.220
20.234.146
2Z.669.727
22.429.693
21.399.533
20.496.220
20.234.146
783.845
1.238.005
1.164.017
886.693
889.449
783.845
1.238.005
1.164.017
886.693
889.449
412300 Scholingskosten en cursussen
529.169
522.752
461.261
406.073
413.981
412301 Scholingskosten directeuren
100.295
83.595
83.825
84.055
84.285
412320 Arbo-kosten
40.167
51.500
53.303
59.868
57.099 17.500
Totaal baten 4.1 Personele lasten 411000 Loonkosten 4.1.1 Lonen en salarissen 412130 Dotatie voorziening duurzame inzetbaarheid 4.1.2.1 Dotaties personele voorzieningen 412220 Personeel niet in loondienst 4.1.2.2 Personeel niet in loondienst
17.500
17.500
17.500
412330 StagevergoedingLIO'ers
6.000
6.400
6.400
6.400
6.400
412350 Coachen en preventief
60.000
42.500
42.500
42.500
42.500
412321 Aanvullende dienstverleningArbo
412351 Outplacement
20.000
20.000
20.000
20.000
20.000
412352 Modernisering Participatiefonds
25.000
15.000
15.000
15.000
15.000
412353 Vitaliteitsbudget
5.000
5.000
5.000
5.000
5.000
412370 Kosten juridische ondersteuning
9.000
14.500
14.500
14.500
14.500
15.892
12.938
19.581
13.227
19.878
4.1.2 Overige personele lasten
810.523
791.685
738.869
684.123
696.143
413000 Uitkeringen UWVikvZW/WAZO
-100.000
-100.000
-100.000
-100.000
-100.000
4.1.3 Totaal uitkeringen
-100.000
-100.000
-100.000
-100.000
-100.000
24.164.094
24.359.383
23.202.419
21.967.036
21.719.738
422000 Afschrijvingmeubilair/inventaris (oude investeringen)
90.511
87.937
86.553
85.920
85.352
422000 Afschrijving meubilair/inventaris (nieuwe investeringen)
7.136
9.875
22.250
24.750
24.750
453.372
427.048
415.519
312.767
51.018 314.213
412390 Overige personele kosten
Totaal Personele lasten 4.2 Afschrijvingen
422300 Afschrijving ICT (oude investeringen) 422300 Afschrijving ICT (nieuwe investeringen)
6.542
1.063
1.947
75.072
422400 Afschrijving lesmethodes (oude investeringen)
59.265
54.258
46.646
39.222
29.433
422400 Afschrijving lesmethodes (nieuwe investeringen)
10.561
10.326
23.301
29.555
33.668
422810 Afschrijving Overige materiële activa (oude Investeringen)
14.335
14.736
5.519
4.274
4.234
422810 Afschrijving Overige materiële activa (nieuwe investeringen)
1.601
2.710
6.620
16.195
44.520
643.323
607.952
608.354
587.754
587.187
Totaal Afschrijvingen
13
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
Z024
2025
2026
2027
4.3 Huisvestingslasten 431000 Huur
64.100
64.584
66.493
66.466
68.503
433000 Klein onderhoud en exploitatie
422.909
439.316
403.410
410.077
411.094
434000 Gas
179.707
271.938
285.479
299.696
314.621
434001 Water
15.294
15.533
15.787
16.048
16.318
434002 Electra
136.157
230.644
242.111
254.149
266.786
3.636
3.564
3.663
3.826
3.934
435000 Schoonmaakbedrijf
514.618
498.954
507.786
522.705
534.284
435100 Overige lasten schoonmaak (schoonmaakartikelen, etc)
42.916
45.800
46.682
47.590
48.526
436000 Publiekrechtelijke heffingen
75.728
67.377
67.451
67.528
67.608
7.200
7.200
7.200
7.200
7.200
72.477
71.300
43.650
43.650
43.650
434010 Overige energielasten (Enodes)
437300 Bijdrage huisvestingslasten (BredeSchool) 437900 Overige huisvestingslasten 438000 Dotatie onderhoudsvoorzienlng Totaal Huisvestingslasten
409.468
1.775.732
527.940
527.940
527.940
1.944.210
3.491.941
2.217.652
2.266.875
2.310.464 63.679
4.4 Instellingslasten 58.057
59.556
60.611
62.126
441006 Kosten webbased vervangers.nl
7.403
6.981
7.191
7.407
7.629
441007 Kosten Simplecard
6.330
6.653
6.886
7.127
7.376
441008 Digitaal personeelsdossier Online(PDOL)
5.705 35.950
39.140
40.073
41.029
42.009
2.500
2.800
2.800
2.800
2.800
500
500
500
500
441005 Kosten PSA H R2day
2.853
441009 Akteprocesen E-signing 441010 Telefoonkosten 441011 Portikosten 441012 Drukwerk 441013 Kantoorbenodigdheden
1.500
1.000
1.000
1.000
1.000
441016 Vergaderkosten
18.380
18.330
18.453
14.578
14.705
441019 Overigeadministratiekosten
2.523
3.061
3.119
3.179
3.240
441020 Planmatigonderhoudsbeheer
35.432
54.067
110.287
40.700
56.348
441021 Dienstverleningfinancieel systeem 1-muis
34.836
29.664
30.407
31.169
31.949
492
500
500
500
500
441023 Accountantskosten
28.308
48.457
32.191
52.975
34.810
441024 Deskundigenadvies
87.500
120.070
94.905
100.322
90.752
441059 Overige uitgaven
10.530
5.081
5.081
5.081
5.081
338.299
395.860
414.004
370.491
362.378
21.077
22.900
19.900
20.000
20.100 469.681
441022 Onderhoudskosten archief
4.4.1 Administratie en beheer 442000 Aanschafklein inventaris 442002 Aanschafapparatuur
750
442100 Onderwijsleerpakket
534.883
537.397
499.532
469.069
442300 Kopieerkosten
139.507
137.026
139.360
141.777
145.433
442500 ICT-kosten
577.399
560.867
558.633
565.986
598.712
1.273.617
1.258.191
1.217.425
1.196.831
1.233.926
4.4.2 Inventaris, apparatuur en leermiddelen 444000 Wervingskosten
6.000
6.000
6.000
6.000
6.000
444001 Representatiekosten
27.830
23.330
23.325
23.375
23.450
444003 Abonnementen/contributies/kopieerrechten, etc.
90.355
82.501
77.589
79.134
80.716
444005 Kosten medezeggenschap en ouderraad
3.655
3.830
3.830
3.880
3.880
444007 OnkostenvergoedingRvT(incl. reiskosten)
35.970
37.832
38.967
40.136
41.340
444008 Afscheid enjubilea
17.500
17.500
17.500
17.500
17.500
444010 Verzekeringen
13.239
15.040
15.248
15.458
15.672
444030 Huishoudelijk materiaal
35.200
33.875
34.025
34.225
34.375
444040 PR& Marketing
158.485
181.475
157.670
145.675
121.780
444050 Onkostenvergoedi ng vrijwi 11 igers
46.100
45.450
46.050
46.550
47.050
444998 Overige lasten
62.637
106.590
74.024
73.879
73.351
4.4.4 Overig
496.971
553.423
494.228
485.813
465.114
Totaal Instellingslasten
2.108.887
2.207.474
2.125.658
2.053.135
2.061.417
Totaal laste n
28.860.514
30.666.751
28.154.083
26.874.801
26.678.807
-444.392
-1.839.187
-368.783
-70.953
-70.953
OrganisatieontwikkelingAmbion 2.0
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
Tijdelijke ondersteuning HR
-75.000
-50.000
-25.000
-5.953
-5.954
5.1 Financiële baten 511000 Rentebaten 5.1.1. Financiële baten 551000 Rentelasten 5.5.1 Financiële lasten Subtotaal Baten en Lasten Dekkinguit Algemene reserve
Componenten methode waarderderingonderhoudsvoorziening
-1.247.792
5.761
Overige Dekking uit bestemmingsreserves: Fuslegelden Route0513 NPOfincl. Nieuwkomers NPO)
-5.954
-5.954
-5.954
-224.112
-470.438
-272.829
Passend Onderwijs
-70.087
Participatiefonds
-25.000
-15.000
-15.000
-15.000
-15.000
-o
o
-o
o
o
Totaal resultaat mjb 2023-2027
14
Meerjarenbalans 2023-2027
Vaste activa
2023
2024
2025
2026
2027
€
€
€
€
€
2.466.607
1.2 Materiële vaste activa
2 .439.737
2.316.715
1.890.447
2 .841.939
1.2.3 Andere vaste bedrijfsmiddelen
258.948
402.018
371.542
356.296
253.441
Totaal materiële activa
2 .698.685
2.718.733
2.261.989
3 .198.235
2.720.048
1.5.1 Debiteuren
25.000
35.000
35.000
35.000
35.000
1.5.6 Overige overheden
15.000
10.000
10.000
10.000
10.000
1.5.7 Overige vorderingen
105.000
75.000
75.000
75.000
75.000
1.5.8 Overlopende activa
145.000 290.000
60.000
60.000
60.000
60.000
180.000
180.000
180.000
180.000
7 .528.175
6.952.082
6.869.206
6 .306.912
7.014.118
2023
2024
2025
2026
2027
€
€
€
€
€
2.1.1 Algemene reserve
4.091.369
2.743.574
2.668.574
2.618.574
2.568.574
2.1.2 Bestemmingsreserves publiek
1.002.735
511.343
217.560
196.608
175.655
Totaal eigen vermogen
5.094.104
3.254.917
2.886.134
2.815.182
2.744.229
1.2.2 Inventaris en apparatuur
Vlottende activa 1.5 Vorderingen
Totaal vorderingen 1.7 Liquide middelen 1.7.2 Tegoeden op bank-en girorekeningen
2.1 Eigen vermogen
2.2 Voorzieningen 185.074
185.074
185.074
185.074
185.074
2.3.3 Overige voorzieningen
1.297.682
2.870.824
2.699.987
3.144.891
3.444.863
Totaal voorzieningen
1.482.756
3.055.898
2.885.061
3.329.965
3.629.937
2.2.1 Personeelsvoorzieningen
2.4 Kortlopende schulden
400.000
400.000
400.000
400.000
400.000
1.040.000
1.040.000
1.040.000
1.040.000
1.040.000
2.4.8 Schulden terzake pensioenen
310.000
310.000
310.000
310.000
310.000
2.4.9 Overige kortlopende schulden
90.000
90.000
90.000
90.000
90.000
2.100.000
1.700.000
1.700.000
1.700.000
1.700.000
3.940.000
3.540.000
3.540.000
3.540.000
3.540.000
2.4.3 Crediteuren 2.4.7 Belastingen en premies sociale verz.
2.4.1 Overlopende passiva Totaal kortlopende schulden Totaal passiva
10.516.860 9.850.815 9.311.195 9.685.147 9.914.166
15
Kasstroomoverzicht 2023-2027 Kasstroomoverzicht 2023-2027 Referentie Kasstroom uit operationele activiteiten Saldo baten en lasten
368.783-
1.839.187-
1.208.535-
70.952-
70.953-
Aanpassing voor
Afschrijvingen
4.2
Mutaties voorzieningen
2.2
703.333 263.090
608 .354 170 .837-
607.952 1.573.142
966.423
2.181.094
587.754 587.187 444.904 299.972 437.517
1.032.658
887.159
68.734
961.706
816.206
Verandering in vlottende middelen: Vorderingen
1.5
152.409
110.000
Schulden
2.4
268.740-
400.000116.331-
290.000-
Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest Betaalde interest
5.1
13.500
5.5
13.500 Kasstroom uit operationele activiteiten
344.943-
51.907
Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa 1.2
273.912-
628.000-
151.610-
1.524.000-
109.000-
Kasstroom uit investeringsactiviteiten
273.912-
628.000-
151.610-
1.524.000-
109.000.
Mutatie liauide middelen
-618.855
-576.093
-82.876
-562.294
707.206
Beginstand liquide middelen 1.7 Mutatie liquide middelen 1.7
8.147.030
7.528.175
6.952.082
6.869.206
6.306.912
82.876-
562.294-
707.206
Eindstand liquide middelen
7.528.175
6.869.206
6.306.912
7.014.118
618.855-
576.0936.952.082
16
Financiële kengetallen Kengetallen In het algemeen kan gesteld worden dat de kengetallen, voortkomend uit het Rapport van de commissie-Don, ook de komende jaren boven de signaleringsgrenzen blijven uitkomen. Echter het kengetal weerstandsvermogen, zoals het nu lijkt, komt in het jaar 2024 onder de ondergrens van 5%, in het jaar 2026 negatief (-1,5%) en in het jaar 2027 op 0,1 %. Met ingang van het jaar 2024 gaan de nieuwe verslaggevingsregels gelden voor het verwerken van de kosten voor groot onderhoud in de jaarrekening en heeft daarmee direct invloed op de kengetallen rentabiliteit en weerstandsvermogen.
De jaren 2019 tot en met 2022 betreffen de realisatiecijfers en de jaren 2023 tot en met 2027 de geprognosticeerde cijfers aan de hand van de meerjarenbegroting 2023-2027 en de meerjarenbalans 2023-2027.
Solvabiliteit l Solvabiliteit 1 (Eigen vermogen / balanstotaal)
2019 2020 2021 2022 2023 2024 202S 2026 2027
Solvabiliteit 2 Solvabiliteit 2 (Eigen vermogen + voorzieningen /
balanstotaal)
2019
2020 2021
2022 2023
2024
17
2025
2026 2027
Solvabiliteit Deze kengetallen geven de verhouding aan tussen eigen vermogen (inclusief en/of exclusief voorzieningen) en vreemd vermogen en verschaft daarmee inzicht in: • De mate waarin de bezittingen (op de activazijde van de balans) zijn gefinancierd met eigen vermogen (incl. voorzieningen); • De mate waarin een schoolbestuur in staat is om op langere termijn aan haar financiële verplichtingen te kunnen voldoen. De Inspectie van het Onderwijs hanteert een ondergrens van 0,30. Een solvabiliteit van 0,30 wordt als ondergrens genomen voor een gezonde financiële situatie waarin risico's in beeld zijn.
Current ratio
Liquiditeit (current ratio) (Vlottende activa / kortlopende schulden)
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027
Liquiditeit (current ratio) Dit kengetal geeft aan in hoeverre een schoolbestuur in staat is om op korte termijn aan haar
verplichtingen te kunnen voldoen (betaling van alle kortlopende schulden). Een liquiditeit tussen 1,5 en 2,0 wordt als goed aangemerkt. De Inspectie van het Onderwijs hanteert een ondergrens van 0,75 bij een groot bestuur (besturen met totale baten meer dan 12 miljoen). Stichting Ambion heeft vooralsnog in de komende jaren geen externe financieringsbehoeften.
18
Rentabiliteit Rentabiliteit (Resultaat / totale
2019 ^B 2021 B1331 ^B ^B ^B 2026 2027 baten (inclusief
financiële baten)
Rentabiliteit Dit kengetal geeft aan wat het resultaat is in vergelijking met de totale baten (incl. financiële baten).
• Als het nodig is om de financiële positie te versterken (bijvoorbeeld bij een te lage solvabiliteit en/of liquiditeit), dan is een (meerjarige) rentabiliteit van > 0% wenselijk. • Als alle reserves op peil zijn ligt een (meerjarige) rentabiliteit van 0% meer in de lijn der verwachting. Immers de bekostiging wordt dan zoveel mogelijk ingezet voor het geven van onderwijs.
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen (Eigen vermogen -/materiële vaste activa) /
Rijksbijdragen OCW)
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2CQ6 2027
Weerstandsvermogen Dit kengetal geeft een beeld hoe solide de financiële positie is van Stichting Ambion. Het geeft inzicht in de mogelijkheden om niet voorziene financiële tegenvallers (risico's) in het begrotingsjaar op te vangen. Het Ministerie hanteert een ondergrens van 5%.
19
Bijlage 1: Ontwikkeling leerlingaantallen stichting Ambion
Ambi l^n Awbitie. tH o^der^tjs
14BO 14EP 14JW 14ML 14QR 14YF 15AZ 1 SET 15GC 15IB 15KU 150K 150R 15PW 15QY 15SG
15TJ 15UN 15WU 15XX 15ZX 16CZ 27RK
De Optimist - Heerenveen Van Maasdijkschool - Heerenveen Ekke de Haanschool -Heerenveen Obs Het Vogelnest - Heerenveen
Twa Fjilden -Joure Obs Route 0513 -Heerenveen Westeimarskoalle -Joure Skoatterwiis - Heerenveen De Boame - Aldeboam It Bütenplak - Hoomsterzwaag
Obs de Feart - Jubbega ObsAkknjm-Akkrum De Ynset - Rottum Compagnonsschool - De Knipe
De Schakel - Rotsterhaule Tjongerschool - Mildam It Haskerplak - Oudehaske Sevenaerschool - Nieuwehome
Albertine Agnesschool - Oranjewoud Trijegeaster Honk - Ouwsterhaule De Brêge -Scharsterbrug t Swannestee - Langweer Het Slinqertouw - Heerenveen
81 91 105 59 45 96 122 43 48 23 72 112 34 46 28 38 32 39 66 24 32 50 194
87 116 93 82 62 105 87 33 61 37 92 149 22 55 34 32 30 43 54 34 32 49 200
168 207 198 141 107 201 209 76 109 60 164 261 56 101 62 70 62 82 120 58 64 99
3?4
72 82 100 49 29 106 133 33 38 27 83 107 35 49 28 33 25 49 70 20 32 43 183
Ï.WS9,
1..A2®
89 102 81 81 58 112 91 33 57 37 76 150 14 55 24 45 31 36 58 29 54 48 194 1.55S
161 184 181 130 87 218 224 66 95 64 159 257 49 104 52 78 56 85 128 49 86 91 377 2.S81
73 84 104 53 25 111 143 38 31 36 87 100 33 51 25 41 23 44 73 18 29 33 174 1,423'
70 95 81 67 48 102 97 32 62 43 85 132 24 48 29 44 29 44 59 28 38 46 198 1.®M
143 179 185 120 73 213 240 70 93 79 172 232 57 99 54 85 52 88 132 46 67 79 372
79 79 91 48 24 105 142 36 28 33 91 101 28 49 22 45 17 44 69 14 28 29 194
78 90 91 50 34 99 106 35 54 40 68 121 27 52 30 41 28 43 72 22 38 47 200
ïMs
158 169 182 98 57 204 248 70 82 73 159 222 55 101 52 87 45 87 141 36 66 76 394 z-aga
158 168 176 91 54 217 276 51 72 71 169 215 53 101 50 83 34 89 161 38 66 78 409
188 166 165 104 41 238 282 67 80 163 195 53 92 44 77 88 164 29 54 70 408
'ïSm
-1,03%
-2,87%|
-1,71%
-2,32%
0,63%
-4.05%
1fl3
107
129
1S7
l?»
Ut
1.5SSÏ 3.172'( 1.4% l 1.Ï651' 3.g«8l 1AJSI l .5)81 1 3^9S»!f. t-589»i 1.486 I 2598
3-81:8
-0,53%
-2,65%
-0.94%
20
-1.96% 0,63%
169 176 189 100 59 208 268 69 82 79 166 229 55 106 54 86 44
91 144
38 68 78 414 2.972
192 182 169 109 42 225 292
192 190 160 100 35 225 286
192 195 160 100 31 215 266
192 200 160 100 30 205 251
77 83 171 202 53 96 45 82
140 92 168 209 51 92 36 85
140 90 170 211 46 98 33 85
140 94 166 202 43 100 35 85
90 171 29 59 76 428
85 175 26 58 69 435
88 172 26 58 65
85 173 22 58 63 450
-4,02%
1,19%
O.S7%
141 3.113^
-4,00%
189 180 181 94 52 215 286 45 72 74 176 216 57 103 48 91 32 92 173 37 67 81 428 2.989
3.134 0,67%
-0,92% -0,89%