1.1 bijlage 1 - Oplegnotitie Uitgangspuntennota

Oplegnotitie Uitgangspuntennota Woonvisie Inleiding

De opgaven voor de woningmarkt zijn omvangrijk en uitdagend. De groeiende urgentie van onderwerpen zoals betaalbaarheid, duurzaamheid en het leveren van een bijdrage aan de nationale Woon- en Bouwagenda zijn slechts voorbeelden van de uitdagingen waarvoor gemeente Heerenveen momenteel staat. Om passend te kunnen inspelen op deze veelvoud aan ontwikkelingen is houvast nodig in de vorm van een woonvisie. In 2021 besloot de gemeenteraad dat er behoefte is aan een nieuwe woonvisie. Sindsdien is er veel gedaan om tot een breed gedragen woonvisie te komen. Eind 2021 werd een woonbehoefteonderzoek uitgevoerd, met de bewonersenquête als belangrijk onderdeel. Daarnaast vond in die periode ook de Avond van het Wonen in het Posthuistheater plaats. Tijdens deze brede bijeenkomst zijn wij in gesprek gegaan met plaatselijk belangen, zorgpartijen, woningcorporaties, huurdersverenigingen, ontwikkelaars, makelaars en raadsleden. De uitkomsten van het woonbehoefteonderzoek en de Avond van het Wonen vormden de basis voor de Startnotitie Woonvisie Heerenveen ‘Hier wil je wonen’, die op 27 januari 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad. In deze startnotitie zijn de meest dominante woningmarktopgaven in de context van gemeente Heerenveen in kaart gebracht en zijn globale uitgangspunten geformuleerd die als basis dienen voor de nieuwe woonvisie.

Na de vaststelling van deze startnotitie zijn er vervolggesprekken geweest met de plaatselijke belangen van Akkrum, Aldeboarn, en Jubbega. Ook is er tijdens overleg met de woningcorporaties Accolade, WoonFriesland en Elkien verdere input verzameld voor de woonvisie. Het eerste halfjaar van 2022 stond in het teken van de installatie van de nieuwe raad en het nieuwe college. In dezelfde periode introduceerde het Ministerie voor Volkshuisvesting de Nationale Woon- en Bouwagenda met bijbehorend zes programma’s. De drie kerndoelen van dit rijksbeleid zijn om tot 2030 in te zetten op voldoende woningen voor iedereen (beschikbaarheid), de woonlasten beter te laten aansluiten bij het inkomen (betaalbaarheid) en om duurzame huisvesting bereikbaar te maken voor iedereen (kwaliteit). Verder wordt er tussen partijen in noordelijk Nederland gewerkt aan de uitwerking van de plannen voor de Lelylijn, als onderdeel van het Deltaplan voor het Noorden. Nieuw in 2022 zijn de NOVEX-gebieden. Als onderdeel van Programma Nationale Omgevingsvisie Extra heeft het Rijk zestien gebieden in Nederland aangewezen waar de opstapeling van nationale opgaven in het fysieke domein dusdanig is dat een gebiedsgerichte aanpak noodzakelijk is. Het globale traject van de Lelylijn is aangewezen als een van de NOVEX-gebieden, vanwege de uitdagingen voor onder andere wonen en mobiliteit.

De raad voelt de urgentie op het gebied van wonen en heeft het college verzocht om een startnotitie op te stellen. Deze startnotitie gaat in op enkele wezenlijke en complexe keuzes, consequenties, beschikbare instrumentarium en monitoring. Daarnaast geeft deze notitie een kort overzicht van de opgaven binnen het rijksbeleid, zoals bijvoorbeeld de verplichte woonzorgvisie per 1 januari 2024. De Uitgangspuntennota geeft invulling aan deze vraag van de raad.

1

Doel van de Uitgangspuntennota De gemeenteraad van Heerenveen staat voor de uitdaging om zowel richting te geven als strategische keuzes te maken. Om te komen tot een woonvisie die werkt als hulpmiddel voor toekomstig beleid, dienen er in deze fase politieke besluiten genomen te worden over de gewenste toekomstrichting voor gemeente Heerenveen. De Uitgangspuntennota ondersteunt de raad en het college bij het maken van goed geïnformeerde keuzes. Om de concrete gevolgen van de keuze voor een toekomstrichting inzichtelijk te maken, beschrijft de Uitgangspuntennota voor elke geschetste toekomstrichting verschillende aspecten. Dit houdt onder andere in: -

De ruwe spreiding van woningbouw over de kernen; De opties voor in- of uitbreiding.

Let wel, er wordt hierin niet gesproken over een voorkeursalternatief, de keuze voor een toekomstrichting ligt bij de raad als opdrachtgever van het college. Wel bevat de Uitgangspuntennota adviezen over de stappen die nu al gezet kunnen worden, ongeacht de gewenste toekomstrichting. Naast deze geschetste toekomstrichtingen adviseert de Uitgangspuntennota over leidende uitgangspunten die als basis voor de woonvisie kunnen dienen. Ook biedt de Uitgangspuntennota informatie over de mogelijkheden van de vele beschikbare beleidsinstrumenten. De Uitgangspuntennota adviseert over de afwegingen die gemaakt dienen te worden bij het inzetten van beleidsinstrumenten, de keuze voor een type grondbeleid en de keuze voor vormen van sturing en monitoring. Want zonder de juiste vormen van regie kunnen de toekomstrichtingen geen werkelijkheid worden. Kortgezegd, de Uitgangspuntennota biedt de handvaten die nodig zijn voor een politieke dialoog over de gewenste toekomstrichting van gemeente Heerenveen en geeft daarbovenop advies over de voor- en nadelen van beleidsinstrumenten, typen grondbeleid en vormen van sturing en monitoring.

Verwachtingen van de raad n.a.v. de Uitgangspuntennota In de Raadsagenda 2022-2026 spreekt de raad de wens uit om een sterke, kaderstellende rol te hebben richting het college. Met het verschijnen van de Uitgangspuntennota is de raad aan zet om deze rol te vervullen. Dit is het moment waarop keuzes gemaakt worden die de komende jaren vastliggen in de nieuwe woonvisie. Deze keuzes zijn nodig om bijvoorbeeld te beoordelen of ingediende woningbouwplannen wenselijk zijn of niet. Met de adviezen en afwegingspunten die in de Uitgangspuntennota worden voorgelegd wordt de raad als opdrachtgever in staat gesteld om weloverwogen keuzes te maken over de volgende punten: -

Wat is de ambitie van gemeente Heerenveen? Voor welke toekomstrichting (2030) gaat gemeente Heerenveen? Hoe wordt het woningbouwprogramma verdeeld over de kernen van de gemeente? Wat is de inzet van de gemeente als het gaat om percentage betaalbare en sociale woningbouw?

2

-

Onder welke omstandigheden is er naast inbreiding ook uitbreiding nodig/wenselijk? Welke instrumenten willen we als gemeente (kunnen) inzetten om regie te hebben op de woningmarkt? Hoeveel invloed wil gemeente Heerenveen hebben in het grondbeleid en hoeveel risico is gemeente Heerenveen bereid daarvoor te nemen? Hoe willen we de voortgang van het woningbouwprogramma sturen en monitoren?

Op basis van deze keuzes werkt het college verder aan fase 2 van het proces richting de nieuwe woonvisie, zoals vastgesteld in Startnotitie Woonvisie 2022: het schrijven van de woonvisie.

3