Accountantsverslag Gemeente Heerenveen 2020

Accountantsverslag 2020 Gemeente Heerenveen 16 juni 2021

Deloitte Accountants B.V. Sophialaan 24-26 8911 AE Leeuwarden Postbus 826 8901 BP Leeuwarden Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9877 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de van de gemeente Heerenveen Postbus 15000 8440 GA HEERENVEEN Datum 16 juni 2021

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerenveen aan. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Heerenveen. De jaarrekening 2020 van de gemeente Heerenveen geeft een getrouw en rechtmatig beeld

Ons kenmerk 21064F2BB6/JS

De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente. Bij deze jaarrekening hebben wij op 16 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring verstrekt.

Behandeld door Dhr. drs. H. Kuperus RA Director 06 5204 8549 DKuperus@deloitte.nl

Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie

Mevrouw J. Dikboom Manager 06 1312 1163 JDikboom@deloitte.nl

Wij bespreken deze rapportage tijdens de vergadering met de auditcommissie op 7 juni jl. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de adjunct-directeur, de controller en de betrokken medewerkers financiën. Met vriendelijke groet, Deloitte Accountants B.V.

drs. H. Kuperus RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/2

Inhoudsopgave

1. Bestuurlijke samenvatting controle 2020

4

2. De financiële positie van uw gemeente

10

3. Belangrijkste bevindingen uit onze controle 13 4. Overige aangelegenheden

21

Bijlagen

23

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/3

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/4

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste bevindingen

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Getrouwheid en rechtmatigheid

Wij hebben een verklaring verstrekt met een goedkeurend oordeel voor de getrouwheid en de rechtmatigheid.

Kwaliteit verslaggeving

Bij de controle hebben wij de door het management toegepaste proces met betrekking tot het toepassen van de belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan de waardering van de grondexploitaties, de voorzieningen, de verbonden partijen en de wet normering topinkomens (WNT). Bij processen waar wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Zo hebben wij specialisten ingezet om de juistheid van uw verantwoording van de WNT te beoordelen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden toegepast.

Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Uitkomsten interne controles

Jaarlijks voert de gemeente diverse interne controles uit. Uit de, door ons gevalideerde, uitkomsten van deze controles volgen geen rechtmatigheidsfouten of onzekerheden die groter zijn dan de rapporteringstolerantie.

Overige aangelegenheden

Bijlagen Grondexploitaties

Omdat de waardering van de grondexploitaties onderhevig is aan schattingen, hebben wij de waardering bestempeld als een hoger risico. Onze controlewerkzaamheden hebben geen (ongecorrigeerde) fouten aan het licht gebracht.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/5

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste bevindingen

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente

Frauderisicoanalyse

We hebben kennis genomen van uw geactualiseerde frauderisicoanalyse. Met deze analyse heeft de gemeente (net als voorgaande jaren) aangetoond zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s en we constateren dat zij daar risicogericht maatregelen voor treft.

SiSa

Wij hebben geen (ongecorrigeerde) controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd.

Voorziening groot onderhoud

De verslaggevingsregels schrijven voor dat er alleen een voorziening voor groot onderhoud gevormd mag worden op basis van een actueel beheerplan dat is goedgekeurd door de raad. Dit betekent dat de voorziening moet zijn onderbouwd met een beheerplan dat niet ouder is dan vijf jaar. De huidige voorziening groot onderhoud gebouwen is gebaseerd op een beheerplan uit 2015. De gemeente kiest ervoor om af te wijken van de termijn van vijf jaar. Dit is toegestaan, mits het besluit om af te wijken van de vijfjaars-termijn is gemotiveerd en goedgekeurd door de raad. De raad heeft op 10 juni 2021 de afwijking van vijfjaars-termijn goedgekeurd.

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Afboeking investeringen onderwijshuisvesting

In voorbereiding op de nota Strategisch Vastgoedbeleid heeft de gemeente een kritische beoordeling uitgevoerd van de op de balans geactiveerde investeringen in onderswijshuisvesting. Uit deze beoordeling blijkt dat voor een aantal investeringen niet (meer) is te herleiden op welke huisvesting de investering betrekking heeft, waardoor het niet meer is aan te tonen of de in het verleden geactiveerde investeringen nog in gebruik zijn. Daarnaast blijkt dat voor onderwijshuisvesting ook onderhoudswerkzaamheden zijn geactiveerd, hetgeen op basis van de verslaggevingsregels niet (meer) is toegestaan. Voornoemde investeringen, met een boekwaarde van in totaal € 1,7 miljoen, zijn in de jaarrekening van 2020 afgewaardeerd naar nul. Wij zijn van mening dat er € 0,4 miljoen te veel is afgewaardeerd. Dit bedrag ziet toe op een verbouwing van een pand dat, weliswaar met een andere functie, nog in gebruik is en daarom niet afgewaardeerd mag worden. Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd.

Interne beheersing

Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Over onze beoordeling van de interne beheersing bij de gemeente Heerenveen hebben wij aan het college gerapporteerd middels de managementletter d.d. 18 december 2020 en aan de raad middels het accountantsverslag 2019 en de raadsbrief d.d. 10 maart 2021. Uit onze beoordeling van de interne beheersing volgen geen significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/6

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste bevindingen

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

COVID-19

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken van de verordening. Dit houdt in dat, ondanks dat gesubsidieerde instellingen soms niet aan alle voorwaarden hebben voldaan, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig kunnen worden beschouwd. Tozo: één van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste. De gemeente Leeuwarden voert voor de gemeente Heerenveen de regeling uit. Voor de controle hebben wij daarom gebruik gemaakt van de werkzaamheden van PwC, de accountant van de gemeente Leeuwarden.

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/7

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze controleverklaring bij de jaarrekening 2020

Bij de jaarrekening hebben wij een verklaring met goedkeurend oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid verstrekt. Significant fraude risico – management override Het management bevindt zich in een unieke positie om de binnen de entiteit aanwezige internebeheersingsmaatregelen te doorbreken. Zodoende is er bij elke controle sprake van een risico op ‘management override’. Om dit risico te mitigeren, hebben wij controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van:

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.

•

Beïnvloeding van de schattingsuitkomsten door het management.

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd

•

Handmatige journaalposten (memoriaalboekingen) verwerkt door het management.

Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend voor onze controle:

•

Significante transacties buiten het normale verloop van de bedrijfsactiviteiten om.

•

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het door de gemeenteraad op 30 november 2020 vastgestelde normenkader 2020.

Wij hebben geen indicatie voor management override verkregen.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Heerenveen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage

Wij verstrekken een controleverklaring bij de jaarrekening 2020 met een goedkeurend oordeel.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/8

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente

Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Een goed voorbeeld hiervan betreft de jaarlijkse waardering van de grondexploitaties.

Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020.

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2020 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening: •

Voor fouten is de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 1.900.000.

•

Voor onzekerheden is de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 5.700.000.

De rapporteringtolerantie volgens onze beroepsregels bedraagt 5% van de materialiteit, zijnde € 95.000.

Wij hebben het door college van burgemeester en wethouders en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/9

Financiële positie van uw gemeente

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/10

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente

2016

2017

2018

2019

2020

Algemene reserve

11.884

33.070

39.953

38.284

37.503

Bestemmingsreserves

20.199

5.121

2.429

2.432

2.383

Gerealiseerd resultaat boekjaar

4.171

2.874

-235

1.913

2.703

De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 nagenoeg gelijk gebleven

Eigen vermogen

36.254

41.065

42.147

42.629

42.589

In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeentes, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd.

Saldo baten en lasten

14.237

4.811

1.082

483

-40

Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.

De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt nagenoeg nihil. Per saldo is tussentijds € 2,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 2,7 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/11

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:

Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten Totale lasten

176.047

In de toelichting op de themarekening in het jaarverslag wordt op hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft verschillen toegelicht en de belangrijkste financiën in kaart gebracht.

176.090

Verderop in deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. -40

Gerealiseerde saldo van Overige aangelegenheden

baten en lasten Af: stortingen in reserves

Overige aangelegenheden Bij: onttrekkingen aan Bijlagen

De exploitatie over 2020 laat een nagenoeg neutraal resultaat zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 3 miljoen (na wijziging). Dit is een (extra) voordeel van € 2,9 miljoen. In onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt wat de (gesaldeerde) afwijkingen per programma zijn.

Themarekening (in € 1.000) 9.867 12.611

reserves Saldo mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

2.735

2.703

Samen met inwoners Zorg en welzijn Wonen en leven Werken en ondernemen Toekomstbestendig en duurzaam Financien Totaal

Begroot Saldo

Werkelijk

Verschil

-7.022

-6.847

-72.507 -30.165 -1.566 -1.007 109.243 -3.025

-75.406 -25.031 -1.401 -1.292 109.937 -40

175 -2.899 5.134 165 -285 694 2.985

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/12

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/13

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Dit hoofdstuk bevat onze bevindingen die, volgens ons professionele oordeel, van belang zijn om te rapporteren

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: •

De inleiding op de jaarstukken.

•

Het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er geen significante wijzigingen doorgevoerd in de verslaggevingsvoorschriften BBV.

•

De jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting, het overzicht lasten en baten per taakveld en de SiSabijlage).

Significante (beeldbepalende) verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college dat zij zich een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

•

De bijlagen bij de jaarstukken.

Wij hebben het door het college toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.

Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen.

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar

Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering, grondbeleid etc.) het jaarverslag.

Bij onze controle hebben wij geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/14

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Waardering Grondexploitaties De uitkomsten van onze controlewerkzaamheden Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijn vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode), in overweging genomen. Onze controle richt zich daarom op de volgende onderdelen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer zij collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij uw gemeente.

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden, is historische informatie representatief voor toekomstige situaties).

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij hebben vastgesteld dat de door de gemeente gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen redelijk zijn tegen de achtergrond van de werkelijke uitkomsten in voorgaande verslagperiodes, de huidige economische ontwikkelingen, en niet strijdig zijn met voornemens en (vastgestelde) plannen van de raad. Wij vatten onze bevindingen samen aan de hand van de 5 p’s: programma, planning, plankosten, parameters en (verkoop)prijzen. Dit leidt tot het volgende overzicht. Een groen bolletje betekent derhalve dat de uitgangspunten op basis van de door de gemeente aangeleverde onderbouwing door ons niet onaannemelijk (i.e. plausibel) worden geacht.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/15

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Planning en programmering bedrijventerreinen

Planning en programmering woningbouw

Plankosten

De prognose van de uitgifte van de bedrijventerreinen bestrijkt een periode die loopt tot en met 2030. De verwachting is dat de komende twee jaar de grond van “De Kavels” en “Spikeboor” volledig wordt verkocht. Voor IBF is in het programma rekening gehouden met een uitgifte van 22.000 m2 op jaarbasis.

Wij hebben de woningbouwprognose van de gemeente beoordeeld aan de hand het externe onderzoek dat de gemeente heeft laten uitvoeren, bevolkingsprognoses, alsmede de door de gemeente aangeleverde onderbouwingen in de vorm van opties en (concept)koopaktes. Op basis van onze analyse achten wij het woningbouwprogramma van de gemeente niet onaannemelijk.

Een onderdeel van het actualisatie- en waarderingsproces betreffen de plankosten. De gemeente heeft de plankosten onderbouwd met offertes, m2-berekeningen, ervaringscijfers en marktgegevens. Wij hebben op basis van deze onderbouwing vastgesteld dat de door de gemeente gehanteerde plankosten niet onaannemelijk zijn.

Het programma van de gemeente ziet er als volgt uit:

•

Projectrente: 1,88%

•

Disconteringsvoet: 2,00%

Uit zowel de gerealiseerde verkopen als uit de conceptovereenkomsten blijkt dat de door de gemeente gehanteerde prijzen plausibel zijn. Daarnaast voert de gemeente periodiek een benchmark uit om de prijzen te beoordelen. Uit de laatste analyse blijken geen bijzonderheden.

•

Kostenstijging: 1,00- 2,00%

Toepassing POC- methode

•

Opbrengstenstijging woningbouw 1,50% - 2,00%

•

Opbrengstenstijging woningbouw dorpen 0%

•

Opbrengstenstijging bedrijventerreinen 1%

Met ingang van 2017 dient de gemeente jaarlijks op basis van de percentage of completion (POC) methode te toetsten of er voldoende zekerheid bestaat over de omvang van de winsten in complexen. Volgens het realisatiebeginsel dient in die gevallen de winst dan ook te worden genomen. Tijdens onze controlewerkzaamheden hebben wij geconstateerd dat de gemeente de winstneming correct heeft berekend.

De gemeente heeft de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Verkoopprijzen

Parameters

Wij hebben de realisatie van de afgelopen drie jaren vergeleken met de oorspronkelijke raming. Uit bijgaand overzicht blijkt dat de timing van de verkoop van bedrijventerreinen moeilijk is in te schatten. Gemiddeld is er de afgelopen drie jaar meer verkocht dan geraamd. Geraamd m2

Werkelijk m2

Afwijking

2018

141.837

146.391

4.554

2019

44.978

106.993

62.015

2020

45.112

41.979

-3.133

Totaal

231.927

295.363

63.436

De gemeente heeft de parameters onderbouwd met berekeningen, ervaringscijfers en marktgegevens. Wij hebben op basis van deze onderbouwing vastgesteld dat door de gemeente gehanteerde parameters niet onaannemelijk zijn.

Op basis van onze analyse achten wij het bedrijventerreinprogramma van de gemeente niet onaannemelijk.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/16

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

10-jaarstemijn

Waardering voorzieningen

SiSa

Op basis van de verslaggevingsvoorschriften is het uitgangspunt dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal 10 jaar bedraagt. Er mag afgeweken worden van deze 10 jaar als hier gemotiveerd risicobeperkte beheersmaatregelen zijn getroffen en deze motivatie expliciet door de raad wordt vastgesteld.

Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.

De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien diverse documenten aan het CBS aan te leveren.

In de prognose en de waardering van de grondexploitaties hanteert de gemeente Heerenveen de 10-jaarstermijn. Hierdoor is er sprake van een zogeheten grondreserve. Dit is grond die al wel in bezit is van de gemeente, maar waarmee in de grondexploitaties nog geen rekening wordt gehouden omdat de betreffende grond niet in de komende 10 jaar wordt verkocht. In 2020 is de programmering van het bedrijventerrein IBF voor komende 10 jaar naar boven bijgesteld. Hierdoor is er sprake van een positief resultaat in boekjaar 2020 van circa 4 miljoen. Europees aanbesteden De controle op het naleven van de Europese aanbestedingswetgeving is een belangrijk onderdeel van zowel de interne als de externe controle. De reden hiervoor is dat fouten bij Europees aanbesteden naar hun aard omvangrijk kunnen zijn, en daarmee een directe invloed kunnen hebben op de strekking van onze verklaring. Wij hebben bij de controle op Europees aanbesteden geen fouten geconstateerd.

Binnen de voorzieningen maakt u. conform het BBV, onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot bevindingen. De verslaggevingsregels schrijven voor dat er alleen een voorziening voor groot onderhoud gevormd mag worden op basis van een actueel beheerplan dat is goedgekeurd door de raad. Dit betekent dat voorziening moet zijn onderhoud met een beheerplan dat niet ouder is dan vijf jaar. De huidige voorziening groot onderhoud gebouwen is gebaseerd op een beheerplan uit 2015. De gemeente kiest er voor om af te wijken van de termijn van vijf jaar. Dit is toegestaan, mits het besluit om af te wijken van de vijf-termijn is gemotiveerd en goedgekeurd door de raad.

De raad heeft op 10 juni 2021 de afwijking van vijfjaars-termijn goedgekeurd.

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B2 van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen (ongecorrigeerde) financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Overhevelen budgetten De raad kan doormiddel van verzamelbesluiten instemmen met het overhevelen van het budget en dus met de toevoeging aan de reserve. Er staat in de verzamelbesluiten echter niet duidelijk wanneer de overgehevelde budgetten uiterlijk moeten zijn benut. De huidige werkwijze is dat als het budget in het volgende jaar niet wordt benut, het budget blijft staan onder de reserves. De gemeente gaat in 2021 de bedragen die zijn ontstaan voor boekjaar 2020 opnieuw voorleggen aan de raad en in de toekomst de besluitvorming rondom het overhevelen van budgetten verduidelijken.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/17

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle x

Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Sociaal domein

Verantwoordingen van zorgaanbieders

PGB’s

Algemeen

Net als voorgaande jaren dienen de zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer de gemeente te voorzien van productieverantwoording met controleverklaring. De zorgaanbieders met een omzet beneden de € 125.000 leveren veelal productieverantwoording zonder controleverklaring.

In voorgaande jaren heeft de accountant van het SVB een afkeurend oordeel gegeven over de PGBverantwoording. In die jaren dienden wij de PGB-last bij de gemeenten dan ook volledig als onzeker te beschouwen.

Voor het sociaal domein maken wij het onderscheid tussen zorg in natura en PGB’s. Zorg in natura

Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Voor de jaarrekeningcontrole 2020 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd) geëvalueerd. Deze maatregelen betreffen: •

Extern: de gemeente ontvangt verantwoordingen van zorgaanbieders op basis van het landelijk controleprotocol, en verricht hierop interne-controlewerkzaamheden.

•

Intern: de gemeente verricht aanvullende controlewerkzaamheden op de juistheid en rechtmatigheid van het recht op zorg en de gemeentelijke cliëntenregistratie.

•

Intern: de gemeente verricht controlewerkzaamheden op de prestatielevering zoals opgenomen in de controleaanpak isociaaldomein.

•

Intern: de gemeente verricht gegevensgerichte controlewerkzaamheden op de juistheid van de geldstromen en de facturatie.

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Net als voorgaand jaar komen hieruit bijzonderheden naar voren. Enerzijds betreffen dat onzekerheden die ontstaan omdat (nog) niet alle zorgaanbieders de verantwoordingsinformatie hebben aangeleverd of de verantwoordingsinformatie hebben aangeleverd met een oordeelhouding.

Uitkomsten interne controlewerkzaamheden Deze rechtmatigheidscontroles worden uitgevoerd om na te gaan of de verstrekkingen rechtmatig hebben plaatsgevonden. De internecontrolewerkzaamheden zijn daarmee een belangrijk hulpmiddel voor de gemeente om de interne processen te verbeteren. Gezien de kwaliteit van deze werkzaamheden, maken wij optimaal gebruik van uw eigen werkzaamheden voor de jaarrekeningcontrole. Dit betekent dat onze werkzaamheden er vooral op gericht zijn om de kwaliteit van de interne werkzaamheden te beoordelen en, indien uit onze werkzaamheden geen bijzonderheden blijken, deze interne werkzaamheden te valideren. Wij hebben deze interne-controlewerkzaamheden beoordeeld en hierbij, net als in voorgaande jaren, geconstateerd dat de interne-controlewerkzaamheden voor zowel de omvang als voor de diepgang van een goede kwaliteit zijn.

Begin 2018 is echter (eindelijk) verduidelijking gekomen over de wijze waarop gemeenten op een praktische wijze werkzaamheden kunnen verrichten om zo de onzekerheden rondom de PGB’s (zelf) terug te dringen. De werkzaamheden, die de gemeente kan uitvoeren, zijn opgenomen in een handreiking. De gemeente heeft de werkzaamheden uitgevoerd. We zijn van mening dat de evaluatie en documentatie van de werkzaamheden voor verbetering vatbaar zijn. Zorgcontinuering en meerkosten De rijksoverheid heeft dringend beroep gedaan op gemeenten om te zorgen voor de zorgcontinuïteit. Hierbij is geadviseerd om de niet-geleverde zorg maar ook de meerkosten als gevolg van COVID-19 door te betalen. Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat de door de gemeente betaalde continuitsbijdrage circa € 500.000 bedraagt.

Uit de interne controlewerkzaamheden blijken geen fouten en of onzekerheden boven de rapporteringstolerantie.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/18

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij hebben geen fouten met betrekking tot naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT) geconstateerd De Wet Normering Bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeentes geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeentes de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief - wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijding van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd. Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot naleving van de Wet Normering Bezoldiging top-functionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en de publicatieverplichtingen van de WNT.

Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening Onderdeel van de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020 is de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 193, 194 en 195 van de gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 216 van de gemeentewet.

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige constatering én melding van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV.

De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt, hebben geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Zoals blijkt uit de jaarstukken, is op een tweetal thema’s sprake van een begrotingsoverschrijding op de lasten. Het betreft Thema 2 Zorg en Welzijn (overschrijding € 8,6 miljoen) en Thema 5 Toekomstbestendig en duurzaam (€ 0,2 miljoen). Aangezien het thema Zorg en Welzijn een openeinde regeling is, telt deze niet mee in onze weging inzake begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de toelichting op de programmarekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt, hebben - gezien de oorzaak en de toelichting geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma, of zoals u het benoemt: thema’s.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/19

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of overtredingen van wet- en regelgeving Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van weten regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptie-wetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeentes in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij u verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of overtreding van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft u aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Hierbij heeft u ook voorbeelden gegeven van de manier waarop het deze beheerst. In onze voorgaande rapportages hebben wij u geattendeerd op het belang van periodieke (fraude)risicoanalyses als vast onderdeel van uw interne-beheersomgeving.

Uw gemeente heeft dit vormgegeven door de frauderisicoanalyse in 2020 te actualiseren.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.

Jaarverslag Integriteit Met ingang van 2020 is de wet normalisering rechtspositie ambtenaren in werking getreden. Hierin is het volgende opgenomen: “Een overheidswerkgever maakt jaarlijks een verantwoording met betrekking tot de uitvoering van dit artikel openbaar.” Met de invoering van deze wet is sprake van een inhoudelijke toespitsing, omdat voortaan een verantwoording met betrekking tot de uitvoering van het integriteitsbeleid wordt vereist en deze jaarlijks openbaar gemaakt dient te worden. Het college heeft ons inzage gegeven in stand van zaken rondom het integriteitsbeleid waarmee invulling is gegeven aan het doel van het beleid, de tot nog toe uitgevoerde acties, de plannen die de gemeente heeft en de incidenten in het afgelopen jaar.

Druk

Gelegenheid

Wij hebben deze controle professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Rationalisatie

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/20

Overige aangelegenheden

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/21

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Overige aangelegenheden

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties.

Interne beheersing

Onze communicatie met het management

De financiële positie van uw gemeente

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van de gemeente Heerenveen een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met college en ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/22

Bijlagen

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/23

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bijlage A - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen.

Aard van ongecorrigeerde controleverschillen

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Afwaardering onderwijshuisvesting te hoog

400.000

400.000

Materialiteit

1.900.000

1.900.000

Rechtmatigheid

Getrouwheid

NVT 5.700.000

NVT 5.700.000

Feitelijke controleverschillen

Aard van de onzekerheden Onzekerheden

Overige aangelegenheden

NVT Materialiteit

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/24

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd in de controle van SiSa regelingen. Wij hebben onderstaande SiSa regelingen gecontroleerd.

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige aangelegenheden

Bijlagen

Strekking controleverklaring rechtmatigheid (vul hier de strekking van de accountantsverklaring in)

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid (vul hier de strekking van de accountantsverklaring in)

Goedkeurend

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/25

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Heerenveen Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Heerenveen in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.

Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. • Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte.

Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheidsevaluatie’), wordt in het dossier opgenomen. • Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt.

Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een raad van commissarissen of audit committee overwegen wij ook één van deze beide instanties te raadplegen. • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst. •

Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheidsevaluatie’), wordt in het dossier opgenomen. • Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt.

Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een raad van commissarissen of audit committee overwegen wij ook één van deze beide instanties te raadplegen. • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst. •

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/26

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Toelichting op de belangrijkste bevindingen Financiële positie van uw gemeente

De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken.

Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.

Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Onze beoordeling heeft aanleiding gegeven om komend boekjaar de eindverantwoordelijk accountant bij de gemeente Heerenveen te rouleren. Dirk Kuperus is inmiddels 7 jaar betrokken bij de controle van de jaarrekening van de gemeente Heerenveen en dat is, vanuit onze eigen onafhankelijkheidsregels, de maximale termijn. De nieuwe auditpartner wordt binnenkort aan de gemeente voorgesteld. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Heerenveen Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden.

Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Heerenveen

21064F2BB6/JS/27

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL", its global network of member firms, and their related entities. DTTL (also referred to as "Deloitte Global" and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.nl/about to learn more. Deloitte is a leading global provider of audit and assurance, consulting, financial advisory, risk advisory, tax and related services. Our network of member firms in more than 150 countries serves four out of five Fortune Global 500® companies. Learn how Deloitte’s approximately 264,000 people make an impact that matters at www.deloitte.nl. This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms, or their related entities (collectively, the “Deloitte network” is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2021 Deloitte The Netherlands