30607 Accountantsverslag gemeente Heerenveen 2021 (Def. versie was getekend).pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2021 Gemeente Heerenveen 3 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Sophialaan 24-26 8911 AE Leeuwarden Postbus 826 8901 BP Leeuwarden Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9877 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de van de gemeente Heerenveen Postbus 15000 8440 GA HEERENVEEN
Geachte leden van de raad,
Datum 3 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerenveen hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk 23010A6A35/IP
Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerenveen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerenveen. De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerenveen. Bij deze jaarrekening hebben wij op 3 juni 2022 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 20 december 2021 en met ons auditplan, dat op 11 oktober 2021 is besproken in uw auditcommissie.
Behandeld door A. van Bolhuis Manager 06 5359 8711 avanbolhuis@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie
C.V. Loeff RA Partner 06 5338 8254 cloeff@deloitte.nl
Deloitte Accountants B.V.
Wij hebben onze concept-rapportage op 25 mei 2022 besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de adjunct-directeur en met de betrokken medewerkers van Financiën en Concerncontrol. Hoogachtend,
Was getekend: C.V. Loeff RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
Financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
14
Interne beheersing
22
•
23
Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing
Overige aangelegenheden
24
•
25
Overige aangelegenheden
Bijlagen
26
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
27
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
28
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
29
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
30
•
Bijlage C – Detailbevindingen IT-omgeving
32
•
Bijlage D - Onafhankelijkheidsbevestiging
34
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
•
De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 2,1 miljoen, respectievelijk € 6,3 miljoen.
Welke zaken gaan goed en welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente aan de volgende zaken de juiste aandacht heeft gegeven en/of verbeteringen heeft gerealiseerd op deze onderdelen: •
Wij zien dat u stappen heeft gezet in het opstelproces van de jaarrekening, waarbij zorg is gedragen voor een tijdige oplevering van de concept-jaarrekening en de onderbouwende documentatie. De tussentijdse afstemming met de ambtelijke organisatie over de voorgang van de controle hebben wij als positief ervaren, eveneens de tijdige beantwoording van aanvullende vragen gedurende onze controle. Daarnaast brengt de organisatie ons als accountant tijdig op de hoogte indien er bijzondere vraagstukken spelen en wordt zorg gedragen voor een tijdige afstemming. Medio juli 2022 zullen wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 evalueren, om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen mogelijk zijn.
•
De verantwoording over en interne controle van de SiSa-bijlage zijn van een voldoende niveau. In lijn met de algemene trend is sprake van een sterke toename van het aantal regelingen in de afgelopen twee jaar, maar ondanks dat is het controleproces goed verlopen. De verwachting is dat het aantal regelingen in de komende jaren nog verder zal toenemen. Wat betreft het op een voldoende niveau houden van de verantwoording en de interne controle merken wij op dat er in de dossiervorming nog ruimte is voor verbetering.
•
De verantwoording over en interne controle van het sociaal domein en het Europees aanbesteden zijn eveneens van een voldoende niveau. Het proces, de uitvoering en de (interne) controle hiervan zijn op een gedegen wijze uitgevoerd en de oplevering heeft conform de gemaakte afspraken plaatsgevonden.
Interne beheersing Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij enkele tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële (significante bevindingen) verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn besproken in de auditcommissie van 31 januari 2022. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole zijn er geen nieuwe significante bevindingen geconstateerd. Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole verkrijgen wij inzicht in de IT-omgeving, de risico’s en de (significante) tekortkomingen. Onze constateringen met betrekking tot de IT-omgeving zijn opgenomen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Naleving van de Europese Wij hebben tijdens de controle op het Europees aanbesteden geen fouten geconstateerd. aanbestedingsregels SiSa
Wij hebben geen (ongecorrigeerde) controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) geconstateerd in de in de SiSa-bijlage 2021 verantwoorde informatie.
Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het ‘Overzicht lasten en baten en toelichting ‘van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen - mede op basis van de analyse van het college - niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Dit heeft dan ook niet geleid tot een aangepaste strekking van ons rechtmatigheidsoordeel. Frauderisicoanalyse
Wij hebben kennisgenomen van de geactualiseerde frauderisicoanalyse van uw gemeente. Met deze analyse heeft de gemeente (net als in voorgaande jaren) aangetoond zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s. Wij constateren dat zij daar risicogerichte maatregelen voor treft. Wij hebben verder vastgesteld dat u opvolging geeft aan integriteitsmeldingen en dat u hierover rapporteert in het sociaal jaarverslag. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen bij uw gemeente geconstateerd.
Kwaliteit verslaggeving
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Bij díe processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Zo hebben wij onze vastgoedspecialisten ingezet voor het beoordelen van de uitgangspunten van de nieuwe grondexploitatie Klaverblad Noordoos. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden toegepast.
Sociaal domein
•
De controle met betrekking tot het sociaal domein is goed verlopen. Net als in voorgaande jaren dienen de zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer de gemeente te voorzien van deugdelijke verantwoordingsinformatie. Alle zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer hebben voldaan aan deze verplichting.
•
Wij onderkennen in de geleverde zorg in natura voor de Jeugdwet en de Wmo geen onzekerheden of fouten.
•
Op basis van de door ons uitgevoerde controle kunnen wij de persoonsgebonden budgetten (pgb’s) voor zowel Wmo als Jeugdwet als rechtmatig aanmerken.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwing beoordeeld waarop de gemeente de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 in relatie tot de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). Onze controlewerkzaamheden hebben geen (ongecorrigeerde) fouten aan het licht gebracht. Dit houdt onder meer in dat het schattingsproces van de gemeente als adequaat kan worden beschouwd. Op 9 september 2021 heeft u een nieuwe grondexploitatie vastgesteld, namelijk Klaverblad Noordoost. De gemeente wil dit gebied aan de noordzijde van de A7 ontwikkelen tot een bedrijventerrein, een zonnepark en natuurinclusieve landbouw. Aangezien het een nieuwe exploitatie betreft, hebben wij onze vastgoedspecialisten de uitgangspunten hiervan laten beoordelen. De programmering en de planning voor de exploitatie zijn onderbouwd met externe onderzoeken, maar de gemeente heeft nog geen optie- en/of reserveringsovereenkomsten afgesloten. Wij adviseren u om in het komende jaar de interesse van de diverse partijen te monitoren en inzichtelijk te maken. Wij zijn op basis van onze werkzaamheden van mening dat de waardering van de overige schattingselementen in de grondexploitatie juist is en consistent met voorgaand jaar.
Lokale heffingen en voorzieningen
In april 2021 is door de Commissie BBV de ‘Notitie Lokale heffingen (belastingen, heffingen en rechten)’ uitgebracht. In deze notitie zijn nadere richtlijnen opgenomen voor de lokale heffingen en de bijbehorende voorzieningen en reserves. In deze notitie wordt specifiek ingegaan op de transparantie van de tariefsopbouw en op de aansluiting daarvan met de begroting (o.a. aanwenden voorzieningen). Wij adviseren u om in het komende begrotingsjaar expliciet aandacht te besteden aan de richtlijnen uit deze notitie, teneinde een adequate onderbouwing en rubricering van de voorziening riolering te waarborgen.
Overige onderwerpen
De volgende overige onderwerpen zijn tevens relevant in het kader van de jaarstukken over 2021:
Bestuurlijke samenvatting
•
COVID-19 heeft ook in 2021 nog een belangrijke invloed gehad op de gemeentelijke taken en uitgaven.
•
Naar aanleiding van het verbetertraject van de gemeente is een herrubricering van de vergelijkende cijfers in de balans geëffectueerd, ter verbetering van het inzicht.
•
Terugkoppeling uitkering met terugwerkende kracht: niet meer van toepassing.
•
Situatie Oekraïne: evaluatie impact, inclusief het energiecontract met Gazprom.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 26 oktober 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerenveen hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerenveen uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben één niet-gecorrigeerd controleverschil geïdentificeerd met betrekking tot de rubricering van de voorziening riolering
Wij hebben geen controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening hebben wij geen overschrijdingen geconstateerd die wij moeten meewegen in ons oordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Er is geen sprake van ongecorrigeerde controleverschillen in de SiSa-bijlage 2021. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel met betrekking tot de WNT-verantwoording.
De verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en dat deze consistent zijn gebruikt.
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringstolerantie, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wel hebben wij één niet-gecorrigeerd controleverschil geconstateerd. Dit betreft de presentatie van de voorziening riolering als voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar pagina 19 van dit verslag. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Heerenveen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 9
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 14,4 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 3,2 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 11,3 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 25,6% van het balanstotaal (ultimo 2020: 21% van het balanstotaal) en is daarmee aanzienlijk toegenomen ten opzichte van 2020. Wij willen benadrukken dat voorgaande verbetering van de vermogenspositie voortkomt uit het resultaat van afgelopen jaar.
De manier waarop de resultaten en de vermogenspositie van de gemeente zich in de komende jaren zullen ontwikkelen, is afhankelijk van de financiële en beleidsmatige kaders die uw gemeenteraad jaarlijks vaststelt in de begroting. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten, plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
42.588
42.629
42.147
Tussentijdse resultaatbestemming
3.182
-/- 2.744
-/-1.431
Gerealiseerd resultaat
11.246
2.703
1.913
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
14.428
-41
482
Eigen vermogen per 31 december
57.016
42.588
42.629
Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
190.903
Totale lasten
-/- 176.475
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
14.428
Af: stortingen in reserves
-/- 35.849
Bij: onttrekkingen aan reserves
32.667
Gerealiseerd resultaat
11.246
De toename van het resultaat over 2021 wordt in belangrijke mate veroorzaakt door het positieve resultaat op het grondbedrijf van € 8 miljoen en door de decembercirculaire, op grond waarvan medio december 2021 € 1,3 miljoen is verstrekt door het Ministerie van BZK. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 11
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor d gemeente Heerenveen (begroot en werkelijk over de periode 2019-2021)
Solvabiliteit
30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
20%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote 15
15% 10% 5% 2019
2020
Begroot
2021
0%
Werkelijk
2019
2020
Begroot
2021
Werkelijk -
Netto schuldquote 80% 60% 40% 20% 2019 Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2020
2020
2021
Structurele exploitatieruimte
100%
0%
2019
2021
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
8% 6% 4% 2% 0% -2% -4%
2019
2020
Begroot
Interne beheersing
2021 Werkelijk
(15) Begroot
Overige aangelegenheden
Begroot na wijziging
Bijlagen
Werkelijk
23010A6A35/IP blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 11,7 miljoen. In dit saldo is een bedrag opgenomen van € 8 miljoen voordelig, dat betrekking heeft op de verantwoording van de grondexploitatie. Daarnaast is op basis van decembercirculaire door het Ministerie van BZK medio december 2021 € 1,3 miljoen aanvullend verstrekt aan de gemeente. Het genormaliseerde resultaat bedraagt derhalve € 2,4 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren. Het verschil tussen het begrote en het gerealiseerde saldo van baten en lasten is verklaarbaar en vloeit voort uit enerzijds de incidentele baten (decembercirculaire) en anderzijds de evaluatie van de waardering van de grondexploitatie in het kader van het jaarlijkse afsluitingsproces.
Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 20 10 (10) (20)
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 300 200 100 -
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)
300
250 200 150 100 50 -
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 13
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
•
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag binnen de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de daarbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en op basis van de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Op de volgende pagina hebben wij onze conclusie opgenomen ten aanzien de actualisatie van de grondexploitaties. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
24,00 22,00 20,00 18,00 16,00 14,00 12,00 10,00
2019
2020
2021
Ontwikkeling boekwaarde
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 10 5 Overig
De gemeente Heerenveen schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 7,7 miljoen bedraagt (2020: € 10,7 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
•
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
Overige
De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is vanwege het saldo ultimo 2021 ad € 23,2 miljoen (inclusief voorziening) relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten ad € 78 miljoen en lasten ad € 44 miljoen in de jaren 2022 e.v. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Indien het college verwacht dat het project verlieslatend is, leidt dit tot een voorziening. Een verwachte winst leidt tot een (tussentijdse) winstneming. Wat betreft de waardering van de grondexploitaties dient de gemeente per individueel project te bepalen of de boekwaarde, plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, kunnen worden terugverdiend. Ultimo 2021 zijn er 13 individuele projecten opgenomen in de bouwgronden in exploitatie.
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
KNO
•
IBF II
De voorraad onderhanden werk
Skoatter wâld
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2021 is toegenomen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn voornamelijk de vrijval in de voorziening in 2021, van € 3 miljoen, en de (tussentijdse) winstneming in 2021 van € 6,9 miljoen.
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, met name de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering en het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op een passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn in het kader van de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) door het college. Waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat de gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moet toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten verantwoorden. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat bij oplevering betrouwbaar kan inschatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en van gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 6,9 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 4,8 miljoen). De gemeente heeft voorzichtigheid betracht bij deze tussentijdse winstverantwoording, om op deze wijze adequaat in te spelen op de onzekerheden als gevolg van corona. Tijdens onze controlewerkzaamheden hebben wij geconstateerd dat de gemeente de winstneming op een correcte wijze heeft berekend. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan.
Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag waardoor de risico’s afnemen of is hier nog geen sprake van). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Op grond van de voornoemde risicoanalyse hebben wij op basis van onze professionele oordeelsvorming een aantal individuele grondexploitaties geselecteerd voor nadere controle. Voor deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de gehanteerde uitgangspunten gecontroleerd. Daarnaast hebben wij op gemeenteniveau de algemene uitgangspunten binnen de grondexploitatie gecontroleerd. Verder hebben wij de programmering en de planning van de grondexploitatie van zowel de woningbouw als de bedrijventerreinen op gemeenteniveau gecontroleerd. Hierbij hebben wij gebruikgemaakt van de beschikbaar gestelde behoefteonderzoeken. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Ten aanzien van de nieuw vastgestelde grondexploitatie, Klaverblad Noordoost, merken wij op dat de gemeente nog geen optie- en/of reserveringsovereenkomsten heeft afgesloten. Wij adviseren de gemeente om in het komende jaar de interesse van partijen te monitoren en inzichtelijk te maken. Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma.
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het ‘Overzicht lasten en baten en toelichting ‘van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021.
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Zoals blijkt uit de jaarrekening is er voor ‘Thema Toekomstbestendig en Duurzaam’ sprake van een begrotingsoverschrijding op de lasten. Deze geconstateerde kostenoverschrijding wegen wij niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Op de volgende pagina is een inhoudelijke analyse opgenomen waarin onze afwegingen en conclusies zijn vermeld.
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen, conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten –, autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen nader worden vastgelegd in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. In de managementletter 2021 hebben wij een bevinding gerapporteerd ten aanzien van de investeringskredieten. De bevinding betreft het ontbreken van een zichtbare monitoring/toekenningscontrole van investeringen op de investeringskredieten. Wij hebben ten tijde van de jaarrekeningcontrole vastgesteld dat uw gemeente een steekproefsgewijze controle heeft uitgevoerd op de investeringen die in 2021 zijn verantwoord op de kredieten. Wij hebben op basis van onze werkzaamheden geen onrechtmatige kredietoverschrijdingen geconstateerd.
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Tijdens onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Wij hebben kennisgenomen van uw in 2021 geactualiseerde frauderisicoanalyse. Met deze analyse heeft de gemeente (net als in voorgaande jaren) aangetoond zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s. Wij constateren dat u in dit verband risicogerichte maatregelen treft.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens bespreken met uw organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en naar aanleiding van de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan de eventueel geïdentificeerde integriteitskwesties, en dat zij hierover tijdig met ons in contact treedt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Voorzieningen Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of in eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Op grond van het BBV vormt de gemeente in dat geval een voorziening ‘middelen derden’ (met uitzondering . de van de Europese en de Nederlandse van overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel, die de gemeente verantwoordt onder de overlopende passiva).
In april 2021 is door Commissie BBV de ‘Notitie Lokale heffingen (belastingen, heffingen en rechten)’ uitgebracht. In deze notitie zijn nadere richtlijnen opgenomen voor de lokale heffingen en de bijbehorende voorzieningen en reserves. Er wordt specifiek ingegaan op de transparantie van de tariefsopbouw en op de Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en hebben aansluiting met de begroting (o.a. aanwending gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. voorzieningen). Op grond van art. 44 BBV kan voor wat betreft de riolering onderscheid worden gemaakt in een Onze werkzaamheden hebben geleid tot de conclusie voorziening voor toekomstige uitgaven (‘sparen’) en een dat de gevormde voorzieningen ‘Faciliteiten Raad’ en ‘Inventaris gemeentehuis’ niet conform het BBV zijn. Op voorziening voor het egaliseren van de opbrengsten. Uw gemeente heeft de voorziening riolering volledig basis van het voorgaande heeft uw gemeente de gepresenteerd als voorziening voor toekomstige betreffende voorzieningen in de jaarrekening laten vervangingsinvesteringen (art 44, lid 1d). In de Notitie vrijvallen voor een totaalbedrag van € 150.000. Lokale heffingen is opgenomen dat hogere opbrengsten Voorziening ‘verplichtingen, verliezen en risico’s ten gunste dienen te worden gebracht van de Vooral de voorziening voor verplichtingen, verliezen en voorziening ‘van derden verkregen middelen’.
In latere risico’s is naar zijn aard gebaseerd op veronderstellingen jaren wordt een bijdrage in het kader van deze en schattingen van het management en het college. Zij voorziening ten gunste van de exploitatie gebracht, om een tekort op te vangen. Voordelen bij de realisatie schatten op basis van hun kennis van de gemeente en (jaarrekening) die een gevolg zijn van achterstanden in haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende de investeringen en in het uitvoeren van onderhoud jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. dienen ook in de voorziening ‘van derden verkregen middelen’ te worden opgenomen. Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Uw gemeente heeft in de huidige tariefstelling voor de rioolheffing niet expliciet aangegeven welk deel hiervan Hierbij zijn geen bevindingen geconstateerd. betrekking heeft op de ‘spaarcomponent’ voor Voorziening ‘middelen van derden waarvan de toekomstige vervangingsinvesteringen.
Op grond bestemming gebonden is’ hiervan kan de rubricering van het batig saldo aan de voorziening ‘middelen derden’ respectievelijk de Als de gemeente op grond van wet- en regelgeving of voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen contractuele afspraken verplicht is ontvangen middelen niet op een betrouwbare wijze worden vastgesteld. Wij aan een bepaald doel te besteden, is sprake van hebben deze mogelijk onjuiste rubricering als controlezogenaamde ‘beklemde middelen’. verschil aangemerkt (bedrag: PM) en hebben deze opgenomen in bijlage A1. Binnen de voorzieningen maakt, u conform het BBV, onderscheid naar: voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (groot onderhoud) en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Wij adviseren u om in het komende begrotingsjaar expliciet aandacht te besteden aan de richtlijnen in deze notitie, om een adequate onderbouwing en rubricering . de voorziening riolering te waarborgen. van Voorziening ‘ter egalisering van kosten’ Het BBV biedt de mogelijkheid tot het vormen van een egalisatievoorziening voor onderhoudslasten (art. 44, lid 1c). Eén van de voorwaarden voor het vormen en in stand houden hiervan is dat er een actueel (maximaal vijf jaar oud) meerjaren onderhoudsplan ten grondslag ligt aan de voorziening. De gemeente heeft in 2021 het beheerplan onderhoud gemeentelijke gebouwen vastgesteld, met een looptijd van twee jaar. In 2022 wordt het beheerplan 2023 - 2027 door gemeente opgesteld en vastgesteld. Ten aanzien van het vastgestelde beheerplan van de gemeentelijke gebouwen merken wij het volgende op: •
In het beheerplan wordt rekening gehouden met een jaarlijkse prijsstijging van 1%. Deze prijsstijging is echter niet representatief in vergelijking met de werkelijk prijsindex volgens het CBS.
•
In het onderhoudsplan wordt onterecht rekening gehouden met het jaarlijkse terugkerend onderhoud voor ‘Kunstobjecten’.
•
In de opbouw van de voorziening wordt rekening gehouden met onttrekking van niet-compensabele btw.
Wij hebben vastgesteld dat voorgaande observaties voor 2021 (nog) niet leiden tot een afwijking die groter is dan onze rapporteringstolerantie. Wij adviseren uw gemeente wel om bij het actualiseren van het beheerplan en de daarmee samenhangende voorziening rekening te houden met voorgaande punten, zodat de opbouw en de onderbouwing van de voorziening ook in de toekomst adequaat blijven.
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij hebben tijdens de controle op het Europees aanbesteden geen fouten geconstateerd. Ten aanzien van de spendanalyse adviseren wij u om de analyse uit te breiden op basis van bankrekeningnummers en crediteuren. Ten tijde van de jaarrekeningcontrole hebben wij geconstateerd dat één crediteur meerdere keren in de financiële administratie is opgenomen. Wanneer de analyse tevens wordt verricht op basis van de betalingen, kan de spendanalyse op een efficiëntere wijze worden ingericht en uitgevoerd. Immers elke crediteur heeft een uniek bankrekeningnummer. Sociaal domein Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd) geëvalueerd. Deze maatregelen betreffen:
Intern: de gemeente verricht controlewerkzaamheden op de prestatielevering zoals opgenomen in de controleaanpak i-sociaaldomein. Intern: de gemeente verricht gegevensgerichte controlewerkzaamheden op de juistheid van de geldstromen en de facturatie. Verantwoordingen van zorgaanbieders Net als in voorgaande jaren dienen zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer de gemeente te voorzien van deugdelijke verantwoordingsinformatie. Alle zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer hebben voldaan aan deze verplichting. Pgb's In voorgaande jaren heeft de accountant van de SVB een afkeurend oordeel gegeven over de Pgbverantwoording. In die jaren dienden wij de Pgb-last bij de gemeenten dan ook volledig als zijnde onzeker te beschouwen.
Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken TIjdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2021 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben tijdens onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij, behalve op de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening, met het oog op het belang en het begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Subsidieverstrekkingen Wij hebben formele rechtmatigheidsafwijkingen geconstateerd bij de termijnbepalingen. U bent op de hoogte van deze afwijkingen en heeft waar nodig passende acties ondernomen. De afwijkingen hebben geen directe financiële gevolgen, maar worden door ons, op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV, verplicht opgenomen in het accountantsverslag.
Begin 2018 is er echter verduidelijking gekomen over de wijze waarop gemeenten op een praktische wijze werkzaamheden kunnen verrichten om de onzekerheden rondom de Pgb’s (zelf) terug te dringen. De werkzaamheden die de gemeente kan uitvoeren, zijn opgenomen in een handreiking. Er resteert geen onzekerheid ten aanzien van de Pgb-bestedingen
Extern: de gemeente ontvangt verantwoordingen van zorgaanbieders, op basis van het landelijke controleprotocol, en verricht hierop internecontrolewerkzaamheden. Intern: de gemeente verricht aanvullende controlewerkzaamheden op de juistheid en de rechtmatigheid van het recht op zorg en de gemeentelijke cliënten-registratie. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 20
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen SiSa
.Wet normering topinkomens (WNT) geconstateerd
De procedure die uw gemeente moet naleven bij het aanleveren van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien diverse documenten aan het CBS aan te leveren.
De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.
Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B2 van dit accountantsverslag. Tijdens deze controle hebben wij geen (ongecorrigeerde) financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. De Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021 schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau.
Als accountant van de gemeente Heerenveen hebben wij de opzet, bestaan en werking van het M&O-beleid Tozo van gemeente Heerenveen gecontroleerd en vastgesteld dat er bij de gemeente Heerenveen sprake is van een toereikend M&O-beleid Tozo. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en/of de publicatieverplichtingen van de WNT. Situatie in Oekraïne Ondanks het feit dat de Rusland-Oekraïnecrisis voor de gemeente Heerenveen geen gevolgen heeft wat betreft de continuïteit, naast het feit dat de gemeente ook geen activiteiten ontplooit in of met Rusland en Oekraïne, heeft deze crisis (naar verwachting) in 2022 wel belangrijke maatschappelijke en financiële gevolgen. Vanwege voornoemde gevolgen heeft uw gemeente in haar themajaarrekening een toelichting opgenomen, om de gebruikers van de jaarrekening te informeren over de mogelijke gevolgen van deze situatie.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 21
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing op basis van de controle van het boekjaar 2021 Managementletter 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen naar aanleiding van de interimcontrole verwijzen wij naar onze managementletter 2021, van 19 januari 2022. In deze managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt.
Hierdoor ontstaat het risico dat een bankrekeningnummer onjuist dan wel onterecht wordt gewijzigd in de applicatie. Naar aanleiding van deze bevinding heeft de gemeente de autorisatiematrix in de applicatie aangepast, zodat de functiescheiding technisch wordt afgedwongen. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole verkrijgen wij inzicht in de IT-omgeving, de risico’s en de (significante) tekortkomingen. Ook verkrijgen wij inzicht in de belangrijkste IT-beheersmaatregelen die nodig zijn om te kunnen steunen op uw IT-omgeving. Onze bevindingen ten aanzien van de IT-omgeving hebben betrekking op de volgende aspecten: •
Het gebruik van niet-naamgebonden (generieke) accounts voor Key2 Financiën en Suite.
•
Interne controle op uitbesteed applicatiebeheer, inclusief wijzigingsbeheer PDC (Lost Lemon).
Met betrekking tot de bevindingen die wij gerapporteerd hebben in onze managementletter 2021 hebben wij hieronder de bevinding ten aanzien van de interne beheersing opgenomen. Wij hebben deze als significant aangemerkt in onze rapportage.
•
Interne controle op gebruikers met toegang tot de database.
•
Verrichten van een gebruikersreview van de toegangsrechten ten aanzien van PDC en WindowsAD accounts.
Jeugdzorg – functiescheiding muteren bankrekeningnummers (significant)
•
Wachtwoordinstellingen van kritische applicaties.
Voor . onze inhoudelijke bevindingen en voor de aanbevelingen inzake de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verwijzen wij naar bijlage C. Op basis van de bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving kunnen wij in het kader van onze jaarrekeningcontrole niet steunen op de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Ondanks de bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving zijn wij tijdens de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met behulp van data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen. Met het inzetten van data-analyse hebben wij de op basis van gegevensgerichte werkzaamheden te onderzoeken populatie memoriaalboekingen sterk kunnen reduceren, in vergelijking met 2020. Dit illustreert het belang en de toegevoegde waarde van een betrouwbare IT-omgeving als basis voor het inzetten van data-analyse.
Deze bevinding betreft de functiescheiding rondom het muteren en accorderen van de bankrekeningnummers in de Jeugdzorg-applicatie. Wij hebben geconstateerd dat deze controle en accordering niet technisch wordt afgedwongen in de applicatie MensCentraal PDC.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 23
Overige aangelegenheden
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Heerenveen een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons tijdens het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
23010A6A35/IP blz. 25
Bijlagen
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Heerenveen
Bijlage A1 – Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 106.150. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
€ 310.000
€0
PM
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:
€0
€0
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout:
€0
€0
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€0
€ 310.000
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten:
€0
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
In de huidige tariefstelling is voor de rioolheffing niet expliciet aangegeven welk deel betrekking heeft op de ‘spaarcomponent’ voor toekomstige vervangingsinvesteringen. Op grond hiervan kan de rubricering van het batig saldo aan de voorziening ‘middelen derden’, respectievelijk de voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen, niet betrouwbaar worden vastgesteld. Deze mogelijk onjuiste rubricering, die geen gevolgen heeft voor het resultaat en het eigen vermogen, hebben wij als controleverschil aangemerkt (bedrag: PM).
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
€0
Overige rechtmatigheidsfouten
€0
Totaal rechtmatigheidsfouten
€0
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader rechtmatigheid 2021, dat op 26 oktober 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde, en daardoor niet-gecorrigeerde, afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.