1.2 Bijlage 2 Plan van Aanpak Regiodeal De Heide - Engelenvaart

Plan van Aanpak Regiodeal De Heide - Engelenvaart a. Inleiding Eind 2019 hebben de gemeenten Heerenveen, Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en Weststellingwerf, het Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân samen een voorstel gedaan aan het Rijk voor een Regio Deal Zuidoost Fryslân. Het Rijk wil met Regio Deals de brede welvaart in de regio’s versterken. In februari 2020 heeft het Rijk aangeven een deal met onze regio te willen sluiten en € 15 miljoen in de Regio Deal Zuidoost Friesland te willen investeren. Als regio hebben we samen met het Rijk hier nadere afspraken overgemaakt. In de zomer van 2020 hebben we de deal gesloten. Recreatiegebied De Heide is een parel in het zuiden van de kern Heerenveen met ontwikkelpotentie. Ontwikkeling dient te passen bij de aard en schaal van het gebied en de omgeving. Het gebied wordt door een grote verscheidenheid mensen bezocht. De Engelenvaart, de paden, natuur en het strand trekken veel verschillende doelgroepen: o.m. watersporters, oeverrecreanten en zwemmers, wandelaars, sporters, spelende kinderen en hondeneigenaren. In het gebied wordt een paar keer per jaar een bij het gebied passend evenement georganiseerd.

De gemeente Heerenveen heeft onder de noemer “Ervaren en Turf: Voorzieningen Turfroute van Appelscha tot Akkrum: Voorzieningen (water)recreanten Engelenvaart/recreatiegebied De Heide” een project aangemeld bij de Regiodeal. Op basis hiervan is vanuit de Regiodeal €200.000 ter beschikking gesteld. Om gebruik te kunnen maken van de middelen moeten deze uiterlijk in 2023 besteed zijn. Het ontbreekt vooralsnog aan een concreet plan om hier aanspraak op te kunnen maken. Kansen voor recreatiegebied De Heide en Engelenvaart dreigen daardoor onbenut te blijven. In dit projectplan is een voorstel verwoord om hier invulling aan te geven.

b. Achtergrond Dit voorstel is geschreven tegen de achtergrond van de volgende context. -

-

-

Gebruikers van het recreatiegebied en de oever aan de Engelenvaart geven met enige regelmaat signalen en suggesties over het verbeteren van het gebruik en de kwaliteit van de inrichting van het gebied. Omwonenden geven aan overlast te ervaren van een kleine overlast gevende groep gebruikers van het gebied. Naar aanleiding hiervan is de afgelopen twee jaar extra inzet geweest op het beperken van de overlast en het verbeteren van de gastvrijheid. Er is in 2020 een start gemaakt met een inventarisatie van de kansen, mogelijkheden en wensen voor het gebied, onder de noemer “de Heide onder de Loep” (bijlage 1). In de media en richting de gemeenteraad is gecommuniceerd dat er een gebiedsvisie gemaakt zal worden

-

-

-

-

-

voor het recreatiegebied. Verkennende gesprekken over (on)wenselijkheden zijn geweest met omwonenden en andere stakeholders. Studenten van NHL-Stenden hebben ontwikkelscenario’s geformuleerd. De gemeenteraad is begin 2021 geïnformeerd over de stand van zaken en de verder te nemen stappen om de kansen voor het recreatiegebied en de Engelenvaart te benutten. Toegezegd is een procesvoorstel voor te leggen. Kiosk/horeca De gemeenteraad heeft – na signalen van omwonenden en gebruikers dat de kiosk niet meer open was tijdens de zomer van 2019 - opgeroepen om toch op een andere manier vorm te geven aan een consumptieverkooppunt. In de zomer van 2020 en 2021 is daarom geëxperimenteerd met foodtrucks en in de winter van 2021 is de kiosk tijdens de korte schaatsperiode bemenst voor verkoop van koek en zopie. Engelenvaart In het najaar van 2018 is de walbeschoeiing langs de Engelenvaart vervangen en in het voorjaar van 2019 is een nieuw fietspad langs de oever aangelegd. Uitvoering van het fietspad is onder directievoering van de Provincie geweest. De gemeente Heerenveen heeft het fietspad bekostigd. Middelen om voorzieningen voor waterrecreanten te realiseren zijn tot nu toe niet beschikbaar geweest. Visie Waterrecreatie Op 2 december 2021 stelde de gemeenteraad de Visie Waterrecreatie vast.

Hierin zijn onder meer voorzieningen voor waterrecreanten aan de Engelenvaart opgenomen als wenselijke ontwikkeling. Deze zouden gerealiseerd kunnen worden vanuit de Regiodeal. Daarnaast is opgenomen onderzoek te doen naar het invoeren van liggelden, o.a. langs de Engelenvaart. Eventuele kosten voor implementatie op deze locatie zouden mogelijk uit de middelen van de Regiodeal kunnen worden gefinancierd. TOP De Heide Regionaal is er een project voor de realisatie van een 12-tal Toeristische Overstap Punten in Zuid Oost Friesland. Recreatiegebied De Heide is hier één van, door de strategische ligging op een snijvlak van waterwegen en wandel- en fietspaden. De locatie voldoet op veel punten aan de criteria die de Marrekrite stelt aan TOP’s, behoudens de nabijheid van horeca. De TOP-zuil is eind 2021 geplaatst.

2

c. Doelstelling Het doel van het project is om invulling te geven aan de ambities en inspanningen in het kader van de Regiodeal en daarmee zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de wensen van de mienskip. De opdracht is beperkt tot het uitwerken van de aanmelding van recreatiegebied De Heide – Engelenvaart bij de Regiodeal naar een concreet plan en de realisatie daarvan. Het project Voorzieningen (water)recreanten Engelenvaart/recreatiegebied De Heide is in de aanmelding verbonden aan het hoofdthema ‘Brede Welvaart’, met daaronder de pijlers Vitale Kernen en Veerkrachtig Landschap. In de aanmelding wordt een aantal suggesties gedaan voor de bijdrage die het project aan deze pijlers zou kunnen bieden. Deze laten zich op hoofdlijnen samenvatten als het verbeteren van het gastheerschap in het gebied en het realiseren van voorzieningen voor recreanten/toeristen.

d. Afbakening Ruimtelijk is het project beperkt tot het recreatiegebied De Heide en oever Engelenvaart. Een kaartje is bijgevoegd als bijlage 2. Het project is in tijd begrenst tot en met realisatie (uiterlijk 2023 i.v.m. Regiodeal). Het project behelst alleen fysieke maatregelen en onderzoek naar mogelijkheden voor horeca. Handhaving van de openbare orde is een afzonderlijke opgave en geen onderdeel van het project. Beheer en onderhoud vallen buiten de scope. De voorwaarden vanuit de Regiodeal zijn kaderstellend. Deze zijn verwoord in de Dealtekst en in de gehonoreerde aanmelding van het project. Fysieke aanpassingen moeten voldoen aan de eisen vanuit beheer en onderhoud. Duurzaamheid en circulariteit zijn uitgangspunt.

e. Resultaat Op basis van de informatie die we tot nu toe hebben verzameld in gesprekken met omwonenden, gebruikers en andere stakeholders hebben we de volgende concrete speerpunten gedestilleerd: - Voorzieningen waterrecreanten Engelenvaart o Aanmeervoorzieningen o Mogelijk nutsvoorzieningen - Kwaliteitsverbetering huidige voorzieningen/infrastructuur De Heide: o Betere sanitaire voorzieningen o Goede (gescheiden) voet/fiets/ATB/ruiterpaden o Goed hondenstrand en duidelijke afbakening hondenlosloopgebied o Sport en spelmogelijkheden o Bankjes en picknicktafels 3

o Natuurwaarden beter uitdragen o Oplaadpalen voor elektrische auto’s en fietsen o De eilandjes ten zuid-westen van het strand beter bruikbaar en toegankelijk maken (o.a. door trimroute) Deze speerpunten zijn het startpunt voor de planvorming en de participatie daarover. De verwachting is dat niet alle punten op deze lijst binnen het beschikbare budget gerealiseerd kunnen worden. Insteek is daarom om tot een prioritering van maatregelen te komen, die uitgewerkt wordt tot een uitvoeringsplan dat past binnen de kaders – en dat plan uiterlijk 2023 uit te voeren. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar de voorwaarden waaronder horeca in het gebied wenselijk en haalbaar is. Daarin zal in het bijzonder worden gekeken naar: -

De (precieze) locatie Het karakter/concept Seizoensgebonden/permanent Financiële randvoorwaarden Juridische kaders/uitgangspunten Ontwikkelingsstrategie Mogelijke synergie met inning liggelden Engelenvaart

Op basis van de resultaten van dit onderzoek kan een besluit genomen worden over de verdere ontwikkeling van horeca in het gebied.

f. Proces Uiterlijk in 2023 moeten de middelen vanuit de Regiodeal zijn besteed. Het project bestaat op hoofdlijnen uit de volgende fasen: 1. Definitie Met de vaststelling van dit projectplan wordt de eerste fase afgesloten. De opgave, randvoorwaarden en aanpak zijn daarmee vastgesteld. De raad wordt tevens gevraagd krediet ter beschikking te stellen, dat gedekt wordt vanuit de Regiodeal (zie ook paragraaf financiën). 2. Planvorming In de tweede fase wordt op basis hiervan in overleg met de omgeving een uitvoeringsplan gemaakt voor gewenste aanpassingen in het gebied. De wijze van participatie en communicatie wordt in de volgende paragraaf toegelicht. Het plan moet passen binnen de

4

door de raad vastgestelde kaders in dit PvA. Het college van B&W kan dan besluiten over de vaststelling ervan. De raad wordt hierover geïnformeerd. Ook wordt in deze fase onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor horeca in het gebied. De resultaten daarvan zullen aan de gemeenteraad aangeboden worden. 3. Uitvoering Op basis van besluitvorming over het definitieve plan kan de uitvoering voorbereid worden en voorstellen daadwerkelijk gerealiseerd. g. Participatie en communicatie De gebruikers van het projectgebied zijn in de afgelopen periode meerdere keren benaderd om hun wensen en belangen kenbaar te maken. Mede op basis daarvan zijn gewenste maatregelen (speerpunten) gedefinieerd in de paragraaf Resultaat. Realisatie van al deze maatregelen is niet mogelijk binnen het beschikbare budget vanuit de Regiodeal. Het college zal daarom keuzes moeten maken en weegt daarbij de voorkeuren van gebruikers graag mee. Er zijn aantal basismaatregelen die uitgevoerd worden om de voorzieningen op De Heide te verbeteren. Denk aan bankjes en picknicktafels, verbetering van de sport- en spelmogelijkheden en betere sanitaire voorzieningen. Dit algemene deel, ongeveer 70% van het beschikbare budget wordt besteed aan noodzakelijke maatregelen. Voor het resterende deel liggen er drie varianten voor, dit zijn de accenten die gelegd kunnen worden op de visie.

Studenten hebben onderzoek gedaan naar mogelijke invulling van het gebied. Hieruit zijn drie verschillende moodboards gekomen. Deze moodboards zijn vertaald naar drie ‘accenten’: Family fun, lazy nature en ontmoeten en spelen. Op de website vragen we belanghebbenden hun voorkeur aan te geven. Welk accent sluit het beste aan? De bedoeling van dit laatste onderdeel in het participatieproces is niet meer om nieuwe ideeën/maatregelen op te halen, maar om te toetsen welke maatregelen voorkeur hebben en om te controleren of er geen belangrijke zaken zijn vergeten. De aanpak is dus drieledig: informeren, toetsen en controleren. Reageren kan in de periode van 13 oktober tot 1 november. In dit proces geldt niet dat de meeste stemmen gelden. De gemeente neemt de voorkeur van de omwonenden en gebruikers mee in haar afweging. Het college besluit welke variant wordt uitgevoerd. De uitkomsten en het besluit publiceren we op de website. De raad wordt geïnformeerd over de te nemen maatregelen.

5

Het participatieproces is verder uitgewerkt in een separaat communicatieplan.

6

h. Financiën Vanuit de Regiodeal is €200.000 beschikbaar. Dit is (voornamelijk) inclusief BTW. Netto is er dus ca. €160.000 budget. De gemeenteraad besluit over het investeren van deze middelen en stelt hiervoor krediet beschikbaar. Vervolgens kan het geïnvesteerde bedrag vanuit de Regiodeal aan de gemeente worden voldaan. Budget voor beheer en onderhoud zit niet in deze middelen en moet indien nodig afzonderlijk over besloten worden.

i. Organisatie Intern worden de relevante afdelingen betrokken bij de planvorming en besluitvorming. De voortgang wordt op sleutelmomenten besproken met de verantwoordelijk wethouder en indien nodig wordt besluitvorming georganiseerd. Extern betrokkenen zijn met name de gebruikers en omwonenden van het recreatiegebied De Heide en Engelenvaart. Deze zijn in het kader van De Heide Onder de Loep uitgenodigd om mee te denken. Bij de verdere planvorming zullen deze groepen weer om input gevraagd worden. Voor het onderzoek naar horeca in het gebied zullen specifiek vertegenwoordigers van de horecasector benaderd worden.

j.

Risico’s 1. Het beschikbare budget vanuit de Regiodeal is €200.000 incl. BTW. Dit bedrag zal hoogstwaarschijnlijk niet voldoende zijn om alle gewenste aanpassingen in het gebied te kunnen realiseren. Management van verwachtingen hierover is cruciaal. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden, aan de hand van de kaders in dit PvA. 2. Belangen/wensen van stakeholders kunnen tegenstrijdig zijn. Niet alle wensen kunnen daarom gerealiseerd worden (los van de financiën). Ook dit vraagt aan de voorkant om verwachtingsmanagement.

k. Bijlagen 1. Verslag bijeenkomst Heide onder de Loep 2. Kaartje projectgebied

7

BIJLAGE 1: verslag bijeenkomst stakeholders Beste mensen, aanwezigen, belangstellenden Vorige week is onder leiding van Erik Prins (docent design thinking aan NHL/Stenden) de tweede stap gezet in het proces om tot de ontwerpkaders te komen voor recreatiegebied de Heide. Hierbij waren zowel bewoners, bezoekers van het gebied als vakcollega’s aanwezig. In de bijeenkomst is eerst een samenvatting gegeven van de opgave die de gemeente ziet in het gebied; welke puzzel ligt er om opgelost te worden. De presentatie kunt u downloaden via: https://wetransfer.com/downloads/9cedd2a8fe2a776da48206177886e70520200930083732/8ab7 038670444b8fd44d1288ae22464920200930083801/bbbf64 De stukken van de puzzel zijn in maart met een groep studenten van NHL Stenden gedeeld en zij hebben drie mogelijke scenario’s voor het recreatiegebied geschetst. Deze zijn verbeeld in drie moodboards:

Moodboard/voorstel 1: een sport en spel park; inrichting van het park is gericht op sport en spel

8

Moodboard/voorstel 2: social family park; een recreatiegebied gericht op recreatie met het gezin/familie, ontmoeten voor jong en oud

Moodboard/voorstel 3: Lazy nature park; parkomgeving gericht op natuur/educatie en natuurbeleving met ruimte voor ontspanning 9

De aanwezigen zijn vervolgens met de methodiek op het Design Criteria Canvas aan de slag gegaan waarbij de volgende vragen werden gesteld: • • • •

Wat moet? (absoluut noodzakelijke en niet over te onderhandelen) Wat zou moeten? (belangrijk en eigenlijk noodzakelijk) Wat zou mooi zijn als het kan (waar dromen we van en zou de kers op de taart zijn) Wat willen we absoluut niet? (niet bespreekbare zaken)

De resultaten hiervan zijn in onderstaand schema weergegeven: Moet

Toezicht/sanitair/horeca (passend bij het gebied)/speelruimte/natuur/beleving/activiteiten voor de jeugd/apart hondenstrand/linken met watersport op Van Engelenvaart/goede waterkwaliteit/schoon & veilig/aanlegvoorzieningen watersport

Zou moeten

Camperplaats/verschillende trails/natuureducatie/blote voeten pad/inrichting zoals De Vleijen op Ameland/Sparjeburd/kleinschalige festivals/activiteiten/zicht op De Heide vanaf de Van Engelenvaart/bewegwijzering

Zou kunnen

Fitness/betrekken watersportvereniging/toegankelijkheid wandelpad/samenwerking met basisscholen/evenementen passend bij het gebied/kas met 2 functies/betere fietsenstalling/haven Van Engelenvaart/verhuur van fietsen, supplanken, kano’s, zeilbootjes, waterfietsen

Absoluut niet

Overlast/zwerfafval/grootschalige festivals

Dit schema zal her en der nog aangevuld worden door collega’s die niet aanwezig konden zijn. De volgende stap is dat er een vervolgopdracht voor een nieuwe groep studenten komt naar de haalbaarheid en draagvlak van de drie scenario’s. Waarbij de ervaringen van de aanpak van afgelopen zomer mee worden genomen en ook de input van deze sessie. Ook zal geprobeerd worden inzichtelijk te maken wat daar voor financiële consequenties aan hangen. De raad zal uiteindelijk een keuze moeten maken over een aanpak voor het recreatiegebied. Een deel van jullie hebben aangegeven dat het jammer is dat jullie er niet bij konden zijn, vanwege werk of andere verplichtingen. Mocht het zo zijn dat jullie zaken missen in het bovenstaande overzicht of voorbeelden hebben van andere plekken die jullie aanspreken. Schroom dan alsjeblieft niet om die met ons te delen. Dit is waardevolle info en input voor de studenten. Wacht daar ook niet te lang mee. In de laatste week van oktober organiseren we weer een introductie met de nieuwe groep studenten. 10

BIJLAGE 2: Projectgebied

11